Giải pháp góp phần bảo tồn, phát huy một số giá trị văn hóa dân tộc mừng trên địa bàn xã thạch bình thông qua hình thức học tập trải nghiệm ở trường thpt

Những giải pháp cũ thường làm để bảo tồn và phát huy một số loạihình văn nghệ dân gian, nhạc cụ dân tộc Mường trên địa bàn xã Thạch Bình- Chính quyền địa phương tổ chức các buổi giao lưu

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN

Kính gửi: Hội đồng sáng kiến tỉnh Ninh Bình

Chúng tôi, đồng tác giả:

tháng năm sinh

Chức vụ, nơi công tác

Trình độ chuyên môn

Tỉ

lệ

1 Hà Thị Lan Hương 13/4/1981 Hiệu trưởng –

THPT Nho Quan C

Thạc sĩ – Quản lí GD

20

%

2 Đặng Thị Trang Nhung 28/09/1990 GV - THPT Nho

Quan C

Thạc sĩ – Ngữ văn

20

%

3 Lê Thị Lài 02/12/1987 GV - THPT Nho

Quan C

Cử nhân – Lịch sử

20

%

4 Kiều Thị Nhung 30/08/1988 GV - THPT Nho

Quan C

Cử nhân – Lịch sử

20

%

5 Lã Thị Nhâm 07/01/1988 GV - THPT Nho

Quan C

Cử nhân – Ngữ văn

20

%

I TÊN SÁNG KIẾN, THỜI GIAN THỰC HIỆN VÀ LĨNH VỰC ÁP DỤNG

1 Tên sáng kiến: “GIẢI PHÁP GÓP PHẦN BẢO TỒN, PHÁT HUY MỘT SỐ GIÁ TRỊ VĂN HÓA DÂN TỘC MƯỜNG TRÊN ĐỊA BÀN XÃ

THẠCH BÌNH THÔNG QUA HÌNH THỨC HỌC TẬP TRẢI NGHIỆM Ở TRƯỜNG THPT NHO QUAN C”

2 Thời gian thực hiện: Từ tháng 8 năm 2022 đến tháng 5 năm 2023

3 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Giáo dục

II NỘI DUNG

1 Giải pháp cũ thường làm

1.1 Những giải pháp cũ thường làm để bảo tồn và phát huy một số loại hình văn nghệ dân gian, nhạc cụ dân tộc Mường trên địa bàn xã Thạch Bình

- Chính quyền địa phương tổ chức các buổi giao lưu văn hóa, văn nghệ trong đó có biểu diễn một số loại hình văn nghệ dân gian, nhạc cụ dân tộc Mường

- Một số ít nhân dân địa phương còn quan tâm, thỉnh thoảng diễn xướng hoặc truyền dạy lại cho con cháu trong nhà những loại hình nghệ thuật dân gian, nhạc cụ dân tộc Mường

- Một số học sinh quan tâm đến loại hình văn nghệ dân gian, nhạc cụ dân tộc Mường thì tìm hiểu theo hình thức tự phát, đáp ứng nhu cầu hiểu biết cá nhân

1.2 Ưu điểm, nhược điểm của giải pháp cũ

- Ưu điểm:

+ Chính quyền và nhân dân địa phương đã có những biện pháp nhất định

để bảo tồn và phát huy các loại hình văn nghệ dân gian và nhạc cụ dân tộc Mường

Từ đó, góp phần lưu giữ những nét căn bản nhất về các loại hình nghệ thuật dân gian, nhạc cụ dân tộc Mường;

+ Học sinh được khám phá tự do theo sở thích, chủ động về mặt thời gian

và hình thức tìm hiểu

- Hạn chế:

+ Việc bảo tồn và phát huy một số loại hình văn nghệ dân gian, nhạc cụ dân tộc Mường trên địa bàn xã Thạch Bình chưa được chú trọng quan tâm đúng mức, chưa có sự đồng bộ từ các cấp lãnh đạo đến nhân dân địa phương đặc biệt là thế hệ trẻ;

+ Chưa có kế hoạch tổng thể dài hơi, chưa đa dạng hóa các hình thức để bảo tồn và phát huy Vì vậy, bộ phận lớn học sinh trên địa bàn huyện Nho Quan chưa biết đến những loại hình văn nghệ dân gian, nhạc cụ dân tộc Mường; chưa thu hút được sự quan tâm của mọi người dẫn đến có nguy cơ bị mai một

