Sử dụng phương pháp dạy học dự án trong môn sinh học lớp 10 phần 2 sinh học vi sinh vật và virus nhằm giúp học sinh phát triển năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn

Trang 1 SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NINH BÌNHTRƯỜNG THPT NHO QUAN A---  ---SÁNG KIẾN KHOA HỌCSỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC DỰ ÁNTRONG MÔN SINH HỌC LỚP 10 PHẦN 2: SINH HỌC VI SINH VẬT VÀ VIRU

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NINH BÌNH

TRƯỜNG THPT NHO QUAN A

MỤC LỤC

G PHẦN I : ĐẶT VẤN ĐỀ

PHIẾU ĐÁNH GIÁ TRONG DẠY HỌC DỰ ÁN

Nội dung đánh giá Điểm đánh giá

1 Nội dung báo cáo (rõ ràng, đầy đủ,

chính xác, đúng thời gian, hình ảnh

đẹp chân thực )

2 Báo cáo viên ( tự tin, thu hút, có lời

chào hỏi, cảm ơn, có sự phối hợp giữa

các thành viên )

3 Trao đổi, thảo luận (đặt/trả lời nhiều

câu hỏi, tổ chức thảo luận sôi nổi, các

thành viên ghi chép đầy đủ, nhận xét

mạch lạc )

4 Tổ chức ( làm việc có sự phân công

công việc rõ ràng, có sự phối hợp giữa

các thành viên trong nhóm, thao tác

thành thạo, giao tiếp ứng xử, )

5 Ấn tượng chung trong buổi báo cáo

Phụ lục 2 PHIẾU ĐÁNH GIÁ CÁC THÀNH VIÊN TRONG NHÓM

TRONG QUÁ TRÌNH THỰC HIỆN DỰ ÁN

Nhiệt tình nghiêm túc

Làm việc hợp tác

Tính hiệu quả

Chun g

+ Đánh dấu (x) vào ô vuông có câu trả lời tương ứng với sự lựa chọn

+ Điền thông tin vào phần để trống (…) trong phiếu điều tra

THÔNG TIN CÁ NHÂN:

Họ và tên:……….Giới tính:  Nam  Nữ

Trường: ……….

Lớp: ……….……… ………

Ý KIẾN CÁ NHÂN 1 Sau khi được học tiết học có sử dụng phương pháp dạy học dự án em cảm thấy thế nào? Lựa chọn Rất thích Thích Bình thường Không thích Tần số 52 20 5 3 Tỉ lệ (%) 65,0 25,0 6,25 3,75 2 Nội dung dạy học môn sinh học gắn với thực tiễn cuộc sống em có thấy cần thiết không? Lựa chọn Rất cần thiết Cần thiết Bình thường Khôngcần thiết Tần số 75 5 0 0 Tỉ lệ (%) 93,75 6,25 0 0 3 Em gặp phải vướng mắc gì trong quá trình thực hiện chủ đề? ………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

Cảm ơn các em đã giúp tôi thực hiện cuộc khảo sát này.

Chúc các em đạt kết quả tốt trong học tập!

Phụ lục 4.

PHIẾU HỎI SAU TIẾT DẠY

Tỉ lệ học sinh trả lời

đồng ý (%)

Đồng ý (%)

Không đồng ý (%)

Hoàn toàn không đồng ý (%)

1 Em hiểu bài và vận dụng được kiến

5 Em biết cách lập kế hoạch thực hiện

chủ đề và đề xuất phương án giải quyết

vấn đề đặt ra.

6 Em tham gia có hiệu quả vào xây

dựng, tiếp thu bài

7 Em biết ĐG các kết quả thu được từ

việc thực hiện tiết học.

8 Bài học giúp em phát triển tư duy ,

rèn luyện kĩ năng chuyên ngành

MỘT SỐ HÌNH ẢNH MINH CHỨNG

BÁO CÁO DỰ ÁN CỦA CÁC NHÓM BÀI 26 CÔNG NGHỆ VI SINH VẬT

BÁO CÁO DỰ ÁN CỦA CÁC NHÓM BÀI 31 VIRUS GÂY BỆNH

HỌC SINH TRÌNH BÀY BÁO CÁO

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập – Tự do – Hạnh phúc ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN

Kính gửi: Hội đồng chấm Sáng kiến Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Ninh

Bình.

