TÓM TẮT: TRUYỆN NGẮN VÀ TIỂU THUYẾT NGUYỄN NGỌC TƯ TRONG VĂN MẠCH NAM BỘ

TRUYỆN NGẮN VÀ TIỂU THUYẾT NGUYỄN NGỌC TƯ TRONG VĂN MẠCH NAM BỘTRUYỆN NGẮN VÀ TIỂU THUYẾT NGUYỄN NGỌC TƯ TRONG VĂN MẠCH NAM BỘTRUYỆN NGẮN VÀ TIỂU THUYẾT NGUYỄN NGỌC TƯ TRONG VĂN MẠCH NAM BỘTRUYỆN NGẮN VÀ TIỂU THUYẾT NGUYỄN NGỌC TƯ TRONG VĂN MẠCH NAM BỘTRUYỆN NGẮN VÀ TIỂU THUYẾT NGUYỄN NGỌC TƯ TRONG VĂN MẠCH NAM BỘTRUYỆN NGẮN VÀ TIỂU THUYẾT NGUYỄN NGỌC TƯ TRONG VĂN MẠCH NAM BỘTRUYỆN NGẮN VÀ TIỂU THUYẾT NGUYỄN NGỌC TƯ TRONG VĂN MẠCH NAM BỘTRUYỆN NGẮN VÀ TIỂU THUYẾT NGUYỄN NGỌC TƯ TRONG VĂN MẠCH NAM BỘTRUYỆN NGẮN VÀ TIỂU THUYẾT NGUYỄN NGỌC TƯ TRONG VĂN MẠCH NAM BỘTRUYỆN NGẮN VÀ TIỂU THUYẾT NGUYỄN NGỌC TƯ TRONG VĂN MẠCH NAM BỘTRUYỆN NGẮN VÀ TIỂU THUYẾT NGUYỄN NGỌC TƯ TRONG VĂN MẠCH NAM BỘTRUYỆN NGẮN VÀ TIỂU THUYẾT NGUYỄN NGỌC TƯ TRONG VĂN MẠCH NAM BỘTRUYỆN NGẮN VÀ TIỂU THUYẾT NGUYỄN NGỌC TƯ TRONG VĂN MẠCH NAM BỘTRUYỆN NGẮN VÀ TIỂU THUYẾT NGUYỄN NGỌC TƯ TRONG VĂN MẠCH NAM BỘTRUYỆN NGẮN VÀ TIỂU THUYẾT NGUYỄN NGỌC TƯ TRONG VĂN MẠCH NAM BỘTRUYỆN NGẮN VÀ TIỂU THUYẾT NGUYỄN NGỌC TƯ TRONG VĂN MẠCH NAM BỘTRUYỆN NGẮN VÀ TIỂU THUYẾT NGUYỄN NGỌC TƯ TRONG VĂN MẠCH NAM BỘTRUYỆN NGẮN VÀ TIỂU THUYẾT NGUYỄN NGỌC TƯ TRONG VĂN MẠCH NAM BỘTRUYỆN NGẮN VÀ TIỂU THUYẾT NGUYỄN NGỌC TƯ TRONG VĂN MẠCH NAM BỘTRUYỆN NGẮN VÀ TIỂU THUYẾT NGUYỄN NGỌC TƯ TRONG VĂN MẠCH NAM BỘTRUYỆN NGẮN VÀ TIỂU THUYẾT NGUYỄN NGỌC TƯ TRONG VĂN MẠCH NAM BỘTRUYỆN NGẮN VÀ TIỂU THUYẾT NGUYỄN NGỌC TƯ TRONG VĂN MẠCH NAM BỘTRUYỆN NGẮN VÀ TIỂU THUYẾT NGUYỄN NGỌC TƯ TRONG VĂN MẠCH NAM BỘTRUYỆN NGẮN VÀ TIỂU THUYẾT NGUYỄN NGỌC TƯ TRONG VĂN MẠCH NAM BỘTRUYỆN NGẮN VÀ TIỂU THUYẾT NGUYỄN NGỌC TƯ TRONG VĂN MẠCH NAM BỘTRUYỆN NGẮN VÀ TIỂU THUYẾT NGUYỄN NGỌC TƯ TRONG VĂN MẠCH NAM BỘTRUYỆN NGẮN VÀ TIỂU THUYẾT NGUYỄN NGỌC TƯ TRONG VĂN MẠCH NAM BỘTRUYỆN NGẮN VÀ TIỂU THUYẾT NGUYỄN NGỌC TƯ TRONG VĂN MẠCH NAM BỘTRUYỆN NGẮN VÀ TIỂU THUYẾT NGUYỄN NGỌC TƯ TRONG VĂN MẠCH NAM BỘTRUYỆN NGẮN VÀ TIỂU THUYẾT NGUYỄN NGỌC TƯ TRONG VĂN MẠCH NAM BỘTRUYỆN NGẮN VÀ TIỂU THUYẾT NGUYỄN NGỌC TƯ TRONG VĂN MẠCH NAM BỘTRUYỆN NGẮN VÀ TIỂU THUYẾT NGUYỄN NGỌC TƯ TRONG VĂN MẠCH NAM BỘTRUYỆN NGẮN VÀ TIỂU THUYẾT NGUYỄN NGỌC TƯ TRONG VĂN MẠCH NAM BỘTRUYỆN NGẮN VÀ TIỂU THUYẾT NGUYỄN NGỌC TƯ TRONG VĂN MẠCH NAM BỘ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI

Trần Thị Vân Dung

TRUYỆN NGẮN VÀ TIỂU THUYẾT NGUYỄN NGỌC TƯ

TRONG VĂN MẠCH NAM BỘ

Chuyên ngành: Văn học Việt Nam

Mã số: 9.22.01.21

TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ VĂN HỌC

Hà Nội - 2023

Công trình được hoàn thành tại:………

………

Người hướng dẫn khoa học: 1 PGS,TS Trần Văn Toàn 2 TS Nguyễn Thị Minh Thương Phản biện 1: ………

……….

Phản biện 2 ………

………

Phản biện 3: ………

………

Luận án sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận án cấp Trường họp tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội vào hồi … giờ … ngày … tháng… năm…

Có thể tìm hiểu luận án tại thư viện: Thư viện Quốc Gia, Hà Nội

hoặc Thư viện Trường Đại học Sư phạm Hà Nội

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

1.1 Tại Việt Nam, dòng chảy văn học Nam Bộ được khơi nguồn

từ những Nguyễn Đình Chiểu, Phan Văn Trị, Bùi Hữu Nghĩa, bền bỉtiếp nối với Nguyễn Trọng Quản, Hồ Biểu Chánh, Bình NguyênLộc, Đoàn Giỏi, Sơn Nam, Trang Thế Hy… và vẫn không ngừnglấp lánh, cuộn trào với những Trần Thu Hằng, Nguyễn Ngọc Tư…Trong sự nở rộ của văn học Nam Bộ, có một dòng mạch kết đọng vàbồi lắng từ những thế hệ nhà văn tinh hoa và tiêu biểu, có tầm ảnhhưởng mạnh mẽ đến toàn bộ nền văn học miền Nam, chúng tôi gọi

đó là “văn mạch Nam Bộ” Văn mạch Nam Bộ được duy trì và pháttriển từ những tác giả nổi bật, tiêu biểu nhất trong thời đại của họ,sinh trưởng tại miền Nam và tập trung toàn bộ sự nghiệp sáng táccủa mình để tái hiện hiện thực và con người phương Nam

1.2 Là một người con sinh ra và lớn lên trên mảnh đất Nam Bộ,Nguyễn Ngọc Tư không chỉ hấp thụ và kế thừa những di sản đặc sắccủa văn mạch Nam Bộ mà còn không ngừng nỗ lực vượt thoát vàphát triển để trở thành một “điển phạm” mới cho dòng chảy phươngNam Hành trình sáng tác và tạo dựng sự nghiệp của Nguyễn Ngọc

Tư cũng là hành trình chị miệt mài tìm kiếm cho mình một lối điriêng, một dấu ấn riêng Chị đã kế thừa và phát triển rực rỡ một dòngmạch văn học giàu lòng yêu nước và tinh thần trượng nghĩa đượckhai mở từ Nguyễn Đình Chiểu và tiếp nối qua bao thế hệ nhà văn.Bên cạnh đó, truyện ngắn và tiểu thuyết của chị còn mạnh dạn khaiphá thêm nhiều nét mới về đời sống Nam Bộ, con người Nam Bộ,ngôn ngữ Nam Bộ…, mang lại sự phong phú và đa chiều cho dòngmạch văn chương Nam Bộ

