Uận án tiến sĩ xây dựng đảng và chính quyền nhà nước xây dựng đội ngũ bí thư huyện trưởng ở cộng hòa dân chủ nhân dân lào giai đoạn hiện nay

Bí thư - huyện trưởng vừa là người đứng đầu Ban Chấp hành Đảng bộ huyện có chức năng lãnh đạo, phát huy trí tuệ tập thể của Huyện ủy, của Ban Thường vụ Huyện ủy, Trường trực Huyện ủy…; p

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH

KHONESANGA PHIMMASONE

XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ BÍ THƯ - HUYỆN TRƯỞNG

Ở CỘNG HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO

GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH

KHONESANGA PHIMMASONE

XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ BÍ THƯ - HUYỆN TRƯỞNG

Ở CỘNG HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO

GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của

riêng tôi Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là

trung thực, có nguồn gốc rõ ràng và được trích dẫn đầy

MỤC LỤC

Trang

Chương 1: TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN

1.2 Các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án của Lào 20

1.3 Khái quát kết quả của các công trình nghiên cứu có liên quan

đến đề tài và những vấn đề luận án tập trung giải quyết 24

Chương 2: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN XÂY DỰNG

ĐỘI NGŨ BÍ THƯ - HUYỆN TRƯỞNG Ở CỘNG HÒA DÂN

2.1 Huyện và đội ngũ bí thư - huyện trưởng ở Cộng hòa Dân chủ

2.2 Xây dựng đội ngũ bí thư - huyện trưởng ở Cộng hòa Dân chủ

Nhân dân Lào - Khái niệm, nội dung, phương thức 47

Chương 3: XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ BÍ THƯ - HUYỆN TRƯỞNG Ở

CỘNG HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO TỪ NĂM 2010 ĐẾN NĂM 2017 - THỰC TRẠNG, NGUYÊN NHÂN, KINH

3.1 Thực trạng xây dựng đội ngũ bí thư - huyện trưởng ở Cộng hòa

Dân chủ Nhân dân Lào từ năm 2010 đến năm 2017 74

3.2 Nguyên nhân, kinh nghiệm và những vấn đề đặt ra 87

Chương 4: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP CHỦ YẾU XÂY DỰNG

ĐỘI NGŨ BÍ THƯ - HUYỆN TRƯỞNG Ở CỘNG HÒA DÂN

4.1 Dự báo những thuận lợi, khó khăn tác đọng, mục tiêu, phương

hướng xây dựng đội ngũ bí thư - huyện trưởng ở Cộng hòa Dân

4.2 Giải pháp chủ yếu về xây dựng đội ngũ bí thư - huyện trưởng ở

Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào đến năm 2030 110

DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ

Luận văn thạc sĩ xây dựng

1

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Công tác cán bộ là vấn đề lớn, có tính chất đặc biệt quan trọng trong

việc tổ chức và hoạt động của các cơ quan Đảng và bộ máy nhà nước Sự

thành công hay thất bại của sự nghiệp cách mạng phụ thuộc rất lớn vào công

tác cán bộ Vì vậy, trong suốt tiến trình cách mạng của mình Đảng Nhân dân

Cách mạng Lào cùng với Nhà nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào luôn

coi trọng và quan tâm đến công tác cán bộ, xem đây là vấn để then chốt có

tính chất chiến lược, lâu dài Bởi vì, cán bộ là khâu quan trọng nhất liên quan

trực tiếp đến việc thành công cũng như thất bại của sự nghiệp cách mạng, sự

ổn định và phát triển của đất nước [105] Khi có được đội ngũ cán bộ trung

thành với sự nghiệp cách mạng của Đảng, luôn gương mẫu trong mọi hoạt

động và có lí tưởng trong sáng, một bản lĩnh chính trị vững vàng thì nhất định

sự nghiệp cách mạng của nhân dân các bộ tộc Lào sẽ đi đến thắng lợi "Dù

đường lối đúng đắn, nhưng thiếu cán bộ, đảng viên có trình độ và thể chế lãnh

đạo, tổ chức thực hiện có hiệu quả thì đường lối đó cũng sẽ chỉ nằm trên giấy

tờ mà thôi" [105]

Chủ tịch Cay-sỏn Phôm-vi-hản từng nói: "Cán bộ là người lãnh đạo

nhân dân, là người phục vụ nhân dân, là cầu nối giữa Đảng và quần chúng";

"Đảng có đường lối đúng đắn thì thắng lợi hay thất bại tất cả là do cán bộ

quyết định" [99] Vì vậy, trong đường lối của mình, Đảng và Nhà nước Cộng

hòa Dân chủ Nhân dân (CHDCND) Lào luôn đặt công tác cán bộ lên vị trí

hàng đầu của sự nghiệp cách mạng

Công cuộc đổi mới đất nước đang chuyển dần từ phát triển chiều rộng

sang phát triển chiều rộng kết hợp với phát triển theo chiều sâu; thực hiện hội

nhập quốc tế sâu rộng, toàn diện trong bối cảnh tình hình thế giới có những

biến đổi nhanh chóng, phức tạp, khó lường Tình hình này đặt ra những yêu

cầu ngày càng cao đối với cán bộ lãnh đạo các cấp, các ngành ở CHDCND

Lào, trong đó có cấp huyện

Luận văn thạc sĩ xây dựng

2

Cấp huyện là cấp trung gian giữa cấp tỉnh và cấp bản (cấp cơ sở), là cấp

có vị trí, vai trò quan trọng trong quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện

đại hóa đất nước, là cấp trực tiếp lãnh đạo quản lý cấp bản về mọi hoạt động

Người bí thư - huyện trưởng có vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng trong hệ

thống chính trị (HTCT) huyện Bí thư - huyện trưởng vừa là người đứng đầu

Ban Chấp hành Đảng bộ huyện có chức năng lãnh đạo, phát huy trí tuệ tập thể

của Huyện ủy, của Ban Thường vụ Huyện ủy, Trường trực Huyện ủy…; phát

huy vai trò của các phó bí thư; xử lý đúng đắn các mối quan hệ phối hợp công

tác với tập thể lãnh đạo và cá nhân người đứng đầu các tổ chức khác trong hệ

thống chính trị ở huyện; phải chịu trách nhiệm cao nhất về quá trình ra quyết

định và tổ chức thực hiện quyết định của huyện ủy, của Ban Thường vụ

Huyện ủy, Thường trực Huyện ủy… Đồng thời, bí thư - huyện trưởng là

người đứng đầu chính quyền huyện - một cấp chính quyền địa phương ở nước

CHDCND Lào, chịu trách nhiệm cao nhất về quản lý, điều hành phát triển

kinh tế - xã hội; an ninh - quốc phòng và đối ngoại theo thẩm quyền quy định

Do đó, đội ngũ bí thư - huyện trưởng phải giữ vai trò hạt nhân, chủ chốt, là

"linh hồn", là tinh hoa của Ban Chấp hành Đảng bộ và chính quyền cấp

huyện Muốn vậy, phải xác định rõ chức năng, nhiệm vụ và phương pháp

công tác, kỹ năng làm việc của đội ngũ bí thư - huyện trưởng phù hợp với yêu

cầu, đòi hỏi trong điều kiện, hoàn cảnh đất nước Lào giai đoạn hiện nay Thực

tế cho thấy, từ khi hợp nhất hai chức danh bí thư huyện ủy và chủ tịch ủy ban

nhân dân huyện, đội ngũ bí thư - huyện trưởng đã làm chuyển biến các mặt

công tác cán bộ ở địa phương: thẩm quyền, trách nhiệm của bí thư - huyện

trưởng được nâng lên; thời gian giải quyết các nhiệm vụ chính trị của huyện

và cơ sở được nhanh chóng; chủ trương của Đảng và chính sách, kế hoạch của

chính quyền được thống nhất,… Tuy nhiên, do chưa có quy định cụ thể về

chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của bí thư - huyện trưởng, cho nên không ít

địa phương và bản thân một số bí thư - huyện trưởng bối rối trong việc cùng

Luận văn thạc sĩ xây dựng

3

một lúc đảm nhiệm hai trọng trách cao nhất trong HTCT huyện; nguy cơ về

lạm quyền, lộng quyền, cục bộ, bè phái có biểu hiện ngày càng phức tạp

hơn, Vấn đề quan trọng là phải xây dựng được người bí thư - huyện trưởng

thực sự là người lãnh đạo, quản lý có đủ tài, đủ sức để cố kết các thành viên

trong tổ chức để thực hiện nhiệm vụ của mình Bên cạnh đó phải xây dựng cơ

chế giám sát việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, nhất là vấn đề

kiểm soát quyền lực của bí thư - huyện trưởng Cần ngăn ngừa tối đa những

tiêu cực do tập trung quyền lực bằng cách phân định thẩm quyền giữa các cấp

theo hướng tăng cường phân cấp, yêu cầu xây dựng quy chế mới, trong đó

quy định rõ quyền hạn, trách nhiệm của người đứng đầu từng chức danh

Đây là vấn đề quan trọng, cần phải được nghiên cứu cả về mặt lý luận

và thực tiễn, đặc biệt là phải tìm ra phương hướng và những giải pháp xây

dựng đội ngũ bí thư - huyện trưởng ở CHDCND Lào Vì vậy, tác giả chọn

vấn đề: "Xây dựng đội ngũ bí thư - huyện trưởng ở Cộng hòa Dân chủ

Nhân dân Lào giai đoạn hiện nay" làm đề tài luận án tiến sĩ khoa học chính

trị chuyên ngành Xây dựng Đảng và chính quyền nhà nước

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

2.1 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn về xây dựng đội

ngũ bí thư - huyện trưởng ở CHDCND Lào, luận án đề xuất phương hướng và

những giải pháp chủ yếu nhằm thực hiện tốt việc xây dựng đội ngũ bí thư -

huyện trưởng ở CHDCND Lào giai đoạn hiện nay

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Nhằm thực hiện những mục đích đề ra, luận án xác định một số nhiệm

vụ sau cơ bản sau:

- Thứ nhất, khảo sát những công trình khoa học tiêu biểu của các tác

giả, tổ chức trong và ngoài nước có liên quan trực tiếp đến đề tài luận án

- Thứ hai, luận án tập trung làm rõ những vấn đề về lý luận và thực tiễn

Luận văn thạc sĩ xây dựng

4

trong việc xây dựng đội ngũ bí thư - huyện trưởng ở CHDCND Lào giai đoạn

2010 - 2017

- Thứ ba, khảo sát, đánh giá đúng thực trạng đội ngũ bí thư - huyện

trưởng ở CHDCND Lào và thực trạng xây dựng đội ngũ bí thư - huyện trưởng

ở CHDCND Lào; làm rõ nguyên nhân và kinh nghiệm

- Thứ tư, xác định phương hướng và đề xuất những giải pháp xây dựng

đội ngũ bí thư - huyện trưởng ở CHDCND Lào đến năm 2030

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận án là xây dựng đội ngũ bí thư - huyện

trưởng ở CHDCND Lào giai đoạn hiện nay

3.2 Phạm vi nghiên cứu

Luận án tập trung nghiên cứu việc xây dựng đội ngũ bí thư - huyện trưởng

và việc xây dựng đội ngũ bí thư - huyện trưởng ở CHDCND Lào từ năm 2010

đến năm 2017 (bao gồm 1 thủ đô, 18 tỉnh và 148 huyện) Phương hướng và

những giải pháp được đề xuất trong luận án có giá trị đến năm 2030

4 Cơ sở lý luận, thực tiễn và phương pháp của đề tài nghiên cứu

4.1 Cơ sở lý luận

Luận án thực hiện trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư

tưởng Hồ Chí Minh, Chủ tịch Cay-sỏn Phôm-vi-hản, quan điểm, đường lối

của Đảng Cộng sản Việt Nam và Đảng Nhân dân Cách mạng (ĐNDCM) Lào

về công tác cán bộ và xây dựng đội ngũ cán bộ

4.2 Cơ sở thực tiễn

Cơ sở thực tiễn của luận án là thực trạng xây dựng đội ngũ bí thư -

huyện trưởng ở CHDCND Lào và thực trạng xây dựng đội ngũ bí thư - huyện

trưởng ở CHDCND Lào

4.3 Phương pháp nghiên cứu

Luận án sử dụng phương pháp biện chứng duy vật của chủ nghĩa Mác -

Luận văn thạc sĩ xây dựng

5

Lênin, đồng thời sử dụng các phương pháp nghiên cứu của các khoa học liên

ngành và các chuyên ngành Trong đó, sử dụng các phương pháp cụ thể như:

lôgíc - lịch sử, phân tích - tổng hợp, điều tra, khảo sát, thống kê, đặc biệt chú

trọng phương pháp tổng kết thực tiễn

5 Đóng góp khoa học của luận án

- Chỉ ra 4 đặc điểm về huyện ở nước CHDCND Lào; 4 đặc điểm về đội

ngũ bí thư - huyện trưởng ở CHDCND Lào

- Quan niệm, nội dung và phương thức xây dựng đội ngũ bí thư - huyện

trưởng ở CHDCND Lào

- Những kinh nghiệm về xây dựng đội ngũ bí thư - huyện trưởng ở

CHDCND Lào từ 2010 đến 2017

- Hai giải pháp có tính khả thi cao để xây dựng đội ngũ bí thư -

huyện trưởng ở CHDCND Lào đến năm 2030: Một là, đổi mới, kiện toàn

các khâu của công tác cán bộ trong xây dựng đội ngũ bí thư - huyện trưởng

gồm: Đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ bí thư - huyện trưởng;

đổi mới công tác luân chuyển cán bộ quy hoạch đội ngũ bí thư - huyện

trưởng; đổi mới công tác quản lý đội ngũ bí thư - huyện trưởng; nâng cao

chất lượng quy hoạch tạo nguồn cho đội ngũ bí thư - huyện trưởng; đổi mới

công tác đánh giá đội ngũ bí thư - huyện trưởng; về lựa chọn bí thư - huyện

trưởng; Hai là, tạo môi trường thuận lợi và đề cao ý thức trách nhiệm, ý

thức tự giác tu dưỡng, rèn luyện của đội ngũ bí thư - huyện trưởng gồm:

đẩy mạnh phong trào tự học tập nâng cao trình độ, năng lực và rèn luyện

đạo đức cách mạng; phát huy vai trò tiền phong, gương mẫu của đội ngũ bí

thư - huyện trưởng về tự tu dưỡng, rèn luyện gắn với việc học tập và làm

theo tấm gương đạo đức Chủ tịch Cay-sỏn Phôm-vi-hản và thực hiện

nghiêm túc các quan điểm, đường lối của ĐNDCM Lào về công tác cán bộ

và xây dựng đội ngũ cán bộ

Luận văn thạc sĩ xây dựng

6

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án

6.1 Ý nghĩa lý luận

Xây dựng và chỉ ra quan niệm, các nội dung và phương thức chủ yếu

xây dựng đội ngũ bí thư - huyện trưởng ở CHDCND Lào hiện nay

6.2 Ý nghĩa thực tiễn

- Kết quả nghiên cứu của luận án có thể được sử dụng làm tài liệu tham

khảo cho cấp ủy và chính quyền các tỉnh, các huyện ở CHDCND Lào trong

xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý nói chung và đội ngũ bí thư -

huyện trưởng nói riêng

- Những kết quả nghiên cứu của luận án còn có thể được sử dụng làm

tài liệu tham khảo trong nghiên cứu giảng dạy và học tập môn xây dựng Đảng

ở các học viện chính trị - hành chính ở CHDCND Lào

7 Kết cấu của luận án

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo và phụ

lục, luận án gồm 4 chương, 9 tiết

Luận văn thạc sĩ xây dựng

7

Chương 1 TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU

LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN

1.1 CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU Ở NƯỚC NGOÀI

1.1.1 Đề tài khoa học, sách tham khảo, các bài viết đăng trên báo,

tạp chí chuyên ngành

Các công trình nghiên cứu của nước ngoài chủ yếu đề cập đến những

yêu cầu đòi hỏi đối với các nhà lãnh đạo trong tương lai, chỉ rõ những phẩm

chất cần có của các nhà lãnh tạo trong tương lai nói chung, ít đề cập đến chức

năng, nhiệm vụ của nhà lãnh đạo trong bộ máy nhà nước ở địa phương

1.1.1.1 Đề tài khoa học

- Nghiên cứu, khảo sát thực tiễn xác định chức năng, nhiệm vụ và

phương pháp công tác của bí thư huyện ủy hiện nay của Đỗ Ngọc Ninh Nội

dung của đề tài đã làm rõ vai trò của huyện, chức năng, nhiệm vụ của huyện

ủy; vị trí, vai trò trong sự nghiệp đổi mới ở nước ta hiện nay; khảo sát thực

tiễn, đánh giá thực trạng thực hiện chức năng, nhiệm vụ, phương pháp công

tác và kỹ năng làm việc của đội ngũ Bí thư huyện ủy (BTHU), chỉ rõ những

yêu cầu mới đối với chức danh BTHU trong sự nghiệp đổi mới và hội nhập

quốc tế Đồng thời, đề xuất về chức năng, nhiệm vụ, phương pháp công tác và

kỹ năng làm việc của BTHU ở Việt Nam đến năm 2025

1.1.1.2 Sách tham khảo

- Đỗ Ngọc Ninh, Bí thư huyện ủy trong giai đoạn hiện nay [62] Tác giả

đi sâu nghiên cứu và làm rõ ba vấn đề cơ bản: Một là, nghiên cứu vị trí, vai

trò, chức năng, nhiệm vụ của huyện ủy, bí thư huyện ủy Hai là, đánh giá thực

trạng hoạt động của cơ quan huyện ủy và bí thư huyện ủy trong giai đoạn hiện

nay; những thành tựu đạt được, những tồn tại, hạn chế và nguyên nhân của

hạn chế Ba là, đề xuất những chủ trương và giải pháp pháp để nâng cao chất

Luận văn thạc sĩ xây dựng

8

lượng cũng như hiệu quả hoạt động của huyện ủy bí thư huyện ủy Điểm nổi

bật trong công trình này là tác giả đã phân tích chi tiết về vị trí, vai trò của

Ban thường vụ (BTV), thường trực, bí thư huyện ủy

- Vũ Văn Phúc, Thẩm quyền, trách nhiệm của người đứng đầu cấp ủy,

chính quyền trong hệ thống chính trị hiện nay [65] Tập thể tác giả đã đi sâu

nghiên cứu làm rõ hai vấn đề Thứ nhất, những vấn đề cơ bản về người đứng

đầu cấp ủy, cơ quan tổ chức bao gồm quyền hạn, trách nhiệm của người đứng

đầu thứ hai, mối quan hệ giữa người đứng đầu cấp ủy với tập thể lãnh đạo

của cấp ủy, tập thể cơ quan công tác, sự phối hợp trong quá trình thực hiện

chức trách nhiệm vụ

Trên cơ sở đó, các nhà nghiên cứu rút ra những bài học kinh nghiệm, gợi

mở nhiều vấn đề nhằm nâng cao khả năng thực thi hiệu quả thẩm quyền, trách

nhiệm người đứng đầu cấp ủy, chính quyền Tuy nhiên, chưa đi sâu, làm rõ

nội dung cũng như đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện thẩm quyền,

trách nhiệm của BTHU

- Ngô Kim Ngân và Lâm Quốc Tuấn, Phong cách làm việc của người

bí thư huyện ủy hiện nay - Qua khảo sát vùng đồng bằng sông Hồng [58]

Công trình nghiên cứu này đã đề cập đến quan niệm và tiêu chí đánh giá

"phong cách làm việc của người bí thư huyện ủy" Đặc biệt, các tác giả nêu

mục tiêu, phương hướng và đề xuất giải pháp xây dựng phong cách làm việc

khoa học của đội ngũ BTHU

- Lê Hữu Nghĩa, Bùi Đình Bôn, Thẩm quyền và trách nhiệm của Đảng

cầm quyền và Nhà nước trong việc thực hiện quyền lực của nhân dân [60]

Trọng tâm của cuốn sách là bàn đến những vấn đề về thẩm quyền, trách

nhiệm của Đảng và Nhà nước trong việc phát huy quyền làm chủ của nhân

dân Cuốn sách gồm bốn chương: chương một, các nhà khoa học đi phân tích

làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn để xác định thẩm quyền, trách nhiệm của

đảng cầm quyền và nhà nước trong việc thực hiện quyền lực của nhân dân;

Luận văn thạc sĩ xây dựng

9

chương hai, các tác giả phân tích thực trạng, tìm hiểu nguyên nhân và những

vấn đề đặt ra về thẩm quyền, trách nhiệm của đảng cầm quyền và Nhà nước ta

trong hơn 25 năm đổi mới; chương ba, các tác giả đã xác định rõ tính chất,

phạm vi thẩm quyền, trách nhiệm của Đảng, Nhà nước trong một số lĩnh vực

trọng yếu như: trong việc quyết định những vấn đề trọng đại của đất nước,

trong lĩnh vực lập pháp, trong lĩnh vực hành pháp, tư pháp…; chương bốn:

các nhà khoa học nêu lên hệ quan điểm và giải pháp để nâng cao hiệu quả

thẩm quyền, tăng cường trách nhiệm của Đảng và Nhà nước trong việc thực

hiện quyền lực của nhân dân

Cuốn sách đi sâu phân tích khá rõ về thẩm quyền, trách nhiệm của

Đảng Cộng sản cầm quyền và Nhà nước pháp quyền trong việc phát huy

quyền làm chủ của nhân dân Tuy nhiên, còn mô số vấn đề chưa được bàn đến

như là thẩm quyền, trách nhiệm cá nhân cán bộ lãnh đạo trong các cơ quan,

đơn vị của Đảng và Nhà nước

- E.X Cu-dơ-min, J.P Vôn-cốp, I-u.N.Ê-mê-li-a-nốp, Người lãnh đạo

và tập thể [11] Tác giả bàn về hai vấn đề, một là, những tiền đề tâm lý - xã

hội của việc quản lý một cách sáng tạo các tập thể lao động, đến những đặc

điểm chức năng cơ cấu lãnh đạo và sự hình thành uy tín, trách nhiệm cá nhân

của người lãnh đạo trong điều kiện của cách mạng khoa học - kỹ thuật

Hai là, làm rõ vai trò của tập thể, trong đó nhấn mạnh vai trò của các

nhóm nhỏ đối với hành vi của mỗi người và mối quan hệ giữa các cá nhân

trong tập thể Tập thể giúp các cá nhân phát huy được tinh thần chủ động sáng

tạo của mỗi cá nhân đồng thời giúp người lãnh đạo phát huy được vai trò,

trách nhiệm của mình Nhiệm vụ quan trọng của người lãnh đạo là phải trờ

thành trung tâm gắn kết các thành viên trong nhóm, biết khích lệ để các thành

viên ra sức phấn đấu xây dựng tập thể

- The Bass Handbook of Leadership: Theory, Research, and Managerial

Applications (Sổ tay của Bass về lãnh đạo: Lý thuyết, nghiên cứu và ứng

Luận văn thạc sĩ xây dựng

dụng quản lý) của Bernard Bass [2] Tác giả trình bày các định nghĩa, khái

niệm và đánh giá về một số lý thuyết Đặc biệt, tác giả tập trung phân tích các

đặc điểm cá nhân, xu hướng, các thuộc tính và giá trị của các nhà lãnh đạo và

những kiến thức, năng lực trí tuệ và kỹ năng kỹ thuật cần thiết cho lãnh đạo

- Leadership for the future: diversity, creativity and co-creation (Lãnh

đạo cho tương lai: sự đa dạng, sự sáng tạo và đồng sáng tạo) của Giles

Hutchins [12] Tác giả phân tích những yêu cầu đòi hỏi đối với nhà lãnh đạo

trong tương lai Tác giả đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu tạo điều kiện cho sự sáng

tạo và hợp tác sáng tạo, lãnh đạo thông qua huấn luyện chứ không phải thông

qua sự sợ hãi

- The leadership development: Pass, Present, and Future (Sự phát triển

lãnh đạo: quá khứ, hiện tại và tương lai) của Gina Hernez Broomer, Richard

L Hughes [13] Tác giả đã khái quát các xu hướng lãnh đạo trong lịch sử

Đồng thời, đánh giá các nhân tố ảnh hưởng đến xu hướng lãnh đạo trong điều

kiện mới: tiến trình toàn cầu hóa, sự phát triển của khoa học công nghệ,

những tư duy mới về lãnh đạo Từ đó, tác giả dự báo xu hướng lãnh đạo

trong tương lai Đặc biệt, tác giả tập trung làm rõ vai trò chiến lược của của

nhà lãnh đạo (người đứng đầu) trong khâu tổ chức

- Leadership: Current theories, Research and future direction (Lãnh

đạo: các lý thuyết đương đại, nghiên cứu và định hướng tương lai) của Bruce

J Avolio, Fred O Walumbwa, Todd J Weber [4]

- The leadership of the future- Nhà lãnh đạo tương lai [3] Cuốn

sách đề cập đến những thách thức, những yêu cầu, những xu hướng của

tổ chức trong tương lai và những phẩm chất cần có của người lãnh đạo

trong tương lai

- Bí quyết: Điều nhà lãnh đạo tầm cỡ biết và làm của Ken Blanchard,

Mark Miller [22] Cuốn sách này giới thiệu những cơ hội và những bí quyết

giúp định hình phương pháp lãnh đạo, nghệ thuật lãnh đạo thành công

Luận văn thạc sĩ xây dựng

- 108 kỹ năng của nhà lãnh đạo bẩm sinh của Warren Blank [88] Cuốn

sách giới thiệu các kỹ năng của nhà lãnh đạo, đặc biệt là khả năng nhận thức

về bản thân, khả năng thiết lập đường lối hành động, phát triển người khác

thành lãnh đạo, khả năng ảnh hưởng đến người khác Đây là tài liệu tham

khảo hữu ích cho việc xây dựng hệ thống kỹ năng làm việc của Chủ tịch

huyện và BTHU

- Cách cư xử giữa thủ trưởng và nhân viên của Chu Tôn, Hoàng Quý

[71] Cuốn sách phân tích về các mối quan hệ cơ bản giữa cấp trên và cấp

dưới, đề xuất phương pháp nâng cao năng lực lãnh đạo, quản lý, khơi dậy tinh

thần nhiệt tình công tác của cấp dưới

- Nguyễn Hoàng Nguyên, Đề xuất giải pháp góp phần xác định hiệu

quả công tác, sự đóng góp thực tế của cán bộ công chức, trách nhiệm công vụ

của cấp ủy và người đứng đầu [59] Công trình nghiên cứu này đã chỉ ra

những yếu kém trong quản lý và trách nhiệm của cán bộ lãnh đạo, trong đó có

người đứng đầu huyện ủy Đặc biệt, công trình này đã đề xuất một số giải

pháp xác định trách nhiệm của người đứng đầu

- Trần Xuân Sầm, Xác định cơ cấu và tiêu chuẩn cán bộ lãnh đạo chủ

chốt trong hệ thống chính trị đổi mới [68] Công trình này khái quát cơ sở lý

luận và thực tiễn của việc xác định cơ cấu, tiêu chuẩn cán bộ lãnh đạo chủ

chốt trong HTCT; trình bày thực trạng cơ cấu và việc thực hiện các tiêu chuẩn

đối với đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt trong HTCT Trên cơ sở đó, các tác

giả đã xác định cơ cấu và tiêu chuẩn cán bộ lãnh đạo chủ chốt trong những

năm tới của HTCT đồng thời nêu phương hướng và giải pháp lớn xây dựng

đội ngũ cán bộ chủ chốt theo cơ cấu, tiêu chuẩn đổi mới trong những năm tới

của HTCT

- Nguyễn Phú Trọng, Trần Xuân Sầm, Luận cứ khoa học cho việc nâng

cao chất lượng đội ngũ cán bộ trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa

hiện đại hóa đất nước [72] Để thực hiện thắng lợi sự nghiệp công nghiệp

Luận văn thạc sĩ xây dựng

hóa, hiện đại hóa đất nước ngoài việc có được đội ngũ những người lao

động lành nghề, nhất thiết phải có được một đội ngũ các nhà khoa học, các

chuyên gia giỏi, một đội ngũ cán bộ giỏi, am hiểu chuyên môn nghiệp vụ

Trên cơ sở này, tác giả đã nghiên cứu những quan điểm của chủ nghĩa Mác

- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác cán bộ Từ những cơ

sở khoa học, các tác giả đã khẳng định sự cần thiết phải quan tâm đầu tư

cho việc đào tạo cán bộ đáp ứng yêu cầu sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện

đại hóa đất nước

Tác giả cho rằng, công tác đào tạo nâng cao trình độ cán bộ cần tập

trung vào bốn vấn đề gồm: Một là, việc xây dựng đội ngũ cán bộ phải thấm

nhuần tư tưởng của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và của

Đảng Cộng sản Việt Nam Hai là, có chính sách thu hút nhân tài thông qua cơ

chế đãi ngộ thỏa đáng Ba là, tin tưởng, mạnh dạn giao việc cho cán bộ trẻ

đồng thời có cơ chế giám sát để họ phát huy mặt tích cực, hạn chế những sai

lầm có thể xảy ra Bốn là, công tác cán bộ được thống nhất dưới sụ lãnh đạo

của đảng, trực tiếp là cấp ủy của cơ quan, tổ chức

Về giải pháp xây dựng đội ngũ cán bộ, nhóm tác giả đưa ra 6 giải pháp

bao gồm: Một là, nâng cao chất lượng công tác đào tạo, bồi dưỡng và rèn

luyện cán bộ; Hai là, tổng kết đánh giá chính sách đã thực hiện đối với cán

bộ; Ba là, bổ sung, hoàn thiện các văn bản pháp luật về đào tạo, bồi dưỡng

cán bộ; Bốn là, đổi mới phương pháp, đa dạng hóa các loài hình đào tạo, bồi

dưỡng; Năm là, thực hiện đào tạo, bồi dưỡng cán bộ trước khi đề bạt, bổ

nhiệm Sáu là, xây dựng chiến lược đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức

Những nội dung được đề cập trong cuốn sách mới chỉ là lý luận chung,

cần có những phân tích sâu hơn về các giải pháp đào tạo nâng cao chất lượng

cho đội ngũ cán bộ của các lĩnh vực cụ thể Đó cũng là một khoảng trống để

luận án nghiên cứu Vì vậy, cuốn sách là tư liệu rất tốt cho việc thực hiện

những mục tiêu nhiệm vụ của luận án này

Luận văn thạc sĩ xây dựng

- Kinh nghiệm xây dựng đội ngũ cán bộ ở Trung Quốc của Trịnh Cư,

Nguyễn Duy Hùng và Lê Văn Yên [5] Nhóm tác giả đã tập trung nghiên cứu

công tác xây dựng đội ngũ cán bộ công chức và việc cải cách công tác cán bộ

tại Trung Quốc trong giai đoạn 2001-2010 Trong đó, nhấn mạnh đến vai trò

lãnh đạo của Đảng Cộng sản trong việc thực hiện chính sách cán bộ công

chức Những nội dung có thể tham khảo, trong quá trình làm luận án cũng

như trong việc vận dụng vào xây dựng, đào tạo, quản lý đội ngũ cán bộ ở Lào

trong thời điểm hiện nay là: quan điểm, quy định về vấn đề đào tạo cán bộ,

tiến cử, lựa chọn, đề bạt, sử dụng và nhận xét, đánh giá và quản lý cán bộ

- Xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý nhằm đáp ứng yêu cầu

của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước của Vũ Văn Hiền [17]

Tác giả đề cập đến ba vấ đề bao gồm: một là, khái quát những quan điểm, chủ

trương, chính sách của Đảng và Nhà nước ta về xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh

đạo, quản lý thời kỳ đổi mới nhất là giai đoạn thực hiện công nghiệp hóa, hiện

đại hóa Hai là, phân tích thực trạng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý thời kỳ

đổi mới từ đó chỉ ra những tành tựu đã đạt được và những tồn tại, hạn chế cần

khắc phúc trong thời gian tới để có thể thcự hiện thắng lợi nhiệm vụ công

nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Ba là, nêu lên những yêu và đề xuất những

giải pháp để xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý đáp ứng yêu cầu sự

nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa

- Trần Đình Hoan, Đánh giá quy hoạch, luân chuyển cán bộ lãnh đạo,

quản lý thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước [18] Tác giả nghiên

cứu công tác cán bộ cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước từ

góc độ quy hoạch, luân chuyển cán bộ chủ chốt Để làm rõ nội dung này, tác

giả đi sâu phân tích thực trạng luân chuyển cán bộ ở nước ta thời gian qua;

những kết quả đã làm được, những vấn đề đang đặt ra cần giải quyết; đề xuất

một số giải pháp để hoàn thiện hơn công tác luân chuyển cán bộ, góp phần

thực hiện thắng lợi sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

Luận văn thạc sĩ xây dựng

- Tiếp tục đổi mới đồng bộ công tác cán bộ thời kỳ đẩy mạnh công

nghiệp hóa, hiện đại hóa của Nguyễn Minh Tuấn [78] Tác giả đánh giá cao

vai trò của công tác cán bộ đối với sự nghiệp cách mạng Đảng muốn đảm bảo

sự lãnh đạo của mình thì đảng phải là trí tuệ, đạo đức, văn minh Vì vậy, cần

phải làm tốt công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ cho Đảng, coi đây vừa là

nhiệm vụ vừa là mục tiêu cả trước mắt và lâu dài Tuy nhiên, công tác cán bộ

phải thống nhất với công tác xây dựng Đảng và đổi mới phương thức lãnh đạo

của Đảng đối với hoạt động của HTCT từ trung ương tới cơ sở từ đó, tạo sự

thống nhất quan điểm trong nhận thức và sự chuyển biến mạnh mẽ trong hành

động, mang lại hiệu quả thiết thực, vì mục tiêu "dân giàu, nước mạnh, dân

chủ, công bằng, văn minh", nâng cao vị thế quốc gia trên trường quốc tế

1.1.1.3 Bài viết đăng trên các báo, tạp chí chuyên ngành

- Nguyễn Văn Giang, "Từ thực tiễn bí thư kiêm chủ tịch huyện ở Mê

Linh" [14, tr.7-11] Thông qua việc khảo sát và đánh giá mô hình nhất thể hóa

chức danh bí thư và chủ tịch ủy ban nhân dân cùng cấp tại huyện mê Linh tỉnh

Vĩnh Phúc Tác giả tập trung phân tích những kết quả đạt được trong quá

trình triển khai, đồng thời chỉ ra những những tồn tại hạn chế của mô hình

này Từ đó, rút ra những bài học kinh nghiệm quý báu để các địa phương khác

tham khảo Những bài học kinh nghiệm được nêu ra cụ thể như sau: một là,

phải chọn đúng cán bộ có phẩm chất năng lực, đủ tâm, đủ tầm thực hiện

nhiệm vụ Hai là, làm việc theo quy chế có chương trình công tác, có sự phân

công gắn với trách nhiệm rõ ràng Ba là, xây dựng tập thể lãnh đạo đoàn kết,

môi trường làm việc thân thiện Bốn là lựa chọn cán bộ bộ làm công tác tham

mưu cho huyện ủy và ủy ban nhân dân có trình độ chuyên môn cao, phù hợp

với chức trách nhiệm vụ được giao

- Bùi Đức Lại, "Về trách nhiệm người đứng đầu trong công tác cán bộ"

[26, tr.9-12] Tác giả đi sâu nghiên cứu mô hình người đứng đầu được các

nước xã hội chủ nghĩa triển khai trong khoảng thời gian từ sau chiến tranh

Luận văn thạc sĩ xây dựng

thế giới thứ hai đến những năm 80 của thế kỷ XX Tác giả phân tích những

ưu, khuyết điểm của mô hình, những nguyên nhân ảnh hưởng đến quyết định

áp dụng mô hình Từ đó cho rằng, ở Việt Nam, do đặc thù Đảng cộng sản

Việt Nam là lực lượng duy nhất lãnh đạo Nhà nước và xã hội HTCT và toàn

xã hội (điều này được luật hóa trong điều 4 của Hiến pháp), vì vậy, người

đứng đầu được giao quyền nhưng thực quyền lại rất hạn chế

Tác giả phân tích quá trình thực hiện chức trách nhiệm vụ của hai chức

danh gồm bí thư cấp ủy và chủ tịch, từ đó chỉ ra những nguyên nhân làm giảm

hiệu quả hoạt động của họ bao gồm: sự bất cập giữa quyền hạn và trách

nhiệm; giữa quyền hạn pháp định và quyền hạn thực tế Trong một số trường

hợp, do tính đặc thù của địa phương dẫn đến việc lạm dụng quyền lực để phục

vụ lợi ích cá nhân, lợi ích nhóm, làm giàu bất chính Tác giả đề xuất một số

biện pháp để khắc phục những bất cập của thực trạng bao gồm: một là, điều

chỉnh, bổ sung quy định để người đứng đầu có thực quyền tương xứng chức

trách được giao Hai là, tăng cường giám sát để tránh tình trạng lạm quyền

Ba là, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng với công tác cán bộ từ khâu quy

hoạch tới đào tạo và bổ nhiệm

Tác giả tập trung phân tích mối quan hệ giữa bí thư và tập thể cấp ủy

Bởi vì, đây là mối quan hệ chủ yếu, quan trọng nên cần được quy chế hóa

Tác giả phân tích mới quan hệ này dưới ba khía cạnh: Một là, làm rõ vị

trí, vai trò bí thư Bí thư là chức danh được bầu lên từ thành viên trong cấp ủy,

giữ vai trò là người thay mặt cấp ủy Vì vậy, đây không phải là một cấp lãnh

đạo trong hệ thống tổ chức của Đảng Bí thư làm việc theo quy định của điều

lệ đảng, quy chế làm việc của cấp ủy; Hai là, phân tích những vướng mắc

trong thực tế thực hiện nguyên tắc "tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách", trong

đó nhấn mạnh nguyên nhân của vướng mắc là do chưa xác định rõ thẩm

quyền, trách nhiệm của bí thư với cấp ủy; Ba là, xác định rõ quyền và trách

nhiệm của cấp ủy và bí thư Coi đây là vần đề trọng tâm cần giải quyết

Luận văn thạc sĩ xây dựng

- Nguyễn Hữu Thành, "Trách nhiệm người đứng đầu trong lựa chọn và

xây dựng tập thể lãnh đạo" [68, tr.37-38] Từ thực tiễn triển khai Nghị quyết

số 12-NQ/TW, "Một số vấn đề cấp bách về xây dựng Đảng hiện nay" - Nghị

quyết Hội nghị lần thứ 4 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI, tại tỉnh

Bắc Ninh Tác giả cho rằng, hiện nay, các quy định về trách nhiệm người

đứng đầu chưa đầy đủ, rõ ràng, người đứng đầu được giao quyền còn hạn chế,

chưa tương xứng với vị trí đứng đầu của họ Từ đó, tác giả kiến nghị, trong

thời gian tới, việc xác định rõ về vai trò, trách nhiệm, quyền hạn của người

đứng đầu cần tập trung một số nội dung: phải có cơ chế giám sát để lựa chọn

những người đứng đầu; tiếp tục phân công, phân cấp mạnh hơn nữa về thẩm

quyền quản lý cán bộ; xem xét cơ chế hoạt động của ban cán sự đảng trong

các cơ quan, tổ chức, thực hiện chế độ người đứng đầu cho phù hợp

- Trần Ngọc Đức, "Xây dựng đội ngũ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám

chịu trách nhiệm" [10, tr.9-12] Nghiên cứu thực tiễn ở một địa phương, tác

giả cho rằng việc thực hiện chức trách nhiệm vụ của người đứng đầu có tình

trạng quyền hạn không gắn với trách nhiệm, việc kiểm tra giám sát có lúc bị

buông lỏng dẫn đến tình trạng lạm quyền của một số cán bộ giữ vị trí chủ

chốt Một số địa phương lại có những quy định quá chặt dẫn đến việc cán bộ

chủ chốt sợ sai, sợ trách nhiệm, không dám nghĩ, dám làm Để khắc phục tình

trạng này, tác giả đề xuất một số biện pháp nhằm xây dựng đội ngũ cán bộ có

tâm, có tầm, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm

- Trần Đình Huỳnh, "Quyền lực và kiểm soát quyền lực" [21, tr.40-41]

Tác giả phân tích về quyền lực và kiểm soát quyền lực qua thực tiễn của Đảng

Cộng sản Liên xô và chính quyền Xô Viết Sức mạnh quyền lực được thể hiện

ở chế độ chuyên chính vô sản Bằng cách này, Đảng Cộng sản Liên xô và

Chính quyền xô viết đã tạo nên những thành quả vô cùng to lớn trong thế kỷ

XX Đó là bằng chứng thuyết phục nhất về tính ưu việt của mô hình xã hội

chủ nghĩa Tuy nhiên, như Lênin từng nói: một ưu điểm nếu được duy trì quá

Luận văn thạc sĩ xây dựng

lâu sẽ thành nhược điểm Vì thế, sau một thời gian dài thực hiện chuyên chính

vô sản, những dấu hiệu tha hóa quyền lực trong hệ thống bắt đầu xuất hiện

Đó là tính kiêu ngạo cộng sản chủ nghĩa, giải quyết các vấn đề bằng mệnh

lệnh hành chính, chủ quan duy ý chí, coi thường quy luật kinh tế, tệ sùng bái

lãnh tụ,

Tác giả khái quát lại nhựng giải pháp kiểm soát quyền lực của Đảng,

Nhà nước trong điều kiện một đảng duy nhất cầm quyền của Lênin gồm: Một

là, kiên quyết thanh đảng, kiên quyết loại bỏ những kẻ tha hóa biến chất,

những "kẻ lưu manh giả danh cộng sản" ra khỏi hàng ngũ của đảng; Hai là,

những cơ quan có chức năng, nhiệm vụ giống nhau giữa cơ quan đảng và

chính quyền thì tiến hảnh hợp nhất; Ba là, kiên quyết tinh giản biên chế, tổ

chức; Bốn là, đào tạo, bồi dưỡng đảng viên, cán bộ công chức về phẩn chất

chính trị và năng lực chuyên môn, đồng thời có chính sách sử dụng, đãi ngộ

cán bộ hợp lý

- Nguyễn Thành Lợi với bài viết, "Kinh nghiệm của Trung Quốc trong

hoạt động giám sát người đứng đầu" [51, tr.75-78] Người đứng đầu luôn có

vị trí và vai trò hết sức quan trọng, là trung tâm, có tính chất then chốt trong

việc thực hiện nhiệm vụ chính trị của cơ quan, tổ chức Họ có quyền lực rất

lớn, khác biệt so với các thành viên lãnh đạo khác nên cũng rất dễ xảy ra tình

trạng lạm dụng quyền lực Vì vậy, Đảng Cộng sản Trung Quốc xác định,

giám sát quyền lực người đứng đầu là việc làm hết sức cần thiết, có ý nghĩa

quan trọng trong việc xây dựng chỉnh đốn Đảng Việc làm này một mặt để

hạn chế đến mức tối đa tình trạng tham nhũng, thiếu trách nhiệm của người

đứng đầu, mặt khác trán tình trạng thất thoát, lãng phí tài sản của nhà nước,

của nhân dân

Tác giả giới thiệu bốn bài học kinh nghiệm của Trung Quốc trong việc

giám sát quyền lực của người đứng đầu: một là, coi trọng việc tự giám sát

Hai là, tăng cường giám sát lẫn nhau Ba là, tăng cường giám sát của cấp trên

Luận văn thạc sĩ xây dựng

Bốn là, mở rộng thành phần tham gia giám sát (khích lệ, tạo điều kiện để tất

cả các cấp, ngành, đoàn thể, hiệp hội, nhân dân tiến hành giám sát), mở rộng

hình thức tiếp nhận thông tin phản ánh về người đứng đầu

- Tác giả Cao Duy Hạ với bài viết, "Những yêu cầu cơ bản đối với cán

bộ chủ chốt cấp huyện" [15, tr.18-19] Tác giả Phạm Đình Đạt với bài viết,

"Về tư duy lý luận chính trị của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện" [9,

tr.21-22] Tác giả Nguyễn Quốc Tuấn với bài viết, "Nâng cao trí thức của cán bộ

chủ chốt cấp huyện vùng đồng bằng sông Cửu Long" [74, 35-36]

1.1.2 Các luận án, luận văn

* Các luận án

- Xây dựng đội ngũ Bí thư, Chủ tịch huyện vùng đồng bằng sông Cửu

Long ngang tầm đòi hỏi của thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa

đất nước (1996 - 2020 của Huỳnh Văn Long [50] Tác giả đã đề cập đến yêu

cầu, tiêu chuẩn đối với BTHU thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại

hóa đất nước Đặc biệt, tác giả đã nêu rõ tiêu chuẩn chung, tiêu chuẩn cụ thể

đối với từng chức danh, nhấn mạnh một số tiêu chuẩn như: bản lĩnh chính trị

vững vàng, đủ sức vượt qua mọi khó khăn, thử thách, luôn trung thành với

Đảng, Nhà nước và nhân dân, thống nhất giữa lời nói và việc làm, kiên định

đường lối đổi mới theo mục tiêu đã định, thể hiện bằng hành động gương mẫu

trong thực hiện đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, có ý

chí quyết tâm và năng lực làm giàu cho huyện, biến ý chí đó thành ý chí của

Đảng bộ và nhân dân huyện, xây dựng huyện văn minh, giàu mạnh, có tầm

nhận thức sâu sắc đối với những diễn biến chính trị trong nước, thế giới, có

tinh thần cảnh giác cao, nhanh nhạy đưa ra các biện pháp chỉ đạo, quản lý,

chủ động giải quyết mọi tình huống chính trị Tác giả đề xuất hệ thống giải

pháp xây dựng đội ngũ chủ tịch ủy ban nhân dân huyện, BTHU vùng đồng

bằng sông Cửu Long đến năm 2020

Luận văn thạc sĩ xây dựng

- Nguyễn Thành Dũng, Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt

cấp huyện ở các tỉnh Tây Nguyên trong giai đoạn hiện nay [6] Tác giả phân

tích chất lượng cán bộ chủ chốt cấp huyện ở các tỉnh Tây Nguyên thời gian

qua Chỉ ra những điểm mạnh, điển yếu, nguyên nhân của những điểm yếu

Từ đó, đề xuất giải pháp nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt

cấp huyện ở các tỉnh Tây Nguyên, trong đó nhấn mạnh việc cụ thể hóa tiêu

chuẩn các chức danh đội ngũ cán bộ chủ chốt phải xem xét đến yếu tố đặc thù

của khu vực Tây Nguyên, khuyến khích và tạo điều kiện để cán bộ phấn đấu,

rèn luyện, tu dưỡng

- Nâng cao năng lực tư duy lý luận cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp

huyện ở tỉnh Lạng Sơn hiện nay của Nguyễn Đức Quyền [67] Nhận thức rõ

tầm quan trọng của tư duy lý luận đến lập trường tư tưởng, bản lĩnh chính trị

của đội ngũ cán bộ, tác giả đã tiến hành phân tích thực trạng đội ngũ cán bộ

chủ chốt cấp huyện của tỉnh dưới góc độ năng lực tư duy lý luận Để khắc

phục những hạn chế tác giả đề xuất một số quan điểm và giải pháp cơ bản

nhằm nâng cao năng lực tư duy lý luận cho đội ngũ cán bộ này, trong đó, tác

giả có đề cập đến giải pháp tiêu chuẩn hóa về trình độ và năng lực tư duy của

đội ngũ cán bộ này

- Các thành tố tư duy giải quyết tình huống quản lý của người cán bộ

chủ chốt cấp huyện của Phạm Hồng Quý [66] Tác giả xác định một số thành

tố tư duy của giải quyết tình huống dưới góc độ tâm lý học đồng thời phân

tích những nguyên nhân ảnh hưởng Trên cơ sở đó, tác giả đề xuất một số giải

pháp góp phần nâng cao khả năng tư duy giải quyết tình huống cho cán bộ

chủ chốt cấp huyện

- Năng lực động viên trong hoạt động quản lý của đội ngũ cán bộ chủ

chốt cấp huyện giai đoạn hiện nay của Nguyễn Thị Tuyết Mai [52] Tác giả

khảo sát trạng thái năng lực động viên của cán bộ chủ chốt cấp huyện, tiến

hành thử nghiệm bồi dưỡng kiến thức về động viên, đặc biệt kỹ năng động

Luận văn thạc sĩ xây dựng

viên cho đội ngũ này để nâng cao năng lực cán bộ chủ chốt cấp huyện trong

giai đoạn hiện nay

- Thực hiện thẩm quyền, trách nhiệm của bí thư huyện ủy ở đồng bằng

sông Hồng giai đoạn hiện nay của Nguyễn Ngọc Ánh [1], tác giả đã nghiên

cứu làm rõ những vấn đề về lý luận và thực tiễn, tìm ra những giải pháp phát

huy ưu điểm, khắc phục những khuyết điểm, hạn chế về thực hiện thẩm

quyền, trách nhiệm của người BTHU ở Đồng bằng sông Hồng, Việt Nam

nhằm đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong những năm tới thực sự đang được đặt

ra cấp thiết hiện nay

* Luận văn

- Vai trò và trách nhiệm của người đứng đầu trong HTCT cấp huyện

(qua khảo sát tại tỉnh Bắc Ninh) của Nguyễn Văn Phong [64] Tác giả đã đề

cập đến khái nhiệm trách nhiệm người đứng đầu HTCT cấp huyện là toàn bộ

những quy định về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, thẩm quyền được Đảng,

Nhà nước hoặc tổ chức đoàn thể chính trị - xã hội trao cho và những chế tài

xử lý nếu người đứng đầu đó không làm tròn hoặc vi phạm Đặc biệt, tác giả

nêu rõ nội dung trách nhiệm của BTHU Trên cơ sở phân tích thực trạng vai

trò và trách nhiệm của BTHU, tác giả đã đề xuất các quan điểm, phương

hướng và giải pháp nâng cao vai trò, trách nhiệm của BTHU Tác giả có đề

cập đến giải pháp hoàn thiện các khung pháp lý về vai trò, trách nhiệm của

người đứng đầu HTCT cấp huyện trong đó có vai trò, trách nhiệm của BTHU

1.2 CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN

ÁN CỦA LÀO

Nhận thức rõ vai trò đặc biệt của công tác cán bộ, Đảng NDCM Lào từ

khóa IV đến khóa X, luôn coi trọng vấn đề này, nhiều Nghị quyết đã được

ban hành, nhiều chính sách về đào tạo cán bộ được triển khai, nguồn nhân lực,

vật lực đã, đang và sẽ triển khai là rất lớn Tất cả là nhằm tạo ra một đội ngũ

cán bộ đáp ứng nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ nước CHDCND Lào, nâng cao

Luận văn thạc sĩ xây dựng

đời sống nhân dân các bộ tộc Lào về mọi mặt Đáp ứng yêu cầu công tác cán

bộ trong tình hình mới, Nghị quyết hội nghị công tác tổ chức cán bộ toàn

quốc của Ban Tổ chức Trung ương Đảng lần thứ X (2016) đã bản riêng về

công tác cán bộ, trong đó đề ra phương hướng, mục tiêu và nhiệm vụ của

công tác tổ chức cán bộ đến năm 2025

Tuy nhiên trong thời gian qua, chưa có công trình nào nghiên cứu về

công tác xây dựng đội ngũ bí thư - huyện trưởng ở CHDCND Lào Luận án

trân trọng kế thừa những thành quả nghiên cứu đã có để đi sâu nghiên cứu vấn

đề xây dựng đội ngũ bí thư - huyện trưởng ở CHDCND Lào trong giai đoạn

hiện nay

Ở CHDCND Lào đã có một số công trình nghiên cứu có liên quan ít,

nhiều đến luận án dưới hình thức các sách, luận án, luận văn, bài viết tạp chí

liên quan đến vấn đề cán bộ, đáp ứng yêu cầu xây dựng đội ngũ bí thư - huyện

trưởng ở CHDCND Lào trong giai đoạn hiện nay Dưới đây là một số công

trình tiêu biểu như sau:

1.2.1 Đề tài khoa học, các bài viết đăng trên báo, tạp chí chuyên ngành

1.2.1.1 Đề tài khoa học

- Chiến lược phát triển nguồn nhân lực của Cộng hòa Dân chủ Nhân

dân Lào đến năm 2020 của Bộ Nội vụ [93] Đề tài trình bày khái quát tình

hình trong nước, khu vực và thế giới tác động đến chiến lược phát nguồn nhân

lực của Lào đến năm 2020; làm rõ những nhiệm vụ cấp bách và lâu dài cần

phải tiến hành chiến lược đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực Lào cả trong

nước và nước ngoài; đánh giá đúng thực trạng công tác phát triển nguồn nhân

lực và thực trạng đội ngũ cán bộ, công nhân viên chức của Lào trong thời gian

qua; đặt ra những vấn trước mắt và lâu dài về chiến lược phát triển nguồn

nhân lực trong nhiều năm tới; đề xuất một số phương hướng, giải pháp, biện

pháp, nội dung, mục đích và nhiệm vụ chiến lược phát triển nguồn nhân lực

của Lào đến năm 2020

Luận văn thạc sĩ xây dựng

1.2.1.2 Các bài viết đăng trên báo, tạp chí chuyên ngành

Xaysỉ SẲNTỊVÔNG, "Công tác quy hoạch và bồi dưỡng cán bộ kế tục

chức vụ lãnh đạo, quản lý ở các cấp là công việc cấp bách của đảng ủy, ban tổ

chức các cấp" [118, tr.30-31] "Nâng cao chất lượng cán bộ - công chức cấp

huyện ở Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào" của Sụvănthon MẠNYPHĂN

[112, tr.26-27] "Nâng cao chất lượng công tác tổ chức - cán bộ là yếu tố đảm

bảo vai trò cầm quyền của Đảng" của Phámi SÍCHẮNTHOONGTHỊP [107,

tr.8-10] "Các bước xây dựng tiểu chuẩn cán bộ" của Vịlạphăn SỊLỊTHĂM

[116, tr.12-13]

1.2.1.2 Các luận án, luận văn

* Các luận án

- Đào tạo đội ngũ cán bộ lãnh đạo của HTCT ở Cộng hòa Dân chủ

Nhân dân Lào hiện nay của Khăm Phăn Vông Pha Chăn [24] Luận án đã

phân tích làm rõ tầm quan trọng của đào tạo đội ngũ cán bộ lãnh đạo của

HTCT ở CHDCND Lào hiện nay, phân tích chỉ rõ thực trạng và những vấn đề

đặt ra trong đào tạo đội ngũ cán bộ lãnh đạo của HTCT ở CHDCND Lào hiện

nay Đồng thời đề xuất một số phương hướng và giải pháp chủ yếu nhằm

nâng cao chất lượng đào tạo đội ngũ cán bộ lãnh đạo của HTCT ở CHDCND

Lào hiện nay Đây là những kết quả nghiên cứu vừa cơ bản, vừa thực tiễn về

vấn đề đào tạo đội ngũ cán bộ lãnh đạo của HTCT ở CHDCND Lào hiện nay

Luận án tập trung làm rõ ba vấn đề co bản: Một là, khái quát những vấn đề lý

luận về công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ nói chung, trong đó nhấn mạnh

quan điểm Mác xít về công tác cán bộ; Hai là, đánh giá thực trạng công tác

đào tạo, bồi dưỡng cán bộ lãnh đạo chủ chốt ở nước CHDCND thuộc diện

Trung ương đảng quản lý; Ba là, đưa ra phương hướng và gợi ý những nhóm

giải pháp nhằm đổi mới, nâng cao hiệu quả công tác đào tạo, bồi dưỡng cán

bộ chủ chốt ở nước CHDCND Lào trong thời gian tới

Luận văn thạc sĩ xây dựng

- Xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt hội liên hiệp phụ nữ ở

Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào trong giai đoạn trong thời kỳ đổi mới của

Ních Khăm [61], đã tập trung nghiên cứu về đội ngũ cán bộ Hội Liên hiệp

phụ nữ cấp trung ương và cấp tỉnh ở CHDCND Lào, đây là đề tài được tác giả

nghiên cứu khá công phu, làm rõ thêm những vấn đề cơ bản về lý luận đồng

thời phân tích, đánh giá thực trạng cán bộ lãnh đạo các cấp của Hội Liên hiệp

phụ nữ Lào trong giai đoạn hiện nay, tập trung luận giải những cán cứ về định

hướng, về mục tiêu, xác định được tiêu chuẩn cán bộ, từ đó tác giả đề xuất

phương hướng và giải pháp cơ bản để xây dựng đội ngũ cán bộ Hội Liên hiệp

phụ nữ Lào ở cấp trung ương và cấp tỉnh

Đây là công trình khoa học nghiên cứu có nội dung đề tài gần tương

đồng với đề tài của tác giả, nên tác giả nghiên cứu học hỏi, kế thừa được

nhiều nội dung liên quan như nội dung, phương thức lãnh đạo, kinh nghiệm,

giải pháp chung về xây dựng đội ngũ bí thư - huyện trưởng CHDCND Lào

* Các luận văn

- Xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện ở tỉnh Savannakhệt,

Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào trong giai đoạn hiện nay của Lít Thi Đệt

Xay Nhạ Chắc [49] Nội dung của luận văn đã phân tích thực trạng đội ngũ

cán bộ chủ chốt cấp huyện ở tỉnh Savannakhệt và thực trạng xây dựng đội ngũ

cán bộ này trong thời gian qua Tác giả đề xuất các giải pháp góp phần xây

dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện ở tỉnh Savannakhệt đáp ứng yêu cầu

tình hình mới

- Xây dựng cán bộ lãnh đạo chủ chốt của Hội Liên hiệp Phụ nữ ở Thủ

đô Viêng Chăn giai đoạn hiện nay của Phonxay LATSẠVÔNG [108] Luận

văn tập trung nghiên cứu công tác xây dựng cán bộ chủ chốt của Hội Liên

hiệp phụ nữ ở Thủ đô Viêng Chăn, trong đó tác giả đi sâu làm rõ ba vấn đề là:

thứ nhất, khái quát lý luận về công tác cán bộ và cán bộ chủ chốt là nữ Thứ

hai, đánh giá thực trạng công tác xây dựng cán bộ chủ chốt của Hội Liên hiệp

Luận văn thạc sĩ xây dựng

phụ nữ ở Thủ đô Viêng Chăn, những kết quả đạt được, những hạn chế và

nguyên nhân của hạn chế Thứ ba, đề xuất phương hướng và gợi ý các nhóm

giải pháp nhằm xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt của Hội Liên hiệp

phụ nữ ở Thủ đô Viêng Chăn đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới

1.3 KHÁI QUÁT KẾT QUẢ CỦA CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN

QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ LUẬN ÁN TẬP TRUNG GIẢI QUYẾT

Với nhiều cách tiếp cận khác nhau và quy mô đề án khác nhau về công

tác xây dựng đội ngũ cán bộ nói chung và xây dựng đội ngũ bí thư - huyện

trưởng nói riêng của các tác giả trong và ngoài nước Với những kết quả đã

đạt được của các công trình trên đây, luận án kế thừa và tiếp tục nghiên cứu

một số nội dung chính sau đây:

Với nhiều cách tiếp cận khác nhau và quy mô đề án khác nhau về công

tác xây dựng đội ngũ cán bộ nói chung và xây dựng đội ngũ bí thư - huyện

trưởng nói riêng của các tác giả trong và ngoài nước Chúng tôi nhận thấy, các

công trình trên đã để cập được nhiều vấn đề về công tác xây dựng đội ngũ cán

bộ, đặc biệt là cán bộ chủ chốt Tuy nhiên vẫn còn một số vấn đề cần tiếp tục

nghiên cứu sau đây:

Một là, những công trình nghiên cứu về vị trí, vai trò, chức năng của

huyện ủy và cán bộ chủ chốt cấp huyện đã đề cập một cách tương đối chi tiết

về những tiêu chuẩn của cán bộ chủ chốt là huyện ủy viên, thành viên ban

thường vụ huyện ủy, thường trực huyện ủy người giữ các vị trí này cần phải

là người có năng lực chuyên môn tốt, phẩm chất chính trị vững vàng, đạo đức

lối sống trong sáng Các công trình này còn chỉ ra thực trạng đội ngũ này

trong đó tập trungnhiều vào việc làm rõ nhựng hạn chế và nguyên nhân của

hạn chế để từ đó dưa ra ngững giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ

chủ chốt cấp huyện

Hai là, có số ít công trình nghiên cứu về vấn đề thẩm quyền, trách

nhiệm của người đứng đầu cấp ủy, chính quyền, trong đó có BTHU Các công

Luận văn thạc sĩ xây dựng

trình đã trình bày cơ sở lý luận và thực tiễn để xác định thẩm quyền, trách

nhiệm của người đứng đầu cấp ủy, chính quyền, BTHU trong việc thực hiện

quyền lực của nhân dân; phân tích thực trạng việc thực hiện thẩm quyền, trách

nhiệm của người đứng đầu cấp ủy, chính quyền; đề xuất hệ quan điểm và giải

pháp nâng cao hiệu quả thẩm quyền, trách nhiệm của người đứng đầu cấp ủy,

chính quyền trong việc thực hiện quyền lực của nhân dân

Ba là, một số công trình tập trung vào việc nghiên cứu vị trí, vai trò của

người đứng đầu trong thực thi chức trách, nhiệm vụ nghiên cứu mối quan hệ

biện chứng giữa người đứng đầu và tập thể cấp ủy trong đó làm rõ cơ chế

phối hợp để có thể thực hiện tốt nhất nhiệm vụ chính trị của cơ quan, tổ chức

việclàm này một mặt tránh cho người đứng đầu lạm quyền nhưng cũng đồng

thời tạo điều kiện cho họ phát huy tốt đa năng lực của mình

Bốn là, một số công trình nghiên cứu đã nêu lên những phương hướng

đồng thời đề xuất các nhóm giải pháp cả về phương pháp luận, nhận thức luận

và giải pháp cụ thể cho từng cơ quan, tổ chức ở địa phương Theo chúng tôi,

đây là những giải pháp có tính thực tiễn cao, là kinh nghiệm quý báu để các địa

phương có điều kiện tương đồng học hỏi, từ đó tránh được các sai lầm không

đáng có, góp phần nâng hiệu quả thực thi thẩm quyền, trách nhiệm của mình

Năm là, một số công trình đi sâu nghiên cứu những kinh nghiệm của

Trung Quốc, Việt Nam, CHDCND Lào về xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt

cấp trung ương và cấp cơ sở Trong đó làm rõ những bài học kinh nghiệm về

phân cấp quản lý chính quyền cơ sở, về giám sát quyền lực của người đứng

đầu chúng tôi cho rằng, sự phong phú của những bài học kinh nghiệm ở mỗi

nước giúp cho luận án có được cái nhìn phổ quát hơn trong xây dựng đội ngũ

cán bộ chủ chốt

Tuy nhiên, trong thời gian qua chưa có công trình nào chuyên nghiên

cứu về xây dựng đội ngũ bí thư - huyện trưởng ở CHDCND Lào một cách

trực tiếp, toàn diện và có hệ thống vấn đề này Cho nên luận án không trùng

Luận văn thạc sĩ xây dựng

lặp với các công trình khoa học đã nghiên cứu trước Nhưng luận án trân

trọng kế thừa những thành tựu nghiên cứu đã có trước để đi sâu nghiên cứu

vấn đề xây dựng đội ngũ bí thư - huyện trưởng ở CHDCND Lào trong giai

đoạn hiện nay

Hướng nghiên cứu tiếp của luận án sẽ là:

- Luận giải rõ hơn khái niệm xây dựng đội ngũ bí thư - huyện trưởng ở

CHDCND Lào

- Luận giả và chỉ ra những nội dung, phương thức cơ bản nhằm xây

dựng đội ngũ bí thư - huyện trưởng ở CHDCND Lào đến năm 2030

- Với những kết quả nghiên cứu thực tiễn, luận án đi sâu làm rõ những

thành tựu, hạn chế, vấn đề đặt ra và yêu cầu mới đòi hỏi đối với việc xây

dựng đội ngũ bí thư - huyện trưởng ở CHDCND Lào hiện nay

- Xác định rõ mục tiêu, phương hướng, quan điểm và những giải pháp chủ

yếu về xây dựng đội ngũ bí thư - huyện trưởng ở CHDCND Lào đến năm 2030

Tiểu kết chương 1

Các công trình khoa học bao gồm các sách chuyên khảo, đề tài khoa

học, luận văn luận án, các bài báo đăng trên các tạp chí khoa học uy tín của

các nhà khoa học trong và ngoài nước đã làm rõ nhiều vấn đề về phương diện

lý luận và thực tiễn trong xây dựng đội ngũ cán bộ nói chung và cán bộ chủ

chốt cấp huyện nói riêng

Tuy nhiên chưa có công trình nào nghiên cứu về xây dựng đội ngũ bí

thư - huyện trưởng ở CHDCND Lào một cách trực tiếp, toàn diện và có hệ

thống vấn đề này Vì vậy, việc nghiên cứu đề tài "Xây dựng đội ngũ bí thư

huyện ủy - huyện trưởng ở Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào giai đoạn hiện

nay" vừa mang tính lý luận, vừa mang tính thực tiễn sâu sắc, và không trùng

lắp với các công trình khoa học đã được công bố

Luận văn thạc sĩ xây dựng

Chương 2 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ BÍ THƯ - HUYỆN TRƯỞNG

Ở CỘNG HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

2.1 HUYỆN VÀ ĐỘI NGŨ BÍ THƯ - HUYỆN TRƯỞNG Ở CỘNG HÒA

DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO

2.1.1 Khái quát về huyện ở Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào

2.1.1.1 Điều kiện tự nhiên

Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào nằm trong lục địa bán đảo Đông

Dương khu vực Đông Nam Á, có diện tích 236.800 km2, có tổng chiều dài

biên giới khoảng 4.825 km, phía Bắc giáp nước Cộng hòa Trung Hoa dài 505

km, phía Nam giáp Vương quốc Cămpuchia dài 435 km, phía Tây Nam giáp

Vương quốc Thái Lan dài 1.835 km, phía Tây Bắc giáp nước Myanma dài

956 km và phía Đông giáp Việt Nam với 2.067 km [102]

Các huyện ở nước CHDCND Lào có tài nguyên thiên nhiên khá phong

phú, đất đai màu mỡ,… thuận lợi cho sự phát triển nhiều ngành kinh tế Có

thể nêu lên những tiềm năng và thế mạnh sau đây:

- Lào còn có nhiều diện tích đất đai chưa được khai thác, đây là điều

kiện thuận lợi để mở rộng quy mô và phát triển các ngành nông nghiệp sản

xuất ra nông sản hàng hóa phục vụ dân sinh và xuất khẩu

- Lào có khoảng 11 triệu ha rừng, chiếm 46% diện tích cả nước, có

nhiều loại gỗ quý và sản phẩm rừng khác có giá trị cao, là nguồn xuất khẩu

lớn tăng thu nhập cho đất nước

- Đất nước Lào có nhiều sông ngòi có thể phát triển ngành thủy điện và

xây dựng hệ thống thủy lợi, đồng thời cung cấp nước sạch phục vụ nhân dân

- Lào có nhiều khoáng sản nhất là kim loại màu, như các mỏ sắt, vàng,

đá quý, than v.v , có khả năng phát triển ngành luyện kim màu, nhưng đến

nay chưa khảo sát đánh giá trữ lượng và chưa khai thác

Luận văn thạc sĩ xây dựng

- Lào có tiềm năng du lịch, đặc biệt là du lịch sinh thái gắn với các di

tích lịch sử lâu đời và di sản văn hóa phong phú của nhân dân các bộ tộc Lào

- Lào đứng ở vị trí gắn liền với các nước: Việt Nam, Trung Quốc,

Mianma, Thái Lan và Campuchia, có điều kiện phát triển giao lưu trong khu

vực để tăng cường hợp tác kinh tế, văn hóa, khoa học - kỹ thuật,…

Bên cạnh những mặt thuận lợi đó, Lào cũng có những khó khăn nhất

định như:

- Lào không có bờ biển nên có khó khăn trong việc mở rộng giao lưu

với các nước trên thế giới, nhất là xuất nhập khẩu hàng hóa

- Đồng bằng của Lào khá nhỏ hẹp, núi và cao nguyên chiếm 3⁄4 diện

tích cả nước nên có khó khăn trong phát triển nông nghiệp

- Địa hình nước Lào có thể phân thành ba vùng lớn: vùng phía Bắc,

phần lớn diện tích là núi trùng điệp, hiểm trở, có nhiều thung lũng hẹp, núi

cao, vực thẳm; vùng phía Đông dọc theo dãy núi Trường Sơn từ Bắc đến Nam

đều là núi và cao nguyên có độ cao từ 600m trở lên so với mặt biển; vùng

đồng bằng dọc theo sông Mê Kông có tính trung du nhưng bị chia cắt bởi núi

đồi và sông, suối nên gây khó khăn cho việc phát triển giao thông vận tải

thông suốt giữa các vùng miền

- Khí hậu ở Lào một năm có hai mùa rõ rệt: mùa mưa tập trung vào

tháng 7 - 8 - 9, thường gây lũ lụt, ngược lại, mùa khô keo dài từ tháng 11 đến

tháng 5 - 6 thường gây hạn hán, ảnh hưởng đến sản xuất nông - lâm nghiệp

2.1.1.2 Điều kiện kinh tế - xã hội

Về dân cư, Lào là quốc gia có quy mô dân số nhỏ, nhưng có tộc độ gia

tăng dân số khá nhanh Theo các tài liệu thống kế cho thấy năm 1900 dân số

chỉ có khoảng 400.000 người, năm 1975 là 2.800.000 người, năm 2000 là

5.200.000 người, năm 2009 là 6.170.000 người, đến năm 2015 dân số có

khoảng hơn 6.400.000 người, trong đó phần lớn là sinh sống, làm ăn ở nông

thôn [102]

Luận văn thạc sĩ xây dựng

Nhân dân các bộ tộc Lào có truyền thống đoàn kết bảo vệ và xây dựng

đất nước Trong thời kỳ đấu tranh chống giặc phong kiến ngoại xâm nhân dân

các bộ tộc Lào một lòng một dạ đấu tranh anh dũng bảo vệ đất nước, bảo vệ

nền văn hóa dân tộc Trong thời kỳ đấu tranh cách mạng chống chủ nghĩa

thực dân cũ và thực dân mới, theo tiếng gọi của Đảng Nhân dân Cách mạng

Lào, nhân dân các bộ tộc Lào nhất là các huyện đã đoàn kết cùng nhau chung

sức, chung lòng đứng lên đấu tranh chống giặc ngoại xâm và tay sai, giải

phóng đất nước, lập lại hòa bình, xây dựng chế độ mới - chế độ dân chủ nhân

dân vào ngày 2/12/1975, đem lại quyền làm chủ của nhân dân các bộ tộc Lào

Thắng lợi vĩ đại năm 1975 giải phóng cả nước, nước CHDCND Lào

(2/12/1975) ra đời đã đánh dấu bước ngoặt lịch sử quan trọng đưa cách mạng

Lào sang một giai đoạn mới, đất nước được hoàn toàn độc lập, tự do, nhân

dân các bộ tộc Lào thật sự làm chủ vận mệnh của mình sau mấy thập kỷ đấu

tranh anh dũng và gian khổ

Trong những năm đầu (1975-1985), ĐNDCM Lào tiếp tục lãnh đạo

thực hiện những mục tiêu và nhiệm vụ cách mạng đề ra trong văn kiện Đại

hội Đảng lần thứ II và lần thứ III, nhằm bảo vệ Tổ quốc và xây dựng đất

nước Trong thời gian 10 năm đó, CHDCND Lào đã giành được những thành

tựu to lớn trên tất cả các mặt: chính trị, an ninh - quốc phòng, kinh tế - xã hội

và cải thiện đời sống nhân dân Về phát triển kinh tế, đã nâng tổng sản lượng

nông nghiệp trong năm 1985 tăng lên nhiều lần so với năm 1973, như: thóc

hơn 2 lần, cà phê 2 lần, thuốc lá lần; tổng sản lượng công nghiệp cũng tăng

lên tới 4,4 lần so với năm 1973

Tuy vậy, Đại hội lần thứ IV ĐNDCM Lào năm 1986 vẫn nhận định:

Lào là một trong 20 nước nghèo và chậm phát triển nhất trên thế giới, có

khoảng 1/3 số dân còn sinh sống bằng nghề chặt rừng làm nương rẫy, lực

lượng sản xuất phát triển rất chậm và còn ở trình độ thấp, sự phân công lao

động xã hội chưa phát triển, công cụ lao động còn rất thô sơ, trình độ khoa

Luận văn thạc sĩ xây dựng

học - kỹ thuật và chuyên môn của người lao động nói chung là thấp, đội ngũ

khoa học - kỹ thuật và công nhân lành nghề còn ít Số lượng nhà máy công

nghiệp còn ít ỏi, quy mô nhỏ, kỹ thuật lạc hậu; giao thông vận tải còn khó

khăn,… Nhìn chung kinh tế Lào cơ bản vẫn là một nền kinh tế tự nhiên, nửa

tự nhiên, tự cấp tự túc

Trên cơ sở của đường lối đổi mới, nước CHDCND Lào từ một nước

kém phát triển, đã từng bước xây dựng nền kinh tế ngày càng phát triển, cải

thiện đáng kể đời sống của nhân dân Tổng kết 20 năm đổi mới, Nghị quyết

Đại hội lần thứ VIII (năm 2006) của Đảng DNCM Lào chỉ rõ: Trong 20 năm

qua, Lào đạt tỷ lệ tăng trưởng kinh tế bình quân 6,2%/năm, tổng sản phẩm

quốc nội (GDP) tính theo đầu người tăng hơn 2 lần, đời sống vật chất và tinh

thần của người dân nâng cao rõ rệt Những năm tiếp theo, với chủ trương xây

dựng cơ cấu kinh tế hợp lý, đảm bảo sự hài hòa giữa phát triển nông - lâm

nghiệp với phát triển công nghiệp và dịch vụ gắn với bảo vệ môi trường sinh

thái Nền kinh tế Lào sẽ tăng trưởng tốt và bền vững Năm 2007, tăng trưởng

GDP của Lào đạt 8%, năm 2008: 7,9%, năm 2009: 7,6% , năm 2010: 7,7%

[104] Trong năm tài khóa 2011 - 2012, GDP của Lào tăng 8,3% so với cùng kỳ

năm trước Theo số liệu thống kê công bố, thu nhập bình quân đầu người đạt

2.457 USD (2017) Chính phủ Lào xác định mục tiêu đưa đất nước thoát khỏi

tình trạng nước kém phát triển vào năm 2020, với GDP bình quân đầu người

tăng khoảng 7,5% - 8%/năm, thu nhập bình quân đầu người đạt 1.700 - 1.800

USD [105], tạo tiền đề cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

2.1.1.3 Vị trí, chức năng, quyền hạn, nhiệm vụ và đặc điểm cấp huyện

Tính đến tháng 6 năm 2018, nước CHDCND Lào có 148 huyện tăng 3

huyện so với năm 2013 trực thuộc 18 đơn vị cấp tỉnh (xem thêm Phụ lục 2)

* Vị trí cấp huyện

Huyện là khái niệm chỉ một loại đơn vị hành chính lãnh thổ của Nhà

nước Về phân cấp hành chính, theo Hiến pháp nước CHDCND Lào, nền

Luận văn thạc sĩ xây dựng

hành chính được phân thành 4 cấp, cấp cao nhất là cấp Trung ương Theo

Điều 2 Luật Chính quyền địa phương, dưới cấp Trung ương là chính quyền

địa phương được phân chia thành ba cấp như: cấp tỉnh, cấp huyện và cấp bản

+ Cấp tỉnh gồm: tỉnh, thành phố

+ Cấp huyện gồm: huyện, thị xã

+ Cấp bản [111]

(Cấp tỉnh, huyện gọi là cấp địa phương, còn cấp bản gọi là cấp cơ sở)

Cấp huyện là khái niệm chỉ các đơn vị hành chính thuộc tỉnh, như: huyện và

thị xã Như vậy, huyện là đơn vị hành chính địa phương thuộc tỉnh hoặc thành

phố; một huyện bao gồm nhiều bản)

Nhưng trong thực tế ở CHDCND Lào chỉ có huyện chưa có thị xã Do

vậy, trong luận án tác giả dùng từ huyện thay cho cấp huyện

Theo Luật Chính quyền địa phương, chính quyền cấp huyện là cơ quan

hành pháp cấp địa phương, là đại diện của Chính phủ, có trách nhiệm trước

Chính phủ và Hội đồng nhân dân địa phương [111]

* Chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn cấp huyện

Về chức năng: Chính quyền cấp huyện có chức năng quản lý nhà nước

về chính trị, kinh tế, văn hóa - xã hội, việc đào tạo và sử dụng tài nguyên con

người, việc sử dụng và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên, môi trường và các tài

nguyên khác; quốc phòng - an ninh ở địa phương và công tác đối ngoại theo

sự phân cấp quản lý [111]

Về quyền hạn và nhiệm vụ: Theo Luật Chính quyền địa phương, cấp

huyện có 9 quyền hạn và nhiệm vụ cụ thể như sau:

(1) Tổ chức thực hiện Hiến pháp, pháp luật, nghị định, nghị quyết,

chỉ thị, hướng dẫn, quyết định, các kế hoạch phát triển kinh tế - xã

hội và kế hoạch ngân sách nhà nước của các cơ quan nhà nước cấp

trung ương và cơ quan cấp tỉnh bao gồm cơ quan đảng, cơ quan

chính quyền

Luận văn thạc sĩ xây dựng

2 Nghiên cứu và đề xuất chiến lược, kế hoạch phát triển kinh tế -

xã hội, kế hoạch ngân sách và công tác quốc phòng - an ninh của

địa phương với Hội đồng nhân dân địa phương để xem xét;

3 Quản lý hành chính về chính trị, kinh tế, văn hóa xã hội, an ninh

ơ quốc phòng, tài nguyên thiên nhiên, môi trường…

4 Ra nghị quyết, quyết định, chỉ thị, hướng dẫn và thông báo về

việc quản lý kinh tế, văn hóa - xã hội và an ninh - quốc phòng;

5 Giám sát việc thực hiện nhiệm vụ công việc của cơ quan tổ chức

mình phụ trách;

6 Quản lý công dân, ngoại kiều, người nước ngoài, người không có

quốc tịch đang sinh sống và hoạt động tại địa phương mình;

7 Quan hệ và hợp tác với nước ngoài theo sự giao phó của Chính phủ;

8 Thường xuyên tổng kết, báo cáo kết quả tổ chức thực hiện công việc

của địa phương, cả tình hình chung của địa phương với cấp trên;

9 Sử dụng quyền và thực hiện các nhiệm vụ khác được quy định

trong pháp luật và quy chế [111]

* Đặc điểm cấp huyện

Một là, các huyện ở nước CHDCND Lào khá đa dạng và phong phú về

điều kiện tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên Các huyện ở CHDCND Lào được

phân chia thao 3 khu vực lãnh thổ là các huyện Bắc Lào (hay Thượng Lào),

Trung Lào và Nam Lào (hay Hạ Lào) với những đặc trưng tương đối rõ nét về

điều kiện tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên và xã hội Có thể nói Lào là quốc

gia được thiên nhiên ưu đãi nhiều tài nguyên thiên nhiên, đặc biệt là khoáng

sản và lợi thế về thủy lợi, tuy nhiên sự phân bổ về trữ lượng và địa lý không

giống nhau Chẳng hạn: Các huyện Bắc Lào có ưu thế về tài nguyên khoáng

sản như sắt, đồng; các huyện Nam Lào có cao nguyên Bo Li Vên với độ cao

800-1500 mét, đây là vùng đất thuận lợi cho trồng trọt các loại cây công

nghiệp như: cà phê, cao su và các loại cây khác, trong khi các huyện ở Trung

Lào có 3 đồng bằng dọc các con sông là Viêng Chăn, Sạ Vẳn Nạ Khệt và

Luận văn thạc sĩ xây dựng

Chăm Pa Sắc, có ưu thế về chăn nuôi đại gia súc và nông nghiệp trồng

lúa…Những đặc trưng về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của từng loại

hình huyện tác động và chi phối rất lớn hoạt động của bí thư - huyện trưởng ở

từng loại hình huyện

Hai là, các huyện được tạo nên bởi các bản, cụm bản có lịch sử phát

triển lâu đời, văn hóa, phong tục tập quán độc đáo Quan hệ huyết thống,

phong tục tập quán của phương thức sản xuất tự cung, tự cấp tuy còn rất sâu

đậm trong cư dân, song ở những mức độ khác nhau bản, cụm bản đang trong

quá trình phát triển thích ứng với cơ chế thị trường và quá trình công nghiệp

hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn theo hướng hiện đại

Ba là, các huyện ở CHDCND Lào có trình độ phát triển kinh tế - xã hội

và phân bố cư dân không đồng đều Hầu hết các huyện có trình độ phát triển

kinh tế - xã hội, trình độ hội nhập quốc tế cao năm ở khu vực đồng bằng hoặc

gần các trung tâm kinh tế - chính trị lớn của cả nước hoặc nằm trong khu vực

có các dự án kinh tế lớn của đất nước, tập trung ở các tỉnh như: Sa Vắn Nạ

Khết, Thủ đô Viêng Chăn, U Đôm Xay, Sa La Văn… Trong khi đó một số

huyện có dân cư thưa thớt, trình độ phát triển kinh tế - xã hội còn rất hạn chế

như: Hóa Phăn, Bò Kẹo, Luống Nặm Tha

Bốn là, các huyện ở CHDCND Lào đang có sự phát triển mạnh mẽ về

kinh tế - xã hội Từ năm 1986, nước CHDCND Lào thực hiện công cuộc đổi

mới, đã từng bước đẩy mạnh phát triển kinh tế - xã hội và đã thu được những

thành tựu quan trọng; các nghị quyết, chủ trương của Đảng đã dần dần đi vào

cuộc sống của nhân dân các bộ tộc và nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ của toàn

thể nhân dân Nhân dân các bộ tộc Lào đã phát huy hết tinh thần, trách nhiệm

của mình, khai thác mọi thế mạnh, tiềm năng sẵn có vào phát triển sản xuất,

từng bước đưa đất nước thoát khỏi tình trạng khó khăn sau chiến tranh và làm

cho tình hình kinh tế tài chính và đời sống nhân dân ổn định Để đưa đất nước

phát triển nhanh hơn, dần hòa nhịp vào sự phát triển của khu vực và thế giới

Luận văn thạc sĩ xây dựng

Để xây dựng một đất nước Lào phồn vinh, giàu mạnh, chính quyền các

cấp từ trung ương đến cơ sở đặc biệt là ở các bản làng tăng cường công tác

tuyên truyền về chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước từ

đó nâng cao nhận thức của nhân dân trong việc xây dựng đời sống văn hóa

mới, xóa bỏ những phong tục tập quán lạc hậu

2.1.2 Đội ngũ bí thư - huyện trưởng ở Cộng hòa Dân chủ Nhân dân

Lào - Vị trí, vai trò, chức năng, quyền hạn và đặc điểm

2.1.2.1 Khái quát về đội ngũ bí thư - huyện trưởng

Trong hơn 30 năm qua, công cuộc đổi mới do ĐNDCM Lào khởi

xướng và lãnh đạo, đã đưa sự nghiệp đổi mới vượt qua những thử thách to

lớn, phức tạp, ngày càng đi vào chiều sâu, giành được những thành tựu to lớn,

tạo ra thế và lực mới cho cách mạng Lào tiến hành đẩy mạnh công nghiệp

hóa, hiện đại hóa đất nước Cùng với những đổi mới trong công tác cán bộ,

đội ngũ bí thư - huyện trưởng được xây dựng và trưởng thành, từng bước đáp

ứng được những yêu cầu ngày càng cao của thời kỳ mới

Hiện nay, đội ngũ bí thư - huyện trưởng ở CHDCND Lào gồm có 148

đồng chí, trong đó nam là 143 đồng chí, nữ 05 đồng chí (chiếm 3,5%) Về

thành phần dân tộc (theo 4 ngữ hệ chính): Lào - Tày có 109 đồng chí (chiếm

73,65%); Môn - Khơme có 22 đồng chí (chiếm 14,86%); Mông - Ỉ miên có 10

đồng chí (chiếm 6,76%); Trung Quốc - Tây tạng có 7 đồng chí (4,73) Về độ

tuổi: độ tuổi trung bình của đội ngũ bí thư - huyện trưởng là 54 tuổi, trong đó:

Dưới 40 tuổi có 8 đồng chí (chiếm 5,4%); từ 40 đến 49 tuổi có 23 đồng chí

(chiếm 15,54%); từ 50 đến 59 tuổi có 101 đồng chí (chiếm 68,24%); từ 60

tuổi trở lên có 16 đồng chí (chiếm 10,82%) [95] (xem thêm Phụ lục 7; 8; 9)

Về trình độ học vấn: Tiểu học có 1 đồng chí; trung học cơ sở có 10 đồng chí;

phổ thông có 129 đồng chí Về trình độ chuyên môn: Sơ cấp có 6 đồng chí;

trung cấp có 24 đồng chí; cao đẳng có 30 đồng chí; đại học có 39 đồng chí;

cao học có 37 đồng chí; tiến sĩ có 4 đồng chí Về trình độ lý luận chính trị:

Luận văn thạc sĩ xây dựng

Bồi dưỡng có 3 đồng chí; sơ cấp có 1 đồng chí; trung cấp có 4 đồng chí; cao

đẳng có 98 đồng chí; đại học có 21 đồng chí; cao học có 11 đồng chí; tiến sĩ

có 2 đồng chí [95] (xem thêm Phụ lục 10; 11; 12;13)

2.1.2.2 Vị trí, vai trò của bí thư - huyện trưởng

Trong quá trình tiến hành công việc, bí thư - huyện trưởng có thẩm

quyền và là người trước hết chịu trách nhiệm cao nhất về việc thực hiện các

quyết định của tập thể cấp ủy và chính quyền huyện Vì vậy, bí thư - huyện

trưởng là người đứng đầu đảng bộ huyện và đứng đầu chính quyền huyện Vị

trí, vai trò của bí thư - huyện trưởng được xem xét trong các mối quan hệ chủ

yếu giữa bí thư - huyện trưởng với: đường lối, chủ trương của Đảng, chính

sách, pháp luật của Nhà nước, chỉ thị, nghị quyết của tỉnh, thành ủy, chính

quyền tỉnh, thành phố; công tác xây dựng đảng bộ huyện; xây dựng tổ chức

bộ máy, cán bộ và hoạt động của các tổ chức trong HTCT huyện… Cụ thể là,

bí thư - huyện trưởng có vai trò đặc biệt quan trọng đối với việc thực hiện

thắng lợi đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà

nước, chỉ thị, nghị quyết của tỉnh, thành ủy

Để thực hiện thắng lợi nhiệm vụ chính trị của Đảng bộ và chính quyền

cấp huyện thì có rất nhiều yếu tố, trong đó vai trò của bí thư - huyện trưởng là

hết sức to lớn Người đứng đầu có đủ phẩm chất và năng lực sẽ giúp cho việc

lãnh đạo đề ra được đường lối phương hướng đúng đắn, tránh được những sai

lầm không đáng có

Từ các quy định của Đảng, Nhà nước và thực tế hoạt động của các bí thư

- huyện trưởng có thể xác định vị trí, vai trò của bí thư - huyện trưởng như sau:

Một là, bí thư - huyện trưởng là người đứng đầu Ban Chấp hành đảng

bộ huyện, đồng thời là người đứng đầu chính quyền huyện bí thư - huyện

trưởng giữ vai trò chủ trì, điều hành hoạt động của Ban Chấp hành, Ban

Thường vụ (BTV), thường trực huyện ủy và chính quyền huyện; lãnh đạo

toàn bộ đảng bộ huyện thực hiện nhiệm vụ chính trị của đảng bộ huyện, do đó

Luận văn thạc sĩ xây dựng