Bên trung gian được bên thuê dịch vụ trao quyền tham gia vào việc xác lập, thực hiện giao dịch thương mại với bên thứ ba vì lợi ích của bên thuê dịch vụ để hưởng thù lao.Trong hoạt động
PHÂN TÍCH CÁC LOẠI HÌNH TRUNG GIAN TRONG THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ
Khái niệm giao dịch qua trung gian
Giao dịch qua trung gian trong Thương mại Quốc tế ( Intermediary Transactions ) là phương thức giao dịch, trong đó mọi quá trình trao đổi giữa người bán với người mua (người bán và người mua có trụ sở kinh doanh đặt ở các quốc gia khác nhau) để mua bán hàng hóa và dịch vụ đều phải thông qua người thứ ba gọi là các trung gian thương mại
Ngoài ra có thể hiểu giao dịch trung gian là giao dịch diễn ra dưới sự góp mặt của một người mà người đấy được mọi người tin cậy, đứng giữa hai chủ thể giao dịch bảo đảm cho giao dịch được diễn ra an toàn, không xảy ra trạng thái lừa dối, gian lận. Ở đây, người trung gian được hiểu có thể là một cá nhân, một tổ chức hay một doanh nghiệp Người thứ ba trung gian có nhiệm vụ cài đặt các mối quan hệ, thỏa thuận các điều kiện mua bán và hình thức xảy ra hoạt động mua bán, cách thức thanh toán Người trung gian buôn bán trên thị trường thế giới có nhiều loại, song phổ biến là đại lý và môi giới Dưới đây chúng ta sẽ đi vào nghiên cứu hai loại trung gian đó.
Đặc điểm của hoạt động trung gian thương mại
, hoạt động trung gian thương mại là loại hoạt động cung ứng dịch vụ thương mại được thực hiện theo phương thức giao dịch qua trung gian (Bên A và Bên
B không trực tiếp tham gia vào giao dịch mà giao dịch thông qua bên trung gian) Bên trung gian được bên thuê dịch vụ trao quyền tham gia vào việc xác lập, thực hiện giao dịch thương mại với bên thứ ba vì lợi ích của bên thuê dịch vụ để hưởng thù lao. Trong hoạt động trung gian thương mại, bên trung gian (bên đại diện, bên môi giới, bên nhận ủy thác, bên đại lý) có vai trò làm cầu nối giữa bên thuê dịch vụ và bên thứ ba Bên trung gian thực hiện việc mua bán hàng hoá, cung ứng dịch vụ thương mại với bên thứ ba không vì lợi ích của bản thân mình mà vì lợi ích của bên thuê dịch vụ (bên ủy quyền) Tuy nhiên, bên trung gian (bên được ủy quyền) sẽ được hưởng thù lao khi hoàn thành nhiệm vụ bên ủy quyền giao phó.
Khác với những hoạt động thương mại thực hiện theo phương thức giao dịch trực tiếp, chỉ có sự tham gia của hai bên, hoạt động trung gian thương mại có sự tham gia của ba bên: Bên ủy quyền (bên thuê dịch vụ, gồm một hoặc một số tổ chức, cá nhân
2 kinh doanh), bên thực hiện dịch vụ (bên được ủy quyền) và bên thứ ba (gồm một hoặc một số tổ chức, cá nhân kinh doanh) Trong các hoạt động trung gian thương mại này, bên được thuê làm dịch vụ là người trung gian nhận sự ủy quyền của bên thuê dịch vụ và thay mặt bên thuê dịch vụ thực hiện các hoạt động thương mại với bên (hoặc các bên) thứ ba Bên thuê dịch vụ sẽ ủy quyền cho bên thực hiện dịch vụ thay mặt mình mua, bán hàng hoá, cung ứng dịch vụ thương mại với bên thứ ba (bên này có thể do bên ủy quyền chỉ định trước hoặc do bên được ủy quyền tìm kiếm theo yêu cầu của bên ủy quyền), theo đó bên được ủy quyền sẽ có nhiệm vụ đàm phán giao dịch với bên thứ ba để thực hiện việc mua bán hàng hoá, cung ứng dịch vụ cho bên thứ ba theo yêu cầu của bên ủy quyền Khi giao dịch với bên thứ ba, thương nhân trung gian có thể sử dụng danh nghĩa của mình hoặc danh nghĩa của bên thuê dịch vụ Theo quy định của Luật Thương mại năm 2005, trong trường hợp thực hiện hoạt động đại lý thương mại, ủy thác mua bán hàng hoá hoặc môi giới thương mại, thương nhân trung gian sử dụng danh nghĩa của chính mình, còn khi thực hiện hoạt động đại diện cho thương nhân thì họ lại nhân danh bên ủy quyền để giao dịch với bên thứ ba Điều này có ý nghĩa quan trọng đối với việc xác định các nghĩa vụ phát sinh trong giao dịch đối với bên thứ ba sẽ thuộc về ai.
, cần phải mang tính quốc tế (người bán và người mua có trụ sở kinh doanh đặt ở các quốc gia khác nhau), nhưng không cần quan tâm bên trung gian nằm ở đâu (có thể nằm ở bên nước người bán hoặc bên nước người mua, hoàn toàn không ảnh hưởng) Tuy nhiên, bên trung gian phải là thương nhân và có tư cách pháp lý độc lập với bên thuê dịch vụ và bên thứ ba. Để thực hiện các hoạt động trung gian thương mại, bên trung gian (bên đại diện, bên môi giới, bên nhận ủy thác, bên đại lý) phải là thương nhân theo quy định tại Điều
6 Luật Thương mại năm 2005 Đối với một số hoạt động trung gian thương mại như: ủy thác mua bán hàng hoá, ngoài điều kiện là thương nhân bên trung gian còn phải có điều kiện khác như phải là thương nhân kinh doanh mặt hàng phù hợp với hàng hoá được ủy thác (Điều 156 Luật Thương mại năm 2005).
