Luận văn ThS KT - Một số giải pháp hạn chế hành vi tham nhũng, cố ý làm trái quy định của cán bộ nhân viên trong hệ thống ngân hàng thương mại tại TP. Hồ Chí Minh

So sánh hành vi c ý làm trái quy đ nh nhà nảốịước và hànhvi tham nhũng.Cố ý làm trái các quy định nhà nướcvề quản lý kinh tếTham ô, tham nhũng tài sảnMột số điểm khác nhauVề dấu hiệu lỗi

M Đ U Ở Ầ

1 Tính c p thi t và ý nghĩa th c ti n c a đ tài ấ ế ự ễ ủ ề

Suy thoái kinh t di n ra trong su t th i gian qua không ch khi nế ễ ố ờ ỉ ếcho n n kinh t lao đao mà còn làm cho tình tr ng tham nhũng tiêu c c ề ế ạ ự ở

Vi t Nam có xu h ng phát tri n m nh, đ c bi t trong kh i doanhệ ướ ể ạ ặ ệ ốnghi p nhà n c và trong h th ng ngân hàng Nh ng v tham nhũng,ệ ướ ệ ố ữ ụ

c ý làm trái quy đ nh trong trong ngân hàng nh ng năm g n đây x y raố ị ữ ầ ảliên t c và có m c đ nghiêm tr ng cao, hàng lo t v đ i án đ c đ a raụ ứ ộ ọ ạ ụ ạ ượ ưánh sáng, h u h t đ u là các v án nghìn t , gây t n th t r t l n Nhuầ ế ề ụ ỷ ổ ấ ấ ớ

c u v nh ng nghiên c u mang tính ch t th c t v v n đ tham nhũng,ầ ề ữ ứ ấ ự ế ề ấ ề

c ý làm trái quy đ nh trong h th ng ngân hàng đ đ a ra các gi i phápố ị ệ ố ể ư ả

kh c ph c là h t s c c n thi t Tuy nhiên trên th c t , theo tìm hi u c aắ ụ ế ứ ấ ế ự ế ể ủtác gi Vi t Nam hi n nay s l ng các đ tài nghiên c u v v n đả ở ệ ệ ố ượ ề ứ ề ấ ềnày đang t ng đ i ít Do đó, tác gi quy t đ nh ch n đ tài "M t s gi iươ ố ả ế ị ọ ề ộ ố ảpháp h n ch hành vi tham nhũng, c ý làm trái quy đ nh c a cán bạ ế ố ị ủ ộnhân viên trong h th ng ngân hàng th ng m i t i TP H Chí Minh" đệ ố ươ ạ ạ ồ ểlàm đ tài nghiên c u v i mong mu n đóng góp m t s quan đi m cũngề ứ ớ ố ộ ố ể

nh gi i pháp cho v n đ tham nhũng, c ý làm trái quy đ nh trong hư ả ấ ề ố ị ệ

th ng ngân hàng th ng m i t i TP H Chí Minh nói riêng và h th ngố ươ ạ ạ ồ ệ ốngân hàng th ng m i Vi t Nam nói chung.ươ ạ ệ

2 M c tiêu nghiên c u ụ ứ

Đánh giá th c tr ng tham nhũng, c ý làm trái quy đ nh đang di nự ạ ố ị ễ

ra trong h th ng ngân hàng th ng m i TP H Chí Minh trong giaiệ ố ươ ạ ở ồ

đo n 2011 – 2014.ạ

Phân tích các nhân t nh h ng đ n các hành vi tham nhũng, c ýố ả ưở ế ốlàm trái quy đ nh trong trong h th ng ngân hàng th ng m i trên đ aị ệ ố ươ ạ ịbàn TP H Chí Minh.ồ

Đ a ra m t s gi i pháp h n ch tham nhũng, c ý làm trái quyư ộ ố ả ạ ế ố

đ nh cho h th ng ngân hàng th ng m i t i TP H Chí Minh.ị ệ ố ươ ạ ạ ồ

3 Đ i t ố ượ ng và ph m vi nghiên c u ạ ứ

Đ i t ng nghiên c u mà tác gi xác đ nh là các hành vi thamố ượ ứ ả ịnhũng, c ý làm trái quy đ nh trong h th ng ngân hàng th ng m i vàố ị ệ ố ươ ạcác nhân t nh h ng đ n các hành vi này.ố ả ưở ế

Đ tài sẽ đ c nghiên c u trong ph m vi các ngân hàng th ngề ượ ứ ạ ươ

m i t i TP H Chí Minh trong giai đo n 4 năm t 2011 – 2014.ạ ạ ồ ạ ừ

4 Ph ươ ng pháp nghiên c u ứ

Tác gi sẽ s d ng hai ph ng pháp nghiên c u là đ nh tính vàả ử ụ ươ ứ ị

đ nh l ng Ph ng pháp nghiên c u đ nh tính sẽ đ c th c hi n thôngị ượ ươ ứ ị ượ ự ệqua vi c mô t , phân tích, đánh giá các hành vi tham nhũng, c ý làm tráiệ ả ốquy đ nh trong ngân hàng và các nhân t nh h ng đ đ a ra mô hìnhị ố ả ưở ể ư

lý thuy t.ế

Ph ng pháp nghiên c u đ nh l ng sẽ đ c th c hi n thông quaươ ứ ị ượ ượ ự ệ

vi c kh o sát, ki m đ nh s phù h p c a mô hình lý thuy t và đ a ra môệ ả ể ị ự ợ ủ ế ưhình chính th c v tham nhũng, c ý làm trái quy đ nh trong ngân hàngứ ề ố ị

và các nhân t nh h ng.ố ả ưở

5 K t c u đ tài ế ấ ề

Lu n văn sẽ đ c chia làm 3 ph n chính bao g m:ậ ượ ầ ồ

Ch ng 1: C s lý lu n v hành vi tham nhũng, c ý làm trái quyươ ơ ở ậ ề ố

đ nh trong ngân hàng th ng m i.ị ươ ạ

Ch ng 2: Th c tr ng các hành vi tham nhũng, c ý làm trái quyươ ự ạ ố

đ nh trong h th ng NHTM trên đ a bàn TP H Chí Minh trong giai đo nị ệ ố ị ồ ạ

2011 – 2014

Ch ng 3: M t s gi i pháp h n ch hành vi tham nhũng, c ý làmươ ộ ố ả ạ ế ốtrái cho h th ng ngân hàng th ng m i t i TP H Chí Minh.ệ ố ươ ạ ạ ồ

CH ƯƠ NG 1: C S LÝ LU N V THAM NHŨNG, C Ý LÀM TRÁI QUY Ơ Ở Ậ Ề Ố

Đ NH TRONG NGÂN HÀNG TH Ị ƯƠ NG M I Ạ

1.1 C s lý lu n v tham nhũng, c ý làm trái quy đ nh trong ơ ở ậ ề ố ị ngân hàng th ươ ng m i ạ

1.1.1 Khái ni m v hành vi tham nhũng, c ý làm trái quy đ nh ệ ề ố ị trong ngân hàng th ươ ng m i ạ

M t nh n th c chung v hành vi tham nhũng, c ý làm trái đ c đaộ ậ ứ ề ố ượ

s th a nh n, đó là m t hi n t ng xã h i có tính l ch s , g n li n v i số ừ ậ ộ ệ ượ ộ ị ử ắ ề ớ ự

ra đ i và t n t i c a nhà n c Hành vi tham nhũng, c ý làm trái quyờ ồ ạ ủ ướ ố

đ nh hi n h u t t c các qu c gia, không phân bi t ch đ chính tr ,ị ệ ữ ở ấ ả ố ệ ế ộ ịgiàu nghèo, phát tri n hay đang phát tri n ho c kém phát tri n Hành viể ể ặ ểtham nhũng, c ý làm trái quy đ nh n y sinh, t n t i và hoành hành do số ị ả ồ ạ ự

h h ng, bi n ch t không ch c a nh ng ng i có ch c quy n mà cònư ỏ ế ấ ỉ ủ ữ ườ ứ ề

c a c nh ng ng i đ c giao th c hi n nh ng công v bình th ng đãủ ả ữ ườ ượ ự ệ ữ ụ ườlàm bi n d ng quy n h n và công v đ c giao phó Nói cách khác,ế ạ ề ạ ụ ượquy n h n hay công v trao cho h đáng lý ra ph i đ c th c hi n vì l iề ạ ụ ọ ả ượ ự ệ ợích chung c a c t ch c thì l i b l m d ng vào m c đích tr c l i choủ ả ổ ứ ạ ị ạ ụ ụ ụ ợriêng cá nhân

Theo T đi n Ti ng Vi t (Hoàng Phê, 2010), ừ ể ế ệ tham nhũng là l i ợ

d ng quy n hành đ nhũng nhi u nhân dân l y c a ụ ề ể ễ ấ ủ Tài li u h ng d nệ ướ ẫ

c a Liên h p qu c v cu c đ u tranh qu c t ch ng tham nhũng (1969)ủ ợ ố ề ộ ấ ố ế ố

đ nh nghĩa ị tham nhũng trong m t ph m vi h p, đó là s l i d ng quy n ộ ạ ẹ ự ợ ụ ề

l c nhà n c đ tr c l i riêng ự ướ ể ụ ợ Theo nghĩa h p và là khái ni m đ cẹ ệ ượ

lu t phòng ch ng tham nhũng Vi t Nam (2005) quy đ nh, ậ ố ệ ị tham nhũng là hành vi c a ng i có ch c v , quy n h n đã l i d ng ch c v , quy n h n ủ ườ ứ ụ ề ạ ợ ụ ứ ụ ề ạ

đó vì v l i ụ ợ M c dù đ c th hi n theo nh ng cách khác nhau song thamặ ượ ể ệ ữnhũng đ c hi u khá th ng nh t trong văn hoá pháp lý các n c trênượ ể ố ấ ở ướ

th gi i, đó là vi c l i d ng v trí, quy n h n th c hi n hành vi trái phápế ớ ệ ợ ụ ị ề ạ ự ệ

lu t nh m tr c l i cá nhân hay nói m t cách khác tham nhũng là vi c sậ ằ ụ ợ ộ ệ ử

d ng ho c chi m đo t b t h p pháp công quy n hay ngu n l c t p th ụ ặ ế ạ ấ ợ ề ồ ự ậ ể

V t i c ý làm trái quy đ nh, theo quy đ nh t i đi u 165 b lu tề ộ ố ị ị ạ ề ộ ậhình s năm 1999 quy đ nh t i c ý làm trái quy đ nh c a nhà n c vự ị ộ ố ị ủ ướ ề

qu n lý kinh t nh sau: “ng i nào l i d ng ch c v , quy n h n c ýả ế ư ườ ợ ụ ứ ụ ề ạ ốlàm trái quy đ nh c a nhà n c v qu n lý kinh t gây thi t h i t m tị ủ ướ ề ả ế ệ ạ ừ ộtrăm tri u đ ng đ n d i ba trăm tri u đ ng ho c d i m t trăm tri uệ ồ ế ướ ệ ồ ặ ướ ộ ệ

đ ng, đã b x lý k lu t v hành vi này mà còn vi ph m gây h u quồ ị ử ỷ ậ ề ạ ậ ảnghiêm tr ng…”ọ

B ng 1.1 So sánh hành vi c ý làm trái quy đ nh nhà n ả ố ị ướ c và hành

nước về quản lý kinh tế gây hậu quả

nghiêm trọng có thể được thực hiện

bởi lỗi cố ý gián tiếp tức là nhận

thức được hậu quả, tuy không mong

muốn nhưng bỏ mặc cho hậu quả

xảy ra

Hành vi tham ô tham nhũng đượcthực hiện với lỗi cố ý trực tiếp tức làđối tượng thực hiện nhận thức đượchậu quả do hành vi của mình gây ra

và mong muốn hậu quả đó sẽ xảyra

Về động cơ hành vi

Hành vi cố ý làm trái quy định nhà

nước về quản lý kinh tế gây hậu quả

nghiêm trọng, động cơ phạm tội

không phải lúc nào cũng vì mục

Đối tượng tác động chủ yếu củahành vi này là tài sản thuộc sở hữunhà nước, sở hữu tập thể, tổ chức xãhội do mình quản lý nhằm mục đích

tư lợi (trường hợp này chủ yếu là

đích tư lợi cá nhân mà còn có thể vì

mục đích cục bộ địa phương hoặc

vụ đơn vị, cơ quan mình

mục đích cá nhân)