1.3 Cho đến nay, giới nghiên cứu đã có không ít công trình về

nhìn Nguyễn Ngọc Tư trong dòng văn mạch Nam bộ Để thực hiệnnhiệm vụ này, trước tiên, chúng tôi sẽ làm sáng tỏ vấn đề “văn mạchNam Bộ” – một dòng mạch/bộ phận văn học có nhiều thành tựu vàđóng góp lớn với văn học Việt Nam nhưng chưa thật sự được minhđịnh sáng rõ và tổng kết đủ đầy Trên cơ sở đó, luận án sẽ phân tíchnhững điểm kế thừa và tiếp nối của Nguyễn Ngọc Tư so với nhữngngười đi trước, từ đó định vị chỗ đứng của chị trong dòng chảy vănhọc dân tộc nói chung và văn học Nam bộ nói riêng, khẳng định vịtrí và vai trò của chị như một “điển phạm” của văn mạch Nam bộ

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

2.1 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nhận diện, phân tích những đặc điểm của văn mạchNam Bộ trong dòng chảy lịch sử, luận án sẽ làm rõ những kế thừa,đổi mới về mặt nội dung và nghệ thuật trong truyện ngắn và tiểuthuyết của Nguyễn Ngọc Tư

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Hệ thống hoá các tài liệu để tổng quan về văn mạch Nam Bộvới những đặc trưng và tiêu chí nhận diện riêng, đồng thời tổng quan

về sự nghiệp sáng tác của Nguyễn Ngọc Tư và những đóng góp của

nữ nhà văn trong 2 thể loại truyện ngắn và tiểu thuyết

- So sánh, đối chiếu giữa Nguyễn Ngọc Tư và một số nhà vănNam Bộ tiêu biểu để tìm ra sự kế thừa và đổi mới về quan niệm nghệthuật của Nguyễn Ngọc Tư trong văn mạch Nam Bộ qua các thời kỳ

- Phân tích, khảo sát và đánh giá về sự tiếp nối và phát triển của

hệ thống đề tài, chủ đề, hình tượng nhân vật trung tâm trong truyệnngắn và tiểu thuyết của Nguyễn Ngọc Tư so với một số nhà văn lớptrước của văn mạch Nam Bộ

- Phân tích và khảo cứu về sự tiếp nối và phát triển trong kết cấu,nghệ thuật xây dựng nhân vật, ngôn ngữ và giọng điệu viết truyệnngắn và tiểu thuyết của Nguyễn Ngọc Tư khi đặt trong văn mạchNam Bộ.

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận án là truyện ngắn và tiểu thuyết

Nguyễn Ngọc Tư trong sự kế thừa và phát triển văn mạch Nam Bộ

3.2 Phạm vi nghiên cứu

Về truyện ngắn, luận án tập trung nghiên cứu, khảo sát các tác

phẩm truyện ngắn của Nguyễn Ngọc Tư ra đời từ năm 2000 đến năm

2020 để làm rõ những đóng góp nổi bật về nội dung, nghệ thuậtcũng như tư tưởng sáng tác của Nguyễn Ngọc Tư trong văn mạchNam Bộ

Về tiểu thuyết, tính đến thời điểm hiện tại, Nguyễn Ngọc Tư chỉsáng tác được 2 tiểu thuyết là “Sông” (2012) và “Biên sử nước”(2020), trong đó tiểu thuyết “Sông” được đánh giá cao hơn nên luận

án chủ yếu tập trung phân tích và khảo sát kĩ tiểu thuyết này

4 Phương pháp nghiên cứu

Để hoàn thành nhiệm vụ nghiên cứu, luận án sử dụng cácphương pháp nghiên cứu là: phương pháp lịch sử- xã hội, phươngpháp liên ngành, phương pháp thi pháp học, phương pháp phân tíchtổng hợp; so sánh - đối chiếu

- Phương pháp lịch sử- xã hội: nhằm tìm ra những đặc điểm củahoàn cảnh lịch sử, xã hội Nam Bộ từ thế kỷ XIX đến nay có tác độngmạnh mẽ đến sự phát triển của văn mạch Nam Bộ, từ đó đặt sáng tácNguyễn Ngọc Tư trong các trục nghiên cứu khác nhau