2 Giải pháp mới cải tiến

2.1 Về mục tiêu:

- Thay đổi tích cực trong nhận thức của nhân dân, học sinh địa phương về

tầm quan trọng của việc bảo tồn và phát huy văn hóa dan tộc Mường; từ đó có cách ứng xử, hành động phù hợp góp phần bảo tồn, phát huy giá trị của một số loại hình văn nghệ dân gian và nhạc cụ dân tộc của người dân tộc Mường trên địa bàn xã Thạch Bình - Nho Quan - Ninh Bình Bảo tồn, phát huy văn hóa dân tộc Mường cũng là giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam

- Học sinh được trải nghiệm thực tế về văn hóa trên chính mảnh đất quê hương mình Thông qua các tiết học trải nghiệm hướng nghiệp, lồng ghép trong chương trình môn học Lịch sử lớp 10 (Chương trình Giáo dục Phổ thông 2018), sinh hoạt Câu lạc bộ, học sinh được khám phá nhiều điều thú vị về văn hóa địa phương Các hoạt động trên góp phần phát triển phẩm chất, năng lực người học, đáp ứng yêu cầu của chương trình Giáo dục Phổ thông 2018;

2.2 Các giải pháp góp phần bảo tồn và phát huy một số loại hình văn nghệ dân gian, nhạc cụ dân tộc Mường trên địa bàn xã Thạch Bình.

2.2.1 Tăng cường công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức của nhân dân và học sinh về bảo tồn và phát huy một số loại hình văn nghệ dân gian, nhạc cụ dân tộc Mường trên địa bàn xã Thạch Bình.

- Đưa nội dung tuyên truyền, giáo dục văn hóa dân tộc Mường vào kế hoạch thực hiện các hoạt động giáo dục của nhà trường;

- Chỉ đạo các tổ chức đoàn thể đặc biệt là Đoàn thanh niên, các CLB (văn hóa nghệ thuật; thông tin – truyền thông;…) tiếp thu và đưa vào kế hoạch hoạt động;

- Quán triệt đến học sinh toàn trường tích cực hưởng ứng các hoạt động liên quan đến bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc Mường tại nhà trường

- Tăng cường công tác tuyên truyền dưới nhiều hình thức: loa phát thanh, các bài đăng trên trang Fanpage của nhà trường, các buổi sinh hoạt CLB;

- Lập trang Fanpage “Văn hóa dân tộc Mường – xã Thạch Bình”;

- Thiết kế và chia sẻ cuốn Cẩm nang “ Văn hóa dân tộc Mường” đến học sinh toàn trường và một số cơ sở giáo dục lân cận;

(Minh chứng: Phụ lục 01)

- Đưa các loại hình văn nghệ dân gian, nhạc cụ dân tộc Mường vào trong các chương trình nghệ thuật gắn với các sự kiện, các ngày lễ lớn như: lễ kỉ niệm Ngày nhà giáo Việt Nam 20-11; Kỉ niệm 15 năm thành lập trường;…

2.2.2 Học tập trải nghiệm gắn với môn học Lịch sử lớp 10 trong chương trình Giáo dục Phổ thông 2018.

- Chương trình Giáo dục Phổ thông 2018 môn Lịch sử THPT được Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành tại Thông tư số 13/2022/TT-BGDĐT, trong đó môn Lịch sử lớp 10 gồm 70 tiết và Chuyên đề Lịch sử 10 gồm 35 tiết

- Thực hiện các văn bản chỉ đạo và hướng dẫn của Bộ giáo dục và Đào tạo; Sở GD &ĐT Ninh Bình, thực hiện kế hoạch năm học 2022 - 2023 của trường THPT Nho Quan C, nhóm lịch sử xây dựng kế hoạch giáo dục môn Lịch sử nói chung và kế hoạch giáo dục môn Lịch sử lớp 10 nói riêng theo chương trình Giáo dục Phổ thông mới 2018

- Để lồng nghép việc bảo tồn và phát huy một số loại hình văn nghệ dân

gian, nhạc cụ dân tộc Mường trên địa bàn xã Thạch Bình, theo kế hoạch giáo dục

đã xây dựng hoạt động trải nghiệm được thực hiện trong Chủ đề 7: Cộng đồng các dân tộc Việt Nam, Bài 16: Các dân tộc trên đất nước Việt Nam và Chuyên đề 2: Bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa Việt Nam Thông qua chủ đề, chuyên đề

học tập, giáo viên giao nhiệm vụ dự án cho học sinh tìm hiểu và tiếp cận trải

nghiệm thực tế với những hoạt động của người dân tộc Mường trên địa bàn xã Thạch Bình (Huyện Nho Quan – Tỉnh Ninh Bình) Hoạt động trải nghiệm giúp học sinh nâng cao hiểu biết về văn hóa dân tộc Mường, từ đó có ý thức giữ gìn, bảo tồn

và phát huy các giá trị văn hóa tại địa phương

- Học sinh thông qua các nguồn tài liệu: Sách Lịch sử lớp 10, các chuyên

đề học tập Lịch sử lớp 10, lịch sử Đảng bộ xã Thạch Bình, Internet , các hoạt động trải nghiệm thực tế với người dân tộc Mường tại xã Thạch Bình, Phiếu khảo sát để tìm hiểu và thực hiện nhiệm vụ dự án:

Nhóm 1: Tìm hiểu về điều kiện tự nhiên, dân cư, kinh tế xã hội của người

dân tộc Mường trên địa bàn xã Thạch Bình – huyện Nho Quan – tỉnh Ninh Bình

Nhóm 2: Tìm hiểu đặc trưng của một số loại hình văn nghệ dân gian, nhạc

cụ dân tộc Mường (Hát Đúm, múa Sênh tiền, múa Sạp, nhạc cụ Cồng Chiêng) trên

địa bàn xã Thạch Bình – huyện Nho Quan – tỉnh Ninh Bình.

Nhóm 3: Tìm hiểu thực trạng bảo tồn, lưu giữ một số loại hình văn nghệ dân

gian và nhạc cụ dân tộc (Hát Đúm, múa Sênh tiền, múa Sạp, nhạc cụ Cồng Chiêng) trên địa bàn xã Thạch Bình – huyện Nho Quan – tỉnh Ninh Bình

Nhóm 4: Các giải pháp bảo tồn, phát huy một số loại hình văn nghệ dân

gian, nhạc cụ dân tộc Mường trên địa bàn xã Thạch Bình – huyện Nho Quan – tỉnh Ninh Bình

Các nhóm hoàn thiện bài tập dự án, báo cáo trong tiết học; giáo viên đánh giá, nhận xét và cho điểm các nhóm

(Minh chứng: Phụ lục 02)

2.2.3 Học tập gắn với sinh hoạt CLB văn hóa nghệ thuật

- Thành viên CLB : chủ yếu là con em dân tộc Mường và những học sinh

có đam mê, năng khiếu và nhu cầu tham gia CLB văn hóa, nghệ thuật

- Đổi mới nội dung, hình thức, sinh hoạt CLB đặc biệt CLB văn hóa nghệ thuật:

+ Về nội dung sinh hoạt: đưa các loại hình văn nghệ dân gian, nhạc cụ dân tộc Mường như hát Đúm, múa Sênh tiền, múa Sạp, Cồng Chiêng,… vào hoạt động sinh hoạt CLB;

+ Về hình thức: đa dạng hóa địa điểm, không gian sinh hoạt trong lớp học, trên sân trường Đẩy mạnh giao lưu văn hóa với CLB văn hóa dân tộc Mường của địa phương xã Thạch Bình và các xã trong huyện Nho Quan có người dân tộc Mường (Xích Thổ, Phú Long, Kì Phú, Cúc Phương, Thanh Lạc, Quảng Lạc, ); ưu tiên thực hành diễn xướng cho các thành viên CLB

- Xây dựng mô hình bảo tồn, phát huy một số loại hình văn nghệ dân gian, nhạc cụ dân tộc Mường theo hình thức CLB: giao lưu, quảng bá, chuyển giao kinh nghiệm (đề tài nghiên cứu, tài liệu tham khảo, cẩm nang,…) cho các xã trên địa bàn huyện có đồng bào dân tộc Mường và các trường Tiểu học, THCS, THPT trên toàn huyện, Trường PT DTNT Tỉnh Ninh Bình

(Minh chứng: phụ lục 03)

2.2.4 Bảo tồn và phát huy một số loại hình văn nghệ dân gian, nhạc cụ dân tộc Mường trên địa bàn xã Thạch Bình qua môn học trải nghiệm hướng

nghiệp (Chương trình Giáo dục Phổ thông 2018) góp phần định hướng nghề nghiệp cho học sinh.

Trong kế hoạch năm học 2022 – 2023, nhà trường xây dựng kế hoạch môn

học hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp gồm: Sinh hoạt dưới cờ, hoạt động giảng

dạy theo chủ đề, sinh hoạt lớp; trong đó có nội dung bảo tồn và phát huy một số loại hình văn nghệ dân gian, nhạc cụ dân tộc Mường trên địa bàn xã Thạch Bình

Cụ thể:

- Nội dung này được lồng ghép trong chủ đề 7: Tìm hiểu hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ tại địa phương Thông qua chủ đề, học sinh sẽ được tiếp cận

với những hoạt động tại địa phương, các hoạt động cộng đồng nhằm nâng cao hiểu biết về văn hóa dân tộc Mường

- Học sinh sẽ thực hiện trải nghiệm thực tế nghề nghiệp (Nghề hướng dẫn viên du lịch) tại Thạch Bình, tìm hiểu bản sắc văn hóa dân tộc Mường, thực hiện nhiệm vụ dự án học tập kết hợp tìm hiều về lịch sử, văn hóa dân tộc Mường, quảng

bá đến bạn bè

(Minh chứng: Phụ lục 04)

2.2 Tính mới, tính sáng tạo

2.2.1 Đổi mới mục tiêu

- Thay đổi nhận thức của học sinh về ý nghĩa của việc bảo tồn, phát huy một

số loại hình văn nghệ dân gian, nhạc cụ dân tộc Mường trên địa bàn xã Thạch Bình

và lan tỏa các giá trị đó đến cộng đồng;

- Bảo tồn, phát huy một số loại hình văn nghệ dân gian, nhạc cụ dân tộc Mường trên địa bàn xã Thạch Bình hướng đến việc học sinh chủ động, tích cực đọc sách phục vụ mục đích học tập và phát triển toàn diện bản thân;

- Hướng đến môi trường học tập lành mạnh và xã hội học tập;

- Giúp học sinh định hướng lựa chọn nghề nghiệp phù hợp;

- Nâng cao chất lượng dạy và học của nhà trường

2.2.2 Đổi mới về nguồn lực tham gia

- Về phía BGH:

+ Xây dựng kế hoạch Giáo dục trong đó có nội dung bảo tồn, phát huy một

số loại hình văn nghệ dân gian, nhạc cụ dân tộc Mường trên địa bàn xã Thạch Bình

+ Đánh giá, hỗ trợ và rút kinh nghiệm cho các hoạt động giáo dục trong đó

có nội dung bảo tồn, phát huy một số loại hình văn nghệ dân gian, nhạc cụ dân tộc Mường trên địa bàn xã Thạch Bình

- Về phía GVCN: Thực hiện kế hoạch của Nhà trường về bảo tồn, phát huy một số loại hình văn nghệ dân gian, nhạc cụ dân tộc Mường trên địa bàn xã Thạch Bình:

+ Tổ chức tiết sinh hoạt lớp theo chủ đề “Văn hóa dân tộc Mường”;

+ Hướng dẫn học sinh tham gia các hoạt động của CLB và nhà trường

- Về phía học sinh: Tích cực tham gia công tác quảng bá một số loại hình văn nghệ dân gian, nhạc cụ dân tộc Mường trên địa bàn xã Thạch Bình

- Về phía lãnh đạo và nhân dân địa phương: Tích cực phối hợp với nhà trường trong công tác bảo tồn, phát huy một số loại hình văn nghệ dân gian và nhạc cụ dân tộc Mường

2.2.3 Đổi mới về phương thức thực hiện

- Nâng cao hiệu quả của Câu lạc bộ văn hóa nghệ thuật:

+ Kế hoạch hoạt động cụ thể, rõ ràng;

+ Câu lạc bộ thu hút đông đảo học sinh tham gia;

+ Tổ chức được các cuộc thi biểu diễn văn nghệ qua đó phát hiện những học sinh có năng lực chuyên biệt

- Trong tiết học môn Lịch sử lớp 10, hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp lớp 10 (Chương trình Giáo dục Phổ thông 2018) được thực hiện với nhiều hình thức khác nhau (Dự án, hoạt động nhóm, trải nghiệm thực tế,…) Học sinh không chỉ học kiến thức sách vở mà được trải nghiệm thực tế, phát triển phẩm chất, nâng cao năng lực

- Trang fage facebook hoạt động tích cực, mang lại hiệu quả cao, thu hút được sự quan tâm của cộng đồng

- Cẩm nang bằng hình thức sách nói và in được lan tỏa rộng rãi

III HIỆU QUẢ XÃ HỘI ĐẠT ĐƯỢC CỦA SÁNG KIẾN

1 Đối với chính quyền địa phương

- Thực hiện được kế hoạch phát triển địa phương;