Về khách thể của hành vi

Ở hành vi này, đối tượng tác động

của chủ thể là các quan hệ, chính

sách quản lý kinh tế của nhà nước

Khách thể của hành vi này bao gồm:+ Quan hệ sở hữu

+ Hoạt động đúng đắn của cơ quan,

tổ chức trong lĩnh vực quản lý tàisản nói chung và quản lý tài chính,kinh tế nói riêng

V th đo n hành vi ề ủ ạ

Ch y u là l i d ng ch c v ,ủ ế ợ ụ ứ ụ

quy n h n c ý làm trái v i quyề ạ ố ớ

đ nh c a nhà n c, đôi khi cònị ủ ướ

v t quá quy đ nh quy n h n màượ ị ề ạ

nhà n c cho phép đ làm trái.ướ ể

qu n lý kinh t ả ế

M t s đi m gi ng nhauộ ố ể ố

C hai hành vi đ u là do c ý, t c là bi t đ c hành vi c a mình sẽả ề ố ứ ế ượ ủgây thi t h i nh ng v n c làm C th nh trong hành vi c ý làmệ ạ ư ẫ ứ ụ ể ư ốtrái quy đ nh nhà n c gây h u qu nghiêm tr ng, ch th th c hi nị ướ ậ ả ọ ủ ể ự ệ

nh n th c rõ hành vi c a mình là trái v i quy đ nh c a nhà n c vậ ứ ủ ớ ị ủ ướ ề

qu n lý kinh t , bi t rõ hành vi c a mình gây thi t h i đ n tài s nả ế ế ủ ệ ạ ế ả

ho c gây ra nh ng thi t h i khác cho xã h i nh ng v n mong mu nặ ữ ệ ạ ộ ư ẫ ốcho h u qu x y ra ho c b m c cho h u qu x y ra Còn đ i v iậ ả ả ặ ỏ ặ ậ ả ả ố ớhành vi tham ô, tham nhũng thì ch th th c hi n hành vi đã nh nủ ể ự ệ ậ

th c rõ đ c hành vi c a mình, c ý chi m đo t tài s n do mình tr cứ ượ ủ ố ế ạ ả ự

ti p qu n lý.ế ả

Nhìn chung, c hai hành vi này đ u có d u hi u v ch c v , chả ề ấ ệ ề ứ ụ ủ

th và m c đích th c hi n hành vi gi ng nhau Nh v y, chúng ta có thể ụ ự ệ ố ư ậ ể

đ nh nghĩa hành vi tham nhũng, c ý làm trái quy đ nh trong lĩnh v cị ố ị ự

ngân hàng là hành vi c a các cán b nhân viên trong chính h th ng ngân ủ ộ ệ ố hàng nói chung, nh ng ng i có ch c v , quy n h n ho c đ c giao ữ ườ ứ ụ ề ạ ặ ượ nhi m v và l i d ng ch c v , quy n h n, ho c nhi m v đ c giao đ ệ ụ ợ ụ ứ ụ ề ạ ặ ệ ụ ượ ể

v l i ụ ợ

1.1.2 M t s đ c tr ng c b n c a hành vi tham nhũng, c ý ộ ố ặ ư ơ ả ủ ố làm trái quy đ nh trong ngân hàng th ị ươ ng m i ạ

Th nh t, ch th tham nhũng, c ý làm trái th ng là cán b nhân ứ ấ ủ ể ố ườ ộ viên có ch c v , quy n h n ứ ụ ề ạ

Đ c đi m c a hành vi tham nhũng, c ý làm trái quy đ nh nóiặ ể ủ ố ịchung và tham nhũng, c ý làm trái quy đ nh trong ngành ngân hàng nóiố ịriêng là ch th th c hi n hành vi ph i là ng i có ch c v , quy n h nủ ể ự ệ ả ườ ứ ụ ề ạ

ho c đ c giao nhi m v Ng i có ch c v quy n h n đây đ c hi uặ ượ ệ ụ ườ ứ ụ ề ạ ở ượ ể

là nh ng ng i có nghi p v chuyên môn, am hi u và đ c giao th cữ ườ ệ ụ ể ượ ự

hi n m t ho c m t s khâu quy trình nghi p v c a ngân hàng Ng iệ ộ ặ ộ ố ệ ụ ủ ườ

có ch c v , quy n h n bao g m: cán b , nhân viên, chuyên viên và lãnhứ ụ ề ạ ồ ộ

đ o các ngân hàng.ạ

Th hai, ch th tham nhũng, c ý làm trái l i d ng ch c v , quy n ứ ủ ể ố ợ ụ ứ ụ ề

h n đ c giao ạ ượ

“L i d ng ch c v , quy n h n” đ v l i là đ c tr ng th hai c aợ ụ ứ ụ ề ạ ể ụ ợ ặ ư ứ ủhành vi tham nhũng, c ý làm trái quy đ nh trong ngân hàng nói riêng vàố ịhành vi tham nhũng, c ý làm trái quy đ nh nói chung Khi th c hi n hànhố ị ự ệ

vi tham nhũng, c ý làm trái quy đ nh trong ngân hàng, ch th thamố ị ủ ểnhũng, c ý làm trái ph i s d ng “ch c v , quy n h n c a mình” nhố ả ử ụ ứ ụ ề ạ ủ ư

m t ph ng ti n đ mang l i l i ích cho mình, cho gia đình mình, choộ ươ ệ ể ạ ợ

ng i khác, ho c cho t ch c khác Đây là y u t c b n đ xác đ nhườ ặ ổ ứ ế ố ơ ả ể ịhành vi tham nhũng, c ý làm trái quy đ nh Nh ng cán b ngân hàng cóố ị ữ ộ

ch c v , quy n h n nh ng không l i d ng ch c v , quy n h n đó thìứ ụ ề ạ ư ợ ụ ứ ụ ề ạkhông th có hành vi tham nhũng, c ý làm trái quy đ nh M t khác,ể ố ị ặkhông ph i m i hành vi c a các cán b ngân hàng có ch c v , quy n h nả ọ ủ ộ ứ ụ ề ạ

mà l i d ng ch c v , quy n h n đó đ u đ c coi là hành vi tham nhũng,ợ ụ ứ ụ ề ạ ề ượ

c ý làm trái quy đ nh đây có s giao thoa gi a hành vi này v i cácố ị Ở ự ữ ớhành vi t i ph m khác, do v y c n l u ý khi phân bi t hành vi thamộ ạ ậ ầ ư ệnhũng, c ý làm trái quy đ nh v i các hành vi vi ph m pháp lu t khác.ố ị ớ ạ ậ

Th ba, m c đích c a hành vi tham nhũng, c ý làm trái quy đ nh là ứ ụ ủ ố ị

đ c thông qua hành vi trái phép c a b n thân.ượ ủ ả

Hi n t i, pháp lu t Vi t Nam quy đ nh vi c đánh giá tính ch t vàệ ạ ậ ệ ị ệ ấ

m c đ nguy hi m c a hành vi tham nhũng, c ý làm trái quy đ nh nóiứ ộ ể ủ ố ịchung và trong ngành ngân hàng nói riêng d a trên căn c xác đ nhự ứ ị

nh ng l i ích v t ch t mà nh ng đ i t ng tham nhũng, c ý làm tráiữ ợ ậ ấ ữ ố ượ ốquy đ nh đ t đ c, đ t đó quy t đ nh m c x lý M t đi m đáng l u ýị ạ ượ ể ừ ế ị ứ ử ộ ể ư

n a là do đ c tr ng c a ngành nên y u t v l i trong các hành vi thamữ ặ ư ủ ế ố ụ ợnhũng, c ý làm trái quy đ nh trong ngân hàng th ng ch là các y u tố ị ườ ỉ ế ố

v t ch t mà ít có y u t tinh th n, tuy nhiên do các th đo n thamậ ấ ế ố ầ ủ ạ

nhũng, c ý làm trái quy đ nh trong ngành ngân hàng th ng r t ph cố ị ườ ấ ứ

t p, mang tính nghi p v rõ nét nên vi c đánh giá m c đ nguy hi mạ ệ ụ ệ ứ ộ ể

- Nh n h i l : là hành vi c a cán b nhân viên ngân hàng l i d ngậ ố ộ ủ ộ ợ ụ

ch c v , quy n h n, tr c ti p ho c qua trung gian đã nh n ho c sẽ nh nứ ụ ề ạ ự ế ặ ậ ặ ậ

ti n, tài s n ho c l i ích v t ch t khác d i b t kỳ hình th c nào đ làmề ả ặ ợ ậ ấ ướ ấ ứ ể

ho c không làm m t vi c vì l i ích ho c theo yêu c u c a ng i đ a h iặ ộ ệ ợ ặ ầ ủ ườ ư ố

l ộ

- L m d ng ch c v , quy n h n chi m đo t tài s n.ạ ụ ứ ụ ề ạ ế ạ ả

- L i d ng ch c v , quy n h n trong khi thi hành nhi m v vì vợ ụ ứ ụ ề ạ ệ ụ ụ

l i: là vi c cá nhân các cán b nhân viên ngân hàng vì v l i ho c đ ngợ ệ ộ ụ ợ ặ ộ

c cá nhân khác mà l i d ng ch c v , quy n h n làm trái v i quy đ nhơ ợ ụ ứ ụ ề ạ ớ ịgây thi t h i cho l i ích c a ngân hàng hay khách hàng.ệ ạ ợ ủ

- L m quy n trong khi thi hành công v : là cá nhân các cán bạ ề ụ ộnhân viên ngân hàng vì v l i ho c đ ng c cá nhân khác mà v t quáụ ợ ặ ộ ơ ượquy n h n c a mình làm trái quy đ nh gây thi t h i cho l i ích c a ngânề ạ ủ ị ệ ạ ợ ủhàng hay khách hàng

- L i d ng ch c v , quy n h n gây nh h ng đ i v i ng i khácợ ụ ứ ụ ề ạ ả ưở ố ớ ườ

đ tr c l i: là vi c cá nhân cán b nhân viên ngân hàng l i d ng ch c v ,ể ụ ợ ệ ộ ợ ụ ứ ụquy n h n, tr c ti p ho c qua trung gian đã nh n ho c sẽ nh n ti n, tàiề ạ ự ế ặ ậ ặ ậ ề

s n ho c l i ích v t ch t khác và dùng nh h ng c a mình thúc đ yả ặ ợ ậ ấ ả ưở ủ ẩ

ng i có ch c v , quy n h n làm ho c không làm m t vi c thu c tráchườ ứ ụ ề ạ ặ ộ ệ ộ

nhi m ho c liên quan tr c ti p đ n công vi c c a h ho c làm m t vi cệ ặ ự ế ế ệ ủ ọ ặ ộ ệkhông đ c phép làm.ượ

- Gi m o trong công tác: là vi c các cán b nhân viên ngân hàng vìả ạ ệ ộ

v l i ho c đ ng c cá nhân khác mà l i d ng ch c v , quy n h n th cụ ợ ặ ộ ơ ợ ụ ứ ụ ề ạ ự

hi n m t trong các hành vi sau đây:ệ ộ

+ S a ch a, làm sai l ch n i dung gi y t , tài li u;ử ữ ệ ộ ấ ờ ệ

+ Làm, c p gi y t gi ;ấ ấ ờ ả

+ Gi m o ch ký c a ng i có ch c v , quy n h n.ả ạ ữ ủ ườ ứ ụ ề ạ

- Đ a h i l , môi gi i h i l đ c th c hi n b i các cán b nhânư ố ộ ớ ố ộ ượ ự ệ ở ộviên ngân hàng có ch c v , quy n h n đ gi i quy t công vi c c a cáứ ụ ề ạ ể ả ế ệ ủnhân, đ n v kinh doanh nh m đ t đ c các m c đích đ nh s n.ơ ị ằ ạ ượ ụ ị ẵ