- Phương pháp liên ngành được sử dụng trong luận án này vớimục đích khảo sát, xây dựng chân dung Nguyễn Ngọc Tư trong mốiliên hệ biện chứng với lịch sử, văn hóa, tư tưởng, xã hội Nam Bộ

- Phương pháp thi pháp học: vận dụng phương pháp này để nhậndiện, phân tích “hệ thống các phương thức, phương tiện, thủ phápbiểu hiện đời sống bằng hình tượng nghệ thuật” mà Nguyễn Ngọc

Tư đã sử dụng trong truyện ngắn và tiểu thuyết

5 Đóng góp mới của luận án

- Luận án góp phần giới thuyết về khái niệm văn mạch Nam Bộ

và làm rõ những đặc điểm của văn mạch Nam Bộ

- Thông qua luận án, có thể thấy được dòng chảy văn học Nam

Bộ qua các thời kỳ cũng như sự vận động của văn học Việt Nam

- Luận án hệ thống hoá những đặc sắc về nội dung và nghệ thuậttrong truyện ngắn và tiểu thuyết của Nguyễn Ngọc Tư

6 Cấu trúc luận án

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo, Danh mụccông trình có liên quan và phần Phụ lục, luận án gồm 4 chương:

Chương 1: Tổng quan vấn đề nghiên cứu

Chương 2: Quan niệm nghệ thuật của Nguyễn Ngọc Tưtrong văn mạch Nam bộ

Chương 3: Nội dung truyện ngắn và tiểu thuyết của NguyễnNgọc Tư trong văn mạch Nam bộ

Chương 4: Nghệ thuật truyện ngắn và tiểu thuyết củaNguyễn Ngọc Tư trong văn mạch Nam bộ

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.1 Tổng quan về Văn mạch Nam Bộ

1.1.1 Khái niệm “văn mạch Nam Bộ”

“Văn mạch” là sự kế thừa và tiếp biến về quan niệm, nội dung vàhình thức nghệ thuật của các tác gia văn học tiêu biểu qua các thời

kỳ lịch sử tại một vùng miền hoặc một quốc gia, dân tộc

Văn mạch Nam Bộ là một bộ phận nằm trong văn học Nam Bộ

Đó là bộ phận cốt lõi, tập trung những giá trị nghệ thuật tinh tuý nhất

và lâu bền nhất của văn học miền Nam Nếu như văn học Nam Bộ làmột tổng thể rộng lớn bao gồm sáng tác của tất cả các tác giả đến từnhững vùng miền khác nhau (Bắc, Trung, Nam) nhưng có chungmối quan tâm và sự tiếp cận các đề tài về Nam Bộ thì văn mạchNam Bộ chỉ gắn với những tác giả sinh trưởng tại miền Nam và cócác sáng tác gắn bó chặt chẽ với hiện thực và con người Nam Bộ

1.1.2 Đặc điểm văn mạch Nam Bộ

Nam Bộ là 1 trong 3 vùng lãnh thổ của Việt Nam, có nhiều đặcđiểm khác biệt so với Bắc Bộ và Trung Bộ, là vùng đồng bằng sôngnước có thổ nhưỡng đa dạng và địa hình đặc trưng Một đặc điểmchung của văn mạch Nam Bộ là các tác giả đều sinh ra và lớn lêntrong không gian bát ngát của những vùng đất Nam Bộ nên thấmđẫm nguồn mạch văn hoá nơi đây một cách tự nhiên và thuần nhất Chúng tôi cho rằng, tính từ khởi nguồn cho đến nay, văn mạchNam Bộ đã trải qua 4 giai đoạn với 4 thế hệ nhà văn tiêu biểu:

- Thế hệ thứ nhất: Nguyễn Đình Chiểu

- Thế hệ thứ hai: Hồ Biểu Chánh

- Thế hệ thứ ba: Bình Nguyên Lộc, Sơn Nam, Trang Thế Hy

- Thế hệ thứ tư: Nguyễn Ngọc Tư

Tóm lại, văn mạch Nam Bộ là một dòng chảy văn chương khởi

nguồn và phát triển tại phương Nam, được lưu giữ và kế thừa bởi những thế hệ nhà văn sinh ra và lớn lên trong môi trường địa văn hoá đậm chất Nam Bộ, mang những quan niệm nghệ thuật riêng, có

sự khai phá riêng về nội dung và hình thức của các tác phẩm.