- Nhận được sự tin tưởng từ phía người dân;

- Góp phần tạo nên những nền tảng vững chắc cho sự phát triển toàn diện của địa phương

2 Đối với người dân trên địa bàn

- Đã được quan tâm, tạo điều kiện để lưu giữ, bảo tồn, phát huy những giá trị văn hóa của dân tộc;

- Được nhận những cơ hội để thể hiện nét đẹp văn hóa của dân tộc Mường, đồng thời lan tỏa những giá trị tinh thần đó đến cộng đồng xã hội;

- Được mở rộng không gian giao lưu văn hóa góp phần làm phong phú tinh thần cho đồng bào;

- Có thêm động lực tinh thần to lớn để hăng say lao động sản xuất, sáng tạo

và phát huy hết khả năng của mình để xây dựng và phát triển quê hương

3 Đối với các cơ sở giáo dục

- Góp phần nâng cao chất lượng giáo dục của nhà trường, tạo nên một môi trường học tập tích cực

- Góp phần nâng cao hiệu quả công tác xã hội hóa, bổ sung nguồn cơ sở vật chất, trang thiết bị trường học, đáp ứng yêu cầu đổi mới dạy học, ứng dụng công nghệ hiện đại;

- Góp phần xây dựng thương hiệu nhà trường, củng cố niềm tin của học

sinh, phụ huynh, nhân dân địa phương và các lực lượng quan tâm đến giáo dục Từ

đó tạo thêm các yếu tố cần thiết để xây dựng “Trường học hạnh phúc”

- Tạo đươc sự gắn kết giữa nhà trường và địa phương, đặc biệt là với các xã

có con em theo học tại trường trong đó có xã Thạch Bình;

- Được đa dạng hóa về các hình thức hoạt động trải nghiệm phù hợp với chương trình GDPT mới 2018;

- Nhận được sự tin yêu của nhân dân địa phương

4 Đối với học sinh

- Được bồi dưỡng thêm về vốn hiểu biết đối với văn hóa của đồng bào các dân tộc thiểu số;

- Được học tập trải nghiệm;

- Được tham gia sinh hoạt văn hóa tại nhà trường và địa phương;

- Được thể hiện và trải nghiệm các kĩ năng mềm như: giao tiếp, ứng xử, thiết

kế đồ họa,…

- Góp phần phát triển các năng lực cơ bản của học sinh như: năng lực ngôn ngữ, năng lực giao tiếp, năng lực làm việc nhóm, năng lực hợp tác, năng lực giải quyết vấn đề,…

- Góp phần tạo thêm động lực học tập, nghiên cứu, rèn luyện, phấn đấu;

- Góp phần bồi dưỡng nhận thức trong các mối quan hệ giữa nhà trường và lớp học; giữa thầy cô với học sinh, học sinh với học sinh,…

IV ĐIỀU KIỆN VÀ KHẢ NĂNG ÁP DỤNG

1 Điều kiện áp dụng

1.1 Về cơ sở vật chất

- Tận dụng cơ sở vật chất vốn có của nhà trường: không gian khuôn viên sân trường, các phòng chức năng, máy chiếu, bàn ghế…;

- Sáng tạo linh hoạt trong việc sắp xếp không gian sinh hoạt

1.2 Về nhân lực:

- Ban Giám hiệu:

+ Có năng lực xây dựng kế hoạch và quản lí hoạt động giáo dục;

+ Đảm bảo tính thống nhất trong chỉ đạo và tổ chức thực hiện, giám sát, đánh giá hiệu quả;

+ Tạo được sự đồng tình, ủng hộ từ phía phụ huynh, nhân dân địa phương và các lực lượng khác

- Đối với giáo viên chủ nhiệm; giáo viên phụ trách CLB văn hóa nghệ thuật: + Nhiệt tình, trách nhiệm cao, hết lòng vì học sinh;

+ Có năng lực sáng tạo trong việc xây dựng kế hoạch đảm bảo tính linh hoạt, phù hợp với đặc điểm tình hình của lớp;

+ Chủ động bồi dưỡng năng lực tổ chức thực hiện kế hoạch, năng lực phát huy trí tuệ tập thể, kết nối phụ huynh cùng đồng hành xây dựng trường, lớp

- Đối với học sinh:

+ Có ý thức phát triển văn hóa dân tộc, có tinh thần và trách nhiệm trong các hoạt động;

+ Chủ động, tích cực phát huy năng lực của bản thân