- L i d ng ch c v , quy n h n s d ng trái phép tài s n c a ngânợ ụ ứ ụ ề ạ ử ụ ả ủhàng vì v l i.ụ ợ

V n đ tham nhũng trong h th ng ngân hàng và các y u t nhấ ề ệ ố ế ố ả

h ng đã đ c khá nhi u tác gi trên th gi i nghiên c u K t quưở ượ ề ả ế ớ ứ ế ảnghiên c u c a Hossein Heshmati Molaee (2002) đã đ c p đ n cácứ ủ ề ậ ếnguyên nhân gây ra tham nhũng trong h th ng ngân hàng bao g m:ệ ố ồthi u minh b ch thông tin trong ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng;ế ạ ạ ộ ủ

s y u kém trong ki m tra và giám sát tài chính; v n đ tài chính c a cácự ế ể ấ ề ủnhân viên ngân hàng; thi u các công ngh m i Theo Shyngle K Balogunế ệ ớ

& ctg (2013), Uket Eko Ewa (2012) l i s ng xa hoa c a cán b nhân viênố ố ủ ộngân hàng chính là nguyên nhân thúc đ y đ ng c gây ra các hành viẩ ộ ơtham nhũng nh ng cá nhân này Hay nghiên c u c a Olaoye Clementở ữ ứ ủOlatunji & ctg (2014), Uket Eko Ewa (2012) l i ch ra r ng h th ngạ ỉ ằ ệ ố

ki m tra ki m soát n i b và công tác đào t o nhân viên là hai y u tể ể ộ ộ ạ ế ốquan tr ng quy t đ nh trong vi c phát hi n và ngăn ch n các hành viọ ế ị ệ ệ ặtham nhũng di n ra trong ngân hàng Nghiên c u c a Vansh Muttrejaễ ứ ủ(2012) t p trung nghiên c u m i quan h gi a ch đ ti n l ng và tìnhậ ứ ố ệ ữ ế ộ ề ươ

tr ng tham nhũng, nghiên c u đã ch ra r ng có t n t i m t m i quan hạ ứ ỉ ằ ồ ạ ộ ố ệ

ng c chi u gi a hai nhân t này Hay trong nghiên c u c a Ashuượ ề ữ ố ứ ủKhanna (2009) cũng cho th y r ng vi c đào t o thi u bài b n, đ i ngũấ ằ ệ ạ ế ả ộnhân viên quá đông, áp l c c nh tranh cao và m c đ tuân th quy đ nhự ạ ứ ộ ủ ị

th p là nh ng nguyên nhân chính gây ra các hành vi tham nhũng trongấ ữ

h th ng ngân hàng Eseoghene Joseph Idolor (2010) l i cho r ng nh ngệ ố ạ ằ ữ

y u t khuy n khích gian l n tham nhũng trong ngân hàng ch y u là dế ố ế ậ ủ ế ựtrên lòng tham, thi u trung thành, m c s ng không đ c đ m b o trongế ứ ố ượ ả ảkhi công tác qu n lý ngân hàng còn nhi u y u kém, h th ng ki m soátả ề ế ệ ố ể

n i b còn thi u ch t chẽ, công tác đào t o không đ n n i đ n ch n,ộ ộ ế ặ ạ ế ơ ế ố

đi u ki n làm vi c còn h n ch …ề ệ ệ ạ ế

Nhìn chung, m i tác gi trong nghiên c u c a mình đ u đ a raỗ ả ứ ủ ề ư

đ c ít nh t m t nhân t nh h ng đ n hành vi tham nhũng trongượ ấ ộ ố ả ưở ếngân hàng D a trên các bài nghiên c u c a các tác gi trên và nh ngự ứ ủ ả ữ

hi u bi t riêng c a tác gi , đ tài sẽ đi sâu vào nghiên c u m i quan hể ế ủ ả ề ứ ố ệ

gi a các nhân t sau đ i v i tham nhũng trong h th ng ngân hàngữ ố ố ớ ệ ố

th ng m i.ươ ạ

1.3 Các nhân t nh h ố ả ưở ng đ n hành vi tham nhũng, c ý làm ế ố trái quy đ nh trong ngân hàng ị

1.3.1 Nhóm nhân t khách quan ố

1.3.1.1 Môi tr ng kinh t , chính tr , xã h i trong và ngoài n c ườ ế ị ộ ướ

Là m t nhân t t ng đ i quan tr ng nh h ng đ n v n đ thamộ ố ươ ố ọ ả ưở ế ấ ềnhũng, c ý làm trái quy đ nh t i Vi t Nam trong th i gian g n đây V iố ị ạ ệ ờ ầ ớvai trò là m ch máu và ho t đ ng v i m c tiêu chu chuy n, cung c pạ ạ ộ ớ ụ ể ấ

v n cho các ngành trong n n kinh t , ngân hàng là m t đ nh ch l n vàố ề ế ộ ị ế ớ

t ng đ i nh y c m v i bi n đ ng c a th tr ng V i m t môi tr ngươ ố ạ ả ớ ế ộ ủ ị ườ ớ ộ ườkinh t , chính tr , xã h i n đ nh, tình hình kinh doanh c a các cá thế ị ộ ổ ị ủ ểtrong n n kinh t g p nhi u thu n l i thì nhu c u v n c a n n kinh tề ế ặ ề ậ ợ ầ ố ủ ề ếgia tăng, đây chính là đi u ki n t t cho ngân hàng ho t đ ng và phátề ệ ố ạ ộtri n, đ i s ng c a cán b nhân viên đ c nâng cao Thêm vào đó, tìnhể ờ ố ủ ộ ượhình kinh doanh t t c a các ngành kinh t khi n cho kh năng tr nố ủ ế ế ả ả ợ

c a các ch th đ c đ m b o, t đó h n ch đ c nh ng hành viủ ủ ể ượ ả ả ừ ạ ế ượ ữnhũng nhi u c a cán b ngân hàng đ i v i các doanh nghi p khó khăn,ễ ủ ộ ố ớ ệhay các hành vi c u k t c a doanh nghi p v i cán b ngân hàng đ l yấ ế ủ ệ ớ ộ ể ấ

ti n ngân hàng ph c v nh ng m c đích riêng.ề ụ ụ ữ ụ

Ng c l i, n u môi tr ng kinh t , chính tr , xã h i b t n thì ch cượ ạ ế ườ ế ị ộ ấ ổ ắ

ch n tình hình kinh doanh c a c ngân hàng l n các ngành khác đ u điắ ủ ả ẫ ề

xu ng, t đó sẽ phát sinh r t nhi u tr ng h p tiêu c c nh cán b c yố ừ ấ ề ườ ợ ự ư ộ ậquy n, làm u, làm li u hay b t tay cùng v i doanh nghi p ngoài đ bònề ẩ ề ắ ớ ệ ểrút ti n hay tài s n c a ngân hàng.ề ả ủ

và c ý làm trái quy đ nh trong ngân hàng Môi tr ng pháp lý đ c hi uố ị ườ ượ ể

là m t h th ng lu t và văn b n pháp quy liên quan đ n ho t đ ng c aộ ệ ố ậ ả ế ạ ộ ủngân hàng và m t s ngành ngh liên quan Trong n n kinh t th tr ngộ ố ề ề ế ị ườ

có đi u ti t c a nhà n c, pháp lu t có vai trò quan tr ng, là m t hàngề ế ủ ướ ậ ọ ộrào pháp lý t o ra m t môi tr ng kinh doanh bình đ ng thu n l i, b oạ ộ ườ ẳ ậ ợ ả

v quy n, l i ích h p pháp c a các ch th kinh t , nhà n c, cá nhânệ ề ợ ợ ủ ủ ể ế ướcông dân, b t bu c các ch th ph i tuân theo Nhân t pháp lý nhắ ộ ủ ể ả ố ả

h ng đ n các ho t đ ng c a ngân hàng, đó là s đ ng b th ng nh tưở ế ạ ộ ủ ự ồ ộ ố ấ

c a h th ng pháp lu t, ý th c tôn tr ng ch p hành nghiêm ch nh nh ngủ ệ ố ậ ứ ọ ấ ỉ ữquy đ nh c a pháp lu t và c ch đ m b o cho s tuân th pháp lu tị ủ ậ ơ ế ả ả ự ủ ậ

m t cách nghiêm minh tri t đ Vì v y, m t khi môi tr ng pháp lý cònộ ệ ể ậ ộ ườ

ch a hoàn thi n, các quy đ nh thi u ch t chẽ và ch ng chéo nhau sẽ t oư ệ ị ế ặ ồ ạ

ra nh ng kẽ h đ các cá nhân l i d ng gây ra các hành vi tham nhũng,ữ ở ể ợ ụ

c ý làm trái quy đ nh.ố ị

1.3.2 Nhóm nhân t ch quan ố ủ

1.3.2.1 Công tác qu n lý, ki m tra ki m soát n i b ả ể ể ộ ộ

B n thân các NHTM cũng là các doanh nghi p, song là các doanhả ệnghi p đ c bi t, do v y ho t đ ng lý, qu n tr tác đ ng r t l n đ n giáệ ặ ệ ậ ạ ộ ả ị ộ ấ ớ ế

tr , v th và uy tín c a ngân hàng Công tác qu n lý, qu n tr ngân hàng ị ị ế ủ ả ả ị ởđây đ c bao hàm t t c các ho t đ ng qu n tr c a t t c các b ph n,ượ ấ ả ạ ộ ả ị ủ ấ ả ộ ậcác ch c danh trong ngân hàng Nó th hi n vi c m t cán b kho quỹứ ể ệ ệ ộ ộ

qu n lý ti n, tài s n c a ngân hàng nh th nào, vi c m t nhân viên kả ề ả ủ ư ế ệ ộ ếtoán qu n lý s sách ra sao….và cao h n n a là s sâu sát c a các ch cả ổ ơ ữ ự ủ ứdanh qu n lý c p cao đ i v i đ n v kinh doanh Nhìn chung, công tácả ấ ố ớ ơ ị

qu n lý, qu n tr ngân hàng tác đ ng đ n kh năng ch p nh n r i ro c aả ả ị ộ ế ả ấ ậ ủ ủngân hàng, là th c đo cho kh năng ch ng đ c a ngân hàng tr c bi nướ ả ố ỡ ủ ướ ế

đ ng c a n n kinh t cũng nh các v n đ n i b Các NHTM v i đ cộ ủ ề ế ư ấ ề ộ ộ ớ ặthù là các t ch c kinh doanh “ti n”, có đ r i ro cao và m c đ nhổ ứ ề ộ ủ ứ ộ ả

h ng l n thì v n đ qu n tr l i càng có ý nghĩa h n Công tác qu n lý,ưở ớ ấ ề ả ị ạ ơ ả

qu n tr y u kém sẽ khi n cho ho t đ ng ngân hàng b c l nhi u s h ,ả ị ế ế ạ ộ ộ ộ ề ơ ở

đi m y u đ cho các đ i t ng trong và ngoài ngân hàng l i d ng vàể ế ể ố ượ ợ ụ

ng c l i, v i m t ngân hàng có công tác qu n lý, qu n tr t t thì sẽ h nượ ạ ớ ộ ả ả ị ố ạ

ch đ c các r i ro có th x y ra trong ho t đ ng c a ngân hàng.ế ượ ủ ể ả ạ ộ ủ

H th ng ki m tra ki m soát n i b là h th ng các c ch , chínhệ ố ể ể ộ ộ ệ ố ơ ếsách, qu y trình, quy đ nh n i b , c c u t ch c, đ c thi t l p đị ộ ộ ơ ấ ổ ứ ượ ế ậ ểphòng ng a, phát hi n, x lý k p th i r i ro nh m đ t đ c m c tiêuừ ệ ử ị ờ ủ ằ ạ ượ ụ

ho t đ ng c a ngân hàng Đ ng th i, đ m b o m i cán b nhân viên đ uạ ộ ủ ồ ờ ả ả ọ ộ ề

ph i tuân th các chính sách và quy đ nh n i b Công tác ki m tra ki mả ủ ị ộ ộ ể ểsoát n i b là nhân t t đ c nh c đ n nhi u nh t trong các nghiênộ ộ ố ố ượ ắ ế ề ấ

c u c a Idowu Abiola & ctg (2013), Ashu Khanna (2009), Olaoye Clementứ ủOlatunji (2009), Eseoghene Joseph Idolor (2010), Uket Eko Ewa (2012).Các tác gi này đ u cho r ng có m t m i quan h ng c chi u gi a côngả ề ằ ộ ố ệ ượ ề ữtác ki m tra ki m soát n i b và các hành vi tham nhũng, c ý làm tráiể ể ộ ộ ốquy đ nh trong ngân hàng Đi u đó có nghĩa là n u c ch ki m soát n iị ề ế ơ ế ể ộ

b trong ngân hàng càng sâu sát, ch t chẽ và v ng m nh thì sẽ có tínhộ ặ ữ ạrăn đe đ i v i nhân viên có hành vi tham nhũng, c ý làm trái quy đ nh.ố ớ ố ị

Ng c l i, n u c ch ki m soát n i b trong ngân hàng y u, thi u ch tượ ạ ế ơ ế ể ộ ộ ế ế ặchẽ thì sẽ t o c h i cho nhân viên d dàng th c hi n hành vi thamạ ơ ộ ễ ự ệnhũng, gian l n này Nh v y, trong mô hình qu n tr ngân hàng thì hậ ư ậ ả ị ệ

th ng ki m soát n i b luôn là m t y u t mang tính s ng còn Nó đi uố ể ộ ộ ộ ế ố ố ề

ch nh hành vi c a các thành ph n nghi p v , không ch gi i h n trongỉ ủ ầ ệ ụ ỉ ớ ạ

ki m soát ch c năng kinh doanh, ki m soát tài chính mà còn đi u ch nhể ứ ể ề ỉtoàn b các ch c năng nh : qu n tr đi u hành, b máy t ch c, nhân sộ ứ ư ả ị ề ộ ổ ứ ự

t đó giúp ngăn ng a, h n ch đ c các hành vi tham nhũng, c ý làmừ ừ ạ ế ượ ốtrái

1.3.2.2 M c đ ch đ ng c a đ n v kinh doanh ứ ộ ủ ộ ủ ơ ị

Thông th ng, h th ng c a m t ngân hàng th ng bao g m cácườ ệ ố ủ ộ ườ ồ

c p: H i s chính; S giao d ch và các chi nhánh; các phòng giao d ch, quỹấ ộ ở ở ị ị

ti t ki m tr c thu c S giao d ch, các chi nhánh M i c p đ u có ch cế ệ ự ộ ở ị ỗ ấ ề ứnăng và quy n h n khác nhau và tùy vào chính sách cũng nh quy môề ạ ư

c a t ng ngân hàng, mà m c đ phân quy n cho các đ n v kinh doanhủ ừ ứ ộ ề ơ ịcũng sẽ khác nhau M c đ phân quy n càng l n, quy n t quy t càngứ ộ ề ớ ề ự ếcao sẽ giúp cho đ n v gia tăng tính ch đ ng trong công tác kinh doanhơ ị ủ ộ

và nghi m nhiên, quy n l c c a đ n v kinh doanh sẽ l n, kh năngễ ề ự ủ ơ ị ớ ả

ki m soát c a h i s chính sẽ b gi m, t đó thúc đ y đ ng c gây ra cácể ủ ộ ở ị ả ừ ẩ ộ ơhành vi tham nhũng, làm trái quy đ nh, làm li u Và ng c l i, v i c chị ề ượ ạ ớ ơ ế

t p trung, t t c quy n phán quy t đ u do h i s chính đ a ra và cácậ ấ ả ề ế ề ộ ở ư

đ n v kinh doanh ch th c thi sẽ giúp cho h i s chính ki m soát t t h nơ ị ỉ ự ộ ở ể ố ơ

ho t đ ng c a đ n v , h n ch đ c các hành vi c ý làm trái, các hành viạ ộ ủ ơ ị ạ ế ượ ốtham nhũng

1.3.2.3 Ch đ đãi ng nhân viên c a ngân hàng ế ộ ộ ủ

Đãi ng nhân viên có th đ c hi u là quá trình chăm lo đ i s ngộ ể ượ ể ờ ố

v t ch t và tinh th n c a ng i lao đ ng đ h có th hoàn thành t tậ ấ ầ ủ ườ ộ ể ọ ể ốnhi m v đ c giao và qua đó góp ph n hoàn thành m c tiêu c a doanhệ ụ ượ ầ ụ ủnghi p Đãi ng nhân viên bao g m đãi ng tài chính (l ng, th ng,ệ ộ ồ ộ ươ ưở

hi n v t…) và đãi ng phi tài chính (t o môi tr ng làm vi c tho i mái,ệ ậ ộ ạ ườ ệ ảxây d ng văn hóa doanh nghi p,…) Đãi ng nhân viên có vai trò h t s cự ệ ộ ế ứquan tr ng đôi v i ng i lao đ ng , t ch c cũng nh xã h i.ọ ớ ườ ộ ổ ứ ư ộ

Theo Vansh Muttreja (2012) lý do các n c đang phát tri n có t lướ ể ỷ ệtham nhũng cao h n h n các n c phát tri n là do ch đ đãi ng cácơ ẳ ướ ể ế ộ ộ ở

qu c gia này quá th p, khi n cho ng i lao đ ng không đ đ trang tr iố ấ ế ườ ộ ủ ể ảcho cu c s ng, khi n cho h có đ ng l c đ th c hi n các hành vi thamộ ố ế ọ ộ ự ể ự ệnhũng, c ý làm trái quy đ nh Đ c bi t trong lĩnh v c nh y c m nhố ị ặ ệ ự ạ ả ưngân hàng thì ch đ đãi ng l i càng có y u t quan tr ng h n n a V iế ộ ộ ạ ế ố ọ ơ ữ ớ

m t hàng kinh doanh đ c tr ng nên cán b nhân viên ngân hàng đ cặ ặ ư ộ ượ

ti p xúc liên t c v i ti n nên r t d n y sinh các hành vi c ý làm trái,ế ụ ớ ề ấ ễ ả ốgian l n, tham nhũng V i ch đ đãi ng t t, cán b nhân viên ngânậ ớ ế ộ ộ ố ộhàng sẽ có xu th c ng hi n h n, làm vi c sáng t o h n và ng c l i,ế ố ế ơ ệ ạ ơ ượ ạ

n u ch đ đãi ng không t t sẽ khi n cho cán b nhân viên m t đ ngế ế ộ ộ ố ế ộ ấ ộ

l c làm vi c, tr nên chây ì h n và nghiêm tr ng h n là có th n y sinhự ệ ở ơ ọ ơ ể ảcác hành đ ng làm sai, tham ô, tham nhũng đ trang tr i cu c s ng ho cộ ể ả ộ ố ặ

h ng đã đ c t ng h p qua ph n lý thuy t đã nêu trên tác gi l aưở ượ ổ ợ ầ ế ở ả ự

ch n mô hình h i quy tuy n tính đ đánh giá m c đ tác đ ng c a cácọ ồ ế ể ứ ộ ộ ủ

y u t đã đ c xác đ nh đ n hành vi tham nhũng trong h th ng ngânế ố ượ ị ế ệ ốhàng th ng m i V i nhân t môi tr ng kinh t , chính tr , xã h i theoươ ạ ớ ố ườ ế ị ộđánh giá c a b n thân tác gi nhân t này ch nh h ng gián ti p đ nủ ả ả ố ỉ ả ưở ế ếhành vi tham nhũng, c ý làm trái quy đ nh ngân hàng thông qua 4 nhânố ị

t còn l i nên tác gi sẽ không đ a vào mô hình (Xem hình 1.1)ố ạ ả ư

Hình 1.1 Tham nhũng, c ý làm trái quy đ nh ngân hàng và các nhân ố ị

Công tác qu n lý, ki m tra, ki m soát n i b càng ch t chẽ thì hành ả ể ể ộ ộ ặ

vi tham nhũng, c ý làm trái quy đ nh ngân hàng càng khó x y ra và ố ị ả

ng c l i ượ ạ

H3: M c đ ch đ ng c a đ n v kinh doanh tác đ ng cùng chi uứ ộ ủ ộ ủ ơ ị ộ ề

đ n hành vi tham nhũng, c ý làm trái quy đ nh trong h th ng ngânế ố ị ệ ốhàng th ng m i.ươ ạ

M c đ ch đ ng c a đ n v kinh doanh càng cao thì hành vi tham ứ ộ ủ ộ ủ ơ ị nhũng, c ý làm trái quy đ nh ngân hàng càng d x y ra và ng c l i ố ị ễ ả ượ ạ

H4: Ch đ đãi ng nhân viên tác đ ng ng c chi u đ n hành viế ộ ộ ộ ượ ề ếtham nhũng, c ý làm trái quy đ nh trong h th ng ngân hàng th ngố ị ệ ố ươ

1.5 Kinh nghi m c a m t s qu c gia trên th gi i trong vi c ệ ủ ộ ố ố ế ớ ệ

h n ch tham nhũng, c ý làm trái quy đ nh và bài h c cho Vi t ạ ế ố ị ọ ệ Nam.

1.5.1 Kinh nghi m phòng, ch ng tham nhũng, c ý làm trái quy ệ ố ố

cán b , quan ch c không dám, không mu n và không th tham nhũng,ộ ứ ố ểlàm trái.

Đ ti n hành ch ng tham nhũng hi u qu , tr c h t, Singaporeể ế ố ệ ả ướ ế

t p trung vào hai v n đ là gi m thi u c h i tham nhũng, làm trái vàậ ấ ề ả ể ơ ộtăng c ng hình ph t, d a trên Đ o lu t Ngăn ng a tham nhũng (POCA)ườ ạ ự ạ ậ ừ

và C c Đi u tra tham nhũng (CPIB) C c Đi u tra tham nhũng tr c thu cụ ề ụ ề ự ộ

Th t ng, có toàn quy n đi u tra và k t t i tham nhũng Không ai vàủ ướ ề ề ế ộkhông có c p nào có th có ý ki n ho c can thi p nh m làm sai l ch k tấ ể ế ặ ệ ằ ệ ế

qu đi u tra hay x án M c tiêu c a POCA và CPIB là gi m c h i thamả ề ử ụ ủ ả ơ ộnhũng và t ng th ng cho ai phát hi n các hành vi tham nhũng.ặ ưở ệ

Đ gi m thi u c h i tham nhũng, vi c đ u tiên là có ch đ đãiể ả ể ơ ộ ệ ầ ế ộ

ng , tăng l ng và t o c h i làm vi c cho cán b , công ch c T thángộ ươ ạ ơ ộ ệ ộ ứ ừ4-2007, Singapore đi u ch nh m c l ng chu n, thi hành ch đ l ngề ỉ ứ ươ ẩ ế ộ ươ

m i, theo đó, m c l ng c a b tr ng và công ch c Singapore thu cớ ứ ươ ủ ộ ưở ứ ở ộvào lo i cao nh t th gi i Ch đ đãi ng này là m t trong nh ngạ ấ ế ớ ế ộ ộ ộ ữnguyên nhân góp ph n quy t đ nh vào nh ng thành công c a Singaporeầ ế ị ữ ủtrong ch ng tham nhũng.ố