1.1.3 Lịch sử nghiên cứu văn mạch Nam Bộ

Nhìn chung, các nghiên cứu về văn mạch Nam Bộ hầu như tậptrung vào một số tác gia tiêu biểu như Nguyễn Đình Chiểu, Hồ BiểuChánh, qua một số thể loại nổi bật như truyện thơ, văn tế, tiểuthuyết, có khá ít công trình nghiên cứu có tính tổng hợp và chuyênsâu Còn nhiều tác giả miền Nam chưa được chú ý như: Sơn Nam,Bình Nguyên Lộc, Trang Thế Hy, Nguyễn Ngọc Tư Văn mạchNam Bộ vì thế chưa được nhận diện và bao quát đầy đủ qua các giaiđoạn phát triển

1.2 Tổng quan về Nguyễn Ngọc Tư

1.2.1 Sự nghiệp sáng tác của Nguyễn Ngọc Tư

Mặc dù thử sức ở nhiều lĩnh vực nhưng Nguyễn Ngọc Tư đượcvinh danh nhiều nhất ở thể loại truyện ngắn, được giới nghiên cứucông nhận là một trong những cây bút viết truyện ngắn xuất sắc nhấtcủa văn học Việt Nam thời kỳ đổi mới Ngoài những tập truyện ngắnnổi bật, Nguyễn Ngọc Tư còn sáng tác khá nhiều tác phẩm ký đặcsắc, nhất là thể loại tạp văn, tản văn Tiểu thuyết và thơ là hai thểloại mà Nguyễn Ngọc Tư có đóng góp khá khiêm tốn Ở thể loại tiểuthuyết, Nguyễn Ngọc Tư mới chỉ có 2 đầu sách được xuất bản: tiểuthuyết “Sông” viết năm 2012 và tiểu thuyết “Biên sử nước” viết năm

2020 Dù không được đánh giá cao bằng truyện ngắn nhưng tiểuthuyết Nguyễn Ngọc Tư vẫn mang đậm phong cách của chị

1.2.2 Lịch sử nghiên cứu truyện ngắn và tiểu thuyết của Nguyễn Ngọc Tư

Các công trình nghiên cứu về truyện ngắn và tiểu thuyết của

Nguyễn Ngọc Tư được chia thành 2 hướng chính: thứ nhất là nghiên cứu và nhìn nhận về dấu ấn Nam Bộ trong các sáng tác của chị, thứ

hai là đánh giá về những kế thừa và cách tân của Nguyễn Ngọc Tư

trong truyện ngắn và tiểu thuyết Các công trình nghiên cứu vềNguyễn Ngọc Tư khá đa dạng về hình thức, từ sách, bài báo đến cácluận văn, luận án Tuy nhiên, vẫn còn những khía cạnh chưa đượcquan tâm để làm nổi nét vai trò của Nguyễn Ngọc Tư trong vănmạch Nam Bộ như: sự kế thừa và phát triển những quan niệm nghệthuật từ thế hệ nhà văn đi trước, hình tượng con người Nam Bộ trongmối quan hệ với tự nhiên và xã hội, nghệ thuật biểu hiện đậm chấtNam Bộ… Đây là những vấn đề sẽ được phân tích và hệ thống ở cácchương tiếp theo

Tiểu kết ch ươ ng 1

Trong chương 1 của luận án, chúng tôi đã xác lập khái niệm

“văn mạch Nam Bộ” trên cơ sở khảo cứu đặc điểm và các chặngđường phát triển của văn học Nam Bộ Trong văn mạch Nam Bộ,Nguyễn Ngọc Tư là một người kế thừa xuất sắc, có thể nâng tầmthành một điển phạm mới Dấu ấn Nam Bộ đậm nét trong nhữngtruyện ngắn và tiểu thuyết của Nguyễn Ngọc Tư là một thứ “căncước văn hoá” độc đáo để khẳng định vai trò của chị trong văn mạchNam Bộ

CHƯƠNG 2 QUAN NIỆM NGHỆ THUẬT CỦA

NGUYỄN NGỌC TƯ TRONG VĂN MẠCH NAM BỘ 2.1 Quan niệm về đạo lý

2.1.1 Quan niệm mở đường của Nguyễn Đình Chiểu- từ tinh thần đạo lý đến chủ nghĩa yêu nước

Quan niệm về đạo lý là một đặc điểm nổi bật, độc đáo của vănmạch Nam Bộ với sự khai mở của Nguyễn Đình Chiểu Với hạtnhân là tư tưởng nhân nghĩa, cụ Đồ Chiểu đã ca ngợi những conngười mang tâm hồn đẹp, cao thượng, giàu nghĩa khí Ở chặngđường sáng tác tiếp theo, tư tưởng đạo lý trở thành tiền đề cho chủnghĩa yêu nước trong thơ văn Nguyễn Đình Chiểu, bởi ông quanniệm: đạo lý cao nhất ở đời là đạo lý với dân tộc, với đồng bào

2.1.2 Quan niệm đạo lý thức thời của Hồ Biểu Chánh

Trong quan niệm Nho giáo, con người được định giá trong sựràng buộc của lễ tiết và trách nhiệm với quân vương Với Hồ BiểuChánh, quan niệm về đạo lý chú trọng nhiều hơn đến đạo đức vànghĩa vụ của con người trong gia đình và xã hội Từ sự đổi mới quanniệm nghệ thuật về đạo lý, Hồ Biểu Chánh cũng mở rộng đối tượngphản ánh trong tác phẩm, không chỉ giới hạn trong tầng lớp chí sĩ, tríthức như trước đây mà có cả những ngư ời lao động nghèo, nhữngngười dưới đáy xã hội

2.1.3 Quan niệm đạo lý phát triển của Bình Nguyên Lộc, Sơn Nam và Trang Thế Hy

Tiếp nối quan niệm đạo lý, những nhân vật trong truyện ngắnBình Nguyên Lộc dù trong cảnh ngộ nào cũng mơ ước có một giađình êm ấm hạnh phúc và thể hiện khí khái của những người conNam Bộ trọng nghĩa tình Trong truyện ngắn của mình, Sơn Namcũng luôn đề cao con người trách nhiệm, con người đạo lý Dù trong

hoàn cảnh khó khăn, thử thách, mỗi con người vẫn đề cao nghĩa tình

và nghĩa vụ với gia đình Những con người nghèo khổ nhưng nặngnghĩa tình, sẵn sàng giúp đỡ đồng loại vượt qua khó khăn luôn lànhững gương sáng mà Trang Thế Hy muốn gửi đến bạn đọc

2.1.4 Quan niệm đạo lý mở rộng của Nguyễn Ngọc Tư

Giữ vững tinh thần đạo lý đã được khơi dòng trong văn mạchNam Bộ, Nguyễn Ngọc Tư cũng đề cao đạo lý trong sáng tác củamình bằng việc xây dựng những mẫu hình nhân vật cao thượng,trọng nghĩa tình Điểm mới lạ của Nguyễn Ngọc Tư so với các nhàvăn của văn mạch Nam Bộ là khi khai thác quan niệm đạo lý, chịquan tâm nhiều hơn đến những con người bình thường ở mọi tầnglớp trong xã hội Đạo lý đã xoá nhoà khoảng cách về giới tính, địa

vị, tuổi tác, vùng miền…

2.2 Quan niệm về hiện thực và con người trong văn chương

2.2.1 Quan niệm của Hồ Biểu Chánh về con người

Văn học trung đại phương Đông luôn đề cao con người tập thể,con người chức năng, phủ nhận con người cá nhân, con người tâm

lý Đến Hồ Biểu Chánh, ông đã tiếp thu tinh hoa văn hoá củaphương Tây để mang quan niệm về con ngư ời cá nhân vào tiểuthuyết, đặt nền móng cho sự hình thành và phát triển mẫu hình mới

về con người trong văn mạch Nam Bộ sau này Tất nhiên, ở giaiđoạn đầu, con người cá nhân trong tiểu thuyết Hồ Biểu Chánh mớiđược đánh giá cao về sự biến đổi tâm lý, ý thức và khát vọng muốnkhẳng định bản ngã, chưa có đủ dũng cảm để hành động quyết liệt

và thay đổi vận mệnh

2.2.2 Quan niệm của Bình Nguyên Lộc, Sơn Nam, Trang Thế Hy

về mối quan hệ hiện thực- con người

Bình Nguyên Lộc là một nhà văn Nam Bộ tiêu biểu đã gắn kếtnhững thổ ngơi, mùi vị, cuộc sống, nếp sinh hoạt của vùng đồngbằng sông Đồng Nai, sông Cửu Long là nguồn cảm hứng chonhững trang viết Trong các yếu tố tự nhiên, Bình Nguyên Lộc luôn

đề cao vai trò của đất Đề tài về đất quê với tư tưởng sở hữu đất rấtđặc trưng của người nông dân Nam Bộ, được nhà văn phát hiệntrong những chi tiết khá thú vị…

Sơn Nam được coi là “Pho tự điển sống về miền Nam”, “nhàNam Bộ học” lẫy lừng Ông vừa là nhà văn, vừa là nhà nghiên cứu,nhà văn hoá học, vừa là một tính cách Nam Bộ “đặc sệt” và “điểnhình” Người Nam Bộ hiện lên trong tác phẩm của nhà văn Sơn Nam

là những người cần cù, chất phác Họ yêu lao động, bền bỉ lao động

để khai hoang lập nghiệp Họ không ngại khó khăn, sẵn sàng đối mặtvới mọi thử thách bằng một tâm thế quyết liệt, thẳng thắn

Trang Thế Hy gửi gắm những quan niệm về cuộc đời và conngười trong những tác phẩm mình Ông mượn lời của chàng nghệ sĩnghèo trong một truyện ngắn của mình để phát biểu: “Tôi nghe đó làlời răn dạy rất nghiêm có giá trị thức tỉnh cao của một hiện thực đaubuồn nhắc nhở người cầm bút đừng bao giờ đánh mất cái điểm tựađáng tin cậy của mình là nỗi khổ đau lớn của đám đông thầm lặng”

2.2.3 Quan niệm mới mẻ của Nguyễn Ngọc Tư về sự phản ánh hiện thực và con người

Nguyễn Ngọc Tư thể hiện bản lĩnh của mình khi chị viết về cái

ác như một cách để phản tỉnh cái thiện, viết về những lem nhem,nhếch nhác của hiện thực để qua đó soi rọi những tia sáng của ước

mơ và khát khao hạnh phúc Nguyễn Ngọc Tư đề cao những cảmxúc bản năng, coi cảm xúc là khởi nguồn của sáng tạo văn chương.Những trang viết của chị thường nặng trĩu nỗi buồn và sự ưu tư về

con người Đọc truyện của chị, người đọc bị bủa vây bởi những xúccảm day dứt và ám ảnh không thôi về muôn kiếp nhân sinh.

2.3 Quan niệm về nghề văn và nhà văn

2.3.1 Quan niệm của Nguyễn Đình Chiểu về sứ mệnh văn chương

Suốt cuộc đời mình, Nguyễn Đình Chiểu luôn quan niệm vănchương chính là thứ vũ khí đắc lực để chuyển tải đạo lý và chiến đấuvới quân thù, người cầm bút vì thế mang trong mình trọng trách tolớn đối với đất nước và nhân dân Là một nhà nho chân chính, Đạo

mà ông nhắc đến không còn là thứ Đạo cao xa, mang tính lý thuyếtsách vở mà phải có nội dung tích cực và tiến bộ

2.3.2 Quan niệm của Bình Nguyên Lộc, Sơn Nam, Trang Thế Hy

về vai trò của văn học và trách nhiệm của người cầm bút

Bình Nguyên Lộc có thời gian sống ở đô thị phồn hoa nên ý thức

rõ rệt về tính đại chúng của văn học Với chủ trương đại chúng hóavăn học, Bình Nguyên Lộc đã đưa văn học tiếp cận nhiều hơn và gầnhơn với những người lao động bình thường Theo Bình Nguyên Lộc,văn chương phải đưa con người về với truyền thống và nguồn cội Xuất thân từ một gia đình nông dân nghèo của vùng U Minh heohút, lại lớn lên giữa thời tao loạn, Sơn Nam đã sớm hình thànhnhững quan niệm về nghề văn và vai trò của nhà văn một cáchnghiêm túc và dứt khoát Từ ngày đầu cầm bút, ông đã khẳng định:

“Viết văn là để viết văn, để yêu nước, chứ không nhằm một mụcđích nào khác.”

Trang Thế Hy coi nghề viết là nghề cao quý nhưng cũng là nghềgian nan và thử thách Người cầm bút nếu không thực hiện được sứmệnh cao cả của mình thì không xứng đáng với danh xưng nhà văn: