BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG LUẬN ÁN TIẾN SĨ PHÁT TRIÊN NGUÒN NHÂN LỰC TRONG CÁC DOANH NGHIỆP XÃ HỘI TẠI VIỆT NAM Ngành: Quản trị kinh doanh LÊ HÒNG VÂN Hà Nội - 2023 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG LUẬN ÁN TIẾN SĨ PHÁT TRIÊN NGUÒN NHÂN LỰC TRONG CÁC DOANH NGHIỆP XÃ HỘI TẠI VIỆT NAM Ngành: Quản trị kinh doanh Ma sé: 9340101 Nghiên cứu sinh: Lê Hồng Vân Người hướng dẫn khoa học: _ 1.PGS TS Nguyễn Thị Thu Hà PGS.TS Nguyễn Tiến Hoàng Hà Nội - 2023 LỜI CẢM ƠN Lời đầu tiên, xin dành lời cảm ơn chân thành đến PGS, TS Nguyễn Thị Thu Hà PGS, TS Nguyễn Tiến Hồng, người hướng dẫn khoa học, tận tình định hướng, dẫn kịp thời động viên suốt trình thực luận án Bên cạnh đó, tơi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến Quý thầy cô, Quy đồng nghiệp Trường Đại học Ngoại thương suốt trình học tập hoàn thành luận án lẽ nhờ quan tâm, giúp đỡ, động viên nhận xét đóng góp ý kiến q báu Q Thầy cơ, Q đồng nghiệp giúp tơi có thê hồn thiện luận án Sau cùng, tơi xin dành lời trí ân đến gia đình, người thân bạn bè cỗ vũ, động viên giúp đỡ suốt trình nghiên cứu Dù cố gắng với tỉnh thần cầu thị thái độ nghiêm túc, chuẩn mực nghiên cứu khoa học, luận án tránh khỏi thiếu sót Tơi mong nhận ý kiến phản hồi đóng góp từ Giới nghiên cứu, Quý thầy cô Quý bạn đọc Tac giả luận án Lê Hồng Vân LOI CAM DOAN Tôi xin cam đoan, tất nội dung tiết liệu Luận án trình bày theo kết cấu đề cương tiết qua tơng hợp, thu thập phân tích tài liệu nghiên cứu trước Phát triển nguồn nhân lực doanh nghiệp xã hội Việt Nam Các nội dung, liệu kết nghiên cứu cơng trình nghiên cứu riêng tơi thực hướng dẫn, góp ý PGS, TS Nguyễn Thị Thu Hà PGS, TS Nguyễn Tiến Hoàng Các kết nghiên cứu luận án trung thực Nội dung Luận án chưa cơng bố cơng trình Tơi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm với cam kết nêu Tác giả luận án Lê Hồng Vân MỤC LỤC LỜI CẢM ƠN LOI CAM DOAN i ii MUC LUC iii DANH MUC CAC TU VIET TAT DANH MUC BANG BIEU x MO DAU CHUONG 1: TO! CỨU LIÊN QUAN DEN DE TAI 1.1 Các nghiên cứu Phát triển nguồn nhân lực doanh nghiệp 1.1.1 Các nghiên cứu liên quan tới nhân tố ảnh hưởng đến phát triển nguồn nhân lực 1.1.2 Các nghiên cứu liên quan đến trình phát triển nguồn nhân lực 1.1.3 Các nghiên cứu liên quan tới kết phát triển nguồn nhân lực ảnh hưởng phát triển nguồn nhân lực tới hiệu doanh nghiệp 12 1.2 Các nghiên cứu nhân lực doanh nghiệp xã hội 15 1.3 Khoảng trống nghiên cứu 19 SO KET CHUONG CHUONG 2: CO SO LY LUAN VE PHAT TRIEN NGUON NHAN LUC 'TRONG CÁC DOANH NGHIỆP XÃ HỘI 2.1 Cơ sở lý luận Doanh nghiệp xã hội 23 23 2.1.1 Khái niệm doanh nghiệp xã hội 2.1.2 Đặc điểm doanh nghiệp xã hội 26 2.1.3 Vai trò doanh nghiệp 29 xã hội kinh tế 2.1.4 Một số đặc điểm nguồn nhân lực doanh nghiệp xã hội 2.2 Cơ sởlý luận phát triển nguồn nhân lực doanh nghiệp 30 32 2.2.1 Khái niệm nguồn nhân lực 32 2.2.2 Khái niệm phát triển nguồn nhân lực 34 2.2.3 Khái niệm Phát triển nguồn nhân lực doanh nghiệp 37 2.2.4 Các yếu tố cầu thành Phát triển nguồn nhân lực 38 2.2.5 Lợi ích phát triển nguồn nhân lực doanh nghiệp 40 2.3 Lý thuyết phát triển nguồn nhân lực tô chức 2.3.1 2.3.2 2.3.3 2.3.4 2.3.5 Lý Lý Lý Lý Lý thuyết thuyết thuyết thuyết thuyết Vốn người (Human Capital Theory) kinh tế tâm lý hệ thống nguồn lực (Resource Based View) 4+2 43 43 44 45 46 2.4 Ảnh hưởng phát triển nguồn nhân lực tới hiệu hoạt động doanh nghiệp 2.4.1 Hiệu hoạt động tô chức 47 2.4.2 Phát triển nguồn nhân lực hiệu hoạt động doanh nghiệp — 49 Một số mô hình nghiên cứu thực nghiệm quan tới phát triển nguồn nhân lực doanh nghiệp 2.5.1 M6 hinh nghién citu cita Okoye, P V C., Ezejiofor,R.A.(2013) 49 49 2.5.2 Mơ hình nghiên cứu Rama Krishna Gupta Potnuru Chandan Kumar Sahoo (2016) 50 2.5.3 Mơ hình nghiên cứu Kareem M.A Hayder Abdulmohsin MIBAS (2019) 51 2.5.4 Mô hình nghiên cứu Frank Nana Kweku Otoo cộng (2018, 2019) 52 2.6 Mơ hình nghiên cứu đề xuất giả thuyết nghiên cứu 53 2.6.1 Đề xuất mơ hình nghiên cứu 53 2.6.2 Định nghĩa biến mơ hình 55 2.6.3 Giả thuyết nghiên cứu 58 SO KET CHUONG2 61 CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 3.1 Quy trình nghiên cứu 62 3.2 Thiết kế nghiên cứu 64 3.2.1 Phỏng vấn, tham khảo ý kiến thơng qua thảo luận nhóm 64 3.2.2 Hiệu chinh mơ hình nghiên cứu 66 3.2.3 Xây dựng thang đo 67 3.2.4 Thiết kế bảng câu hỏi 74 3.3 Nguồn liệu phương pháp thu thập liệu 3.3.1 Khảo sát thử nghiệm điều chỉnh thang đo 3.3.2 Phương pháp lựa chọn mẫu xác định cỡ mẫu 3.3.3 Phương pháp thu thập liệu 3.4 Phương pháp phân tích liệu T5 75 75 76 T7 3.4.1 Phương pháp thống kê mơ tả 71 3.4.2 Phân tích liệu mơ hình cấu trúc tuyến tính SEM 3.4.3 Phân tích vai trị biến trung gian T1 80 SO KET CHUONG 82 CHUONG 4: KET QUA NGHIEN CUU 83 4.1 Thực trạng Doanh nghiệp xã hội nguồn nhân lực doanh nghiệp xã hội Việt Nam 4.1.1 Thực trạng phát triển khu vực doanh nghiệp xã hội Việt Nam 83 4.1.2 Thực trạng nguồn nhân lực doanh nghiệp xã hội Việt Nam 91 4.1.3 Nhận xét chung thực trạng phát triển khu vực doanh nghiệp xã hội nguồn nhân lực DNXH Việt Nam 93 4.2 Mô tả mẫu n cứu % 4.2.1 Thống kê mô tả mẫu nghiên cứu 95 4.2.2 Thống kê mô tả thang đo 97 4.3 Chất lượng biến quan sát 100 4.4 Đánh giá mơ hình đo lường bing PLS-SEM 104 4.4.1 Độ tin cậy, hội tụ thang đo 4.4.2 Giá trị phân biệt thang đo 104 105 4.4.3 Kiểm tra đa cộng tuyến 106 4.4.4 Kiểm định mô hình nghiên cứu 107 4.4.5 Kết kiểm định giả thuyết 110 4.4.6 Kết luận chung mối tác động mơ hình nghiên cứu SO KET CHUONG4 112 115 CHUONG 5: MOT SO GIAI PHAP VA KHUYEN NGHI VE PHAT TRIEN NGUON NHAN LUC TRONG CAC DNXH TAI VIỆT NAM 116 §.1 Triển vọng phát triển nguồn nhân lực doanh nghiệp xã hội Việt Nam 116 5.1.1 Bối cảnh quốc tế nước ảnh hưởng tới phát triển nguồn nhân lực khu vực doanh nghiệp xã hội 116 5.1.2 Cơ hội thách thức phát triển nguồn nhân lực doanh nghiệp xã hội Việt Nam 118 5.2 Quan diém dinh hướng nhà nước phát triển nguồn nhân lực 122 5.3 Một số giải pháp nhằm phát triển nguồn nhân lực doanh nghiệp xã hội iệt Nam 123 5.3.1 Tập trung cho công tác đào tạo nhằm tạo hội phát triển lực cho nhân viên 124 5.3.2 Tạo hội để nhân viên phát triển nghiệp cá nhân 126 5.3.3 Tạo ý thức làm chủ nhân viên thông qua việc tăng cường tham gia nhân viên 127 5.3.4 Đánh giá hiệu suất công bằng, đưa phúc lợi hấp dẫn 127 5.3.5 Phát triển tổ chức, nâng cao uy tín tổ chức 5.3.6 Thu hút giữ chân người tài 129 130 5.4 Một số khuyến nghị quan chức nhằm phát triển nguồn nhân lực doanh nghiệp xã hội Việt Nam 131 5.4.1 Cần có sách ưu đãi, khuyến khích hỗ trợ doanh nghiệp xã hội 5.4.2 Phát triển chương trình đảo tạo doanh nghiệp xã hội 132 133 5.4.3 Phát triển sở hạ tầng, phát triển mạng lưới nhằm tạo điều kiện kết 133 nối bên SO KET CHUONG 134 KET LUAN 135 DANH MỤC CƠNG TRÌNH CƠNG BĨ 138 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 139 PHỤ LỤC 1: THẢO LUẬN 160 NHÓM PHY LUC 2: BANG HOI KHẢO SÁT 168 PHY LUC 3: DANH SACH CAC DNXH THAM GIA KHAO SAT 173 PHU LUC 4: KET QUA KIEM DINH THANG CRONBACH'S ALPHA DOI VOI NGHIEN DO CUU SO BO PHY LUC 5: THONG KE MO TA THANG DO NGHIEN CỨU BANG HE SO 176 CHÍNH THỨC 188 PHY LUC 6: CHAT LUQNG BIEN QUAN SAT 190 PHY LUC 7: KET QUA KIEM DINH THANG DO 194 PHY LUC 8: MO HINH DUONG DAN 196 PHY LUC 9: KET QUA HOI QUY DA BIEN 198 DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TÁT Từ viết tắt Thuật ngữ tiếng Anh APEC | Asia-Pacific Economic Cooperation AVE Average Variance Extracted cD CFA CEM Career Development Confirmatory Factor Analysis Central Institute for Economie Management CLC CNH csp CSR DN DNXH DVT EFA GDP Centre for Social Initiatives Promotion Corporate social responsibility Exploratory Factor Analysis Gross Domestic Product GSO _| General Statistics Office of Vietnam HC Human Capital HĐH HRD Human resource Development HTMT Heterotrait-Monotrait Ratio ILO International Labor Organization Nghĩa tiếng Việt Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương Chỉ số phương sai trùng bình trích Phát triển nghiệp | Phân tích nhân tơ khăng định | Viện nghiên cứu quản lý kính tế Trung ương Chất lượng cao Cơng nghiệp hố Trung tâm Hỗ trợ Sáng kiến Phục vụ Cộng đồng Trách nhiệm xã hội Doanh nghiệp Doanh nghiệp xã hội Don vi tinh Phân tích nhân tổ khám phá “Tơng sản phâm quốc nội Tông cục thống kê Vẫn người Hiện đại hố Phát triển ngn nhân lực Chỉ số Heterotrait-Monotrait Tô chức lao động quốc tế Cộng đồng người đồng tính LGBT LN | Lesbian Gay Bisexual Transgender | nit, déng tinh nam, song tinh chuyển giới Lợi nhuận