1.5.1.2 Hàn Qu c ố

T năm 2003, Hàn Qu c ti n hành công cu c đ i m i chính phừ ố ế ộ ổ ớ ủ

v i m t trong các m c tiêu là xây d ng m t chính ph minh b ch Nh mớ ộ ụ ự ộ ủ ạ ằ

đ t đ c m c tiêu này, Chính ph Hàn Qu c ch đ o th c hi n kê khaiạ ượ ụ ủ ố ỉ ạ ự ệtài s n, m r ng giao d ch đi n t và đ y m nh ch ng tham nhũng V iả ở ộ ị ệ ử ẩ ạ ố ớquan đi m coi tr ng vi c phòng ng a tham nhũng, Hàn Qu c đã tri nể ọ ệ ừ ố ểkhai m nh mẽ các bi n pháp sau:ạ ệ

- Tăng c ng giáo d c, nâng cao nh n th c cho công chúng vườ ụ ậ ứ ềphòng, ch ng tham nhũng trên c s đ y m nh thông tin tuyên truy nố ơ ở ẩ ạ ề

v phòng, ch ng tham nhũng Đ a n i dung phòng, ch ng tham nhũngề ố ư ộ ố

vào h th ng sách giáo khoa, tăng c ng ch ng trình gi ng d y vệ ố ườ ươ ả ạ ề

ch ng tham nhũng trong các tr ng h c và các c quan, t ch c khu v cố ườ ọ ơ ổ ứ ựcông; ti n hành các chi n d ch, ph i h p v i các t ch c phi chính phế ế ị ố ợ ớ ổ ứ ủ

nh m thay đ i t duy c a công chúng v v n đ tham nhũng; tăngằ ổ ư ủ ề ấ ề

c ng h p tác qu c t v ch ng tham nhũng.ườ ợ ố ế ề ố

- Xây d ng đ i ngũ cán b , công ch c trong s ch, chú ý giáo d cự ộ ộ ứ ạ ụ

đ o đ c cho công ch c, trên c s ban hành B Quy t c ng x đ i v iạ ứ ứ ơ ở ộ ắ ứ ử ố ớcán b , công ch c; c i thi n ch đ ti n l ng và th c hi n các chínhộ ứ ả ệ ế ộ ề ươ ự ệsách liên quan đ n quy n l i cho cán b , công ch c Bên c nh vi c xâyế ề ợ ộ ứ ạ ệ

d ng Lu t Đ o đ c công v , Lu t Hành vi ng x đ i v i cán b , côngự ậ ạ ứ ụ ậ ứ ử ố ớ ộ

ch c và các quy đ nh v đăng ký tài s n c a cán b , công ch c, Chínhứ ị ề ả ủ ộ ứ

ph Hàn Qu c còn ban hành quy đ nh v kê khai và công khai tài s n c aủ ố ị ề ả ủcán b , công ch c nh m ngăn ng a cán b , công ch c tích t tài s n b tộ ứ ằ ừ ộ ứ ụ ả ấ

- Xây d ng môi tr ng văn hóa lành m nh, thái đ không khoanự ườ ạ ộ

nh ng đ i v i tham nhũng.ượ ố ớ

- Tăng c ng các bi n pháp phát hi n tham nhũng, k t h p cácườ ệ ệ ế ợ

bi n pháp khen th ng, b o v nh ng ng i dũng c m t giác các hànhệ ưở ả ệ ữ ườ ả ố

vi tham nhũng, tăng c ng giám sát c a nhân dân; th c hi n vi c kê khaiườ ủ ự ệ ệtài s n, x ph t nghiêm nh ng công ch c không gi i trình đ c nh ngả ử ạ ữ ứ ả ượ ữkho n tăng, tr ng tr nghiêm kh c các công ch c tham nhũngả ừ ị ắ ứ

1.5.1.3 Đ c ứ

Th c t t i n c Đ c không có c quan chuyên trách v phòng,ự ế ạ ướ ứ ơ ề

ch ng tham nhũng mà b n thân m i c quan, t ch c ph i t thành l pố ả ỗ ơ ổ ứ ả ự ậ

b ph n phòng, ch ng tham nhũng cho riêng mình c p cao h n Bộ ậ ố Ở ấ ơ ộ

N i V sẽ ch u trách nhi m chung v v n đ này tr c Chính ph M tộ ụ ị ệ ề ấ ề ướ ủ ộ

s nguyên t c c b n mà c quan ch c năng c a Đ c áp d ng đ phòngố ắ ơ ả ơ ứ ủ ứ ụ ể

ch ng tham nhũng.ố

Th nh t, ứ ấ nguyên t c nhi u m t: Ph i có nhi u ng i theo dõi,ắ ề ắ ả ề ườgiám sát, các khâu làm vi c liên quan đ n quy t đ nh ph i có t 02 ng iệ ế ế ị ả ừ ườ

tr lên.ở

Th hai, ứ các quy t đ nh ph i minh b ch: Theo tiêu chí ph i có hế ị ả ạ ả ồ

s l u tr đ y đ đ ph c v ki m tra b t c lúc nào trên c s ngơ ư ữ ầ ủ ể ụ ụ ể ấ ứ ơ ở ứ

d ng hi u qu công ngh thông tin trong công tác qu n lý.ụ ệ ả ệ ả

Th ba, ứ nguyên t c luân chuy n nhân s : T p trung đ i v i nh ngắ ể ự ậ ố ớ ữ

v trí có nguy c cao v tham nhũng đ tránh nguy c t o ra m i quan hị ơ ề ể ơ ạ ố ệ

d n đ n tham nhũng.ẫ ế

Th t , ứ ư nguyên t c đèn báo giao thông: Đ c c th nh m t v tríắ ượ ụ ể ư ộ ịcông tác, nhân s đó làm vi c trong 3 năm đ c coi là đèn xanh, t 3 đ nự ệ ượ ừ ế

5 năm đ c coi là đèn vàng và 5 năm sẽ là đèn đ ượ ỏ

Th năm, ứ nguyên t c “không đ t t c trong m t bàn tay”.ắ ể ấ ả ộ

1.5.1.4 H ng Kông ồ

Vào nh ng năm 50 và 60 c a th k tr c, v n n n tham nhũng đãữ ủ ế ỷ ướ ấ ạ

tr nên r t ph bi n và tràn lan t i H ng Kông c khu v c t nhân vàở ấ ổ ế ạ ồ ở ả ự ư

d ch v công Th m chí, ng i dân đã coi tham nhũng là m t ph n trongị ụ ậ ườ ộ ầ

cu c s ng.ộ ố

Tuy nhiên, th i c thay đ i tình hình đã đ n vào nh ng năm 70 khiờ ơ ổ ế ữ

H ng Kông tr i qua th i kỳ tăng tr ng kinh t và tăng dân s cao Nămồ ả ờ ưở ế ố

1974, y ban đ c l p phòng, ch ng tham nhũng t i H ng Kông đ cỦ ộ ậ ố ạ ồ ượthành l p Cho đ n nay, H ng Kông đã tr thành m t trong nh ng khuậ ế ồ ở ộ ữ

v c đ c x p h ng tham nhũng th p nh t hi n nay Đ có đ c sự ượ ế ạ ấ ấ ệ ể ượ ựthành công đó, ph i k đ n nh ng y u t sau:ả ể ế ữ ế ố

- S quy t tâm c a Chính quy n ự ế ủ ề

S quy t tâm và ng h c a chính quy n chính là y u t đ u tiênự ế ủ ộ ủ ề ế ố ầ

và tiên quy t đem l i s thành công trong cu c chi n phòng, ch ng thamế ạ ự ộ ế ốnhũng Nh ng ng i đ ng đ u chính quy n H ng Kông tin ch c r ngữ ườ ứ ầ ề ồ ắ ằphòng, ch ng tham nhũng có ý nghĩa r t quan tr ng v i s th nh v ngố ấ ọ ớ ự ị ượ

và kh năng c nh tranh c a vùng lãnh th này Tr ng đ c khu hànhả ạ ủ ổ ưở ặchính H ng Kông luôn nh n m nh cam k t m nh mẽ c a chính quy nồ ấ ạ ế ạ ủ ềtrong phòng, ch ng tham nhũng Cam k t này đ c c th hóa b ng số ế ượ ụ ể ằ ự

h tr đ v ngu n l c và tài chính V i đ i ngũ nhân viên h n 1.300ỗ ợ ủ ề ồ ự ớ ộ ơ

ng i và ngu n ngân sách hàng năm 90 tri u USD đã b o đ m r ng ICACườ ồ ệ ả ả ằ( y ban đ c l p phòng, ch ng tham nhũng t i H ng Kông) là c quanỦ ộ ậ ố ạ ồ ơ

đ c l p và hi u qu v i s linh ho t cao trong ho t đ ng c a mình.ộ ậ ệ ả ớ ự ạ ạ ộ ủ

- H th ng pháp lý đ m nh ệ ố ủ ạ

Tham nhũng là m t trong nh ng lo i hình t i ph m khó phát hi nộ ữ ạ ộ ạ ệ

nh t Y u t quan tr ng th hai giúp cu c chi n phòng, ch ng thamấ ế ố ọ ứ ộ ế ốnhũng chính là s c m nh th c thi pháp lu t Chính h th ng pháp lýứ ạ ự ậ ệ ốhoàn thi n đã giúp cho ICAC d dàng th c hi n công vi c c a mình Víệ ễ ự ệ ệ ủ

d , các nhà đi u tra c a ICAC đ c quy n ki m tra tài kho n ngân hàngụ ề ủ ượ ề ể ả

và các tài li u kinh doanh m t Trong m t vài tr ng h p, các đ i t ngệ ậ ộ ườ ợ ố ượ

kh nghi còn đ c yêu c u cung c p thông tin chi ti t v tài s n, thuả ượ ầ ấ ế ề ả

nh p và chi tiêu Lu t Ch ng tham nhũng cũng trao quy n cho các nhàậ ậ ố ề

đi u tra c a ICAC khám xét ng i tình nghi và n i , làm vi c c a hề ủ ườ ơ ở ệ ủ ọcũng nh thu gi các gi y t tùy thân ho c ngăn ch n ng i tình nghiư ữ ấ ờ ặ ặ ườ

t u tán tài s n.ẩ ả

- S ng h c a ng i dân ự ủ ộ ủ ườ

S ng h c a ng i dân là y u t th ba đem l i s thành công.ự ủ ộ ủ ườ ế ố ứ ạ ự

Đ nâng cao và duy trì ý th c c a ng i dân v phòng, ch ng thamể ứ ủ ườ ề ốnhũng đòi h i m t ch ng trình dài h n và đ y đ đ thúc đ y và giaỏ ộ ươ ạ ầ ủ ể ẩtăng s ng h c a ng i dân Bên c nh các ch ng trình có quy mô l nự ủ ộ ủ ườ ạ ươ ớtrên các ph ng ti n ti n thông tin đ i chúng, ICAC còn xây d ng cácươ ệ ệ ạ ự

ch ng trình nh m vào đ i t ng c th trong c ng đ ng, ví d thanhươ ằ ố ượ ụ ể ộ ồ ụniên, doanh nhân cũng nh các nhân viên ngh nghi p và kỹ thu t ư ề ệ ậ ởnhi u lĩnh v c khác nhau Nh ng ho t đ ng này gi i thích rõ các quyề ự ữ ạ ộ ả

