Tiểu luận KTCT 9 điểm về lý luận về hàng hóa sức lao động của mác. Giải pháp làm tăng thu nhập nhập, nâng cao đời sống của người công nhân lao động hiện nay

Tiểu luận Kinh tế chính trị 9 điểm. Trường đại học luật Hà Nội. Lý luận về hàng hóa sức lao động của mác. Giải pháp làm tăng thu nhập nhập, nâng cao đời sống của người công nhân lao động hiện nay. Thi kết thúc học phần môn

TIỂU LUẬN MÔN: KINH TẾ CHÍNH TRỊ

Lý luận về hàng hóa sức lao động của Mác Giải pháp làm tăng thu nhập, nâng cao đời sống của người công nhân lao động ở nước ta hiện nay.

Hà Nội 2021

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU

NỘI DUNG 1

I LÝ LUẬN VỀ HÀNG HÓA SỨC LAO ĐỘNG CỦA C MÁC 1

1 Khái niệm sức lao động 1

2 Khái niệm hàng hóa 1

3 Điều kiện để sức lao động trở thành hàng hóa 1

4 Thuộc tính của hàng hóa sức lao động 2

II GIẢI PHÁP LÀM TĂNG THU NHẬP, NÂNG CAO ĐỜI SỐNG CỦA NGƯỜI CÔNG NHÂN LAO ĐỘNG Ở VIỆT NAM HIỆN NAY 4

1 Ý nghĩa của thu nhập đối với công nhân lao động 4

2 Giải pháp làm tăng thu nhập, nâng cao đời sống của người công nhân lao động ở Việt Nam hiện nay 5

KẾT LUẬN 7

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 8

MỞ ĐẦU

Công nhân lao động là những đối tượng trực tiếp trực tiếp sản xuất ra của cải, vật chất cho xã hội, là yếu tố hàng đầu, không thể thiếu trong quá trình sản xuất và cũng là yếu tố quyết định, tác động tới tăng trưởng kinh tế Vì thế giải quyết việc làm, ổn định và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần người lao động là vấn đề đang rất được quan tâm ở Việt Nam hiện nay Tuy nhiên, cùng với sự phát triển không ngừng của kinh tế - xã hội, thị trường sức lao động cũng biến động đầy phức tạp Việc đưa ra những chính sách và giải pháp nhằm ổn định, phát triển thị trường lao động cần đảm bảo hợp lý, đúng đắn về cả lý thuyết lẫn thực tiễn

Lý luận về hàng hóa sức lao động của C Mác có những luận điểm khoa học toàn diện, mang ý nghĩa quan trọng, là cơ sở lý luận cho các chính sách, giải pháp và

áp dụng vào thực tiễn để giải quyết các vấn đề liên quan đến thị trường lao động

NỘI DUNG

I LÝ LUẬN VỀ HÀNG HÓA SỨC LAO ĐỘNG CỦA C MÁC

1 Khái niệm sức lao động

Theo C Mác: “ Sức lao động hay năng lực lao động là toàn bộ năng lực

thể chất và tinh thần tồn tại trong cơ thể, trong một con người đang sống và được người đó đem ra vận dụng mỗi khi sản xuất ra một giá trị sử dụng nào đó” 1

Sức lao động sẽ tồn tại trong cơ thể con người đang sống và khi đưa vào vận dụng sẽ tạo ra giá trị thặng dư Sức lao động là cái có trước, còn lao động chính là quá trình sử dụng sức lao động

2 Khái niệm hàng hóa

Hàng hóa là sản phẩm của lao động, thông qua trao đổi, mua bán có thể

thỏa mãn một số nhu cầu nhất định của con người 2

Hàng hóa có thể tồn tại ở dạng hữu hình (lương thực, thực phẩm, sắt….) hoặc tồn tại ở dạng vô hình (dịch vụ vận tải, dịch vụ giáo dục, …)

Hàng hóa bao gồm hai thuộc tính cơ bản là: giá trị sử dụng và giá trị

3 Điều kiện để sức lao động trở thành hàng hóa

Trong bất cứ xã hội nào, sức lao động cũng đều là yếu tố hàng đầu, là điều kiện của quá trình lao động sản xuất Tuy nhiên, không phải lúc nào sức lao động cũng là hàng hóa, nó chỉ trở thành một loại hàng hóa khi có đủ hai điều kiện sau:

 Một là, người lao động phải được tự do về thân thể, phải làm chủ sức

lao động của mình Sức lao động chỉ xuất hiện trên thị trường với tư cách là hàng hóa khi nó được chính bản thân người lao động tự bán sức lao động của mình Họ dùng sức lao động của mình để bán và trao đổi lấy một giá trị khác

1 C Mác – Ph Ănghen, Toàn tập, tập 23, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1993, Tr.251

2 Giáo trình Kinh tế chính trị Mác – Leenin, Nxb Chính trị quốc gia Hà Nội 2019 Tr.23

1

như là tiền hoặc một loại hàng hoá khác Nhìn lại thực tiễn lịch sử ta thấy, sức lao động của người nô lệ không phải là hàng hóa bởi vì nô lệ thuộc sở hữu của chủ nô, bản thân người nô lệ không có quyền bán sức lao động của

họ Chính vì thế, việc chuyển hóa sức lao động thành một loại hàng hóa đòi hỏi chế độ chiếm hữu nô lệ và chế độ phong kiến phải bị triệt tiêu Khi đó, tất

cả mọi người đều có khả năng chi phối sức lao động của mình

 Hai là, người lao động không có hoặc không đủ các tư liệu sản xuất để

kết hợp với sức lao động của mình tạo ra hàng hóa để bán nên họ phải bán sức lao động để kiếm sống

Như vậy, hai điều kiện nêu trên cùng tồn tại song hành chính là nguyên nhân tất yếu dẫn đến sức lao động chuyển biến thành hàng hóa

Dưới thời chủ nghĩa tư bản, cách mạng tư sản đã giải phóng người lao động khỏi sự lệ thuộc về thân thể, chế độ chiếm hữu nô lệ và chế độ phong kiến được loại bỏ Bên cạnh đó, những người sản xuất nhỏ bị phá sản do tác động của quy luật giá trị và các biện pháp tích luỹ nguyên thuỷ của tư bản, không có tư liệu sản xuất để tạo ra hàng hóa biến họ trở thành vô sản Từ đây, hình thành hai điều kiện để sức lao động biến thành hàng hóa

Thuê mướn là hình thức thực hiện của việc mua bán sức lao động Tuy đã xuất hiện từ khá lâu, nhưng chỉ đến khi chủ nghĩa tư bản hình thành, mối quan hệ làm thuê mới trở nên phổ biến và hoàn thiện bộ máy sản xuất cho nền kinh tế, hàng hóa sức lao động mới thực sự phát triển, trở thành hệ thống tổ chức cơ bản của toàn bộ nền sản xuất xã hội Vào thời điểm này, các thoả thuận giữa người thuê và người bán sức lao động thay thế cho sự cưỡng bức lao động, là tiền đề cho chủ nghĩa tự do cá nhân phát triển, đánh dấu một sự tiến bộ vượt bậc của văn minh nhân loại

2

Sức lao động biến thành hàng hóa là điều kiện quyết định để tiền biến thành tư bản, khi lưu thông hàng hóa và lưu thông tiền tệ đã phát triển tới một mức

độ nhất định

4 Thuộc tính của hàng hóa sức lao động

Cũng như các loại hàng hóa khác, hàng hóa sức lao động cũng có 2 thuộc

tính, là giá trị và giá trị sử dụng Tuy nhiên, so với những loại hàng hóa thông

thường, hàng hóa sức lao động được coi là một loại hàng hóa đặc biệt, điều đó thể hiện ở cả nguồn gốc và thuộc tính của nó

 Về thuộc tính giá trị của hàng hóa sức lao động:

Giá trị của hàng hóa sức lao động cũng giống với giá trị của các loại

hàng hóa thông thường, đều do số lượng lao động xã hội cần thiết để sản xuất và tái sản xuất ra nó quyết định Sức lao động gắn liền với cơ thể sống của con người

Vì vậy để duy trì sự hoạt động bình thường của con người phải cần có những tư liệu sản xuất nhất định Do đó giá trị hàng hóa sức lao động là giá trị những tư liệu sản xuất cần thiết để sản xuất và tái sản xuất sức lao động

Điều kiện để tái sản xuất sức lao động là bản thân người lao động phải được đáp ứng một lượng tư liệu sinh hoạt nhất định sử dụng cho việc tiêu dùng và thỏa mãn những nhu cầu cơ bản nhất định của gia đình họ Bên cạnh đó, người lao động còn có những nhu cầu về tinh thần, giải trí,…Hơn nữa việc cung cấp hàng hóa sức lao động của con người còn phụ thuộc vào các nhu cầu thực tế khác như tâm lý, nhận thức, văn hóa, địa lý,… Khi xã hội không ngừng phát triển những nhu cầu này cũng ngày càng được nâng cao

Đây chính là điểm đặc biệt của hàng hóa sức lao động so với những loại hàng hóa khác vì nó bao gồm cả yếu tố tinh thần và yếu tố lịch sử Những yếu tố này đồng thời tạo ra giá trị thặng dư cho xã hội

 Về thuộc tính giá trị sử dụng của hàng hóa sức lao động:

3

Giá trị sử dụng của hàng hoá sức lao động chỉ thể hiện ra trong quá trình

sử dụng sức lao động, tức là quá trình người công nhân tiến hành lao động sản xuất Tuy nhiên, hàng hoá sức lao động lại những điểm đặc biệt mà không một loại hàng hoá thông thường nào có được Đó là:

 Hàng hóa thông thường sau quá trình tiêu dùng hay sử dụng thì cả giá trị lẫn giá trị sử dụng của nó đều tiêu biến theo thời gian Còn với hàng hóa sức lao động, trong quá trình sử dụng, chúng không những bảo tồn được giá trị mà còn tạo được giá trị lớn hơn, gọi là giá trị thặng dư Như vậy, hàng hóa sức lao động có thuộc tính là nguồn gốc sinh ra giá trị Đây cũng chính là chìa khóa giải quyết mâu thuẫn của công thức chung của tư bản Cũng chính đặc tính này làm cho sự xuất hiện của hàng hóa sức lao động trở thành điều kiện để tiền chuyển hóa thành tư bản

 Do con người là chủ thể của hàng hóa sức lao động nên việc cung ứng sức lao động sẽ phụ thuộc vào những đặc điểm của người lao động ( đặc điểm về tâm

lý, kinh tế,…) So với hầu hết các thị trường khác có cầu phụ thuộc vào con người với những đặc điểm của họ, ở thị trường lao động thì con người lại có ảnh hưởng quyết định tới cung

II GIẢI PHÁP LÀM TĂNG THU NHẬP, NÂNG CAO ĐỜI SỐNG CỦA NGƯỜI CÔNG NHÂN LAO ĐỘNG Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

1 Ý nghĩa của thu nhập đối với công nhân lao động

Thu nhập có thể hiểu là cơ hội tiêu dùng và tiết kiệm mà người lao động

có được trong một khoảng thời gian cụ thể Thu nhập của người lao động bao gồm tiền lương, tiền công và các khoản thu nhập khác như tiền phụ cấp các loại, bảo hiểm xã hội, lợi nhuận khác thu được từ việc buôn bán, đóng góp cổ phần của người lao động,…

Tiền lương thể hiện chức năng kinh tế cơ bản là đảm bảo tái sản xuất sức lao động cho xã hội Người lao động tái sản xuất sức lao động của mình thông qua

4

các tư liệu sinh hoạt nhận được từ tiền lương Người lao động cũng vì lợi ích vật chất của bản thân và gia đình mà lao động một cách tích cực hơn Khi tiền lượng được đảm bảo là nguồn thu nhập, nguồn sống chủ yếu cho người lao động và gia đinh họ, người lao động sẽ chuyên tâm, tích cực làm việc hơn

Bên cạnh đó, các khoản thu nhập khác cũng góp phần thực hiện đầy đủ hơn các hình thức và chế độ thu nhập ngoài lương, thể hiện sự đãi ngộ thỏa đáng của doanh nghiệp đối với người lao động, giúp người lao động yên tâm công tác, nâng cao năng suất lao động Từ đó sẽ đảm bảo tái sản xuất lao động, đảm bảo nguồn lực lao động cho xã hội, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, xã hội bền vững

2 Giải pháp làm tăng thu nhập, nâng cao đời sống của người công nhân lao động ở Việt Nam hiện nay

Ở nước ta, giai cấp công nhân đóng vai trò quan trọng trong đổi mới mô hình tăng trưởng, cơ cấu lại nền kinh tế, thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa Thực tế cho thấy, giai cấp công nhân lao động Việt Nam chỉ chiếm tỷ lệ hơn 14% dân số, 27% lực lượng lao động xã hội nhưng hàng năm họ lại tạo ra hơn 65% giá trị tổng sản phẩm xã hội, hơn 70% ngân sách nhà nước Tuy vậy, lợi ích của một

bộ phận công nhân lao động còn hạn chế, chưa thực sự tương xứng với thành quả lao động, những đóng góp của họ cho công cuộc đổi mới, phát triển của đất nước

Theo khảo sát của Tổng liên đoàn lao động Việt Nam, đời sống của công nhân lao động trong các khu công nghiệp còn nhiều khó khăn, thu nhập chưa bảo đảm cuộc sống tối thiểu của người lao động và gia đình họ; nhà trẻ, nhà ở, trường học chưa đáp ứng nhu cầu, chất lượng bữa ăn còn thấp Tỷ lệ tăng ca thêm giờ còn vượt quá quy định, chưa có thời gian tham gia các hoạt động văn hóa, thể thao, học tập nâng cao trình độ, tìm hiểu pháp luật

Vì thế, việc đảm bảo lợi ích cho giai cấp công nhân lao động là điều vô cùng quan trọng và cấp thiết Trong đó, các vấn đề liên quan đến thu nhập, chất lượng đời sống là những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến người công nhân lao

5

động Vậy nên, cần có một số giải pháp để tăng thu nhập, nâng cao chất lượng đời sống cho người công nhân lao động, cụ thể như sau:

Thứ nhất, cải cách tổng thể, đồng bộ chính sách tiền lương theo hướng

tuân thủ nguyên tắc phân phối theo lao động và quy luật khách quan của kinh tế thị trường, lấy tăng năng suất lao động và hiệu quả sản xuất kinh doanh là cơ sở để tăng lương Tiền lương của công nhân cần được trả một cách tương xứng với sự đóng góp sức lao động của người công nhân đó, có nghĩa là cần trả đung giá trị sức lao động mà người đó bỏ ra Đây chính là nguyên tắc, là cơ sở của chính sách tiền lương đối với người công nhân lao động Hơn nữa, chính sách tiền lương cần được đặt trong tổng thể chính sách việc làm, phụ thuộc vào quan hệ cung – cầu lao động trên thị trường lao động Việc cải cách chính sách tiền lương cũng cần chú ý đảm bảo hài hòa lợi ích giữa người lao động, người sử dụng lao động và Nhà nước

Một số vấn đề cần xử lý trong cải cách chính sách tiền lương là bảo đảm mức lương tối thiểu phải đáp ứng các nhu cầu sống tối thiểu của người lao động dựa trên thị trường lao động, khả năng của nền kinh tế; tiền lương trong doanh nghiệp nhà nước cần được phân phối công bằng, chống độc quyền

Thứ hai, các doanh nghiệp, công ty hay người sử dụng lao động phải xác

định mức lương trung binh của các vị trí lao động trong cùng nhanh, cùng khu vực địa lý, từ đó sẽ xác định được các mức tiền lương cạnh tranh, giúp doanh nghiệp thu hút lao động Để làm được điều đó, doanh nghiệp cần xem xét các yếu tố như:

 Tìm hiểu đúng các quy định của pháp luật về lao động (mức lương tối thiểu Nhà nước quy định, lương thử việc, các khoản trợ cấp thai sản, ốm đau,…)

 Thông qua trưng cầu ý kiến của người lao động để biết được ưu, nhược điểm của cơ chế trả lương hiện tại để khắc phục những vấn đề không phù hợp, tránh việc doanh nghiệp chủ quan, áp đặt, không công bằng trong trả lương

 Phân loại lao động thanh các nhóm dựa trên vị trí, tính chất công việc, trình độ năng lực khác nhau để xây dựng cơ chế trả lương công bằng

6

Thứ ba, cần có những quy chế lương thưởng trong doanh nghiệp rõ ràng,

minh bạch, phổ biến đến tất cả công nhân trong doanh nghiệp để khuyến khích tinh thần, tạo động lực cho người lao động làm việc, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm

Thứ tư, người sử dụng lao động nên áp dụng các tiêu chuẩn kỹ thuật tiên

tiến, hiện đại, công nghệ cao và công nghệ thân thiện với môi trường vào hoạt động sản xuất, kinh doanh nhằm cải thiện điều kiện lao động, đảm bảo an toan lao động cho công nhân

Thứ năm, Nhà nước cũng như doanh nghiệp cần quan tâm nhiều hơn đến

đời sống vật chất của công nhân lao động và gia đình họ như chỗ ăn ở, trường học, bệnh viện và các cơ sở vật chất khác Điều này giúp người công nhân lao động được đảm bảo các nhu cầu sống tối thiểu, được chăm lo đầy đủ về sức khỏe, đời sống; con cái họ được học tập trong môi trường an toan, đầy đủ sẽ là nguồn lao động chất lượng, có tay nghề cao, phù hợp với sự phát triển của nền kinh tế, hội nhập quốc tế của đất nước trong tương lai

Thứ sáu, bên cạnh nâng cao đời sống vật chất, cần chú trọng nâng cao đời

sống tinh thần của công nhân lao động Đời sống văn hóa, tinh thần của công nhân lao động có ý nghĩa quan trọng và ảnh hưởng sâu sắc đến tư tưởng, tình cảm và niềm tin của giai cấp công nhân Vì vậy, cần xây dựng cơ sở hạ tầng xã hội, các nơi cho công nhân lao động sinh hoạt văn hóa; tổ chức các hoạt động thể thao, tham quan, du lịch cho công nhân; chú trọng xây dựng các buổi tuyên truyền phổ biến về các tệ nạn xã hội, nâng cao ý thức pháp luật của công nhân lao động; tạo điều kiện học tập, nâng cao kiến thức chuyên môn, tay nghề cho công nhân lao động

KẾT LUẬN

Lý luận của C Mác về hàng hóa sức lao động luôn đóng vai trò quan trọng trong cơ sở lý luận của các chính sách liên quan đến người lao động, phát triển thị trường sức lao động của Đảng và Nhà nước ta Từ việc vận dụng lý luận hàng hóa

7

sức lao động vào nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam

đã cho thấy vai trò quan trọng của giai cấp công nhân lao động trong sản xuất, phát triển kinh tế - xã hội Vì thế, chúng ta cần bảo đảm tốt thu nhập và chất lượng sống cho công nhân lao động về cả vật chất lẫn tinh thần Đây là động lực giúp đội ngũ công nhân lao động yên tâm lao động sản xuất, là đòn bẩy cho sự phát triển kinh tế của đất nước ta

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Bộ Giáo dục và Đào tạo, Giáo trình Kinh tế chính trị Mác – Lenin, Nxb Chính

trị quốc gia Hà Nội 2019

2 C Mác – Ph Ănghen, Toàn tập, tập 23, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1993

3 Th.S Nguyễn Trúc Vân, Giải pháp hòan thiện chế độ tiền lương của người lao

động thuộc khu vực doanh nghiệp, , Viện Nghiên cứu phát triển TP HCM

4 Viện nghiên cứu quản lý kinh tế trung ương, Vai trò của lương và thu nhập như

là động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững, Hà Nội, 2012

5 Trần Hữu Phúc, Dương Hoa Phượng, Cải cách tiền lương để hướng tới xây

dựng xã hội công bằng.

6 Trang thông tin điện tử: https://nhandan.vn/

7 Trang thông tin điện tử: https://laodong.vn/

8 Trang thông tin điện tử: http://www.tapchicongsan.org.vn

8