Tôi là:

STT Họ tên Ngày sinh Nơi công tác Chức vụ

Trình độ chuyên môn

Tỷ lệ (%) đóng góp vào việc tạo ra sáng kiến

1 Trần Thị Thu Thảo 1981 THPT NhoQuan A Tổ trưởngCM Đại học 100%

1 Tên sáng kiến, lĩnh vực áp dụng:

Tên sáng kiến: Sử dụng phương pháp dạy học dự án trong môn Sinh học lớp

10 Phần 2: Sinh học vi sinh vật và virus nhằm giúp học sinh phát triển năng lực

vận dụng kiến thức vào thực tiễn

Lĩnh vực áp dụng: giảng dạy bộ môn Sinh học ở cấp học THPT.

2 Nội dung sáng kiến

2.1 Thực trạng và giải pháp cũ thường làm

Trong thực trạng dạy học hiện nay ngành giáo dục đang có rất nhiều thay đổi

phương pháp dạy học nhằm phát huy tính tích cực chủ động của học sinh Tuy nhiên

vẫn nặng về kiến thức hàn lâm, học với mục đích để vượt qua các kì thi.

Đa số kiến thức được truyền thụ cho học sinh theo cách truyền thống Nhiều

kiến thức liên quan đến thực tiễn, vận dụng vào thực tiễn nhưng học sinh chỉ được

nghe lí thuyết chưa vận dụng được để giải thích các hiện tượng thực tế, các quy luật,

quy trình, chưa vận dụng được vào đời sống.

Đã đến lúc chúng ta cần thay đổi lối truyền thụ kiến thức theo lối cũ, cần áp

dụng các phương pháp dạy học phát huy năng lực chủ động sáng tạo của học sinh, rèn

luyện các kĩ năng sống, kĩ năng hoạt động xã hội, kĩ năng làm việc nhóm, kĩ năng thực

hành, kĩ năng vận dụng được những kiến thức đã học vào giải quyết các tình huống

thực tiễn cuộc sống.

2.2 Đề xuất giải pháp mới

Dạy học dự án là phương pháp dạy học chú ý đến nhu cầu, hứng thú của học sinh:

người học được trực tiếp tham gia chọn đề tài, nội dung học tập phù hợp với khả năng

và hứng thú của cá nhân, học sinh từ việc tự xác định mục đích, lập kế hoạch đến việc

thực hiện dự án, kiểm tra, điều chỉnh, đánh giá quá trình và kết quả thực hiện dạy học

dự án giúp học sinh tự tin hơn khi ra trường do các em được phát triển những kỹ năng

sống cần thiết; khả năng đưa ra những quyết định chính xác; khả năng giải quyết

những vấn đề phức tạp; nâng cao năng lực hợp tác, khả năng giao tiếp với người khác,

sự chủ động, linh hoạt và sáng tạo.

Dạy học dự án khuyến khích việc sử dụng các kỹ năng tư duy bậc cao, giúp cho người học hiểu biết sâu sắc hơn nội dung học tập, là hình thức quan trọng để thực hiện phương thức đào tạo con người phát triển toàn diện, học đi đôi với hành, kết hợp giữa học tập và nghiên cứu khoa học Nội dung dự án có sự kết hợp tri thức của nhiều lĩnh vực hoặc môn học khác nhau Đặc điểm này giúp dự án gần với thực tế hơn vì trong cuộc sống ta cần kiến thức tổng hợp để làm việc.

Trong dạy học dự án, nội dung học tập trở nên có ý nghĩa hơn bởi vì nó được tích hợp với các vấn đề thực tiễn, từ đó kích thích hứng thú học tập của người học, kích thích học sinh tìm hiểu về môi trường xung quanh để có những khám phá mới và nâng cao hiểu biết, ý thức, trách nhiệm của bản thân Dạy học dự án gắn lý thuyết với thực hành, tư duy và hành động, nhà trường và xã hội, giúp việc học tập trong nhà trường giống hơn với việc học tập trong thế giới thật.

Dạy học dự án đòi hỏi nhiều dạng đánh giá khác nhau và thường xuyên, bao gồm đánh giá của giáo viên, đánh giá lẫn nhau của học sinh, tự đánh giá và phản hồi

3 Hiệu quả kinh tế và xã hội đạt được

3.1 Hiệu quả kinh tế

Không đòi hỏi đầu tư nhiều về kinh tế bởi giáo viên, học sinh có thể sử dụng trang thiết bị có sẵn để thực hiện tìm kiếm thông tin, phân tích, tổng hợp và viết báo cáo Học sinh chủ động tự đến các cơ sở y tế, trang trại, ruộng vườn ở địa phương để điều tra, khảo sát

Tiết kiệm về thời gian: Có thể tích hợp được kiến thức ở 1 số môn học, hoặc phối hợp với các môn học liên quan để cùng thực hiện dự án.

3.2 Hiệu quả xã hội

Đối với giáo viên: Phương pháp này phát huy tính sáng tạo của giáo viên, giáo

viên giữ vai trò tổ chức hướng dẫn, định hướng chứ không phải người truyền thụ kiến thức áp đặt một chiều Giáo viên là người đặt vấn đề, ra câu hỏi để các em tự tìm tòi, khám phá, tạo ra sản phẩm từ đó tự lĩnh hội kiến thức

Dạy học theo dự án không những giảm tải cho giáo viên trong việc dạy các kiến thức trong môn học của mình mà còn có tác dụng bồi dưỡng, nâng cao kiến thức và kĩ năng sư phạm cho giáo viên, góp phần phát triển đội ngũ giáo viên bộ môn Giáo viên

sẽ không còn đi theo lối mòn như trong dạy học truyền thống, phương pháp dạy học sẽ luôn được cập nhật, gắn liền với thực tiễn cuộc sống, nên sẽ thấy hào hứng, say mê

và yêu nghề, tâm huyết với nghề hơn.

Đối với học sinh: Học sinh được đặt vào trung tâm của quá trình tiếp nhận,

đóng vai trò chủ thể cảm nhận, trực tiếp tiến hành hoạt động tiếp cận, khám phá, giải thích, thuyết trình, chiếm lĩnh tri thức mới Học sinh hiểu bài học một cách sâu sắc, phát huy tính sáng tạo đem lại niềm vui, hứng thú, say mê học tập hơn, được rèn luyện

kỹ năng vận dụng kiến thức môn học vào thực tiễn.

Sáng kiến khắc phục được hiện tượng ỷ lại của một số cá nhân khi làm việc nhóm, tạo sự gắn kết giữa các thành viên trong một nhóm từ đó phát huy năng lực hợp tác Qua quá trình thực hiện dự án học sinh còn phát huy được năng lực đánh giá và năng lực giải quyết vấn đề - năng lực quan trọng để phát triển ở thế kỉ 21.

Sáng kiến cũng cho thấy được mối quan hệ chặt chẽ giữa các môn học và giữa các môn học với ứng dụng cuộc sống.

Đối với xã hội: Có sự hợp tác của các tổ chức cá nhân trong xã hội, tăng cường

mối quan hệ hợp tác giữa gia đình – nhà trường – xã hội để nâng cao hiệu quả giáo dục

về nhiều mặt Tạo chuyển biến căn bản, mạnh mẽ về chất lượng, hiệu quả giáo dục, đào tạo; đáp ứng ngày càng tốt hơn công cuộc xây dựng, bảo vệ Tổ quốc và nhu cầu học tập của nhân dân Giáo dục con người Việt Nam phát triển toàn diện và phát huy tốt nhất tiềm năng, khả năng sáng tạo của mỗi cá nhân; yêu gia đình, yêu Tổ quốc, yêu đồng bào; sống tốt và làm việc hiệu quả.

4 Điều kiện và khả năng áp dụng

Đề tài có thể áp dụng cho giáo viên trong quá trình dạy học theo chủ đề tích

hợp liên môn và tích hợp kiến thức thực tiễn trong các môn học Sử dụng trong việc

giảng dạy cho học sinh cấp THPT ở mọi vùng miền trên cả nước.

c) Danh sách những người đã tham gia áp dụng thử hoặc áp dụng sáng kiến lần đầu

TT Họ và tên Năm sinh Nơi công tác Chức vụ chuyên môn Trình độ Nội dung công việc hỗ trợ

1 Trần Thị Thu Thảo 1981 THPT

Nho Quan A

Tổ trưởng CM

Đại học

Xây dựng chương trình giảng dạy, Giảng dạy

2 Hà Thị Xuân 1982 THPT

Nho Quan A Giáo viên Đại học Giảng dạyTôi xin cam đoan mọi thông tin nêu trong đơn là trung thực, đúng sự thật và hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật./.

Ninh Bình, ngày 15 tháng 5 năm 2023

XÁC NHẬN

Trần Thị Thu Thảo

PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ

1 LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hiệp quốc - UNESCO

đã đề xướng mục đích học tập “Học để biết, học để làm, học để chung sống, học

để tự khẳng định mình” như một lời khẳng định về sự bất diệt của việc học.Trong giáo dục nói chung, dạy học nói riêng thì rất cần có phương pháp để giúpcho người học bằng sự nỗ lực cố gắng của bản thân, dưới sự hướng dẫn của giáoviên, chiếm lĩnh được kiến thức bằng con đường ngắn nhất Giáo dục phổ thôngnước ta đang thực hiện bước chuyển từ chương trình giáo dục tiếp cận nội dungsang tiếp cận năng lực của người học, nghĩa là từ chỗ quan tâm đến việc họcsinh học được cái gì đến chỗ quan tâm học sinh làm được cái gì qua việc học

Xã hội càng phát triển, nhu cầu về nguồn lực con người càng tăng càngđòi hỏi chất lượng dạy và học cần phải được nâng cao để có được sản phẩm conngười phát triển một cách toàn diện cả về trí tuệ lẫn nhân cách – đó là nguồnnhân lực lao động sáng tạo, là chủ thể để xây dựng đất nước Bởi vậy việc chuẩn

bị cho học sinh những phẩm chất, kiến thức và kỹ năng gắn liền với thực tiễncuộc sống là hết sức cần thiết trong nhà trường phổ thông hiện nay Khoa họcsinh học ngày càng đạt được những thành tựu to lớn, kiến thức sinh học có tầmquan trọng trong các lĩnh vực như nông nghiệp, y tế, đời sống và các ngành côngnghiệp khác Giáo viên sinh học phải nhận thức sâu sắc ý nghĩa lớn lao của việcvận dụng kiến thức sinh học trong đời sống và lao động của mỗi thành viêntrong xã hội

Bởi vậy, việc sử dụng phương pháp dạy học phát huy tính tự giác, tíchcực, chủ động lĩnh hội kiến thức; rèn luyện kỹ năng phát triển năng lực vận dụngkiến thức vào thực tiễn là thực sự cần thiết, tạo tiền đề vững chắc cho học sinh,

giúp học sinh tự tin hơn khi bước vào cuộc sống Đề tài “Sử dụng phương pháp

dạy học dự án trong môn Sinh học lớp 10 - Phần 2: Sinh học vi sinh vật và virus nhằm giúp học sinh phát triển năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn.” với mong muốn nhằm phát triển một số phẩm chất, năng lực cho học sinh

trường THPT Nho Quan A để đáp ứng được nhu cầu phát triển con người trongthời kì mới

2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

Việc nghiên cứu và thử nghiệm để thực hiện chương trình giáo dục phổthông 2018, chuyển từ chương trình giáo dục tiếp cận nội dung sang tiếp cậnnăng lực của người học, nghĩa là từ chỗ quan tâm đến việc học sinh học được cái

gì đến chỗ quan tâm học sinh làm được cái gì qua việc học

Sử dụng phương pháp dạy học dự án trong môn Sinh học nhằm tạo hứngthú, tích cực, chủ động của học sinh trong học tập đẩy mạnh ứng dụng công

nghệ thông tin Đồng thời giúp học sinh biết vận dụng kiến thức, kỹ năng vàothực tiễn cuộc sống trong bảo vệ sức khỏe con người và trong sản xuất, kinhdoanh

Đề tài có thể áp dụng hoặc làm tài liệu tham khảo cho giáo viên trong việcgiảng dạy

3 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

Cơ sở lí luận của phương pháp dạy học dự án

Cơ sở lí luận của việc hình thành ý thức vận dụng kiến thức vào thực tiễn Hoạt động dạy và học môn Sinh học ở trường THPT

Đề tài đã được nghiên cứu và thực nghiệm trong năm học 2022 – 2023 tạiTrường THPT Nho Quan A

4 PHẠM VI NGHIÊN CỨU

Chương trình THPT môn Sinh học lớp 10

Kiến thức sinh học áp dụng thực tiễn cuộc sống

5 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Nghiên cứu, phân tích lí luận

Điều tra, quan sát, phỏng vấn

Thực nghiệm sư phạm ở trường phổ thông

Dựa trên các nguồn tài liệu tham khảo từ các bộ sách giáo khoa môn Sinhhọc lớp 10, sách giáo viên, tư liệu tham khảo Qua nghiên cứu và đúc rút kinhnghiệm của các giáo viên Sinh học trường THPT Nho Quan A

dự án

1.1.2 Mục tiêu của dạy học theo dự án

Hướng tới các vấn đề của thực tiễn, gắn kết nội dung học với cuộc sốngthực tế

Phát triển cho học sinh kĩ năng phát hiện và giải quyết vấn đề, kĩ năng tưduy bậc cao (phân tích, tổng hợp, đánh giá)

Rèn luyện nhiều kĩ năng (tổ chức, kĩ năng sống, kĩ năng làm việc theonhóm, giao tiếp )

Học sinh làm việc độc lập để hình thành kiến thức và cho ra những kếtquả thực tế

Nâng cao kĩ năng sử dụng công nghệ thông tin vào quá trình học tập vàtạo ra sản phẩm

1.1.3 Quy trình dạy học theo dự án

Dạy học theo dự án được thực hiện theo 5 bước như sau:

Bước 1: Chọn đề tài, chia nhóm

Lựa chọn trong chương trình học tập các nội dung cơ bản có liên quanhoặc có thể ứng dụng vào thực tế

Phát hiện những nội dung tương ứng đã và đang xảy ra trong cuộc sống.Chú ý vào những vấn đề lớn mà xã hội và thế giới đang quan tâm

Giáo viên phân chia lớp học thành các nhóm, hướng dẫn người học đềxuất, xác định tên đề tài Đó là một dự án chứa đựng một nhiệm vụ cần giảiquyết, phù hợp với các em, trong đó có sự liên hệ nội dung học tập với hoàncảnh thực tiễn đời sống xã hội Giáo viên cũng có thể giới thiệu một số hướng đềtài để học sinh lựa chọn Giáo viên đưa ra các yêu cầu của sản phẩm và các tiêuchí đánh giá sản phẩm (Phụ lục 1,2)

Bước 2: Hình thành đề cương và lập kế hoạch thực hiện.

Giáo viên hướng dẫn học sinh xác định mục tiêu của dự án Hình dungnội dung chi tiết và các công việc cụ thể, cách thức thực hiện, các điều kiện cầnthiết như: nguồn tư liệu, thiết bị cần thiết, kinh phí, người tham gia…Dự kiếnthời gian, địa điểm triển khai công việc, phân công người thực hiện, dự kiến sảnphẩm cần đạt Tất cả các vấn đề trên được trình bày trong đề cương hoạt động

và kế hoạch thực hiện

Xác định mục tiêu học tập cụ thể bằng cách dựa vào chuẩn kiến thức và kĩnăng của bài học/chương trình, những kĩ năng tư duy bậc cao cần đạt được Việc xây dựng đề cương cho một dự án là công việc hết sức quan trọng vì nómang tính định hướng hành động cho cả quá trình thực hiện, thu thập kết quả vàđánh giá dự án

*Xây dựng đề cương cho một dự án

Một bản dự án có các phần chính như sau:

TÊN DỰ ÁN

I Tổng quan:- Mục tiêu của dự án- Người thực hiện- Các chuyên gia, cố

vấn, tổ chức phối hợp thực hiện - Phạm vi nghiên cứu dự án - Thời gian

II Nội dung dự án

- Thực hiện các công việc được giao

- Thu thập số liệu, báo cáo kết quả

- Các tài liệu học tập và tham khảo

- Bài học liên quan đến dự án

Câu hỏi định hướng người học khi thực hiện và rút ra những kết luận từ dự án.

Bước 3: Thực hiện nhiệm vụ

Các nhóm phân công nhiệm vụ cho mỗi thành viên Các thành viên trongnhóm thực hiện kế hoạch đã đề ra

Thu thập thông tin từ các nguồn tài liệu như sách giáo khoa, tạp chí, internet,khảo sát, điều tra, phỏng vấn, thực địa…

Xử lí thông tin: tổng hợp, phân tích dữ liệu

Thảo luận thường xuyên giữa các thành viên trong nhóm để giải quyết cácvấn đề và kiểm tra tiến độ

Xây dựng sản phẩm: tập hợp các kết quả thành một sản phẩm cuối cùng.Giáo viên theo dõi, hướng dẫn học sinh trong quá trình thực hiện dự án,chuẩn bị cơ sở vật chất tạo điều kiện thuận lợi cho các em thực hiện Hỗ trợ,điều chỉnh khi gặp vấn đề phát sinh, bước đầu thông qua sản phẩm cuối của cácnhóm học sinh.

Bước 4: Thu thập kết quả, giới thiệu sản phẩm trước tập thể lớp.

Kết quả thực hiện dự án có thể được viết dưới dạng dạng ấn phẩm (bảntin, báo, áp phích, thu hoạch, báo cáo…) và có thể được trình bày trên PowerPoint, hoặc thiết kế thành trang Web, bản đồ, tranh ảnh, mô hình, đóng vai diễnkịch, kể chuyện…

Tất cả học viên cần được tạo điều kiện để trình bày kết quả cùng với kiếnthức mới mà họ đã tích lũy thông qua dự án (theo nhóm hoặc cá nhân) Sản phẩm của dự án có thể được trình bày giữa các nhóm người học, giớithiệu trước lớp, trong trường hay ngoài xã hội

Tùy vào từng dự án giáo viên chuẩn bị điều kiện cơ sở vật chất, thời gian

để các nhóm báo cáo kết quả thực hiện dự án

Bước 5: Đánh giá kết quả dự án, rút kinh nghiệm.

Học sinh: Rút ra những bài học từ việc học theo dự án: Đã học được gì?

Hình thành được những thái độ tích cực nào? Có hài lòng về kết quả thu đượckhông? Đã gặp những khó khăn gì và đã giải quyết như thế nào? Những cảmnhận của cá nhân sau khi thực hiện xong một dự án

Giáo viên: đánh giá quá trình thực hiện và kết quả dự án dựa trên những

sản phẩm thu được, tính khúc chiết và hợp lý trong cách thức trình bày của các

em Hướng dẫn người học rút ra những kinh nghiệm cho việc thực hiện các dự

Hạn chế:

Dạy học dự án đòi hỏi nhiều thời gian Đây là trở ngại lớn nhất, nếu khôngđược bố trí thời gian hoặc giáo viên không có sự linh hoạt thì buộc những ngườithực hiện phải làm việc ngoài giờ Điều này lí giải tại sao một phương pháp dạyhọc có nhiều ưu điểm như dạy học dự án lại rất khó đi vào thực tiễn dạy học ởnước ta

Không thể áp dụng dạy học dự án tràn lan mà chỉ có thể áp dụng với nhữngnội dung nhất định trong những điều kiện cho phép

Dạy học dự án đòi hỏi có sự chuẩn bị và lên kế hoạch thật chu đáo thì mớilôi cuốn được người học tham gia một cách tích cực

Hoạt động thực hành, thực tiễn khi thực hiện dạy học dự án đòi hỏi phươngtiện vật chất và tài chính phù hợp

Những khó khăn khi dạy học dự án

* Học sinh thường gặp khó khăn:

Xác định một dự án, thiết kế các hoạt động và lựa chọn phương pháp thíchhợp

Thiết lập mục tiêu rõ ràng cho các giai đoạn khác nhau của dự án Tiến hành điều tra, tìm những câu hỏi để thu thập thông tin một cách khoahọc

Quản lý thời gian, giữ đúng thời hạn cho từng công việc và khi kết thúc dựán

Phối hợp và hợp tác trong nhóm

* Giáo viên thường gặp khó khăn:

Thiết kế dự án vừa gắn với nội dung dạy học vừa gắn với thực tiễn đờisống

Tổ chức thực hiện, theo dõi dự án, giám sát tiến độ, quản lý lớp học Đưa ra phản hồi và hỗ trợ khi cần thiết

Sử dụng công nghệ thông tin để hỗ trợ dự án

Thiết kế các tiêu chí đánh giá cho một dự án cụ thể

1.1.5 Một số lưu ý khi dạy học theo dự án.

Dạy học theo dự án không đơn thuần là “làm thí nghiệm” trong phòng thínghiệm mà dự án phải gắn với thực tiễn, thời sự hấp dẫn học sinh

Nội dung dự án phải bám sát chương trình học và mang tính liên môn Học sinh phải đối mặt với thách thức của tình huống (mơ hồ, phức tạp,không tiên liệu trước được)

Đảm bảo phát triển các kĩ năng (làm việc theo nhóm, giao tiếp, tư duy bậccao, tự tổ chức, ứng dụng công nghệ thông tin…) cho học sinh.

Dự án có thể chỉ giới hạn trong phạm vi lớp học và có độ dài khoảng 1đến 2 tuần, hoặc có thể vượt ra ngoài phạm vi lớp học và kéo dài trong suốtkhóa học, năm học

1.2 Vận dụng kiến thức sinh học vào thực tiễn

1.2.1 Khái niệm cơ bản về năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn

Có nhiều quan điểm liên quan đến năng lực vận dụng kiến thức vào thựctiễn, nhưng nhìn chung các tác giả đều cho rằng : Năng lực vận dụng kiến thứcvào thực tiễn là khả năng người học sử dụng những kiến thức, kĩ năng đã họctrên lớp hoặc học qua trải nghiệm thực tế của cuộc sống để giải quyết những vấn

đề đặt ra trong những tình huống đa dạng và phức tạp của đời sống một cáchhiệu quả và có khả năng biến đổi nó Năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễnthể hiện phẩm chất, nhân cách của con người trong quá trình hoạt động để thỏamãn nhu cầu chiếm lĩnh tri thức Năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn củahọc sinh là bản thân các em có khả năng vận dụng các kiến thức đã được học đểgiải quyết các vấn đề đặt ra trong học tập hoặc tình huống thực tế trong đời sốnghằng ngày một cách nhanh chóng và hiệu quả

1.2.2 Vai trò của kĩ năng phát triển năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn trong dạy học

- Kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn là mục tiêu cần đạt của dạyhọc ở trường phổ thông, góp phần hình thành năng lực chung trong chuẩn đầu rachương trình giáo dục phổ thông

- Phát triển kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn không chỉ giải quyếtcác vấn đề thực tiễn liên quan đến kiến thức trong nhà trường mà còn hướng đếnđào tạo cho người học tiếp cận với các vấn đề đa dạng phong phú của cuộc sống,tiếp cận với quá trình sản xuất vật chất và quá trình nghiên cứu khoa học

- Ngoài ra còn giúp người học thích nghi linh hoạt trong các điều kiện họctập, điều kiện sống Làm cho người học yêu thích môn học hơn, bài học sinhđộng hơn thông qua tổ chức giải quyết vấn đề thực tiễn

- Phát triển kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn cho học sinh trongdạy học sẽ làm thay đổi nhận thức của giáo viên, đòi hỏi giáo viên phải thiết kếđược các hoạt động học tập cho người học mà ở đó các hoạt động học tập phảigắn với mục tiêu giáo dục, thúc đẩy việc gắn kiến thức lí thuyết và thực hànhtrong nhà trường với thực tiễn đời sống

1.2.3 Một số định hướng phát triển năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn cho học sinh trong dạy học môn Sinh học ở trường phổ thông.

Để vận dụng kiến thức vào thực tiễn, trước hết học sinh cần phải hệ thốnghóa các kiến thức cơ bản Khi gặp tình huống thực tiễn, người học sẽ phân tích,tổng hợp những sự kiện, vấn đề, nghiên cứu xem có thể vận dụng kiến thức nào

đã học để giải quyết vấn đề đó; hoặc ngược lại, khi dạy học một bài học hay mộtkiến thức Sinh học, giáo viên khơi gợi cho học sinh để học sinh nhận ra đượcrằng trong đời sống hằng ngày, kiến thức đang học sẽ vận dụng vào thực tiễnnhư thế nào? Ứng dụng vào ngành nghề gì? Muốn vậy, học sinh phải có khảnăng phát hiện, phân tích, liên hệ thực tiễn, xử lí tình huống thực tiễn Năng lựcvận dụng kiến thức vào thực tiễn sản xuất trong đời sống, sinh hoạt hàng ngàynhư làm bài tập, bài thực hành, làm thí nghiệm, viết báo cáo, xử lí tình huống,chăn nuôi, trồng trọt, giải thích các hiện tượng tự nhiên, các vấn đề sinh họctrong nông nghiệp, giải quyết các vấn đề đơn giản, gần gũi trong cuộc sống

Trong dạy học Sinh học cần phải khơi dậy niềm say mê tìm tòi, phát hiện,kích thích tính tỉ mỉ của mỗi học sinh, làm sao để những vấn đề của thực tiễn đặt

ra buộc học sinh phải suy nghĩ tìm cách trả lời, tìm cách giải quyết vấn đề điều

đó sẽ đem lại nhiều hứng thú vì các em nhận thấy các kiến thức sinh học sẽ rất

Chú trọng đến các ứng dụng của sinh học vào thực tiễn

Chú trọng công tác thực hành trong học chính khóa và trong hoạt độngngoại khóa

Tăng cường dạy học nêu vấn đề, nêu tình huống thực tiễn, hướng dẫn và

tổ chức thực hiện các "dự án", đề tài khoa học kĩ thuật ứng dụng sinh học chohọc sinh nghiên cứu

2 CƠ SỞ THỰC TẾ

2.1 Thực trạng và giải pháp cũ thường làm

Trong thực trạng dạy học hiện nay ngành giáo dục đang có rất nhiều thayđổi phương pháp dạy học nhằm phát huy tính tích cực chủ động của học sinh.Tuy nhiên vẫn nặng về kiến thức hàn lâm, học với mục đích để vượt qua các kìthi

Đa số kiến thức được truyền thụ cho học sinh theo cách truyền thống.Nhiều kiến thức liên quan đến thực tiễn, vận dụng vào thực tiễn nhưng học sinhchỉ được nghe lí thuyết chưa vận dụng được để giải thích các hiện tượng thực tế,các quy luật, quy trình, chưa vận dụng được vào đời sống

Đã đến lúc chúng ta cần thay đổi lối truyền thụ kiến thức theo lối cũ, cần

áp dụng các phương pháp dạy học phát huy năng lực chủ động sáng tạo của họcsinh, rèn luyện các kĩ năng sống, kĩ năng hoạt động xã hội, kĩ năng làm việcnhóm, kĩ năng thực hành, kĩ năng vận dụng được những kiến thức đã học vàogiải quyết các tình huống thực tiễn cuộc sống

2.2 Đề xuất giải pháp mới

Dạy học dự án là phương pháp dạy học chú ý đến nhu cầu, hứng thú của họcsinh: người học được trực tiếp tham gia chọn đề tài, nội dung học tập phù hợpvới khả năng và hứng thú của cá nhân, học sinh từ việc tự xác định mục đích,lập kế hoạch đến việc thực hiện dự án, kiểm tra, điều chỉnh, đánh giá quá trình

và kết quả thực hiện dạy học dự án giúp học sinh tự tin hơn khi ra trường do các

em được phát triển những kỹ năng sống cần thiết; khả năng đưa ra những quyếtđịnh chính xác; khả năng giải quyết những vấn đề phức tạp; nâng cao năng lựchợp tác, khả năng giao tiếp với người khác, sự chủ động, linh hoạt và sáng tạo.Dạy học dự án khuyến khích việc sử dụng các kỹ năng tư duy bậc cao, giúpcho người học hiểu biết sâu sắc hơn nội dung học tập, là hình thức quan trọng đểthực hiện phương thức đào tạo con người phát triển toàn diện, học đi đôi vớihành, kết hợp giữa học tập và nghiên cứu khoa học Nội dung dự án có sự kếthợp tri thức của nhiều lĩnh vực hoặc môn học khác nhau Đặc điểm này giúp dự

án gần với thực tế hơn vì trong cuộc sống ta cần kiến thức tổng hợp để làm việc

Trong dạy học dự án, nội dung học tập trở nên có ý nghĩa hơn bởi vì nó

được tích hợp với các vấn đề thực tiễn, từ đó kích thích hứng thú học tập củangười học, kích thích học sinh tìm hiểu về môi trường xung quanh để có nhữngkhám phá mới và nâng cao hiểu biết, ý thức, trách nhiệm của bản thân Dạy học

dự án gắn lý thuyết với thực hành, tư duy và hành động, nhà trường và xã hội,giúp việc học tập trong nhà trường giống hơn với việc học tập trong thế giớithật

Dạy học dự án đòi hỏi nhiều dạng đánh giá khác nhau và thường xuyên, baogồm đánh giá của giáo viên, đánh giá lẫn nhau của học sinh, tự đánh giá và phảnhồi

3 QUY TRÌNH TỔ CHỨC DẠY HỌC MỘT SỐ BÀI HỌC

BÀI 26 “CÔNG NGHỆ VI SINH VẬT” – SINH HỌC LỚP 10 – BỘ SÁCH CHÂN TRỜI SÁNG TẠO

Công nghệ vi sinh vật đã và đang trở thành một lĩnh vực mũi nhọn trongthời kỳ cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 Bài 26 Công nghệ vi sinh vật là bàihọc gắn kiến thức về vi sinh vật vào ứng dụng thực tế trong đời sống và sảnxuất Nên đây là 1 bài học rất hấp dẫn, thiết thực đối với học sinh Thông quabài học này các em có cái nhìn tích cực về vi sinh vật chứ không còn tư duy vi

sinh vật chỉ có hại mà không có lợi, bài học giúp các em có thêm định hướngnghề nghiệp trong tương lai

Trong những năm gần đây công nghệ vi sinh vật ngày càng phát triểnnhững lợi ích nó mang lại cho con người là rất lớn như việc sản xuất các chếphẩm sinh học, thuốc kháng sinh, thực phẩm, xử lí ô nhiễm môi trường…

Nếu tiến hành dạy kiến thức bài công nghệ vi sinh vật 2 tiết sau đó chohọc sinh thực hiện dự án, báo cáo dự án thì rất khó khăn trong việc bố trí thờigian dó đó thực hiện bài dạy phần hình thành kiến thức bằng phương pháp dự ántôi thấy phù hợp với nội dung bài học này - bài học chứa nhiều nội dung gắn vớithực tế

Nội dung dạy học theo dự án trong Bài 26 PHẦN HAI SINH HỌC VI SINH VẬT VÀ VIRUS CHƯƠNG 5 VI SINH VẬT VÀ ỨNG DỤNG BÀI 26: CÔNG NGHỆ VI SINH VẬT (Thời lượng 2 tiết học trên lớp và 1 tuần làm việc ở nhà)

Kể tên được một số thành tựu hiện đại của công nghệ vi sinh

Phân tích được triển vọng công nghệ vi sinh vật trong tương

Kể tên được một số ngành nghề liên quan đến công nghệ vi

Tìm hiểu thế

giới sống

Thực hiện được dự án hoặc đề tài tìm hiểu về các sản phẩm

Làm được tập san các bài viết, tranh, ảnh về công nghệ vi sinh

Vận dụng kiến

thức, kĩ năng

đã học

Đánh giá được tính hiệu quả của việc ứng dụng công nghệ vi