Trong quan hệ với bên thuê dịch vụ (bên ủy quyền) và bên thứ ba, bên trung gian thực hiện các hoạt động thương mại với tư cách pháp lý hoàn toàn độc lập và tự do Bên trung gian là bên được ủy quyền cung ứng một dịch vụ thương mại cho bên ủy quyền chứ không phải là người làm công ăn lương Điều này thể hiện qua việc bên trung gian có trụ sở riêng, có tư cách pháp lý độc lập, tự định đoạt thời gian làm việc, tự chịu trách nhiệm về các hoạt động của mình Điều này giúp ta phân biệt bên trung gian trong hoạt động thương mại với các chi nhánh, văn phòng đại diện do thương nhân lập ra để thực hiện hoạt động kinh doanh của thương nhân và những người lao động làm thuê cho thương nhân cũng như những người có chức năng đại diện như: giám đốc doanh nghiệp, thành viên hợp danh của công ty hợp danh Các chủ thể nói trên không có tư cách pháp lý độc lập và chỉ được thực hiện các hoạt động trong phạm vi, quyền hạn theo quy định trong nội bộ của thương nhân đó.
, hoạt động trung gian thương mại song song tồn tại hai nhóm quan hệ: (1) quan hệ giữa bên thuê dịch vụ và bên trung gian thực hiện dịch vụ; (2) quan hệ giữa bên thuê dịch vụ, bên trung gian thực hiện dịch vụ với bên thứ ba Các quan hệ này đều phát sinh trên cơ sở hợp đồng.
Xuất phát từ đặc trưng quan trọng nhất của hoạt động trung gian thương mại là loại hoạt động trong đó bên thuê dịch vụ sẽ trao cho bên trung gian quyền tham gia thiết lập, thực hiện các giao dịch thương mại Do đó, để thực hiện hoạt động trung gian thương mại, trước tiên bên có nhu cầu sử dụng dịch vụ của người trung gian và bên cung ứng dịch vụ trung gian phải thiết lập được quan hệ với nhau Quan hệ giữa bên thuê dịch vụ và bên trung gian thực hiện dịch vụ đuợc thiết lập trên cơ sở tự do, thống nhất ý chí của các bên và hình thức của nó là hợp đồng.
Tuy nhiên, hoạt động trung gian thương mại sẽ không thể thực hiện được nếu chỉ tồn tại quan hệ giữa bên thuê dịch vụ và bên trung gian Để thực hiện hoạt động này, bên trung gian phải tham gia giao dịch với bên thứ ba để hoàn thành yêu cầu mà bên thuê dịch vụ giao cho Khi tham gia giao dịch với bên thứ ba, bên trung gian có thể làm việc với nhiều tư cách Họ có thể tạo ra một giao dịch thương mại nhân danh chính mình hoặc nhân danh bên thuê dịch vụ nhưng cũng có thể họ chỉ thực hiện nhiệm vụ giới thiệu bên thứ ba với bên thuê dịch vụ mà không có quan hệ gì với bên thứ ba.
Trong trường hợp bên trung gian thực hiện các hoạt động thương mại với bên thứ ba nhân danh bên thuê dịch vụ (trong phạm vi được ủy quyền) sẽ làm phát sinh quan hệ hợp đồng giữa bên thuê dịch vụ và bên thứ ba Trong trường hợp bên trung gian nhân danh chính mình thực hiện các hoạt động thương mại với bên thứ ba thì quan hệ hợp đồng sẽ phát sinh giữa bên trung gian với bên thứ ba Tùy thuộc vào đối tượng của hợp đồng giao kết với bên thứ ba mà các hợp đồng đó có thể là hợp đồng mua bán hàng hoá hoặc hợp đồng dịch vụ.
Vai trò của hoạt động giao dịch qua trung gian
Việc sử dụng các dịch vụ trung gian thương mại có vai trò quan trọng đối với sự phát triển kinh doanh của thương nhân cũng như nền kinh tế quốc dân, đặc biệt trong bối cảnh toàn cầu hoá, bởi những tác dụng sau:
, hoạt động trung gian thương mại mang lại hiệu quả lớn cho các thương nhân trong quá trình tổ chức mạng lưới phân phối, tiêu thụ hàng hoá, dịch vụ ở trong nước cũng như ở ngoài nước.
, các hoạt động trung gian thương mại góp phần thúc đẩy sản xuất, lưu thông hàng hoá và từ đó thúc đẩy kinh tế phát triển Hoạt động trung gian thương mại phát triển làm cho khối lượng hàng hoá lưu thông trên thị trường tăng lên, giao lưu kinh tế giữa các vùng, trong một nước cũng như giữa các nước với nhau được đẩy mạnh, góp phần thúc đẩy hoạt động kinh tế của đất nước.
, thông qua các trung gian thương mại mà người sản xuất có thể thiết lập một hệ thống phân phối hàng hoá đa dạng Mặt khác,các trung gian thương mại giúp thương nhân nắm bắt những thông tin cần thiết về nhu cầu thị trường trong nước, thị trường ngoài nước một cách kịp thời Từ đó, đánh giá chính xác nhu cầu thị trường và tiến hành các hoạt động kinh doanh theo nhu cầu của thị trường Trên cơ sở đó mà mở rộng thị trường tiêu thụ hàng hoá, nâng cao hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế.
, giao dịch qua trung gian giúp bên ủy thác tiết kiệm được các chi phí Khi thực hiện giao dịch qua trung gian, bên ủy thác còn có thể được hỗ trợ tín dụng khi bên trung gian có nguồn lực tài chính lớn.
, giao dịch qua trung giạn cũng giúp hai bên thực hiện giao dịch chọn được cho mình nhà môi giới hay đại lý mà mình tin tưởng để giảm bớt rủi ro có thể gặp phải khi hai bên đối tác chưa hiểu rõ về nhau.
Các loại trung gian mua bán
4.1.1 Đại lý là một thương nhân tiến hành một hoặc nhiều hành vi theo sự ủy thác của người giao đại lý (Principal) Quan hệ giữa người giao đại lý với đại lý là quan hệ hợp đồng đại lý (Người giao đại lý hoặc đại lý là thương nhân nước ngoài).
Hành vi ủy thác của người ủy thác trong nghiệp vụ Thương mại Quốc tế không chỉ là sự ủy thác bán hàng (tiêu thụ) hay ủy thác mua hàng mà còn bao gồm nhiều mặt như vận tải, bảo hiểm, quảng cáo,…
, hoạt động đại lý là hoạt động diễn ra giữa bên giao đại lý và bên đại lý Trong đó, thương nhân/doanh nghiệp giao hàng hóa, hoặc đơn vị ủy quyền, được gọi là bên giao đại lý Bên đại lý là cá nhân, hoặc tổ chức đứng ra nhận hàng hóa, dịch vụ để làm đại lý bán, hoặc đứng ra nhận tiền mua hàng để làm đại lý mua, hoặc là đơn vị đựơc ủy quyền.
, quan hệ đại lý thương mại được xác nhận trên quan hệ hợp đồng Hợp đồng đại lý phải được lập thành văn bản hoặc bằng hình thức có giá trị pháp lý tương đương Hợp đồng cần có sự đồng thuận rõ ràng về các điều khoản như:
Quyền và nghĩa vụ các bên
Thời hạn hiệu lực của hợp đồng đại lý
Hàng hóa và dịch vụ đại lý trong hoạt động đại lý thương mại thì bên giao đại lý là chủ sở hữu đối với hàng hóa hoặc tiền giao cho bên đại lý Khi thực hiện hoạt động đại lý, bên đại lý không phải là người mua hàng của bên giao đại lý mà chỉ là người nhận hàng để tiếp tục bán cho bên thứ ba Chỉ khi hàng hóa được bán, quyền sở hữu hàng hóa mới chuyển từ bên giao đại lý sang bên thứ ba.
là người được chỉ định hành động thay cho người ủy thác, với danh nghĩa và chi phí của người ủy thác Thù lao của người đại lý này có thể là một khoản tiền hoặc một mức (%) tính trên kim ngạch của công việc : Đại lý thụ ủy Vinfast, về danh nghĩa nó vẫn thuộc quyền sở hữu của Vinfast, chi phí vận hành cũng do Vinfast cung cấp, thù lao đại lý có được chỉ là một khoản hoa hồng hoặc % kim ngạch nếu như đại lý bán được nhiều hàng.
là đại lý hoạt động với danh nghĩa của chính mình, nhưng với chi phí do người ủy thác chi trả và cũng được hưởng một khoản tiền hoa hồng nhất định theo thỏa thuận tùy theo khối lượng và hiệu quả công việc được ủy thác.
là đại lý hoạt động với danh nghĩa và chi phí của chính mình, thù lao của người này là khoản chênh lệch giữa giá bán với giá mua Tuy phải bỏ vốn và hoạt động với danh nghĩa của mình, song quan hệ của người đại lý kinh tiêu với người ủy thác vẫn không phải là quan hệ mua bán bình
6 thường, bởi lẽ người đại lý vẫn phải phụ thuộc vào người ủy thác về nguồn hàng và giá bán.
: Với loại hình cửa hàng mỹ phẩm xách tay, chi phí để sở hữu mỹ phẩm là chi phí do cửa hàng tự bỏ ra và thù lao có được là do họ mua mỹ phẩm với giá rẻ và bán cho khách hàng với giá đắt.
Là người được phép thay mặt người ủy thác làm mọi công việc mà người ủy thác làm. đại lý được toàn quyền quyết định tất cả các hoạt động của doanh nghiệp như: bán hàng, marketing, phân phối,…
Là đại lý được phép thực hiện một phần công việc nhất định của người ủy thác. ký kết những hợp đồng thuộc một nghiệp vụ nhất định, phụ trách một hệ thống đại lý trực thuộc,…
là người được ủy thác chỉ đảm nhiệm thực hiện một công việc cụ thể. mua một máy móc cụ thể với giá xác định, chỉ được bán dòng sản phẩm của công ty trong khoảng thời gian nhất định,…
Các đại lý trên có mức độ quyền hạn giảm dần từ đại lý toàn quyền đến tổng đại lý rồi cuối cùng là đại lý đặc biệt.
Là người đại lý duy nhất cho một người ủy thác để thực hiện một hành vi nào đó như mua hàng, bán hàng, thuê tàu,… tại một khu vực và trong một thời gian do hợp đồng quy định Người ủy thác không được ủy quyền cho những người đại lý khác ở khu vực chỉ định này nữa Để không làm tổn hại đến lợi ích của người đại lý độc quyền, một số hợp đồng đại lý còn quy định, nếu người ủy thác đi đến ký kết giao dịch được với khách hàng thực tế ở khu vực địa lý, vẫn phải trả thù lao cho đại lý độc quyền.
Là trong cùng một khu vực đại lý và một kỳ hạn, người ủy thác đồng thời có nhiều người đại lý để cùng thực hiện một hành vi nào đó (phổ biến là việc tiêu thụ) Đại lý phổ thông căn cứ vào doanh số tiêu thụ hoặc căn cứ vào quy định của hợp đồng đại lý để tính tỷ lệ phần trăm thù lao với người ủy thác Người ủy thác có quyền trực tiếp ký kết với khách hàng thực tế ở khu vực này, mà không phải trả thù lao cho đại lý phổ thông như đại lý độc quyền Trong Thương mại Quốc tế có khá nhiều trường hợp dùng phương thức này.
là người đại lý được ủy thác bán ra, với danh nghĩa của mình và chi phí, rủi ro do người ủy thác chịu, những hàng hóa do người ủy thác giao cho để bán ra từ kho của người đại lý. Đại lý gửi bán hay ký gửi thực chất là một phương thức buôn bán ủy thác thay mặt bán Trong nghiệp vụ đại lý gửi bán, người ký gửi là người ủy thác cũng như người xuất khẩu, người đại lý là người đại diện tiêu thụ, nhận ủy thác làm nhiệm vụ ký gửi.
Ưu nhược điểm và những vấn đề cần chú ý khi áp dụng phương thức giao dịch qua trung gian
- Những người trung gian thường hiểu biết, nắm vững tình hình thị trường, pháp luật và tập quán điạ phương, do đó họ có khả năng đẩy mạnh việc buôn bán, tránh bớt rủi ro và nhiều khi mua bán được hàng hoá với giá cả có lợi hơn cho người ủy thác.
- Những người trung gian, nhất là các loại đại lý, thường có cơ sở vật chất nhất định, nên khi sử dụng họ, người ủy thác đỡ phải đầu tư trực tiếp ra nước ngoài.
- Nhờ dịch vụ của trung gian trong việc lựa chọn, đóng gói, phân loại, người ủy thác có thể hợp lý hóa và giảm bớt được chi phí vận tải.
- Hình thành được mạng lưới buôn bán, tiêu thụ rộng khắp, tạo điều kiện cho việc chiếm lĩnh và mở rộng thị trường.
- Trong TMQT, nhiều người trung gian buôn bán (môi giới và một số loại đại lý) có tiềm năng tài chính lớn, nhiều khi họ còn là những người cung cấp tín dụng cho người ủy thác.
- Cầu nối hữu hiệu cho doanh nghiệp trong nước và thị trường nước ngoài Khi làm việc với bên thứ ba, doanh nghiệp sẽ có nhiều cơ hội trong việc tiếp cận nguồn cung cấp/ khách hàng đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa Loại hình doanh nghiệp này chưa có tiềm năng về tài chính và nhân lực cũng như ít có cơ hội liên hệ với bên đối ứng ở nước ngoài.
- Rút ngắn khoảng cách của bên xuất/nhập khẩu với thị trường nhập/xuất khẩu Các bên khi làm việc với thị trường nước ngoài thường gặp khó khăn về ngôn ngữ, tập quán kinh doanh, chênh lệch tỷ giá, yêu cầu về các quy định, tiêu chuẩn Các rào cản này nên doanh nghiệp không nắm bắt dữ liệu một cách chính xác thì khó có thể tồn tại trên thị trường đó Nếu doanh nghiệp chưa có kinh nghiệm trong lĩnh vực này, thì làm việc với bên thứ ba sẽ giúp họ hoạt động hiệu quả hơn.
- Học tập kinh nghiệm kinh doanh của người trung gian trên thị trường quốc tế.
- Nhà kinh doanh mất sự liên hệ trực tiếp với thị trường buôn bán Khi thực hiện các cuộc mua bán trung gian, hai chủ thể mua bán đều không thể trao đổi trực tiếp với đối phương Bên bán và bên mua sẽ không kịp thời nắm bắt về tình hình, giá cả, cũng như mức độ cạnh tranh trên thị trường.
- Việc kinh doanh buôn bán phụ thuộc vào năng lực, phẩm chất của người trung gian nên nhiều khi phải gánh chịu hậu quả và rủi ro rò rỉ bí mật thương mại.
- Nhà kinh doanh phải thường xuyên đáp ứng yêu sách của đại lý hoặc môi giới.
- Lợi nhuận bị chia sẻ: chắc chắn một điều rằng, khi làm việc với bên thứ ba bạn phải chi trả cho họ một khoản tiền cho việc thuê họ Hầu hết các trường hợp, nếu không có hợp đồng trực tiếp giữa bên bán và bên mua thì bên thứ ba sẽ đội giá của hàng hoá lên cao để nhận thêm lợi nhuận và thiệt hại sẽ đến cho cả bên xuất và nhập khẩu.
- Rủi ro về thương hiệu: bên thứ ba có thể lợi dụng sự thiếu hiểu biết của các bên để quảng cáo cho thương hiệu mình và lấy thành quả của người khác biến nó thành của mình Trong một diễn biến khác, họ biến khách hàng mà họ từng làm với vai trò là bên thứ ba thành khách hàng chính, và cạnh tranh trực tiếp với doanh nghiệp trên thị trường đó Nếu như điều đó xảy ra, bên xuất hàng thực sự sẽ không thể cạnh tranh được vì lợi thế do bên thứ ba tạo ra cho chính họ là quá lớn.
- Rủi ro về uy tín: Trong trường hợp bên mua biết được thương hiệu của bên bán, nếu bên thứ ba sau khi nhận hàng và chế biến hoặc cải tạo thành một sản phẩm khác, việc chất lượng hàng hoá sẽ ảnh hưởng trực tiếp với bên cung ứng Đây là một hệ quả rất nghiêm trọng nếu như hàng hoá không đạt tiêu chuẩn và chất lượng cho phép trên thị trường Hoặc nếu như việc đội giá quá cao do bên thứ ba, khách hàng không tin dùng và lựa chọn cơ sở khác, gây thiệt hại về lợi nhuận và tổn hại về thương hiệu cho doanh nghiệp cung ứng.
5.3 Những vấn đề cần chú ý khi áp dụng phương thức giao dịch qua trung gian:
- Việc lựa chọn đại lý và mô giới phải hết sức thận trọng, phải điều tra xem xét kỹ lưỡng
- Lựa chọn đại lý và môi giới thường căn cứ vào những tiêu thức cơ bản là khả năng tài chính, cơ sở vật chất, phẩm chất và trình dộ kiến thức của người trung gian buôn bán về hàng hóa, về kinh doanh cũng như về luật pháp và tập quán buôn bán.
- Căn cứ vào mục đích, yêu cầu của việc kinh doanh, năng lực phẩm chất của người trung gian, vị trí của cơ sở đại lý, thị trường buôn bán mà nhà kinh doanh trao quyền đại lý hay môi giới theo mức độ cho phù hợp.
- Chỉ nên áp dụng phương thức buôn bán qua trung gian trong trường hợp cần thiết như: Khi thâm nhập vào một thị trường mới, khi mới đưa vào thị trường một mặt hàng mới, khi tập quán đòi hỏi phải bán hàng qua trung gian, khi mặt hàng đòi hỏi sự chăm sóc đặc biệt như hàng tươi sống chẳng hạn.
Chương II: NHẬN XÉT HOẠT ĐỘNG GIAO DỊCH QUA TRUNG GIAN TẠI MỘT LĨNH VỰC/NGÀNH HÀNG Ở VIỆT NAM: NHÓM LỰA CHỌN LIÊN HỆ TỚI HOẠT ĐỘNG XUẤT KHẨU HÀNG THỦ CÔNG
MỸ NGHỆ TẠI VIỆT NAM
Thực trạng hoạt động giao dịch qua trung gian hoạt động xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ Việt Nam
Phân tích bằng mô hình SWOT:
- Đa dạng sản phẩm mỹ nghệ: Các sản phẩm mỹ nghệ ở Việt Nam phong phú và đa dạng: từ đá, gốm sứ, tre, vải, tranh đến gỗ, điều này tạo ra cơ hội lớn để phát triển và xuất khẩu.
- Kỹ thuật thủ công cao cấp: Người sản xuất mỹ nghệ ở Việt Nam có năng lực thủ công cao cấp và có thể tạo ra các sản phẩm có chất lượng và thiết kế độc đáo.
- Truyền thống mỹ nghệ lâu đời: Việt Nam có một lịch sử lâu đời về truyền thống mỹ nghệ, là nguồn cảm hứng cho nhiều sản phẩm thủ công
- Tính bền vững: Nguồn nguyên liệu sử dụng để sản xuất mỹ nghệ có nguồn gốc từ thiên nhiên, thân thiện với môi trường, đáp ứng sự quan tâm ngày càng tăng cường về bảo vệ môi trường và quyền của người lao động.
- Cạnh tranh quốc tế mạnh mẽ: Ngành mỹ nghệ đối mặt với sự cạnh tranh mạnh mẽ từ các quốc gia khác, đặc biệt từ Trung Quốc và Ấn Độ.
- Phát triển thị trường mới: Việc mở rộng thị trường xuất khẩu và tìm kiếm thị trường mới đòi hỏi tài nguyên và kiến thức về thị trường quốc tế.
- Phát triển tài chính và quản lý rủi ro: Để tham gia vào thị trường quốc tế, cần đầu tư tài chính lớn và quản lý rủi ro tài chính và thương mại quốc tế.
- Pháp lý và quy định thương mại quốc tế: Để xuất khẩu mỹ nghệ, cần phải tuân thủ nhiều quy định thương mại quốc tế, đặc biệt về hợp đồng và chứng từ.
- Xu hướng bền vững: Nhận thức của cộng đồng về việc bảo vệ môi trường và bảo tồn văn hóa truyền thống ngày càng được nâng cao Việt Nam có thể tận dụng cơ hội đó để quảng bá hình ảnh đất nước; phát triển sản phẩm mỹ nghệ bền vững để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của thị trường quốc tế về bảo vệ môi trường và xã hội.
- Thị trường mới: Có thể phát triển các thị trường mới, đặc biệt là trong các khu vực có sự gia tăng về sự giàu có và sự quan tâm đến nghệ thuật và văn hóa.
- Chất lượng và đổi mới sản phẩm: Các sản phẩm đa số có tính linh hoạt, cởi mở, dễ dàng kết hợp với các xu thế nghệ thuật mới của thời đại Đây là cơ hội để Việt Nam cải thiện chất lượng sản phẩm và thiết kế để thu hút sự quan tâm của khách hàng quốc tế.
- Cạnh tranh quốc tế: Sự cạnh tranh mạnh mẽ từ các quốc gia khác có thể ảnh hưởng đến giá cả và khả năng tiếp cận thị trường Ở Việt Nam, nguồn nhân công hoạt động trong ngành công nghiệp này còn hạn chế, khó có thể so sánh với các quốc gia có sự đầu tư như Trung Quốc, Ấn Độ
- Biến đổi thời tiết và tác động môi trường: Thay đổi khí hậu và tác động môi trường có thể ảnh hưởng đến nguồn nguyên liệu tự nhiên như gỗ và đá.
- Thay đổi trong xu hướng tiêu dùng: Sự thay đổi trong sở thích của người tiêu dùng quốc tế có thể tạo ra áp lực để thay đổi sản phẩm và thị trường tiếp cận.
- Mô hình hoạt động giao dịch qua trung gian trong lĩnh vực mỹ nghệ ở Việt Nam thường được ứng dụng một cách linh hoạt, có thể thay đổi tùy theo loại sản phẩm, quy mô sản xuất và chiến lược của từng doanh nghiệp Điều quan trọng là tìm cách tận dụng mô hình này để phát triển ngành công nghiệp mỹ nghệ và tạo giá trị cho cả người sản xuất và người tiêu dùng quốc tế.
Những điểm cần lưu ý khi thực hiện giao dịch qua trung gian hoạt động xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ Việt Nam
- Bên cạnh nắm chắc điều kiện của bên pháp lý thì cũng cần điều tra hình thức pháp lý và hình thức tồn tại của đối tác, nếu đó là một công ty Trong trường hợp đối tác tự xác nhận là một tập đoàn, công ty trách nhiệm hữu hạn hay công ty hợp danh, cần phải xác định nơi mà công ty đó được thành lập và liệu công ty đó có đang trong “tình trạng hoạt động tốt” tại khu vực đó không Nếu một công ty không ở trong “tình trạng hoạt động tốt” tại nơi mà nó được thành lập, điều đó thường có nghĩa là (1) công ty đó đã tự giải thể; hoặc (2) công ty đó đã không kê khai (tại bang hoặc thành phố, nếu luật áp dụng quy định như vậy) tình trạng hoàn thuế hoặc báo cáo thuế hàng năm hoặc hai năm và chưa trả các khoản thuế và phí đến hạn phải trả.
- Tên, địa chỉ của cổ đông, chủ sở hữu, giám đốc, thành viên (hoặc thành viên hợp danh nếu đó là một công ty hợp danh) của công ty; người có quyền ký đại diện cho công ty Để tìm hiểu về các thông tin này, cách thức mà mọi người mong muốn là tìm hiểu các nghị quyết cổ đông của công ty hoặc của ban giám đốc tuyên bố về thẩm quyền ký kết hợp đồng riêng biệt và thành viên cụ thể được uỷ quyền để ký kết hợp đồng đó.
- Tiềm lực tài chính của công ty Bên trung gian cần yêu cầu phía đối tác cung cấp báo cáo tài chính đã được kiểm toán, hoặc ít nhất là báo cáo tài chính chưa được kiểm toán Bạn cũng nên yêu cầu phía đối tác cho phép bạn tiếp xúc với ngân hàng của họ để biết thông tin về việc cân đối kế toán cũng như lịch sử tài chính của họ.
- Nên kiểm tra xem liệu có các “biện pháp bảo đảm” đã được ghi nhận mà phía công ty đối tác cấp để bảo đảm cho tài sản hiện tại và tài sản hình thành trong tương lai của họ (“biện pháp bảo đảm” đề cập ở đây giống như việc thế chấp cho tài sản hiện tại và/hoặc tài sản hình thành trong tương lai của đối tác (nhưng không bao gồm tài sản là bất động sản)); và cũng nên kiểm tra xem liệu có bất kỳ phán quyết bất lợi nào của tòa án hoặc liệu có quyết định nào liên quan đến việc nợ thuế của đối tác đang có hiệu lực hay không.
- Doanh nghiệp cần nắm rõ các quy định khi xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ Việt Nam xuyên biên giới:
+ Giấy phép xuất khẩu: Mỗi sản phẩm khi xuất khẩu sẽ cần đến giấy phép để được chuyển sang quốc gia khác hàng hóa xuất khẩu sang Mỹ cần có giấy phép từ
Bộ Thương mại Hoa Kỳ.
+ Các quốc gia bị cấm vận: Các quốc gia bị cấm vận là những quốc gia doanh nghiệp không được phép kinh doanh Cần tìm hiểu những quốc gia đó trước khi xuất khẩu.
+ Các đơn vị bị hạn chế: Là các cá nhân, doanh nghiệp và các tổ chức khác đã được xác định từng tham gia vào các hoạt động liên quan đến vũ khí hủy diệt hàng loạt, khủng bố hoặc buôn bán ma túy, đã bị đình chỉ đặc quyền xuất khẩu của họ Doanh nghiệp không nên kinh doanh với những người và tổ chức trong những danh sách này.
- Ngoài ra, doanh nghiệp nên nghiên cứu liệu sản phẩm có đủ điều kiện cho bất kỳ hiệp định thương mại tự do (FTA) nào không Điều này sẽ giúp chúng ta tiết kiệm được nhiều hơn và có nhiều ưu đãi về thuế khi xuất khẩu.
Ưu điểm và nhược điểm của phương thức giao dịch qua trung gian trong hoạt động xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ Việt Nam
Giao dịch qua trung gian trong thương mại quốc tế là phương thức giao dịch, trong đó mọi quá trình trao đổi giữa người bán và người mua (người bán và người mua có trụ sở kinh doanh đặt ở các quốc gia khác nhau) để mua bán hàng hóa và dịch vụ đều phải thông qua người thứ ba gọi là các trung gian thương mại Hình thức này mang lại cho doanh nghiệp xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ Việt Nam một số ưu điểm và nhược điểm sau:
- Tiết kiệm thời gian và công sức: Sử dụng trung gian có thể giúp các doanh nghiệp tiết kiệm thời gian và công sức trong việc tìm kiếm và thương lượng với khách hàng nước ngoài, vì trung gian đã có mối quan hệ và kết nối sẵn
- Thấu hiểu thị trường: Trung gian thường hiểu biết, nắm vững tình hình thị trường, pháp luật và tập quán tại địa phương Vì vậy, họ có thể xây dựng được quan hệ với khách hàng tiềm năng, hiểu được nhu cầu, thói quen và văn hóa của người dân dễ dàng hơn Điều này giúp doanh nghiệp có thể tiết kiệm được thời gian nghiên cứu thị trường và tối ưu được doanh thu, tiết kiệm chi phí marketing, tìm kiếm khách hàng, vận chuyển, thanh toán,
- Chuyên nghiệp trong xuất khẩu: Trung gian thường có kiến thức và kinh nghiệm về quy trình xuất khẩu, giúp đảm bảo rằng các sản phẩm được vận chuyển và xử lý đúng cách, đáp ứng các yêu cầu pháp lý của đất nước nhập khẩu
- Tăng khả năng cạnh tranh: Trung gian giúp doanh nghiệp tiếp cận thị trường nước ngoài một cách nhanh chóng và dễ dàng hơn, giảm thiểu rủi ro và chi phí.
- Tập trung vào sản xuất: Doanh nghiệp có thể tập trung vào sản xuất, phát triển sản phẩm mới, nâng cao chất lượng sản phẩm mà không cần lo lắng về các vấn đề liên quan đến xuất khẩu
- Mở rộng thị trường: Trung gian có thể giúp doanh nghiệp hình thành được mạng lưới buôn bán, tiêu thụ rộng khắp, mở rộng thị trường xuất khẩu, tiếp cận khách hàng quốc tế một cách hiệu quả hơn
- Khi mua bán lần đầu tiên hoặc hàng mới, dùng trung gian thuận lợi hơn nhiều Trung gian quen biết thị trường, thông báo cho chủ hàng biết tình hình tiêu thụ hàng hoá,góp ý để cải tiến sản xuất và tiêu thụ Có trường hợp bán hoặc mua hàng qua trung gian có lợi hơn là mua bán trực tiếp với khách hàng, do trung gian nắm được nguồn hàng, nắm chắc khách hàng, lấy mức chênh lệch giá (lãi) vừa phải.
- Tiết kiệm chi phí: Giảm chi phí đầu tư từ việc tận dụng cơ sở vật chất của trung gian như nhà kho,xưởng sửa chữa, cửa hàng tiêu thụ
- Trung gian thường có quan hệ với các ngân hàng, các công ty giao nhận, vận tải và bảo hiểm nên ngoài nhiệm vụ tiêu thụ hàng ở thị trường, còn giúp cho các hãng xuất khẩu cấp hoặc nhận tín dụng ngắn hạn và trung hạn
Hiện tại việc sử dụng trung gian thương mại trong các doanh nghiệp kinh doanh xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ Việt Nam đang gặp phải những khó khăn:
- Khó khăn trong việc lựa chọn, sử dụng giao dịch qua trung gian thương mại: Trong hoạt động xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ, các doanh nghiệp Việt Nam đã gặp không ít khó khăn trong việc lựa chọn và sử dụng trung gian thương mại nên đã phát sinh nhiều tranh chấp lao động không đáng có,làm giảm hiệu quả hoạt động kinh doanh Nguyên nhân của vấn đề này là:
+ Nguồn thông tin về các trung gian thương mại cung cấp cho các doanh nghiệp rất nghèo nàn Chính vì thế, Chính phủ đã chỉ đạo thực hiện chương trình quốc gia về xúc tiến thương mại với hy vọng có thể giúp ích cho các doanh nghiệp càng nhiều thông tin càng tốt.
+ Hợp đồng ký kết với trung gian thương mại thiếu chặt chẽ, còn nhiều sơ hở, dễ bị đối tác nước ngoài lợi dụng.
+ Các doanh nghiệp Việt Nam thiếu hiểu biết về trung gian thương mại nên đã sử dụng chưa đúng với những gì mà họ cần biết.
+ Các doanh nghiệp Việt Nam còn chưa hiểu biết về luật pháp các nước có liên quan đến trung gian thương mại.
- Về quản lý hoạt động của trung gian thương mại: Việc quản lý, giám sát hoạt động của người trung gian thương mại là việc làm không mấy dễ dàng Nhiều hợp đồng ủy thác bán hàng đã bị người trung gian o ép, hàng giao không bán được, tiền hàng không đủ hay dây dưa kéo dài Ngay trong nội bộ các doanh nghiệp, hiện tượng “ chung chi” các khoản tiền doanh nghiệp với các nhà trung gian cũng đã xảy ra Rất nhiều hợp đồng ủy thác và những hợp đồng qua môi giới thương mại xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ không quản lý được gây thất thu thuế.
- Rủi ro: Có thể xảy ra rủi ro liên quan đến tình hình tài chính hoặc uy tín của trung gian, và sự cố trong quá trình vận chuyển và làm thủ tục hải quan Khi thực hiện các cuộc mua bán trung gian, hai chủ thể mua bán đều không thể trao đổi trực tiếp với đối phương Bên bán và bên mua có thể không kịp thời nắm bắt về tình hình, giá cả cũng như mức độ cạnh tranh trên thị trường Bên trung gian có thể nhân cơ hội đó thu lợi nhuận nhiều hơn và đưa ra nhiều yêu cầu hơn cho cả hai bên giao dịch
Một số giải pháp và kiến nghị
Hoàn thiện các qui định về trung gian thương mại trong luật Việt Nam:
- Nhanh chóng hoàn chỉnh và ban hành Luật Thương mại mới theo dạng mở
- Khẩn trương ban hành các văn bản hướng dẫn
- Xem xét lại các đạo luật có liên quan để tránh chồng chéo.
- Việc xây dựng luật pháp có liên quan đến trung gian thương mại cần nghiên cứu kỹ luật pháp nước ngoài, luật quốc tế… sao cho đáp ứng một cách tốt nhất quá trình hội nhập kinh tế quốc tế.
- Khi đánh giá mức độ, thời gian cải cách pháp lý và tầm quan trọng của các quy tắc pháp lý trong thời kỳ quá độ cần phải thừa nhận rằng các thể chế không chính thức có thể phát huy hiệu quả trước khi chúng được luật pháp phê chuẩn.
Tổ chức mạng lưới cung cấp thông tin về trung gian thương mại ở Việt Nam:
- Thúc đẩy hình thành đội ngũ doanh nghiệp xuất khẩu và doanh nhân.
- Hỗ trợ các doanh nghiệp xuất khẩu phát triển
- Hỗ trợ doanh nghiệp xuất khẩu trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế
- Bảo vệ quyền lợi cho các doanh nghiệp trên các thương trường quốc tế
- Nâng cao uy tín của các doanh nghiệp xuất khẩu trên trường quốc tế.
Tổ chức Hiệp hội các doanh nghiệp:
Hiệp hội giữ vai trò quan trọng trong tiến trình phát triển của toàn ngành, thúc đẩy và hỗ trợ cho các doanh nghiệp hoạt động theo định hướng của mình Theo sự phát triển của nền kinh tế, các Hiệp hội ngành hàng không chỉ phát triển về số lượng, chất lượng mà vai trò của Hiệp hội sẽ ngày càng được nâng cao Đó là xu hướng tất yếu của các Hiệp hội trong tương lai Để giúp việc lựa chọn và sử dụng trung gian thương mại của các doanh nghiệp Việt Nam trong thời gian tới có kết quả tốt hơn, chúng ta phải thực hiện các giải pháp sau:
- Thúc đẩy sự gia tăng về số lượng các Hiệp hội Hội nhập kinh tế quốc tế và toàn cầu hoá đồng nghĩa với việc các doanh nghiệp Việt Nam, nhất là các doanh nghiệp vừa và nhỏ sẽ bị cạnh tranh mạnh Ngoài ra, Hiệp hội sẽ phối hợp cùng các cơ quan hoạch định chính sách và quản lý nhà nước cũng như các tổ chức quốc tế để tạo môi trường tốt nhất cho các doanh nghiệp thành viên từ việc đảm bảo nguồn nguyên liệu đầu vào, hỗ trợ kỹ thuật, đào tạo, quản lý đến công tác xúc tiến thương mại Sự ra đời của Hội vào thời điểm này là rất thiết thực và kỳ vọng hoạt động xuất nhập khẩu mặt hàng thủ công mỹ nghệ trong thời gian tới sẽ được đẩy mạnh, tương xứng với tiềm năng sẵn có của ngành hàng này.
- Cải thiện chất lượng hoạt động của các Hiệp hội Thời gian qua, nhiều Hiệp hội hoạt động chưa hiệu quả do mới thành lập, còn gặp khó khăn về kinh phí hoạt động, thiếu cán bộ chuyên nghiệp, thiếu kinh nghiệm, thiếu các điều kiện về cơ sở vận chất kỹ thuật, về thông tin… Tuy nhiên, do yêu cầu thực tế, nhiều Hiệp hội đã phải tích cực đổi mới hoạt động, gắn kết hơn với doanh nghiệp Một số Hiệp hội hoạt động khá và khẳng định được vai trò, vị thế của mình cả trong nước và quốc tế Các Hiệp hội hiện đang đứng trước thách thức lớn Nếu không thể hiện được vai trò đại diện sẽ bị mất uy tín và có khả năng các doanh nghiệp sẽ lập ra Hiệp hội khác hoạt động hiệu quả hơn.
Tổ chức quản lý giám sát chặt chẽ hoạt động của các trung gian thương mại: Hiện nay hoạt động của các trung gian thương mại đã được xã hội thừa nhận và đã được luật hoá Hầu hết các doanh nghiệp tham gia vào lĩnh vực kinh doanh xuất nhập khẩu đều có sử dụng dịch vụ của người trung gian, chi phí cho người trung gian được thừa nhận và được hạch toán vào chi phí Hoạt động của người trung gian đã giúp cho thương mại phát triển nhưng bên cạnh đó còn tồn tại nhiều vấn đề bức xúc sau:
- Nhiều hoạt động trung gian chưa được đăng ký ở các cơ quan có thẩm quyền.