đ nh và lu t pháp v phòng, ch ng đ a h i l , giáo d c h c sinh, sinhị ậ ề ố ư ố ộ ụ ọviên t i tr ng h c và khuy n khích các t ch c kinh doanh xây d ngạ ườ ọ ế ổ ứ ựcác chu n m c đ o đ c c a doanh nghi p và các bi n pháp phòng ng aẩ ự ạ ứ ủ ệ ệ ừtham nhũng Nh ng ho t đ ng này đ c tri n khai thông qua ho t đ ngữ ạ ộ ượ ể ạ ộ

c a 8 Văn phòng khu v c c a ICAC.ủ ự ủ

- H th ng giám sát và ki m tra ch t chẽ ệ ố ể ặ

Y u t th t là s giám sát và ki m tra nh m đ m b o r ng cế ố ứ ư ự ể ằ ả ả ằ ơquan phòng, ch ng tham nhũng này ho t đ ng hi u qu và tin c y Ho tố ạ ộ ệ ả ậ ạ

đ ng c a ICAC đ c giám sát và ki m tra b i m t h th ng hi u qu Víộ ủ ượ ể ở ộ ệ ố ệ ả

d , m c dù đ c ban quy n đi u tra, nh ng ICAC không có quy n kh iụ ặ ượ ề ề ư ề ở

t nh các c quan công t ICAC cũng sẽ b 06 nhà l p pháp giám sát vàố ư ơ ố ị ậ

ch t v n v các ho t đ ng tài chính c a mình, h cũng có quy n rà soátấ ấ ề ạ ộ ủ ọ ề

và s a đ i các quy n c a ICAC khi c n thi t.ử ổ ề ủ ầ ế

Bên c nh đó, ho t đ ng c a ICAC còn b giám sát b i b n y banạ ạ ộ ủ ị ở ố ủ

c v n bao g m các thành viên t t t c các ngành trong xã h i M t yố ấ ồ ừ ấ ả ộ ộ ủ

ban c p cao sẽ đánh giá chính sách t ng th c a ICAC trong khi 3 y banấ ổ ể ủ ủcòn l i sẽ ph trách giám sát t ng phòng ban t i ICAC Các y ban này sẽạ ụ ừ ạ ủ

h p th ng xuyên và giám sát ch t chẽ công vi c c a ICAC.ọ ườ ặ ệ ủ

1.5.2 Bài h c kinh nghi m cho Vi t Nam ọ ệ ệ

Qua nghiên c u và phân tích th c ti n ho t đ ng ch ng thamứ ự ễ ạ ộ ốnhũng m t s qu c gia trên th gi i chúng ta có th rút ra m t s bàiở ộ ố ố ế ớ ể ộ ố

h c cho Vi t Nam nh sau:ọ ệ ư

- Hoàn thi n h th ng lu t pháp, th c hi n x lý nghiêm minh các ệ ệ ố ậ ự ệ ử hành vi tham nhũng, c ý làm trái quy đ nh ố ị

N u trong đ u tranh ch ng tham nhũng, làm trái quy đ nh nóiế ấ ố ịchung và ngân hàng nói riêng n u h th ng pháp lu t không m nh, c sế ệ ố ậ ạ ơ ởpháp lý không v ng thì tham nhũng d n d di n ra thông qua nh ng kẽữ ẫ ễ ễ ữ

h c a lu t pháp Thêm n a, vi c ngăn ng a tham nhũng, c ý làm tráiở ủ ậ ữ ệ ừ ốquy đ nh mà không đi kèm ch tài tr ng tr nghiêm kh c thì không đ mị ế ừ ị ắ ả

b o tính nghiêm minh c a pháp lu t, không h n ch đ c tham nhũng,ả ủ ậ ạ ế ượ

c ý làm trái mà trái l i còn có th làm cho tham nhũng gia tăng m nhố ạ ể ạ

mẽ h n Đây là công tác đ c m t s qu c gia, vùng lãnh th áp d ngơ ượ ộ ố ố ổ ụtri t đ và nó th c s nó đã ch ng minh đ c tính h u hi u trong côngệ ể ự ự ứ ượ ữ ệtác phòng ch ng tham nhũng, c ý làm trái quy đ nh các qu c gia, vùngố ố ị ở ốlãnh th này.ổ

- Nâng cao nh n th c cho ng i dân nói chung, cán b ngân hàng ậ ứ ườ ộ nói riêng v phòng ch ng tham nhũng và c ý làm trái quy đ nh ề ố ố ị

Trong công tác phòng ch ng tham nhũng nói chung và trong ngânốhàng nói riêng, nh n th c c a ng i dân là c c kỳ quan tr ng V i nh ngậ ứ ủ ườ ự ọ ớ ữ

qu c gia phát tri n nh Singapore, Hàn Qu c, Đ c nh n th c v thamố ể ư ố ứ ậ ứ ềnhũng, làm trái c a ng i dân là r t cao Nó giúp công dân c a h hi uủ ườ ấ ủ ọ ể

và n m rõ đ c các v n đ v tham nhũng, t đó t các cá nhân này cóắ ượ ấ ề ề ừ ự

th chung tay cùng xã h i và chính ph ch ng l i các hành vi thamể ộ ủ ố ạnhũng, c ý làm trái quy đ nh.ố ị

- Hoàn thi n các quy đ nh v kê khai và công khai tài s n c a cán ệ ị ề ả ủ

b nhân viên ộ

Vi c th c hi n kê khai, công khai tài s n c a cán b công ch c đãệ ự ệ ả ủ ộ ứ

đ c tri n khai đã khá lâu Vi t Nam, tuy nhiên hi u qu c a công tácượ ể ở ệ ệ ả ủ

kê khai, công khai là ch a cao, t l cán b nhân th c hi n kê khai đúngư ỷ ệ ộ ự ệ

và đ là r t th p các qu c gia phát tri n nh Hàn Qu c, Singaporeủ ấ ấ Ở ố ể ư ố

vi c tri n khai quy đ nh v kê khai, công khai tài s n đ c th c hi n r tệ ể ị ề ả ượ ự ệ ấquy t li t và m nh tay và th c t đã ch ng minh chính sách này c aế ệ ạ ự ế ứ ủchính ph đã khi n cho Hàn Qu c và Singapore tr thành m t n i màủ ế ố ở ộ ơ

đ i t ng tham nhũng, làm trái quy đ nh không th và không dám thamố ượ ị ểnhũng, làm trái quy đ nh.ị

- Th c hi n vi c giao quy n trên c s t o ra đ i tr ng v quy n ự ệ ệ ề ơ ở ạ ố ọ ề ề

l c và có ki m soát ự ể

Đây là m t trong nh ng bi n pháp ch ng tham nhũng, làm trái phộ ữ ệ ố ổ

bi n hi n nay Th c ch t c a v n đ này là xây d ng m t c ch ki mế ệ ự ấ ủ ấ ề ự ộ ơ ế ểsoát quy n l c đ s c ngăn ch n các hành vi l m quy n, chuyên quy n,ề ự ủ ứ ặ ạ ề ề

s d ng quy n l c vì m c đích t i đa hóa l i ích c a b n thân Đi u nàyử ụ ề ự ụ ố ợ ủ ả ề

sẽ làm cho quy n l c luôn b gi i h n trong khuôn kh pháp lu t, bề ự ị ớ ạ ổ ậ ịgiám sát b i nhi u ch th khác nhau, do đó tránh đ c tình tr ngở ề ủ ể ượ ạquy n l c quá t p trung d n đ n vi c đ c đoán, chuyên quy n, có hànhề ự ậ ẫ ế ệ ộ ề

vi tiêu c c trong th c thi quy n l c.ự ự ề ự

- Xây d ng nh ng t ch c ch ng tham nhũng, đ m nh, đ c l p ự ữ ổ ứ ố ủ ạ ộ ậ trong đi u tra và khách quan trong x lý ề ử

Đ đ t hi u qu trong phòng, ch ng tham nhũng, làm trái khôngể ạ ệ ả ốnên ch chú tr ng giao nhi m v ch ng tham nhũng, làm trái cho các cỉ ọ ệ ụ ố ơ

quan b o v pháp lu t mà theo kinh nghi m c a các qu c gia phát tri nả ệ ậ ệ ủ ố ể

ph i thành l p t ch c ch ng tham nhũng, làm trái chuyên bi t, đ c l pả ậ ổ ứ ố ệ ộ ậ

v i các c quan nhà n c, tr c thu c ng i đ ng đ u Chính ph Tớ ơ ướ ự ộ ườ ứ ầ ủ ổ

ch c này ph i có nh ng quy n h n nh t đ nh và đ c phép can thi pứ ả ữ ề ạ ấ ị ượ ệvào ho t đ ng c a các c quan, t ch c hay doanh nghi p trong n nạ ộ ủ ơ ổ ứ ệ ềkinh t v i m c tiêu đ phát hi n tham nhũng, làm trái Tuy nhiên, cũngế ớ ụ ể ệ

nh đã trình bày trên, v i các các t ch c đ c l p này c n ph i có m tư ở ớ ổ ứ ộ ậ ầ ả ộ

c quan khác, có đ i tr ng v quy n l c đ th c hi n ki m tra, giám sátơ ố ọ ề ề ự ể ự ệ ể

ho t đ ng c a t ch c này.ạ ộ ủ ổ ứ

- Th c hi n c i cách ch đ đãi ng v c v t ch t l n tinh th n ự ệ ả ế ộ ộ ề ả ậ ấ ẫ ầ cho cán b nhân viên ộ

M t trong nh ng nguyên nhân c a tham nhũng, c ý làm trái quyộ ữ ủ ố

đ nh mà m t s qu c gia phát hi n ra trong th i gian qua là do m cị ộ ố ố ệ ờ ứ

l ng c a cán b , nhân viên khá th p, không đ đáp ng cu c s ng hàngươ ủ ộ ấ ủ ứ ộ ốngày, bu c h ph i xoay s ki m thêm b ng m i cách ngay khi có c h i.ộ ọ ả ở ế ằ ọ ơ ộChính vì v y, m t trong nh ng bi n pháp mang l i hi u qu cao màậ ộ ữ ệ ạ ệ ảnhi u các n c trên đã áp d ng trong quá trình đ u tranh phòng, ch ngề ướ ụ ấ ốtham nhũng đó là c i cách, đi u ch nh h th ng ti n l ng, ch đ đãiả ề ỉ ệ ố ề ươ ế ộ

ng v t ch t, tinh th n đ i v i cán b nhân viên Vi c tham nhũng sẽộ ậ ấ ầ ố ớ ộ ệ

bu c h ph i tr giá đ t khi b phát hi n, bu c h ph i cân đo c n tr ngộ ọ ả ả ắ ị ệ ộ ọ ả ẩ ọ

h n, vì gian l n l i ít, h i nhi u.ơ ậ ợ ạ ề

K t lu n ch ế ậ ươ ng 1

N i dung ch ng 1 th hi n m t ph n nghiên c u đ nh tính c aộ ươ ể ệ ộ ầ ứ ị ủ

đ tài, nó bao quát c s lý lu n v v n đ tham nhũng, c ý làm tráiề ơ ở ậ ề ấ ề ốtrong h th ng ngân hàng thông qua h th ng khái ni m, đ c tr ng cệ ố ệ ố ệ ặ ư ơ

b n, m t s d ng hành vi tham nhũng, c ý làm trái quy đ nh ph bi n,ả ộ ố ạ ố ị ổ ế

nh ng nghiên c u v tham nhũng c a m t s tác gi trên th gi i, kinhữ ứ ề ủ ộ ố ả ế ớnghi m c a các qu c gia và bài h c cho Vi t Nam.ệ ủ ố ọ ệ

T t c đ c tác gi t ng h p, đánh giá đ đ a ra m t mô hình lýấ ả ượ ả ổ ợ ể ư ộthuy t m i v tham nhũng và các nhân t nh h ng Theo đó, trong môế ớ ề ố ả ưởhình c a tác gi , có 4 nhân t nh h ng đ n hành vi tham nhũng, c ýủ ả ố ả ưở ế ốlàm trái quy đ nh trong h th ng ngân hàng bao g m Môi tr ng pháp lý;ị ệ ố ồ ườCông tác qu n lý, ki m tra ki m soát n i b ; M c đ ch đ ng c a đ nả ể ể ộ ộ ứ ộ ủ ộ ủ ơ

v kinh doanh và cu i cùng là Ch đ đãi ng ị ố ế ộ ộ

Trong ph n 2, tác gi sẽ t p trung đánh giá th c tr ng tham nhũng,ầ ả ậ ự ạ

c ý làm trái quy đ nh trong h th ng NHTM trên đ a bàn TP H Chíố ị ệ ố ị ồMinh trong giai đo n 2011 – 2014 và th c hi n kh o sát ý ki n c a cánạ ự ệ ả ế ủ

b nhân viên m t s ngân hàng trên đ a bàn đ ki m đ nh s phù h pộ ộ ố ị ể ể ị ự ợ

c a mô hình lý thuy t nói trên T t c sẽ là c s đ tác gi đ a ra m tủ ế ấ ả ơ ở ể ả ư ộ

s gi i pháp ph n 3.ố ả ở ầ

CH ƯƠ NG 2

TH C TR NG THAM NHŨNG, C Ý LÀM TRÁI QUY Đ NH TRONG H Ự Ạ Ố Ị Ệ

TH NG NGÂN HÀNG TH Ố ƯƠ NG M I TP H CHÍ MINH TRONG GIAI Ạ Ồ

Theo Báo cáo k t qu kh o sát xã h i h c “tham nhũng t góc nhìnế ả ả ộ ọ ừ

c a ng i dân, doanh nghi p và cán b công ch c” do Thanh tra Chínhủ ườ ệ ộ ứ

ph ch trì, ph i h p v i văn phòng ban ch đ o Trung ng v phòngủ ủ ố ợ ớ ỉ ạ ươ ề

ch ng tham nhũng và ngân hàng th gi i th c hi n cho th y tham nhũngố ế ớ ự ệ ấ

là m t trong ba v n đ nghiêm tr ng nh t t i Vi t Nam (xem hình 2.1).ộ ấ ề ọ ấ ạ ệ

Hình 2.1 Nh ng v n đ nghiêm tr ng nh t t i Vi t Nam ữ ấ ề ọ ấ ạ ệ

Ngu n: Thanh tra chính ph , 2013 ồ ủ

Cũng trong báo cáo này, k t qu c a các cu c kh o sát t góc nhìnế ả ủ ộ ả ừ

c a cán b công ch c, ng i dân và doanh nghi p đã cho th y t l thamủ ộ ứ ườ ệ ấ ỷ ệnhũng trong m t s lĩnh v c đ c nêu trong hình 2.2:ộ ố ự ượ

Hình 2.2 T l tham nhũng trong m t s lĩnh v c ỷ ệ ộ ố ự

Ngu n: Thanh tra chính ph , 2013 ồ ủ

Hàng năm, T ch c Minh b ch Qu c t (tên Ti ng Anh làổ ứ ạ ố ế ếTransparency International - là m t t ch c phi chính ph qu c t ho tộ ổ ứ ủ ố ế ạ

đ ng trong công cu c ch ng tham nhũng t i các qu c gia, cũng nh qu cộ ộ ố ạ ố ư ố

t ) đã t ch c nh ng cu c kh o sát và th ng kê v tình hình tham nhũngế ổ ứ ữ ộ ả ố ề

và ch ng tham nhũng c a các qu c gia trên th gi i B ng 2.1 nêu ch số ủ ố ế ớ ả ỉ ốtham nhũng c a Vi t Nam t năm 2001 đ n năm 2013 do T ch c Minhủ ệ ừ ế ổ ứ

b ch Qu c t x p h ng ạ ố ế ế ạ

B ng 2.1 Ch s tham nhũng c a Vi t Nam qua các năm ả ỉ ố ủ ệ

Ch s tham nhũng c a Vi t Nam qua các năm ỉ ố ủ ệ

Năm Ch s , đi m 1-10 (<5 đi m là có m cỉ ố ể ể ứ

nh ng năm g n đây Theo đánh giá c a t ch c minh b ch qu c t , ữ ầ ủ ổ ứ ạ ố ế ởchâu Á, tình hình tham nhũng Vi t Nam nghiêm tr ng h n so v iở ệ ọ ơ ớSingapore, Nh t B n, Hàn Qu c, Brunei, Malaysia, Trung Qu c, Thái Lan,ậ ả ố ốIndonesia Vi t Nam ch x p trên đ c m t s qu c gia đang phát tri nệ ỉ ế ượ ộ ố ố ểkhác nh Mông C , Philippines, Lào, Nepal, Campuchia, Myanmar ư ổ

2.2 Th c tr ng tham nhũng, c ý làm trái quy đ nh trong h ự ạ ố ị ệ

th ng NHTM trên đ a bàn TP H Chí Minh trong giai đo n 2011 – ố ị ồ ạ 2014.

2.2.1 Th c tr ng tham nhũng, c ý làm trái quy đ nh trong h ự ạ ố ị ệ

th ng NHTM trên đ a bàn TP H Chí Minh giai đo n 2011 – 2014 ố ị ồ ạ

Ngân hàng th ng m i v i b n ch t ho t đ ng là kinh doanh ti nươ ạ ớ ả ấ ạ ộ ề

t nên luôn ph i đ i m t v i nguy c b tham nhũng, c ý làm trái, th mệ ả ố ặ ớ ơ ị ố ậchí l a đ o đ chi m đo t v n t c bên ngoài l n bên trong Nhi u vừ ả ể ế ạ ố ừ ả ẫ ề ụ

h u qu r t nghiêm tr ng, b i các cán b ngân hàng là nh ng ng iậ ả ấ ọ ở ộ ữ ườ

hi u rõ nh t quy trình nghi p v , h th ng qu n tr n i b và các ch tể ấ ệ ụ ệ ố ả ị ộ ộ ố

ki m soát đ c thi t l p và ho t đ ng ra sao Theo báo cáo Văn phòngể ượ ế ậ ạ ộBan ch đ o Trung ỉ ạ ương v phòng ch ng tham nhũng, t năm 2007-ề ố ừ

2011 trên c n c đã th c hi n đi u tra 30 v tham ô, tham nhũng t iả ướ ự ệ ề ụ ạ

15 ngân hàng, liên quan đ n 81 cán b trong ngành, t ng s ti n thi tế ộ ổ ố ề ệ

h i là 11.565 t đ ng, 3.370 l ng vàng và 8000 USD Trong năm 2012 –ạ ỷ ồ ượ

2013, C c C nh sát đi u tra t i ph m v tr t t qu n lý kinh t và ch cụ ả ề ộ ạ ề ậ ự ả ế ứ

v (C46) đã x l 80 v án, kh i t 40 v , liên quan đ n 70 cán b ngânụ ử ỷ ụ ở ố ụ ế ộhàng, thi t h i ti n v n Nhà n c h n 8.000 t đ ng, nh ng s ti nệ ạ ề ố ướ ơ ỷ ồ ư ố ề

ch a thu h i đ n 2.000 t Chín tháng đ u năm 2014, c quan đi u traư ồ ế ỷ ầ ơ ề

đã đi u tra và kh i t h n 300 v án trong lĩnh v c ngân hàng, tài chính,ề ở ố ơ ụ ự

ch ng khoán Trong đó có m t s v n i b t nh v Agribank chi nhánhứ ộ ố ụ ổ ậ ư ụ

7 – TP H Chí Minh, ngân hàng phát tri n Vi t Nam VDB Minh H i…ồ ể ệ ả

Trong báo cáo đ xu t c a Vi n ki m sát nhân dân t i cao v 10ề ấ ủ ệ ể ố ề

v đ i án tham nhũng, c ý làm trái quy đ nh nghiêm tr ng ph c t p x yụ ạ ố ị ọ ứ ạ ả

ra trong giai đo n 2009 – 2014 thì có đ n 8 v liên quan đ n ngân hàngạ ế ụ ế

và 4 v x y ra trên đ a bàn TP H Chí Minh và 7 v x y ra trong giaiụ ả ị ồ ụ ả

đo n 2011 - 2014 Đi n hình nh : V tham ô tài s n, l i d ng ch cạ ể ư ụ ả ợ ụ ứquy n x y ra t i Công ty cho thuê tài chính II thu c ngân hàng nôngề ả ạ ộnghi p và phát tri n nông thôn năm 2012, gây thi t h i 531 t đ ng Ôngệ ể ệ ạ ỷ ồ

Vũ Qu c H o – T ng Giám Đ c ALC II b k t án v i 4 t i danh, “Tham ô”,ố ả ổ ố ị ế ớ ộ

“l i d ng ch c v quy n h n trong khi thi hành công v ”, “l a đ oợ ụ ứ ụ ề ạ ụ ừ ảchi m đo t tài s n” và “c ý làm trái các quy đ nh c a Nhà n c v qu nế ạ ả ố ị ủ ướ ề ả

lý kinh t , gây h u qu nghiêm tr ng”.ế ậ ả ọ

V l i d ng ch c v quy n h n, c ý làm trái, l a đ o chi m đo tụ ợ ụ ứ ụ ề ạ ố ừ ả ế ạtài s n x y ra t i Công ty d t kim Đông Ph ng và chi nhánh 6 ngânả ả ạ ệ ươhàng Nông nghi p và phát tri n nông thôn năm 2012 gây th t thoát 966ệ ể ấ

t đ ng Ông H Đăng Trung – giám đ c Agribank chi nhánh 6 b k t ánỷ ồ ồ ố ị ế

v t i “vi ph m quy đ nh v cho vay trong ho t đ ng c a các t ch c tínề ộ ạ ị ề ạ ộ ủ ổ ứ

d ng”.ụ

V c ý làm trái v qu n lý v n gây h u qu nghiêm tr ng t i sụ ố ề ả ố ậ ả ọ ạ ở

qu n lý kinh doanh v n và ngo i t ngân hàng nông nghi p và phát tri nả ố ạ ệ ệ ểnông thôn năm 2009 gây thi t h i 402 t đ ng Nguy n Anh Tu n – phóệ ạ ỷ ồ ễ ấgiám đ c ph trách giao d ch kinh doanh v n ngo i t - S qu n lý ngo iố ụ ị ố ạ ệ ở ả ạ

t - Agribank b k t án v i t i “C ý làm trái quy đ nh c a Nhà n c gâyệ ị ế ớ ộ ố ị ủ ướthi t h i 402 t đ ng”.ệ ạ ỷ ồ

V l a đ o, chi m đo t tài s n và các vi ph m quy đ nh v cho vayụ ừ ả ế ạ ả ạ ị ề

t i công ty c ph n ch bi n th c ph m Ph ng Nam và m t s ngânạ ổ ầ ế ế ự ẩ ươ ộ ốhàng Sóc Trăng, H u Giang, B c Liêu năm 2012 gây thi t h i cho 8 tở ậ ạ ệ ạ ổ

ch c tín d ng trên đ a bàn t nh Sóc Trăng và B c Liêu 1.072 t đ ng.ứ ụ ị ỉ ạ ỷ ồ

V l i d ng ch c v quy n h n, c ý làm trái quy đ nh t i Ngânụ ợ ụ ứ ụ ề ạ ố ị ạhàng TMCP Công th ng Vi t Nam chi nhánh TP.HCM c a Huỳnh Thươ ệ ủ ịHuy n Nh b kh i t năm 2011 Huỳnh Th Huy n Nh đã chi m đo tề ư ị ở ố ị ề ư ế ạ4.911 t 9 công ty, 4 ngân hàng và 3 cá nhân, kh năng m t tr ng 3.300ừ ả ấ ắ

t đ ng.ỷ ồ

V c ý làm trái quy đ nh c a nhà n c v qu n lý kinh t gây h uụ ố ị ủ ướ ề ả ế ậ

qu nghiêm tr ng t i h i s ACB t i TP.HCM năm 2011 thi t h i 700 tả ọ ạ ộ ở ạ ệ ạ ỷ

