I. Mở đầu Cách đây vài chục năm, chuyện quảng cáo hay kinh doanh báo chí nói chung hầu như không được nhắc đến. Các cơ quan truyền thông đại chúng đều là cơ quan của Đảng, của Nhà nước, là công cụ trên mặt trận tư tưởng văn hoá, có trách nhiệm tuyên truyền, định hướng, phổ biến chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước đến người dân. Chính vì thế, người ta rất e dè khi nói đến việc kinh doanh của các cơ quan báo chí. Thời điểm những năm đầu khi đất nước bước vào giai đoạn đổi mới, phát triển nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa thì nhắc đến chuyện báo chí làm kinh tế, quảng cáo… khó mà tránh khỏi những điều tiếng từ dư luận. Song, không chỉ làm tốt nhiệm vụ chính trị xã hội của mình thì không thể phủ nhận rằng, những năm vừa qua, “thông tin” sản phẩm chủ yếu của ngành báo chí, truyền thông đã và đang được coi là một thứ hàng hoá, tức là có cung – cầu, có thể trao đổi, mua bán trong nền kinh tế thị trường. Báo chí Việt Nam bắt đầu được “bung ra”, thị trường hóa từ đầu những năm 1990 của thế kỷ trước, khi nhu cầu đọc của người dân được nâng cao, nhu cầu quảng cáo của doanh nghiệp nở rộ do kết quả của công cuộc Đổi mới. Ở những tờ chính trị xã hội hàng đầu, như: Tuổi trẻ, Thanh niên, Tiền phong, Lao động, hay những tờ kinh tế hàng đầu (như: Đầu tư, Thời báo Kinh tế Việt Nam, Thời báo Kinh tế Sài Gòn...), người ta phải xếp hàng dài để chờ đăng quảng cáo. Không ít nhà báo hồi đó nhận được nhuận bút trị giá vài chỉ vàng, thậm chí cao hơn đối với bài phóng sự, điều tra điều mà giờ đây không có. Tuy nhiên, đến nay, do sự phát triển chóng mặt của công nghệ, nhiều cơ quan báo chí lâm vào tình trạng có báo in ngày càng sụt giảm trong khi vẫn phải đầu tư cho báo trực tuyến, mà không có được doanh số đáng kể. Tình trạng khó khăn là không thể tránh khỏi. Nhiều tờ báo đã cố gắng đưa tờ báo in đến bạn đọc bằng cách cho không, nhưng cũng không thành công. Có cơ quan báo chí phát báo in miễn phí ở các chung cư mà người ta không lấy, vì đã đọc báo trên điện thoại. Hàng chồng báo in nằm trơ trọi ở quanh khu vực lễ tân các tòa nhà. Có những cơ quan báo chí không có lương cho phóng viên. Kết cục là nạn “đếm tầng”, “báo chí IS” mọc lên chỗ này, chỗ khác, gây biết bao hệ lụy, phiền phức cho người dân và doanh nghiệp. Quanh thời điểm Việt Nam vào WTO, các tờ báo đã đua nhau ra bản điện tử, nhiều tờ báo điện tử mới, trang tin điện tử được cấp phép. Tất nhiên, không nhiều tờ báo thu được đủ nguồn tài chính để bù đắp cho chi phí. Tin, bài ở cơ quan báo, thông thường phải đạt mức 300 view đến 10.000 view mới có nhuận bút, còn nếu dưới mức view đó, thì không có nhuận bút. Kết quả là tình trạng “giật tít, câu view” không muốn vẫn cứ phải làm. Thực tế đó khác xa so với hình dung của một số đại biểu Quốc hội cho rằng, báo chí rất giàu có, phóng viên có thu nhập “khủng” khi thảo luận về Luật Báo chí năm 2016. Trong bối cảnh đông đúc, dường như “cuộc đua xuống đáy” được khởi động. Phải càng có nhiều view, thì tờ báo mới tăng rating, thuyết phục được khách hàng, bán được quảng cáo. Vô hình chung, những sự kiện nào có đông view luôn được ưu tiên tập trung phản ánh, mổ xẻ, phân tích, bất chấp tính chất suy đồi của nó. “Cướp, giết, hiếp” cũng vì thế mà “lên ngôi” ở không ít tòa soạn. Ở góc độ “thị trường”, khi một sự kiện thu hút độc giả, giúp tăng view, thì báo chí đã nhiệt tình theo đuổi... Bên cạnh đó, quảng cáo cho báo trực tuyến cũng ngày một tăng do quy mô kinh tế tăng lên, nhu cầu quảng cáo cũng nở rộ. Chỉ có điều, đa số chi phí đó dành cho Facebook và Google và một phần nhỏ chưa đến 5% dành cho báo trực tuyến trong nước. Một chuyên gia công nghệ nhận xét, các doanh nghiệp bỏ ra chi phí tới 80% dành cho marketing sản phẩm trên Facebook và Google, trong khi lại chỉ bỏ phần nhỏ để làm thương hiệu trên báo chí chính thống. Nhiều tờ báo lại làm làm đại lý cho chính Google, Facebook qua các quảng cáo adsense, vô hình chung lại làm cho chi phí quảng cáo của doanh nghiệp tiếp tục lại đổ vào hai nhà cung cấp nền tảng này. Vậy là doanh thu của báo chí ngày càng nhỏ đi. Nói đến kinh doanh báo chí, người ta nghĩ ngay đến quảng cáo và phát hành. Thực tế, quảng cáo và phát hành đang là nguồn thu lớn nhất của nhiều cơ quan báo chí. Mở bất kỳ tờ báo nào cũng thấy quảng cáo, hầu như bất kỳ chương trình truyền hình nào cũng có quảng cáo xen vào. “Đất” đẹp, vị trí đẹp trên các trang báo điện tử cũng được ưu tiên cho quảng cáo… Bên cạnh quảng cáo và phát hành, hoạt động kinh doanh của nhiều cơ quan báo chí còn có một số hoạt động thương mại – dịch vụ khác. Thời gian qua, một số cơ quan báo chí đã tổ chức nhiều sự kiện, giải thưởng… vừa là hoạt động đem lại nguồn thu từ tài trợ, quảng cáo cho tờ báo, mà vừa nâng cao được uy tín và thương hiệu cho tờ báo đó. Ví dụ như, Thời báo Kinh tế Việt Nam có giải thưởng “Thương hiệu mạnh Việt Nam”, báo Tiền phong tổ chức cuộc thi “Hoa hậu Việt Nam”, báo Thanh Niên có chương trình “Duyên dáng Việt Nam”, báo điện tử Dân trí có giải thưởng “Nhân tài đất Việt”, báo Tuổi trẻ Online có chương trình “Tiếp sức đến trường”… Các cơ quan báo chí lớn và đang có hiệu quả kinh doanh tốt đều rất quan tâm phát triển bộ phận kinh doanh, phát hành, quảng cáo… Đài truyền hình Việt Nam có Trung tâm Quảng cáo Dịch vụ truyền hình, Đài Tiếng nói Việt Nam có Trung tâm Quảng cáo Dịch vụ phát thanh… Một số tờ báo thì góp vốn để thành lập các công ty cổ phần, có nhiệm vụ khai thác quảng cáo, phát hành báo hoặc tìm kiếm các cơ hội kinh doanh dựa trên nền tảng các hoạt động của tờ báo như: Báo Tiền phong, Báo Thanh niên, Báo điện tử Dân trí, báo Tuổi trẻ Online… Còn một số tờ báo khác lại lựa chọn các doanh nghiệp tư nhân có uy tín bên ngoài để khai thác quảng cáo cho mình… Sự phát triển mạnh mẽ của báo chí trong những năm qua đã khiến khái niệm kinh doanh báo chí ở Việt Nam dần trở nên quen thuộc. Chủ trương và xu hướng thành lập tập đoàn báo chí cũng đã được bàn luận vài năm trở lại đây. Tuy nhiên, sự phát triển của các hoạt động kinh doanh báo chí cũng đang đặt ra nhiều vấn đề như: sự xuất hiện của những sản phẩm báo chí thuần túy hàng hóa, chỉ quan tâm thu lợi nhuận mà không quan tâm đến chức năng thông tin, chức năng định hướng thẩm mỹ… cho công chúng. Hoặc coi chức năng tuyên truyền như vỏ bọc cho hoạt động kinh tế… Hay sự tham gia một cách lộn xộn, thiếu sự quản lý, giám sát của các thành phần kinh tế tư nhân vào sản xuất và khai thác quảng cáo trên báo chí. Như vậy, hoạt động thực tiễn cho thấy cần phải thừa nhận chức năng kinh tế của báo chí trong hoạt động nghiên cứu lý luận báo chí ở Việt Nam hiện nay.
Những tác động của kinh tế thị trường đối với báo chí
Kinh tế thị trường là một hình thức tổ chức kinh tế phát triển cao của kinh tế hàng hóa mà mọi yếu tố đầu vào và đầu ra đều được thực hiện qua thị trường. Đa số các nước trên thế giới hiện nay đều phát triển theo mô hình kinh tế thị trường Vì vậy, các quốc gia, trong đó có Việt Nam muốn hòa nhập vào nền kinh tế quốc tế thì cũng phải phát triển theo mô hình kinh tế này.
Phát triển nền kinh tế thị trường sẽ phá vỡ cơ cấu nền kinh tế kế hoạch, chuyển thành kinh tế hàng hóa, thúc đẩy xã hội hóa sản xuất Bên cạnh đó, thúc đẩy lực lượng sản xuất phát triển Kích thích tính năng động sáng tạo của các chủ thể kinh tế Kích thích việc cải tiến kĩ thuật, nâng cao chất lượng cải tiến mẫu mã cũng như tăng số lượng hàng hóa dịch vụ.
Ngoài ra, thúc đẩy sự phân công lao động xã hội và chuyên môn hoá sản xuất; thúc đẩy quá trình tích tụ tập trung sản xuất tạo điều kiện ra đời của sản xuất lớn.
Cho đến nay, nhân loại mới chỉ biết đến nền kinh tế thị trường tư bản chủ nghĩa như là nền kinh tế phát triển ở trình độ cao Nhân loại chưa biết đến nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.
Việt Nam xác định phát triển nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa Đó không phải là nền kinh tế thị trường tư bản chủ nghĩa, tuy rằng nó có thể học hỏi nhiều điều từ nền kinh tế thị trường tư bản chủ nghĩa hiện đại Nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa có bản chất kinh tế khác với nền kinh tế thị trường tư bản chủ nghĩa Bản chất đó được quy định bởi các quan hệ kinh tế trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam. Đó là mô hình tổ chức kinh tế vừa dựa trên các quy luật của thị trường vừa dựa trên các nguyên tắc và bản chất của chủ nghĩa xã hội, hai nhân tố đan xen tác động lẫn nhau, tồn tại trong nhau.
Mục đích của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là phát triển lực lượng sản xuất, phát triển kinh tế để xây dựng cơ sở vật chất - kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội, nâng cao đời sống vật chất tinh thần của mọi thành viên trong xã hội.
Về sở hữu: còn tồn tại các hình thức sở hữu khác nhau, nhiều thành phần kinh tế khác nhau, nhưng trong đó kinh tế Nhà nước giữ vai trò chủ đạo.
Về phân phối: Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa thực hiện phân phối chủ yếu theo kết quả lao động và hiệu quả kinh tế, đồng thời phân phối theo mức đóng góp vấn và các nguồn lực khác vào sản xuất, kinh doanh và thông qua phúc lợi xã hội.
Về cơ chế vận hành: Đó là cơ chế thị trường có sự quản lý vĩ mô của Nhà nước xã hội chủ nghĩa.
Tính định hướng xã hội chủ nghĩa của nền kinh tế thị trường nước ta còn thể hiện ở chỗ tăng trưởng kinh tế phải đi đôi với phát triển văn hoá, giáo dục, xây dựng nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.
Những tờ báo đầu tiên của nhân loại bắt đầu với mục đích bán thông tin kinh tế cho các doanh nghiệp để lấy tiền và mục đích này ngày càng phát triển Ngày nay, trên thế giới, thông tin trên báo chí được coi là một thứ hàng hóa có thể mua – bán, và theo các quy luật cung – cầu của thị trường. Ở nước ta một thời gian dài trước đổi mới là nền kinh tế bao cấp.Năm 1986, với quyết sách “Đổi mới” của Đảng, đất nước ta phát triển nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần, định hướng phát triển kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa Từ đó đến nay, nền kinh tế của đất nước liên tục tăng trưởng vượt bậc Tuy vậy, cùng với các sản phẩm trong lĩnh vực giáo dục thì “hàng hóa báo chí”, “hàng hóa thông tin”… vẫn là những khái niệm còn hết sức mới mẻ.
Các cơ quan báo chí ở Việt Nam là cơ quan ngôn luận của Đảng và Nhà nước, có nhiệm vụ, trách nhiệm tuyên truyền, định hướng, phổ biến chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước đến người dân Nhưng phát triển trong nền kinh tế mở cửa, các cơ quan báo chí nhận ra rằng, các sản phẩm của mình còn có thể mang về một khoản thu không nhỏ Từ đó, tạo điều kiện để cơ quan báo chí mở rộng quy mô phát triển, đồng thời cải thiện đời sống của những người làm báo.
Hiện nay, các cơ quan báo chí rất chú trọng đến các hoạt động kinh doanh, tập trung chủ yếu vào lĩnh vực quảng cáo, phát hành, tổ chức sự kiện truyền thông
Và đương nhiên, trong nền kinh tế thị trường thì hoạt động kinh doanh của các cơ quan báo chí cũng chịu sự tác động của nó. Đó là các sản phẩm của các cơ quan báo chí cũng được coi như một loại hàng hóa, và sản phẩm hàng hóa này có tiêu thụ được hay không là phụ thuộc vào quy luật cung – cầu, cũng như các biến động của thị trường.
Do đó, muốn bán được các sản phẩm của mình thì các cơ quan báo chí cũng cần phải làm các khâu như: khảo sát thị trường, tìm hiểu nhu cầu của khách hàng, đào tạo và tuyển dụng các nhân viên kinh doanh như các doanh nghiệp trong các ngành nghề khác Tư duy kinh doanh của các tòa soạn cũng thay đổi, thay vì ngồi một chỗ và đợi người đến lấy báo, quảng cáo như trước đây thì các tòa soạn đã không ngừng nâng cao tính chuyên nghiệp, chủ động của đội ngũ làm phát hành, quảng cáo…
Ngoài ra, các tờ báo cũng phải chịu những sự biến động về mặt giá cả.Chẳng hạn như giá giấy, giá mực tăng, chi phí lao động tăng… dẫn đến những khó khăn trong việc cạnh tranh về giá bán báo.
Một số khái niệm trong kinh doanh báo chí
Phát hành báo chí
Là hoạt động đưa sản phẩm báo đến công chúng và thu tiền lại Đây là hình thức kinh doanh báo chí cổ điển nhất và hiệu quả cũng thấp nhất bởi giá thành của một tờ báo bao gồm cả nhuận bút, tiền giấy, tiền in, tiền phát hành là khá cao.
Tại Việt Nam nhiều tờ báo có chi phí in ấn cao hơn cả phí phát hành. Tuy nhiên, nếu phát hành không tốt thì tờ báo sẽ khó phát triển lượng độc giả, cũng như phát triển quảng cáo.
Vì vậy, có thể nói công tác phát hành có vai trò rất quan trọng trong hoạt động và phát triển của tờ báo. Ở nước ta hiện nay, ngoài Công ty Phát hành báo chí Trung ương, có rất nhiều công ty phát hành báo chí khác hoạt động Chẳng hạn như công ty cổ phần quốc tế Hải Hưng (Hà Nội) đã có kinh nghiệm phát hành ở cả thị trường miền Bắc từ năm 1991, rồi mở rộng thị trường ra toàn quốc vào năm
1997 Bên cạnh đó, tại nhiều cơ quan báo chí, cũng có hệ thống phát hành riêng của mình.
Trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh cũng có khoảng hơn 20 Công ty phát hành báo chí tư nhân hoạt động, cạnh tranh với các Công ty phát hành sách, báo chí của Nhà nước.
Tuy nhiên, đây cũng là thành phần hết sức năng động, góp phần phát triển thị trường phát hành báo chí ở Việt Nam Các công ty phát hành tư nhân có rất nhiều “chiêu thức” để tiếp cận và bán sản phẩm cho khách hàng Chẳng hạn, họ đến từng khu chung cư, nhà hàng, các khu chợ… để tiếp thị và bán báo Họ chiều theo mọi yêu cầu của khách hàng, kể cả những khách hàng khó tính nhất.
Sự tham gia của các thành phần kinh tế tư nhân trong phát hành báo chí đã góp phần mở rộng và phát triển thị trường Song, bên cạnh đó, cũng tồn tại nhiều nhược điểm cần có sự can thiệp và quản lý chặt chẽ hơn của các cơ quan Nhà nước.
Phát hành báo chí ở nhiều nước trên thế giới là một ngành có tổ chức quy củ, chuyên nghiệp Mạng lưới phân phối phủ khắp toàn quốc, mở rộng tới nhiều quốc gia trên thế giới Báo chí càng phát triển thì hệ thống phát hành báo chí càng cần được mở rộng, chuyên nghiệp, hiện đại và văn minh Tuy nhiên, lĩnh vực phát hành báo chí của chúng ta đang có rất nhiều bất cập, tụt hậu xa so với thế giới.
Ngày 10/4/2009, tại Hà Nội đã diễn ra Đại hội thành lập Hội Phát hành báo chí Việt Nam Sau hơn 50 năm phát triển tự phát, việc thành lập hội là một nhu cầu cần thiết và cấp bách đối với ngành phát hành trong giai đoạn mới.
Sự ra đời của Hội phát hành báo chí Việt Nam cũng đã một lần nữa định danh nghề phát hành báo chí Hội Phát hành báo chí Việt Nam hiện có hơn 100 hội viên tập thể Khi đi vào hoạt động, Hội Phát hành báo chí ViệtNam sẽ góp phần phát triển thị trường phát hành báo chí ở Việt Nam một cách lành mạnh, mang tới cho nghề phát hành báo chí một diện mạo mới.
Quảng cáo báo chí
Quảng cáo báo chí theo nghĩa chung nhất là đem thông tin về sản phẩm, về một doanh nghiệp đến với những người cần thông tin thông qua báo chí Quảng cáo hiện nay đã trở thành một ngành kinh doanh có tốc độ phát triển rất mạnh mẽ Cũng giống báo chí thế giới, quảng cáo là hoạt động kinh doanh chủ chốt của báo chí Việt Nam Đây cũng là hoạt động thể hiện rõ nhất chức năng kinh tế của báo chí.
Nhiều thương hiệu quốc tế khi vào thị trường Việt Nam đã chi hàng chục triệu USD cho những đợt quảng cáo rầm rộ của họ Tuy nhiên, thông thường họ lựa chọn các công ty quảng cáo danh tiếng, có tiềm lực mạnh cả về tài chính và đội ngũ nhân lực Mà điều này thì các công ty quảng cáo trong nước chưa đáp ứng được.
Thời gian qua, nhiều cơ quan báo chí của Việt Nam đã bước đầu tiếp cận với công nghệ làm quảng cáo hiện đại, đồng thời thay đổi tư duy làm kinh doanh.
Nếu trước kia, đa số các tờ báo của nước ta chỉ ngồi đợi doanh nghiệp đến làm dịch vụ quảng cáo, thì hiện nay đội ngũ làm các dịch vụ quảng cáo của nhiều cơ quan báo chí đã chủ động hơn, chuyên nghiệp hơn.
Bên cạnh đó, rất nhiều công ty quảng cáo, truyền thông ra đời với đội ngũ nhân sự được đào tạo về chuyên môn, áp dụng các mô hình tiên tiến của quốc tế… cũng đang dần dần có uy tín trên thị trường.
Với sự phát triển mạnh mẽ của các doanh nghiệp trong nước, trong đó có nhiều doanh nghiệp đã vươn ra thế giới, thì thị trường quảng cáo vẫn đang hết sức rộng mở và nhiều cơ hội.
Hoạt động PR
PR là từ viết tắt của Public Relation, có nghĩa là nghĩa quan hệ công chúng PR là tất cả sự nỗ lực của 1 cá nhân hay 1 tập thể hoặc tổ chức nhằm xây dựng 1 mối quan hệ cùng có lợi với đông đảo công chúng (hoặc những người có liên quan) đến tổ chức, cá nhân đó.
Với sự lớn mạnh của các doanh nghiệp trong nước và sự thâm nhập của các tập đoàn nước ngoài, hoạt động PR mới phát triển mạnh ở Việt Nam trong khoảng 10 năm trở lại đây.
Mỗi doanh nghiệp thường gây ảnh hưởng với công chúng thông qua các hoạt động từ thiện, quảng cáo, đưa ra các chương trình khuyến mãi, sản phẩm mới Đặc biệt, mấy năm gần đây, hoạt động PR của một số cơ quan báo chí được đẩy mạnh, với sự hậu thuẫn của nhiều công ty truyền thông. Để những thông tin này có sức lan tỏa nhanh nhất, gây ảnh hưởng nhất, các doanh nghiệp thường sử dụng báo chí.
Hay các doanh nghiệp lớn hiện nay đều có bộ phận truyền thông, PR… để khi có sự kiện gì của doanh nghiệp sẽ được thông tin đến cơ quan báo chí.
Có thể thấy hoạt động PR ở nước ta bước đầu làm quen với tính chuyên nghiệp Nhưng mặt khác, vì lợi nhuận, nhiều tờ báo đã đăng tải liên tiếp những tin, bài PR quá lộ liễu về một số sản phẩm mà không có sự thẩm định,gây ảnh hưởng đến người tiêu dùng.
Thương hiệu của tờ báo
Khái niệm thương hiệu được dùng để chỉ một nhãn hiệu sản phẩm hoặc những sản phẩm của một doanh nghiệp uy tín được nhiều người tin dùng, tín nhiệm Đối với thương hiệu báo chí thì đó là sự tin tưởng của công chúng đối với tờ báo nào đó.
Thương hiệu của tờ báo có vai trò rất quan trọng Thương hiệu của tờ báo thường quyết định khả năng thu hút quảng cáo, tài trợ, làm kinh tế… của tờ báo đó.
Các thương hiệu báo chí lớn ở nước ta thường là những tờ báo Chính trị
- Xã hội, đảm nhiệm chức năng thông tin trên nhiều lĩnh vực, liên quan đến nhiều vấn đề dân sinh và dám đi đến cùng đối với các vấn đề lớn Đây cũng là những tờ báo có số lượng phát hành cao, địa bàn phát hành rộng Những tờ báo này là Tuổi trẻ, Thanh niên, Tiền phong…
Còn trong với các lĩnh vực hẹp hơn, cũng có nhiều tờ báo khẳng định được thương hiệu của mình Ví dụ như ở lĩnh vực báo kinh tế, nổi bật có Doanh nhân Sài Gòn, Sài gòn tiếp thị Ở lĩnh vực đời sống Pháp luật có các ấn phẩm của báo Công An Nhân dân, Pháp luật Thành phố Hồ Chí Minh…; lĩnh vực Thể thao có: Báo Thể thao 24h; lĩnh vực Văn hóa Giải trí có Báo Thể thao
Hay nếu chia theo loại hình, thì đối với loại hình báo điện tử, nổi bật có VietNamNet, Vnexpress, Dân trí… là những tờ báo điện tử có lượng truy cập lớn nhất ở Việt Nam hiện nay.
Chính vì thương hiệu của một tờ báo, lượng phát hành và địa bàn ảnh hưởng có vai trò quyết định trong việc làm kinh doanh và doanh thu của tờ báo, nên hầu như tất cả các tờ báo đều muốn quảng bá thương hiệu của mình bằng nhiều hình thức.
Trước hết là tiếp tục giữ vững và nâng cao chất lượng nội dung thông tin, bám sát các sự kiện nóng hổi của đời sống xã hội… để đáp ứng nhu cầu thông tin của công chúng Để người đọc lựa chọn trong vô vàn tờ báo trên sạp, trên quầy…thì cần phải có những tuyến bài độc quyền, những điểm nhấn thu hút được sự chú ý.
Ngoài ra, các tờ báo cũng chú ý để hình thức trình bày thân thiện, tăng khả năng tương tác với độc giả lên mức cao nhất có thể Đó có thể là mục hỏi
– đáp với bạn đọc, bình chọn những tuyến bài hay nhất trên báo, những cuộc thi do báo tổ chức, hay đơn thuần chỉ là những phản hồi về một sự kiện, một vấn đề nào đó mà độc giả đã gửi về tòa soạn… Tuy nhiên, điều này tạo ra sự phấn khích cho các độc giả của tờ báo, khiến họ háo hức và ngày càng trung thành với tờ báo.
Ví dụ Infographic về “22 tiêu chí để công sở TPHCM hoạt động trở lại” đăng tải trên báo Tiền Phong ngày 23/9/2021 (Ảnh chụp màn hình một phần nội dung bài).
Bên cạnh đó, có thể thấy, hiện nay các cơ quan thông tin đại chúng còn tăng cường quảng bá thương hiệu của mình bằng cách tổ chức các hoạt động từ thiện, hoạt động xã hội lớn…
Những hoạt động này luôn bảo đảm chất lượng, được chuẩn bị kỹ lưỡng, do đó càng ngày càng nhận được sự ủng hộ lớn của độc giả.
Trong các hoạt động từ thiện, các tờ báo thường rất minh bạch về tài chính, như đã thu được bao nhiêu, xác nhận số tiền đã nhận của từng độc giả gửi về trên mặt báo, kế hoạch sử dụng khoản tiền đóng góp của độc giả (tặng tiền mặt, mua quà…)
Chẳng hạn, báo điện tử Dân trí càng ngày càng đẩy mạnh chuyên mục
“Tấm lòng nhân ái”, kêu gọi ủng hộ các số phận bất hạnh ở khắp mọi miền đất nước Với các bài viết sâu sắc, đầy lòng nhân ái, tờ báo này đang là địa chỉ từ thiện đáng tin cậy Mọi thông tin về số tiền ủng hộ của độc giả, danh sách độc giả ủng hộ… đều được đăng tải một cách công khai. Đối với các hoạt động xã hội khác như các giải thưởng, các chương trình… trong lĩnh vực văn hóa – nghệ thuật, kinh tế…; các tờ báo cũng tổ chức một cách nghiêm túc, chuyên nghiệp… để không ngừng tăng uy tín cho chính giải thưởng đó, chương trình đó… , từ đó tiếp tục mở rộng và phát triển thương hiệu của tờ báo.
Ví dụ, báo Thể thao – Văn hóa có giải “Cống hiến”, tôn vinh các sản phẩm âm nhạc tốt, do các nhà báo bình chọn Báo Tiền phong tổ chức cuộc thi “Hoa hậu Việt Nam”, báo Thanh Niên có chương trình “Duyên dáng ViệtNam” được tổ chức hết sức công phu, với mục tiêu ban đầu là kết nối cộng đồng người Việt ở nước ngoài….
Xu hướng tự chủ tài chính của các cơ quan báo chí
Quyết sách “Đổi mới” năm 1986 đã tạo điều kiện để nền kinh tế nước ta phát triển mạnh mẽ Trong đó, nổi bật nhất là sự phát triển của các thành phần kinh tế ngoài nhà nước.
Nhưng trái với sự sôi động của nền kinh tế, cho đến đầu những năm 90 của thế kỉ XX, hầu hết các cơ quan báo chí ở Việt Nam vẫn còn lạ lẫm với cơ chế tự chủ tài chính Phần lớn hoạt động của các tờ báo vẫn sống dựa vào bao cấp của Nhà nước.
Tuy nhiên, cũng rất nhanh chóng sau đó, nhiều tờ báo lớn trong nước đã nắm bắt được cơ hội để tăng doanh thu, hướng tới tự chủ tài chính.
Cho đến thời điểm hiện nay, rất nhiều cơ quan báo chí đã hoàn toàn tự chủ về tài chính, tự đảm bảo được nguồn lực cho các hoạt động chuyên môn nghiệp vụ, cũng như phát triển quy mô của tờ báo.
Xã hội càng phát triển, đặc biệt là trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế mạnh mẽ thì nhu cầu thông tin cũng càng tăng lên Nhu cầu về thông tin trên báo chí ngày càng tăng cả về số lượng và chất lượng Do đó, báo chí cũng được coi là một loại sản phẩm hàng hóa trên thị trường Tuy nhiên, đây là một sản phẩm hàng hóa đặc biệt.
Bên cạnh đó, nền kinh tế tăng trưởng nhanh và sôi động cũng dẫn đến nhu cầu quảng cáo ngày càng lớn của các doanh nghiệp để giới thiệu sản phẩm của mình đến người tiêu dùng Từ đó, báo chí tham gia vào thị trường quảng cáo một cách mạnh mẽ Doanh thu quảng cáo chiếm phần chủ yếu trong tổng thu của các tòa soạn.
Quản trị kinh doanh trên báo Tiền Phong
Giới thiệu đôi nét về báo Tiền Phong
Báo Tiền Phong được thành lập ngày 16/11/1953 tại bản Dõn, xã Minh Thanh, huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang Đây là thời điểm cuộc kháng chiến 9 năm (1945 - 1954) đang bước vào giai đoạn cao trào.
Báo Tiền phong là cơ quan ngôn luận của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh. Ngay từ những ngày đầu thành lập, tờ báo này đã trở thành ngọn cờ tập hợp lý tưởng, ý chí, sức trẻ của tuổi trẻ chiến khu Việt Bắc và cả nước, chiến đấu hy sinh vì giải phóng dân tộc.
Trong những năm kháng chiến chống Mỹ, báo Tiền Phong cũng đã thực hiện xuất sắc nhiệm vụ của mình Đó là thông tin tuyên truyền ở tuyến đầu trong việc truyền tải tinh thần nhiệm vụ xây dựng và đấu tranh thống nhất đất nước, tuyên truyền các chủ trương chính sách của Đảng, Nhà nước, trở thành ngọn cờ tập hợp thanh niên, động viên hàng triệu thanh niên, chiến sĩ… trên các mặt trận.
Sau chiến tranh và nhất là trong thời kỳ đổi mới, báo Tiền Phong đã tự vận động, đổi mới để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của độc giả trong và ngoài nước, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ chính trị mà Đảng và Nhà nước giao phó, làm tốt nhiệm vụ là cơ quan Trung ương của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh.
Có thể nói, trong suốt lịch sử hình thành và phát triển gần 60 năm qua, báo Tiền Phong luôn đi đúng định hướng của Đảng, của Đoàn và thực sự trở thành một diễn đàn của giới trẻ Việt Nam Đặc biệt, trong giai đoạn mới, Báo Tiền Phong đã trở thành một cơ quan truyền thông đúng nghĩa, là tiếng nói đổi mới của Đoàn trong giáo dục lý tưởng, động viên sức trẻ phát triển kinh tế và bảo vệ Tổ quốc Tiền Phong trở thành tờ báo có uy tín về nội dung, dám “đi đến cùng” đối với nhiều vụ việc nổi cộm trong đời sống xã hội, đấu tranh bảo vệ lẽ phải và nhân rộng những tấm gương điển hình người tốt, việc tốt.
Không những thế, báo Tiền Phong cũng là một trong những cơ quan truyền thông rất tích cực làm công tác xã hội.
Bên cạnh đó, đây là tờ báo tiên phong trong việc tổ chức nhiều cuộc thi, nhiều phong trào lớn… gây được sự chú ý của công chúng.
Tiền Phong là tờ báo ra số Chủ nhật đầu tiên của các tờ báo T.Ư; Sáng lập Quỹ khuyến khích tài năng trẻ (năm 1987); Sáng lập Quỹ Đền ơn đáp nghĩa đầu tiên; Tổ chức giải thể thao quốc gia lâu đời nhất - Giải Việt dã báo Tiền phong…
Không thể không kể đến cuộc thi Hoa hậu báo Tiền Phong (nay là cuộc thi Hoa hậu Việt Nam) – là cuộc thi hoa hậu đầu tiên của nước Việt Nam thống nhất.
Những hoạt động này của báo Tiền Phong đã cho thấy đây là một tờ báo “trẻ”, luôn chuyển động cùng xã hội và thời cuộc.
Báo Tiền Phong với 16 trang, đã đăng tải thông tin đa dạng, đa chiều về mọi lĩnh vực của đời sống xã hội.
Trong đó có 3 trang dành cho các tin, bài thời sự, 2 trang dành cho các vấn đề kinh tế - xã hội, 1 trang cho các vấn đề khoa học – giáo dục, 1 trang văn hóa – văn nghệ, 1 trang bình luận – ý kiến, 1 trang về tuổi trẻ - pháp luật,
1 trang Quốc tế, 1 trang phóng sự và 1 trang cho giới trẻ, khoảng 1,5 trang dành cho quảng cáo…Nội dung các bài báo đều là các vấn đề dân sinh, gần gũi và có liên quan đến quyền lợi của người dân.
Có thể nói, trải qua hơn nửa thế kỷ phát triển, dù có nhiều đổi mới về mặt nội dung và hình thức, nhưng báo Tiền Phong vẫn giữ được bản sắc của mình.
Ngoài ấn phẩm chính, báo Tiền Phong còn có thêm nhiều ấn phẩm phụ. Mỗi ấn phẩm phụ lại nhắm đến một đối tượng độc giả riêng, có nội dung phù hợp với từng đối tượng độc giả đó.
Tiền phong hiện nay đã trở thành 1 tổ hợp truyền thông với nhiều ấn phẩm: Tiền phong nhật báo, Tiền Phong điện tử, nguyệt san Người đẹp Việt Nam, báo Sinh viên Việt Nam, Hoa học trò.
Dạo qua các sạp báo, có thể thấy trong nhiều tờ báo, ấn phẩm mới ra đời, các ấn phẩm của báo Tiền Phong vẫn có sức hút đối với độc giả.
Chính sự hấp dẫn của tờ báo là một trong những nhân tố quan trọng để các hoạt động kinh doanh có hiệu quả, từ đó mang lại nguồn thu cho báo.
Mô hình tổ chức kinh doanh của báo Tiền Phong
Báo Tiền Phong hiện nay hoạt động theo hình thức đơn vị sự nghiệp có thu.
Nguồn thu của báo đến từ rất nhiều hoạt động Trong đó, qua 2 đầu mối chính là Công ty cổ phần Tiền Phong (báo Tiền Phong nắm cổ phần chi phối) và Phòng Kinh doanh & Quảng cáo (trực thuộc báo, chịu sự quản lý trực tiếp của Ban Biên tập).
* Công ty cổ phần Tiền Phong
Thời điểm cuối những năm 90 của thế kỉ XX, báo Tiền phong gần như kiêm luôn việc phát hành báo Quảng cáo giai đoạn đó chưa phát triển như bây giờ.
Khi đó, nhân viên phòng phát hành của tờ báo thường là những nhân sự dôi dư, hoặc làm các công việc khác chuyển sang, không có các kiến thức, chuyên môn nghiệp vụ gì về kinh doanh hoặc báo chí.
Các nhân viên phòng phát hành khi đó thường thỉ chỉ ngồi chờ người đến lấy báo Giá trị thương mại thu được không lớn.
Tuy nhiên, khi thị trường báo chí trong nước phát triển, cũng như sự phát triển về quy mô của báo Tiền phong, thì mô hình kinh doanh, phát hành này không còn phù hợp nữa. Đó là khi số lượng ấn phẩm, cũng như lượng phát hành của từng ấn phẩm tăng lên Báo Tiền phong ban đầu chỉ phát hành vào ngày thứ 3, thứ 5 hàng tuần và ra ấn phẩm hàng ngày từ năm 1994.
Bên cạnh đó, với việc tổ chức nhiều hoạt động xã hội, tăng số lượng các ấn phẩm… thì tờ báo cần 1 đội ngũ chuyên nghiệp hơn trong việc phát hành, quảng cáo, quảng bá cho tờ báo, và nhiều hoạt động khác nữa.
Chính vì thế, năm 1998, báo Tiền phong đã thành lập công ty cổ phần Tiền phong Vào thời điểm đó, Tiền phong là cơ quan báo chí đầu tiên lập ra mô hình công ty cổ phần Trong đó, báo Tiền phong chiếm 75% cổ phần chi phối, phần còn lại hầu hết là của cán bộ, công nhân viên của báo đóng góp. Hiện nay, báo Tiền phong chỉ chiếm 51% cổ phần trong công ty cổ phần Tiền phong, đủ để nắm quyền chi phối.
Với sự phát triển của thị trường và sự đa dạng của các dịch vụ truyền thông, Công ty cổ phần Tiền phong ngày càng mở rộng mạng lưới hoạt động của mình.
Ngoài việc phát hành, quảng cáo cho báo Tiền phong, công ty còn tham gia tổ chức sự kiện (Hoa hậu Việt Nam, Hoa hậu thế giới người Việt năm
2007, Lễ hội văn hóa du lịch Quảng Nam, hội chợ Mỹ phẩm và Làm đẹp… ), kinh doanh các ấn phẩm văn hóa khác (Hệ thống nhà sách Tiền phong), làm các dịch vụ như tư vấn du học, đào tạo đại học từ xa, môi giới và xúc tiến thương mại, thậm chí là tham gia phát hành cho các báo khác (cũng được hưởng phần trăm như các công ty phát hành…), làm đại lý quảng cáo cho các Đài truyền hình, làm các dịch vụ truyền thông, PR, nghiên cứu, khảo sát thị trường….
Mô hình này đã mang lại hiệu quả khá lớn trong suốt một thời gian dài.
Từ đó, báo Tiền phong có nguồn thu đáng kể để trang trải chi phí hoạt động của tòa soạn, cũng như tăng cường về cơ sở vật chất, nguồn nhân lực… để nâng cao hình thức và chất lượng của tờ báo, mở rộng quy mô tòa soạn.
Có thể thấy, mô hình này của báo Tiền phong sau đó được áp dụng ở nhiều tờ báo khác Cho đến nay, nhiều tờ báo cũng thành lập các công ty truyền thông để khai thác, bán các sản phẩm mang thương hiệu của tờ báo.
Tuy nhiên, cũng nhiều ý kiến cho rằng, khi công ty cổ phần Tiền phong mở rộng hoạt động kinh doanh của mình, hoạt động như một doanh nghiệp bình thường thì sẽ phát sinh mâu thuẫn Đó là mâu thuẫn giữa bên làm nội dung với bên đi bán hàng, bán sản phẩm Đồng thời, mối liên hệ giữa công ty với tờ báo cũng không còn chặt chẽ như trước.
* Phòng Kinh doanh và Quảng cáo
Khoảng cuối năm 2009, báo Tiền phong đã tổ chức lại hoạt động kinh doanh của mình.
Theo đó, tờ báo sẽ nắm quyền quảng cáo và phát hành trên các ấn phẩm của mình một cách trực tiếp hơn Phòng Kinh doanh và Phát hành được tổ chức lại chuyên nghiệp hơn, và phụ trách toàn bộ quảng cáo và phát hành các ấn phẩm của Tiền phong.
Nếu trước kia, toàn bộ mảng phát hàng, quảng cáo của tờ báo đều do công ty cổ phần Tiền phong phụ trách, thì với mô hình mới này, công ty cổ phần Tiền phong chỉ là 1 đối tác, đại lý bán quảng cáo, phát hành cho các ấn phẩm của báo Tiền phong mà thôi.
Khi trực tiếp quản lý phát hành và quảng cáo thì mối liên hệ giữa khối nội dung và bộ phận kinh doanh được chặt chẽ hơn.
Bộ phận Kinh doanh & Phát hành sẽ tham dự các cuộc họp về nội dung, nắm được quá trình sản xuất nội dung của tờ báo.
Hiện nay, phòng Kinh doanh & Phát hành báo Tiền phong có khoảng
20 nhân viên, làm nhiệm vụ khai thác quảng cáo, phát hành cho toàn bộ 7 ấn phẩm của báo.
Do báo Tiền phong tổ chức in ấn tại nhiều điểm trên cả nước để có thể phát hành báo một cách nhanh nhất, giảm bớt khâu vận chuyển và những rủi ro có thể xảy ra trong quá trình vận chuyển hàng hóa đi các tỉnh. Ở các văn phòng đại diện tại Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Cần Thơ, Đắk Lắk, cũng có người phụ trách việc phát hành và quảng cáo cho tờ báo, ngoài việc chịu sự quản lý trực tiếp của trưởng văn phòng đại diện thì cũng chịu sự điều phối của phòng Kinh doanh & Phát hành.
Kinh nghiệm kinh doanh của báo Tiền Phong
- Luôn “trẻ”, bám sát nhịp đập của đời sống.
- Giữ được bản sắc, uy tín của tờ báo
- Kinh doanh đa dạng các hoạt động mà tờ báo có thế mạnh Mạnh dạn thử nghiệm mô hình kinh doanh mới và điều chỉnh cho phù hợp với thực tế.
- Quảng bá và phát triển tốt thương hiệu của tờ báo.
- Phát triển các ấn phẩm chuyên biệt, đáp ứng từng phân khúc độc giả riêng biệt.
Một số vấn đề đặt ra
Một là, Nhập nhằng giữa nội dung và chuyện kinh doanh của tờ báo.
Khi các tòa soạn đẩy mạnh các hoạt động kinh doanh, quảng cáo…, coi mục tiêu phát triển doanh thu là một trong những mục tiêu quan trọng thì cũng đặt ra vấn đề: Liệu nội dung của tờ báo có độc lập với hoạt động kinh doanh của tờ báo?
Lâu nay, đã có nhiều lời đồn về việc các doanh nghiệp kí kết các hợp đồng truyền thông để ngăn chặn các thông tin không tốt về mình trên báo chí. Hoặc việc các cơ quan báo chí lợi dụng những thông tin mà mình có để
“kiếm” các hợp đồng quảng cáo từ doanh nghiệp…
Mặt khác, người ta cũng khó có thể không nghi ngờ sự chi phối của các hoạt động kinh doanh đến nội dung của tờ báo khi mà các tin bài PR một cách lộ liễu xuất hiện trên các báo ngày một nhiều Kèm theo đó là hiện tượng các phóng viên đi xin quảng cáo, tài trợ của doanh nghiệp và được hưởng % nếu
“kéo” được hợp đồng quảng cáo về cho tòa soạn.
Chính sự nhập nhằng giữa nội dung với các hoạt động kinh doanh của tờ báo đã làm ảnh hưởng đến tính khách quan của thông tin trên báo chí. Đồng thời làm giảm uy tín của cơ quan báo chí đối với công chúng.
Hai là, Về chất lượng quảng cáo trên báo chí
Cùng với sự gia tăng của quảng cáo trên báo chí nói chung và trên truyền hình nói riêng, cũng xuất hiện tình trạng nội dung và hình thức quảng cáo cho một số sản phẩm chưa phù hợp với thuần phong mĩ tục, nhiều câu quảng cáo sai ngữ pháp nhưng lại được phát sóng một cách thường xuyên, liên tục…khiến trẻ con thuộc lòng.
Bên cạnh đó, một vấn đề nữa đặt ra là xuất hiện tình trạng các doanh nghiệp lớn đổ tiền để quảng cáo, chi phối truyền thông, áp đảo các doanh nghiệp nhỏ trong việc giành thị phần.
Việc thẩm định nội dung quảng cáo trước khi phát sóng, in ấn quảng cáo cho doanh nghiệp cũng chưa được thực hiện một cách kĩ lưỡng Nhiều cơ quan báo chí khi đăng quảng cáo, không cần biết chất lượng sản phẩm thế nào, để rồi đã bị lừa một cách ngoạn mục…
Người dân vốn tin tưởng vào các cơ quan truyền thông, đặc biệt là các đài truyền hình Nếu không có những quy định cụ thể để thẩm định chất lượng các sản phẩm quảng cáo thì sẽ ảnh hưởng đến quyền lợi của người lao động, giảm uy tín của cơ quan báo chí đối với khán giả, độc giả…
Thế nhưng, quy trình đưa thông tin quảng cáo lên các phương tiện đại chúng cho thấy, quy trình này khá đơn giản và nhanh chóng Nhà sản xuất có thể tự viết nội dung quảng cáo sản phẩm của mình, rồi chuyển đến các cơ quan thông tin đại chúng, ký hợp đồng thông tin quảng cáo.
Một số giải pháp góp phần đổi mới quản trị kinh doanh ở báo Tiền Phong22 KẾT LUẬN
Để nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị kinh doanh ở báo Tiền Phong,theo tôi, cần thực hiện quyết liệt và đồng bộ các nhiệm vụ và giải pháp sau đây:
Một là, Ban Tuyên giáo Trung ương đẩy mạnh nghiên cứu lý luận báo chí, xuất bản; xác định rõ hơn vấn đề quan trọng, phức tạp, nhạy cảm trên nội dung báo chí, xuất bản; giải quyết tốt mối quan hệ giữa đáp ứng nhu cầu thông tin của công chúng và xã hội với yêu cầu định hướng chính trị, tư tưởng; giữa thực hiện nhiệm vụ chính trị với nhiệm vụ kinh tế trong báo chí, xuất bản [2].
Xây dựng cơ quan báo chí, truyền thông chuyên nghiệp, nhân văn và hiện đại Thực hiện tốt việc quy hoạch, sắp xếp hợp lý hệ thống báo chí, truyền thông Báo in phát hành theo hướng tinh gọn, chất lượng, hiện đại hóa. Tăng cường quản lý và phát triển các loại hình truyền thông, thông tin trên internet Kiên quyết đấu tranh, loại bỏ các sản phẩm, thông tin độc hại, xuyên tạc, phản động, ảnh hưởng xấu đến ổn định chính trị - xã hội, thuần phong mỹ tục.
Hai là, tăng cường đầu tư, ứng dụng công nghệ trong quản trị kinh doanh báo chí điện tử để làm chủ không gian mạng, triển khai hệ thống theo dõi, đánh giá các chỉ số phát triển lĩnh vực thông tin, tuyên truyền; cơ sở dữ liệu quản lý, phóng viên, cộng tác viên của báo.
Ba là, lãnh đạo báo cần tập trung chỉ đạo thực hiện tốt nhiệm vụ phối hợp với Hội Nhà báo Việt Nam triển khai thực hiện có kết quả Đề án “Nâng cao vị trí, vai trò, trách nhiệm, chất lượng và hiệu quả hoạt động của các cấp Hội Nhà báo Việt Nam” đã được Ban Bí thư (khóa X) thông qua Trong đó, chú trọng việc nghiên cứu, đề xuất các giải pháp nhằm xử lý căn bản, có hiệu quả những vấn đề mới nảy sinh trong hoạt động báo chí, nhất là các vấn đề, như: kinh tế báo chí; xã hội hóa hoạt động báo chí; liên kết hoạt động báo chí có yếu tố nước ngoài; ngăn gừa, hạn chế tối đa những sai phạm, tiêu cực trong hoạt động báo chí [4].
Bốn là, đa dạng hóa các hoạt động kinh doanh, tham gia tích cực các hoạt động xã hội, tạo thương hiệu, tăng nguồn thu Khi xác định kinh tế báo chí là con đường sống còn của các cơ quan báo chí, việc có nhiều nguồn thu sẽ giúp các tòa soạn trụ vững và phát triển mạnh mẽ hơn, nhất là đang phải chịu sự tác động không nhỏ của truyền thông xã hội hiện nay Trong bất kỳ giai đoạn nào, để tăng nguồn thu bên ngoài “mặt báo”, các cơ quan báo chí cần tăng cường tổ chức sự kiện, cung cấp dịch vụ quảng cáo hoặc dịch vụ công nghệ thông tin.
Mặc dù trên thế giới khái niệm “kinh tế báo chí” hoặc kinh doanh báo chí không hề mới bởi nó ra đời gắn liền với những tờ báo đầu tiên của nhân loại với mục đích bán thông tin kinh tế cho các doanh nghiệp để lấy tiền và mục đích này ngày càng phát triển Tuy vậy, việc coi thông tin trên báo chí ở Việt Nam là một loại hàng hóa vẫn còn là một vấn đề mới mẻ và có nhiều ý kiến trái chiều.
Các cơ quan truyền thông đại chúng đều là cơ quan của Đảng, của Nhà nước, là công cụ trên mặt trận tư tưởng văn hoá, có trách nhiệm tuyên truyền, định hướng, phổ biến chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước đến người dân.
Nhưng mặt khác, “thông tin” - sản phẩm chủ yếu của ngành truyền thông đã và đang được coi là một thứ hàng hoá, tức là có cung – cầu, có thể trao đổi, mua bán trong nền kinh tế thị trường.
Vì vậy, ở nước ta, các sản phẩm hàng hóa báo chí được coi là các sản phẩm hàng hóa loại đặc biệt.
Sự phát triển hoạt động kinh doanh ở các cơ quan báo chí thời gian qua đã mang lại nhiều hiệu quả tích cực Nhà nước không phải chi một số tiền khổng lồ để nuôi tất cả báo chí nữa Còn người dân, sẽ có thêm nhiều lựa chọn để đáp ứng nhu cầu thông tin của mình Trong khi đó, với nguồn thu từ các hoạt động kinh doanh, các cơ quan báo chí có thể trang trải và nâng cao cơ sở vật chất, đầu tư hơn nữa cho nội dung, cũng như nâng cao thu nhập cho đội ngũ làm báo.
Khi nhìn nhận báo chí là ngành nghề có thể sinh ra lợi nhuận như một ngành kinh tế, thì đương nhiên các cơ quan báo chí cũng sẽ phải cạnh tranh theo đúng các quy luật của kinh tế thị trường Ở thị trường Việt Nam, sự cạnh tranh giữa các tờ báo diễn ra khá quyết liệt, nhất là về nội dung thông tin Sự cạnh tranh này, góp phần nâng cao chất lượng của các tờ báo Song bên cạnh đó, cũng không ít “chiêu thức” kinh doanh thiếu lành mạnh trong phát hành và quảng cáo, nhất là nhóm các tờ báo có nội dung giải trí, câu khách…
Nhưng chắc chắn, những tờ báo biết chăm lo cho “thương hiệu” của mình, cạnh tranh lành mạnh và có uy tín với độc giả sẽ là những tờ báo tồn tại lâu dài và kinh doanh hiệu quả.