- Người trung gian không có khả năng thực hiện các công việc được uỷ nhiệm.
- Người trung gian không có khả năng tài chính, chuyên môn
- Hoạt động trung gian thương mại với người uỷ thác không có hợp đồng nên thù lao không được trả công khai, Nhà nước bị thất thu thuế.
- Các hợp đồng ký kết thiếu chặt chẽ.
Vì vậy, để đưa hoạt động kinh tế đi vào nề nếp, đòi hỏi phải quản lý, giám sát chặt chẽ hoạt động của người trung gian thương mại, đồng thời phải có các chế tài nghiêm khắc với những ai vi phạm các qui định của pháp luật.
Nâng cao hiểu biết về pháp luật liên quan đến trung gian thương mại và thị trường quốc tế:
Các doanh nghiệp muốn sử dụng trung gian thương mại hiệu quả cần có những hiểu biết sâu sắc về hệ thống pháp luật liên quan đến trung gian thương mại Xu hướng hội nhập kinh tế khu vực và quốc tế như hiện nay đòi hỏi các doanh nghiệp không chỉ am hiểu pháp luật, phong tục, tập quán của quốc gia mà còn phải có hiểu biết về pháp luật, phong tục, tập quán kinh doanh quốc tế và của các nước đối tác.
Thị trường Hoa Kỳ có hệ thống luật pháp phức tạp vào loại bậc nhất trên thế giới Hơn nữa thị trường Hoa Kỳ là thị trường mở, có sự cạnh tranh ác liệt Để thành công trong xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ sang Hoa Kỳ, ngoài việc am hiểu luật pháp về thương mại nói chung và về trung gian thương mại nói riêng của Hoa Kỳ, các doanh nghiệp Việt Nam cần nghiên cứu đặc tính văn hóa của các dân tộc sống ở Hoa
Kỳ để lồng ghép vào sản phẩm.
Lựa chọn trung gian thương mại trong hoạt động kinh doanh:
- Khả năng chuyên môn: Đây là một trong những tiêu chuẩn quan trọng nhất khi lựa chọn trung gian thương mại trong hoạt động kinh doanh nói chung và trong xuất nhập khẩu nói riêng Một người môi giới trong lĩnh vực thuê tàu phải nắm được các thông tin về tàu: tên tàu, loại tàu, quốc tịch, trọng tải, số lượng hàng hoá mà tàu đã chuyên chở, số lượng dư thừa chưa có hàng, giá cước… Có như vậy họ mới giúp cho người đi thuê tàu lựa chọn được loại tàu, giá cước… thích hợp nhất Người đại lý bán hàng không chỉ nắm được nhu cầu, thị hiếu khách hàng…mà họ còn phải nắm được các qui định của luật pháp có liên quan Nếu không thông hiểu, họ sẽ không giúp người uỷ thác tránh được những rủi ro trong kinh doanh, họ cũng không thể cung cấp được các thông tin xác thực về thị trường, giá cả, thay đổi về luật pháp các nước có liên quan Trong thời đại hiện nay, các thông tin về thị trường, giá cả, thay đổi của luật pháp…sẽ quyết định đến hiệu quả kinh doanh của các doanh nghiệp.
- Khả năng tài chính: Người trung gian ngoài việc giỏi nghiệp vụ, chuyên môn, họ còn phải có khả năng tài chính Khả năng tài chính của người trung gian được thể hiện thông qua: Vốn pháp định – Vốn lưu động, doanh thu, lợi nhuận,… Người uỷ thác quan hệ với người trung gian có khả năng tài chính sẽ giải quyết được các khó khăn vướng mắc sau:
+ Lợi dụng vốn của người trung gian khi cần thiết trong trường hợp mua hàng và cả trong bán hàng.
+ Nếu khi mua hàng thiếu vốn, người uỷ thác có thể nhờ người trung gian thanh toán giúp sau đó sẽ hoàn lại, còn khi bán hàng nếu tiền hàng chưa thu được, thì người trung gian có thể ứng vốn của mình để trả trước cho người uỷ thác.
+ Ngoài ra trong trường hợp người trung gian vi phạm hợp đồng, làm mất hay hư hỏng hàng hoá…, người uỷ thác vẫn có thể thu hồi lại được bằng các biện pháp bắt người trung gian bảo lãnh, đặt cọc tiền…
- Uy tín của trung gian: Một người trung gian cũng cần có uy tín trên thị trường Bởi vì các thông tin mà người trung gian cung cấp sẽ được người uỷ thác tin cậy và sẽ giúp ích rất nhiều cho người uỷ thác Uy tín của người trung gian được xác lập trên cơ sở danh tiếng, tinh thần, thái độ làm việc, chấp hành nghiêm chỉnh hợp đồng, mối quan hệ với khách hàng trên thị trường,… Quan hệ với một người trung gian có uy tín thì độ tin cậy sẽ cao hơn và mức độ thành công cũng lớn hơn.
- Các điều kiện khách quan khác: Việc lựa chọn và sử dụng trung gian thương mại như thế nào còn phụ thuộc tính chất hàng hoá, thời gian cần thiết để mua bán hàng, vị thế của doanh nghiệp, thị trường, khả năng tài chính,… Khi hàng hoá đang tăng giá, hàng dễ tiêu thụ thì người nhận uỷ thác thích sử dụng hình thức đại lý hoa hồng, đại lý bao tiêu hơn là hình thức gửi bán Khi giá hàng trên thị trường có xu hướng giảm sút, người nhận uỷ thác sẽ sử dụng hình thức gửi bán để đẩy nhanh tốc độ bán hàng, tránh rủi ro Với các thị trường xa, luật pháp phức tạp thì khi xuất khẩu hàng hoá các doanh nghiệp Việt Nam nên sử dụng trung gian để tránh các vụ kiện cáo, các rắc rối về mặt pháp lý.
Thiết lập hợp đồng chặt chẽ với các tổ chức trung gian:
