(Tiểu luận) tiểu luậnkinh tế chính trịhàng hóa sức lao động vàvấn đề tiền lương, cải cách tiền lươngở việt nam hiện nam

Từ đó góp phần thực hiện tốt hơncông bằng xã hội, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước, đápứng yêu cầu sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập kinh tế qu

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG KHOA KHOA HỌC CHÍNH TRỊ VÀ NHÂN VĂN

…… ***……

TIỂU LUẬN KINH TẾ CHÍNH TRỊ

HÀNG HÓA SỨC LAO ĐỘNG VÀ

VẤN ĐỀ TIỀN LƯƠNG, CẢI CÁCH TIỀN LƯƠNG

Ở VIỆT NAM HIỆN NAM

MỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU 2

PHẦN NỘI DUNG 3

CHƯƠNG I: Lý luận của Mác về hàng hóa sức lao động 3

1 Khái niệm và thuộc tính của hàng hóa 3

a, Khái niệm: 3

b, Thuộc tính của hàng hóa 3

2 Hàng hóa sức lao động 3

a, Khái niệm sức lao động: 3

b, Điều kiện để sức lao động trở thành hàng hóa: 4

c, Thuộc tính của hàng hóa sức lao động: 4

3 Các hình thức của tiền lương 6

a) Tiền lương theo thời gian và tiền lương theo sản phẩm 6

b) Tiền lương danh nghĩa và tiền lương thực tế .7

CHƯƠNG II: Lý luận của Mác về tiền lương trong chủ nghĩa tư bản 7

1 Bản chất kinh tế của tiền lương 7

2 Các hình thức của tiền lương 8

CHƯƠNG III: Vận dụng phân tích cải cách tiền lương ở Việt Nam hiện nay.11 1 Thực trạng cải cách chính sách tiền lương ở Việt Nam hiện nay 11

2, Những hạn chế trong cải cách chính sách tiền lương ở Việt Nam những năm gần đây và nguyên nhân: 14

a) Mặt hạn chế: 14

b) Nguyên nhân 17

PHẦN KẾT LUẬN 18

TÀI LIỆU THAM KHẢO 19

PHẦN MỞ ĐẦUPGS.TS Vũ Quang Thọ từng nhận định:

“Tiền lương là điều kiện vật chất để người lao động sống và hành động Điều kiệnvật chất ngày càng đầy đủ, dư dả sẽ càng giải phóng con người khỏi những lo toan

Nhìn nhận hướng phát triển của nền kinh tế,thị trường lao động ngày càng tiên tiến,phức tạp; đời sống con người ngày càng “lụy” vào tiền lương,ta càng khẳng địnhtính cấp thiết và quan trọng của vấn đề “tiền lương” với mỗi người lao động.Chính vì thế, chính sách tiền lương là một chính sách có ý nghĩa vô cùng quyết địnhtới an sinh xã hội, liên quan trực tiếp đến đời sống của hàng triệu người lao động.Ban hành chính sách tiền lương đúng đắn sẽ trở thành động lực phát huy nhân tố conngười trong sự nghiệp phát triển kinh tế, xã hội Từ đó góp phần thực hiện tốt hơncông bằng xã hội, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước, đápứng yêu cầu sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập kinh tế quốc tế.Tuy nhiên hiện nay chính sách ở nước ta vẫn còn nhiều bất cập, vì vậy rất cần nhữngchính sách cải cách để nâng cao đời sống của người lao động

Kinh tế nước ta là nền kinh tế thị trường mang định hướng xã hội chủ nghĩa, vì vậycải cách tiền lương phải đi liền với lý luận của C Mác về tiền lương và đảm bảo đầy

đủ giá trị sức lao động

Vai trò của tiền lương với người lao động và đặc biệt là vai trò của nó đối với ngườilao động Việt Nam là một trong những vấn đề được các nhà nghiên cứu thị trườngcùng sinh viên các khối ngành kinh tế quan tâm Không ngoại lệ, là một sinh viênNgoại Thương, em xin đóng góp công sức nho nhỏ vào đề tài

Em mong bài tiểu luận của bản thân có thể phân tích một cách minh bạch lý luận củaC.Mác về hàng hóa sức lao động và tiền lương từ đó tìm hiểu, làm rõ thực tế chínhsách cải cách tiền lương ở nước ta cái góp phần tạo nên cái nhìn đúng đắn giúp chonền kinh tế đất nước đi lên một cách vững bền

PHẦN NỘI DUNGCHƯƠNG I: Lý luận của Mác về hàng hóa sức lao động

1 Khái niệm và thuộc tính của hàng hóa

a, Khái niệm:

- Hàng hóa là sản phẩm của lao động, có thể thoả mãn nhu cầu nào đó của conngười thông qua trao đổi và mua bán trên thị trường

b, Thuộc tính của hàng hóa

Hàng hóa có hai thuộc tính là và

là công dụng của hàng hóa có thể thỏa mãn nhu cầu nào đócủa con người Giá trị sử dụng của hàng hóa là do thuộc tính tự nhiên của vậtthể hàng hóa quyết định, hay là yếu tố thuộc về bản chất giúp phân biệt hànghóa này với hàng hóa khác Với ý nghĩa như vậy, giá trị sử dụng của hàng hóa

là một phạm trù vĩnh viễn hay làm cho hàng hóa khác nhau về chất

là lao động xã hội của người sản xuất hàng hóa kết tinh trong hànghóá Giá trị là thuộc tính xã hội của hàng hóa, giá trị chỉ được thực hiện thôngqua trao đổi Sản phẩm nào mà lao động hao phí để sản xuất ra chúng càngnhiều thì giá trị càng cao bởi vây giá trị là một phạm trù lịch sử, gắn liền vớinền sản xuất hàng hóa

2 Hàng hóa sức lao động

a, Khái niệm sức lao động:

- Sức lao động hay năng lực lao động là toàn bộ những năng lực thể chất vàtinh thần tồn tại trong cơ thể, trong một con người đang sống, và được người

đó đem ra sử dụng mỗi khi sản xuất ra một giá trị sử dụng nào đó

b, Điều kiện để sức lao động trở thành hàng hóa:

Sức lao động là một yếu tố quan trọng và không thể thiếu trong hoạt độngkinh tế của con người, đặc biệt là trong việc tạo ra các sản phẩm dịch vụ Tuynhiên, để sức lao động có thể chuyển đổi thành hàng hóa trên thị trường, điềunày đòi hỏiđiều kiện lịch sử nhất định sau đây:

, người có sức lao động phải được tự do về thân thể, làm chủ đượcsức lao động của mình và có quyền bán sức lao động củ mình như một hànghóa

, người có sức lao động phải bị tước đoạt hết mọi tư liệu sản xuất và tưliệu sinh hoạt, họ trở thành người "vô sản", để tồn tại buộc anh ta phải bán sứclao động của mình để sống

Sự tồn tại đồng thời hai điều kiện nói trên tất yếu biến sức lao động thànhhàng hóa Sức lao động biến thành hàng hóa là điều kiện quyết định để tiềnbiến thành tư bản Tuy nhiên, để tiền biến thành tư bản thì lưu thông hàng hoá

và lưu thông tiền tệ phải phát triển tới một mức độ nhất định

c, Thuộc tính của hàng hóa sức lao động:

Thuộc tính của hàng hóa sức lao động, cũng giống như mọi hàng hóa khác,hàng hóa sức lao động cũng có là và

- của hàng hóa sức lao động được quyết định bởi lượng thời gian laođộng cần thiết để sản xuất và tái sản xuất ra sức lao động Sức lao động là khảnăng lao động gắn liền với cơ thể sống của con người Vì vậy để duy trì sựhoạt động bình thường của con người phải cần có những tư liệu sản xuất nhấtđịnh Do đó giá trị hàng hóa sức lao động là giá trị những tư liệu sản xuất cầnthiết để sản xuất và tái sản xuất sức lao động

Tuy giá trị hàng hóa sức lao động bao hàm yếu tố tinh thần và lịch sử, nhưngđối với mỗi nước nhất định và trong một thời kỳ nhất định, thì quy mô những

tư liệu sinh hoạt cần thiết cho người lao động là một đại lượng nhất định, do

đó có thể xác định được lượng giá trị hàng hóa sức lao động do những bộ phậnsau đây hợp thành:

+ Giá trị những tư liệu sinh hoạt về vật chất và tinh thần cần thiết để táisản xuất sức lao động, duy trì nòi giống công nhân

+ Phí tổn đào tạo công nhân

+ Giá trị những tư liệu sinh hoạt vật chất và tinh thần cho con cái côngnhân

- của hàng hóa sức lao động: Hàng hóa sức lao động không chỉ

có giá trị, mà còn có giá trị sử dụng như bất kỳ một hàng hóa thông thườngnào Giá trị sử dụng của hàng hóa sức lao động, cũng chỉ thê hiện ra trong quátrình tiêu dùng sức lao động, tức là quá trình lao động của người công nhân.Nhưng quá trình sư dụng hay tiêu dùng hàng hóa sức lao động khác với quátrình tiêu dùng hàng hóa thông thường ở chỗ: hàng hóa thông thường sau quátrình tiêu dùng hay sử dụng thì cả giá trị hay giá trị sử dụng của nó đều biếnmất theo thời gian Trái lại, quá trình tiêu dùng hàng hóa sức lao động, đó lại

là quá trình sản xuất ra một giá trị mới lớn hơn giá trị của bản thân hàng hóasức lao động Phần lớn hơn đó chính là giá trị thặng dư mà nhà tư bản sẽchiếm đoạt Như vậy, giá trị sử dụng của hàng hóa sức lao động có tính chấtđặc biệt, nó là nguồn gốc sinh ra giá trị, tức là nó có thể tạo ra giá trị mới lớnhơn giá trị của bản thân nó Đó là chìa khóa để giải thích mâu thuẫn của côngthức chung của tư bản Chính đặc tính này đã làm cho sự xuất hiện của hànghóa sức lao động trở thành điều kiện để tiền tệ chuyển hóa thành tư bản

dẫn viết… 96% (45)

3

TIỂU LUẬN LUẬT LAO ĐỘNG - TIỂU LUẬN…Hướng

dẫn viết… 100% (3)

29

T 1,2,3- Bay chim chia voi

96

Vậy bản chất của tiền lương trong chủ nghĩa tư bản là hình thức biểu hiệnbằng tiền của giá trị sức lao động, hay giá cả của sức lao động, nhưng lại biểuhiện ra bề ngoài thành giá cả của lao động.

3 Các hình thức của tiền lương

a) Tiền lương theo thời gian và tiền lương theo sản phẩm

Tiền lương theo thời gian được trả cho người lao động hưởng lương theo thờigian, căn cứ vào thời gian làm việc theo tháng, tuần, ngày, giờ theo thỏa thuậntrong hợp động, cụ thể:

+ được trả cho một tháng làm việc;

+ được trả cho một tuần làm việc Trường hợp hợp đồng laođộng thỏa thuận tiền lương theo tháng thì tiền lương tuần được xác định bằngtiền lương tháng nhân với 12 tháng và chia cho 52 tuần;

+ được trả cho một ngày làm việc

Tiền lương ngày và tiền lương tuần chưa nói rõ được mức tiền lương đó caohay thấp, vì nó còn tùy theo ngày lao động dài ngắn Do đó, muốn đánh giáchính xác mức tiên lương không chỉ căn cứ vào tiên lương ngày, mà phải căn

cứ vào độ dài của ngày lao động và cường độ lao động Giá cả của một giờ laođông là thước đo chính xác mức tiền lương tính theo thời gian

Tiền lương tính theo sản phẩm, là hình thức tiền lương mà số lượng của nóphụ thuộc vào số lượng sản phẩm hay số lượng những bộ phận của sản phẩm

mà công nhân đã sản xuất ra hoặc là số lượng công việc đã hoàn thành Mỗisản phâm được trả công theo một đơn giá nhất định Đơn giá tiền lương đượcxác định bằng thương số giữa tiền lương trung bình của công nhân trong mộtngày với số lượng sản phẩm trung bình mà một công nhân sản xuất ra trongmột ngày, do đó về thực chất, đơn giá tiền lương là tiền lương trả cho thời

Hướng dẫnviết tiểu… 100% (1)

T 5,6-Đọc - hiểu vb

Đi lấy mậtHướng dẫnviết tiểu… 100% (1)

12

gian cần thiết sản xuất ra một sản phẩm là hình thức chuyển hóa của tiềnlương theo thời gian.

b) Tiền lương danh nghĩa và tiền lương thực tế

được biểu thị qua giá trị của đồng tiền hiện hành trong một nền kinh tế.Đây thường được tính bằng số tiền trả cho người lao động trong một đơn vịthời gian cụ thể như là một giờ làm việc hay một tháng làm việc

- là khoản tiền lương mà một người nhận được sau khikhấu trừ các khoản chi phí khác như tiền thuế, khoản phúc lợi và các khoảnđóng góp tự nhiên,… Theo PGS.TS Ngô Trí Long chia sẻ trên

: “Tiền lương thực tế được biểu hiện bằng tiền lương danh nghĩa chiacho chỉ số giá cả Nếu lương danh nghĩa tăng, chỉ số giá cả không tăng hoặctăng thấp hơn tốc độ tăng lương danh nghĩa, thì khi đó tiền lương thực tế mớităng Điều đó việc tăng lương danh nghĩa mới có ý nghĩa Mục đích của việctăng lương là phải cải thiện và nâng cao được mức sống cho người lao động

Do vậy, vai trò của Nhà nước trong việc ổn định giá cả thị trường, giữ vữngcác cân đối vĩ mô là rất quan trọng.”

CHƯƠNG II: Lý luận của Mác về tiền lương trong chủ nghĩa tư bản

1 Bản chất kinh tế của tiền lương

Biểu hiện bề ngoài của đời sống xã hội tư bản, công nhân làm việc cho nhà tưbản, công nhân làm việc cho nhà tư bản một thời gian nhất định, sản xuất ramột lượng hàng hóa hay hoàn thành một số công việc nào đó thì nhà tư bản trảcho công nhân một số tiền nhất định gọi là tiền lương Hiện tượng đó làm chongười ta lầm tưởng rằng tiền lương là giá cả của lao động Sự thật thì tiềnlương không phải là giá cả hay giá trị của lao động, vì lao động không phải làhàng hóa Sở dĩ như vậy là vì:

nếu lao động là hàng hoá thì nó phải có trước, phải được vật hoátrong một hình thức cụ thể nào đó Tiền để cho lao động có thể “vật hoá” được

là phải có tư liệu sản xuất Nhưng nếu người lao động có tư liệu sản xuất thì

họ sẽ bán hàng hoá do mình sản xuất, chứ không bán “lao động” Người côngnhân không thể bán cái mình không có

việc thừa nhận lao động là hàng hoá dẫn tới một trong hai mâu thuẫn

về lý luận sau đây: Nếu lao động là hàng hoá và được trao đổi ngang giá, thìnhà tư bản không thu được giá trị thặng dư - điều này phủ nhận sự tồn tại thực

tế của quy luật giá trị thặng dư trong chủ nghĩa tư bản Còn nếu hàng hoá đượctrao đổi không ngang giá để có giá trị thặng dư cho nhà tư bản, thì sẽ phủ nhậnquy luật giá trị

nếu lao động là hàng hoá thì hàng hoá đó cũng phải có giá trị Nhưngthước đo nội tại của giá trị là lao động Như vậy, giá trị của lao động đo bằnglao động Đó là một điều luẩn quẩn vô nghĩa

Vì thế, lao động không phải là hàng hoá, cái mà công nhân bán và nhà tư bảnmua không phải là lao động mà chính là sức lao động Do đó, tiền lương mànhà tư bản trả cho công nhân là giá cả của sức lao động Vậy bản chất của tiềnlương dưới chủ nghĩa tư bản là biểu hiện ra bề ngoài như là giá trị hay giá cảcủa lao động

2 Các hình thức của tiền lương

Tiền lương trả cho người lao động tính theo thời gian làm việc, cấp bậc hoặcchức danh và thang lương theo quy định theo 2 cách: Lương thời gian giảnđơn và lương thời gian có thưởng

– Lương thời gian giản đơn được chia thành:

+ Lương tháng: Tiền lương trả cho người lao động theo thang bậc lươngquy định gồm tiền lương cấp bặc và các khoản phụ cấp (nếu có) Lương thángthường được áp dụng trả lương nhân viên làm công tác quản lý hành chính,quản lý kinh tế và các nhân viên thuộc các ngành hoạt động không có tính chấtsản xuất.

+ Lương ngày: Được tính bằng cách lấy lương tháng chia cho số ngàylàm việc theo chế độ Lương ngày làm căn cứ để tính trợ cấp BHXH phải trảCNV, tính trả lương cho CNV trong những ngày hội họp, học tập, trả lươngtheo hợp đồng

+ Lương giờ: Được tính bằng cách lấy lương ngày chia cho số giờ làmviệc trong ngày theo chế độ Lương giờ thường làm căn cứ để tính phụ cấplàm thêm giờ

– Lương thời gian có thưởng: là hình thức tiền lương thời gian giản đơn kếthợp với chế độ tiền thưởng trong sản xuất

- Hình thức tiền lương thời gian mặc dù đã tính đến thời gian làm việc thực tế,tuy nhiên nó vẫn còn hạn chế nhất định đó là chưa gắn tiền lương với chấtlượng và kết quả lao động, vì vậy các doanh nghiệp cần kết hợp với các biệnpháp khuyến khích vật chất, kiểm tra chấp hành kỷ luật lao động nhằm tạo chongười lao động tự giác làm việc, làm việc có kỷ luật và năng suất cao

- Hình thức lương theo sản phẩm là tiền lương trả cho người lao động đượctính theo số lượng, chất lượng của sản phẩm hoàn thành hoặc khối lượng côngviệc đã làm xong được nghiệm thu Để tiến hành trả lương theo sản phẩm cầnphải xây dựng được định mức lao động, đơn giá lương hợp lý trả cho từng loạisản phẩm, công việc được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt, phải kiểm trả,nghiệm thu sản phẩm chặt chẽ Tùy theo tính chất, người ta chia ra thànhnhững cách thức trả lương sau:

2.1 Theo sản phẩm trực tiếp: Là hình thức tiền lương trả cho người lao độngđược tính theo số lượng sản lượng hoàn thành đúng quy cách, phẩm chất vàđơn giá lương sản phẩm Đây là hình thức được các doanh nghiệp sử dụngphổ biến để tính lương phải trả cho CNV trực tiếp sản xuất hàng loạt sản phẩm.+ Trả lương theo sản phẩm có thưởng: Là kết hợp trả lưong theo sản phẩmtrực tiếp hoặc gián tiếp và chế độ tiền thưởng trong sản xuất ( thưởng tiết kiệmvật tư, thưởng tăng suất lao động, năng cao chất lượng sản phẩm ).

+ Trả lương theo sản phẩm luỹ tiến: Theo hình thức này tiền lương trả chongười lao động gồm tiền lương tính theo sản phẩm trực tiếp và tiền lương tínhtheo tỷ lệ luỹ tiến căn cứ vào mức độ vượt định mức lao động của họ Hìnhthức này nên áp dụng ở những khâu sản xuất quan trọng, cần thiết phải đẩynhanh tiến độ sản xuất hoặc cần động viên công nhân phát huy sáng kiến phá

vỡ định mức lao động

2.2 Theo sản phẩm gián tiếp: Được áp dụng để trả lương cho công nhân làmcác công việc phục vụ sản xuất ở các bộ phận sản xuất như: công nhân vậnchuyển nguyên vật liệu, thành phẩm, bảo dưỡng máy móc thiết bị Trongtrường hợp này căn cứ vào kết quả sản xuất của lao động trực tiếp để tínhlương cho lao động phục vụ sản xuất

2.3 Theo khối lượng công việc: Là hình thức tiền lương trả theo sản phẩm ápdụng cho những công việc lao động đơn giản, công việc có tính chất đột xuấtnhư: khoán bốc vác, khoán vận chuyển nguyên vật liệu, thành phẩm

2.4 Các hình thức đãi ngộ khác ngoài tiền lương: Ngoài tiền lương, BHXH,công nhân viên có thành tích trong sản xuất, trong công tác được hưởng khoảntiền thưởng, việc tính toán tiền lương căn cứ vào quyết định và chế độ khenthưởng hiện hành