đ ng.ồ

V c ý làm trái, thi u trách nhi m x y ra t i chi nhánh Nam Hàụ ố ế ệ ả ạ

N i c a Ngân hàng NN & PTNT năm 2012 gây thi t h i 3.099 t đ ng.ộ ủ ệ ạ ỷ ồ

Ngoài 8 đ i án tham nhũng ngành ngân hàng mà vi n ki m sátạ ệ ếnhân dân t i cao đ xu t thì còn m t s v án m i mà c quan ch cố ề ấ ộ ố ụ ớ ơ ứnăng đang trong quá trình đi u tra nh V tham nhũng x y ra ề ư ụ ả ởAgribank chi nhánh 7 v i s ti n th t thoát t m tính là h n 600 t đ ng.ớ ố ề ấ ạ ơ ỷ ồ

B ng 2.2 Các v đ i án tham nhũng, c ý làm trái quy đ nh ngân ả ụ ạ ố ị hàng giai đo n 2011 - 2014 ạ

NĂM Đ A BÀN Ị V ÁN Ụ S Ố TI N Ề

CHI M ĐO T Ế Ạ

KHÔNG THỂ THU H I Ồ

2011 TP.HCM

HUY NỀNHƯ

Hình 2.3 S ti n chi m đo t trong các v đ i án tham nhũng, c ý ố ề ế ạ ụ ạ ố làm trái quy đ nh ngân hàng giai đo n 2011 - 2014 ị ạ

Ngu n: T ng h p c a tác gi ồ ổ ợ ủ ả

Hình 2.4 S ti n không th thu h i trong các v đ i án tham nhũng, ố ề ể ồ ụ ạ

c ý làm trái quy đ nh ngân hàng giai đo n 2011 – 2014 ố ị ạ

đo t c a v án không l n b ng EPCO – Minh Ph ng nh ng s ti n thi tạ ủ ụ ớ ằ ụ ư ố ề ệ

h i – không có kh năng thu h i thì l i l n h n nhi u Đi li n v i vạ ả ồ ạ ớ ơ ề ề ớ ụHuy n Nh là v c ý làm sai quy đ nh t i ACB h i s t i TP H Chíề ư ụ ố ị ạ ộ ở ạ ồMinh c a b u Kiên và các lãnh đ o ngân hàng này, v i 9 ng i b t cáo,ủ ầ ạ ớ ườ ị ố

t ng s ti n s d ng sai m c đích là 1.695 t đ ng, m t tr ng 719 t ổ ố ề ử ụ ụ ỷ ồ ấ ắ ỷ

T ng s ti n mà hai v án cùng x y ra trên đ a bàn TP H Chí Minh nàyổ ố ề ụ ả ị ồ

chi m đo t là 6.606 t đ ng, kh năng m t tr ng 4.019 t đ ng, chi mế ạ ỷ ồ ả ấ ắ ỷ ồ ế

t l 60.84% trong t ng s ti n chi m đo t.ỷ ệ ổ ố ề ế ạ

Tuy không t n th t nhi u b ng năm 2011 nh ng năm 2012 là nămổ ấ ề ằ ưcao đi m v s l ng các v đ i án đ c phát hi n v i s l ng v án làể ề ố ượ ụ ạ ượ ệ ớ ố ượ ụ

4 và t n th t không kém năm 2011 là bao nhiêu, t ng s ti n chi m đo tổ ấ ổ ố ề ế ạ

là 8.732 t đ ng, s ti n không có kh năng thu h i là 3.678 t đ ng,ỷ ồ ố ề ả ồ ỷ ồchi m t l 42.12% Trong 4 v đ i án này thì có 2 v x y ra trên đ a bànế ỷ ệ ụ ạ ụ ả ị

TP H Chí Minh v i t ng s ti n chi m đo t là 5.716 t đ ng, không thồ ớ ổ ố ề ế ạ ỷ ồ ểthu h i là 1.497 t đ ng.ồ ỷ ồ

Năm 2013 có th đánh giá là năm nh nhàng nh t c a ngành ngânể ẹ ấ ủhàng nói chung và h th ng NHTM t i TP H Chí Minh nói riêng khi chệ ố ạ ồ ỉ

m t v đ i án x y ra trên đ a bàn Hà N i b kh i t , tuy nhiên s ti nộ ụ ạ ả ị ộ ị ở ố ố ềchi m đo t t v án này là không h nh , x p x 3.100 t đ ng.ế ạ ừ ụ ề ỏ ấ ỉ ỷ ồ

Năm 2014, tuy ch a có k t qu đi u tra chính th c t c quanư ế ả ề ứ ừ ơ

ch ng năng nh ng năm nay d ki n cũng là m t năm đ y sóng gió n aứ ư ự ế ộ ầ ữ

v i h th ng NHTM t i TP H Chí Minh khi trong 9 tháng đ u năm đãớ ệ ố ạ ồ ầphát hi n và kh i t nhi u v tham nhũng mà trong s đó v l n nh tệ ở ố ề ụ ố ụ ớ ấ

x y ra t i Agribank chi nhánh 7 v i con s ch a chính th c v t ng sả ạ ớ ố ư ứ ề ổ ố

ti n thi t h i là h n 600 t đ ng Cùng v i v án x y ra t i VDB Minhề ệ ạ ơ ỷ ồ ớ ụ ả ạ

H i thi t h i h n 1.000 t đ ng thì đây là hai v án gây th t thoát l nả ệ ạ ơ ỷ ồ ụ ấ ớ

nh t cho ngành ngân hàng trong năm 2014 đ n th i đi m hi n t i.ấ ế ờ ể ệ ạ

Hình 2.5 S ti n chi m đo t trong các đ i v án x y ra trên đ a bàn ố ề ế ạ ạ ụ ả ị TP.HCM giai đo n 2011 – 2014 ạ

Hình 2.6 S ti n không th thu h i trong các v đ i án x y ra trên ố ề ể ồ ụ ạ ả

đ a bàn ị TP.HCM giai đo n 2011 – 2014 ạ

Ngu n: T ng h p c a tác gi ồ ổ ợ ủ ả

Nhìn chung l i, tình hình tham nhũng, c ý làm trái quy đ nh trongạ ố ị

h th ng NHTM trên đ a bàn TP.HCM trong giai đo n hi n nay đang th cệ ố ị ạ ệ ự

s r t nghiêm tr ng, đây là h l y t t y u cho giai đo n phát tri n tự ấ ọ ệ ụ ấ ế ạ ể ồ ạ

c a h th ng NHTM trên đ a bàn trong giai đo n 2007 – 2011 trong khiủ ệ ố ị ạ

kh năng và quy trình qu n lý c a ngành ngân hàng là ch a t t M tả ả ủ ư ố ộ

đi m đáng l u tâm n a là, các v án l n nh x y ra trên đ a bàn TP Hể ư ữ ụ ớ ỏ ả ị ồ

Chí Minh h u h t đ u do cán b ngân hàng c ý làm sai ch đ , th lầ ế ề ộ ố ế ộ ể ệquy đ nh, l i d ng ch c v quy n h n th c hi n hành vi tham nhũng, cị ợ ụ ứ ụ ề ạ ự ệ ố

ý làm trái b ng gi y t gi , ch ký gi , c u k t v i các t ch c, cá nhânằ ấ ờ ả ữ ả ấ ế ớ ổ ứchi m đo t tài s n c a ngân hàng Đi u này cho th y nguyên nhân sâuế ạ ả ủ ề ấ

xa c a tham nhũng, c ý làm trái quy đ nh ngân hàng ph n l n đ u xu tủ ố ị ầ ớ ề ấphát t n i t i c a các ngân hàng, các y u t vĩ mô ch là các y u t nhừ ộ ạ ủ ế ố ỉ ế ố ả

h ng gián ti p, tác đ ng đ n tham nhũng thông qua nh ng y u t n iưở ế ộ ế ữ ế ố ộ

kh ng đ a vào th ch p đ tham ô chi m đo t ti n c a ngân hàng nhố ư ế ấ ể ế ạ ề ủ ư

v Huỳnh Th Huy n Nh dùng con d u gi đ làm gi các h p đ ngụ ị ề ư ấ ả ể ả ợ ồ

ti n g i, h s gi sau đó th ch p t i m t s ngân hàng đ r i chi mề ử ồ ơ ả ế ấ ạ ộ ố ể ồ ế

ti n c a Ngân hàng NN&PTNT Vi t Nam, Chi nhánh C chi chi m đo tề ủ ệ ủ ế ạ2,84 t đ ng trong tài kho n c a 13 khách hàng đang g i t i ngân hàngỷ ồ ả ủ ử ạ

đ s d ng cá nhân.ể ử ụ

- L i d ng khâu qu n lý giám sát thi u ch t chẽ, th c hi n rút b tợ ụ ả ế ặ ự ệ ớ

ti n trong công tác ti p quỹ ATM đ ph c v m c đích riêng Đi n hìnhề ế ể ụ ụ ụ ể

nh tr ng h p c a Nguy n Thanh Nhàn – nhân viên kho quỹ Agribbankư ườ ợ ủ ễBình Th nh chi m đo t h n 20 t đ ng trong năm 2011.ạ ế ạ ơ ỷ ồ

2.2.1.2 Cán b nhân viên nh n h i l , l m quy n, l i d ng ch c v ộ ậ ố ộ ạ ề ợ ụ ứ ụ tham ô tài s n ả

- Nh n h i l c a khách hàng đ h p th c hóa h s xin vay khôngậ ố ộ ủ ể ợ ứ ồ ơđúng quy đ nh nh nh n tài s n đ m b o không đúng quy đ nh, tài s nị ư ậ ả ả ả ị ả

đ m b o gi , h tr h p l hóa h s tài chính không đ t yêu c u nhả ả ả ỗ ợ ợ ệ ồ ơ ạ ầ ư

tr ng h p tiêu c c x y ra t i chi nhánh 3 TP H Chí Minh c aườ ợ ự ả ạ ồ ủAgribank Giám đ c Agribank chi nhánh 3 nh n h i l và xét duy t cácố ậ ố ộ ệ

h s vay không đúng quy đ nh, gây th t thoát 191 t đ ng, ch thu h iồ ơ ị ấ ỷ ồ ỉ ồ

đ c 80 t , m t tr ng 111 t đ ng.ượ ỷ ấ ắ ỷ ồ

- Đ nh giá tr tài s n th ch p cao h n giá tr th c ho c không cóị ị ả ế ấ ơ ị ự ặtài s n đ m b o và ngân hàng duy t cho vay, th m chí có tr ng h pả ả ả ệ ậ ườ ợcán b ngân hàng còn ch đ ng g i ý, h ng d n cho khách hàng cáchộ ủ ộ ợ ướ ẫ

th c trái pháp lu t đ hoàn t t h s xin vay v n khi ch a đ đi u ki n.ứ ậ ể ấ ồ ơ ố ư ủ ề ệ

Đi n hình nh v tham nhũng, th t thoát h n 120 t đ ng Agribankể ư ụ ấ ơ ỷ ồ ởTân Bình năm 2009

- L i d ng v trí công tác, l m quy n khi thi hành công v nh mợ ụ ị ạ ề ụ ằchi m đo t tài s n Đi n hình là v án Huỳnh Th Huy n Nh x y ra t iế ạ ả ể ụ ị ề ư ả ạPhòng giao d ch Đi n Biên Ph , Ngân hàng TMCP Công Th ng Vi tị ệ ủ ươ ệNam, Chi nhánh TPHCM

2.2.1.3 Cán b nhân viên l i d ng ch c v , quy n h n gây nh ộ ợ ụ ứ ụ ề ạ ả

h ng đ i v i ng i khác đ tr c l i ưở ố ớ ườ ể ụ ợ

Đây là hành vi c a cán b ngân hàng l i d ng ch c v , quy n h nủ ộ ợ ụ ứ ụ ề ạ

tr c ti p ho c qua trung gian đ nh n ho c sẽ nh n tài s n, l i ích v tự ế ặ ể ậ ặ ậ ả ợ ậ