Tài liệu giáo dục địa phương tỉnh bạc liêu lơp 3

Trang 2 TỈNHUỶ BAN NHÂN DÂN TỈNH BẠC LIÊUSỞ GIÁO DỤC, KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆLÂM THỊ SANG – TRẦN THỊ KIM NHUNG đồng Tổng Chủ biênNGUYỄN BÁ LONG – TRẦN MINH HƯỜNG đồng Chủ biênHỨA XƯỚNG TÍN

3

UỶ BAN NHÂN DÂN TỈNH BẠC LIÊU

SỞ GIÁO DỤC, KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ

LÂM THỊ SANG – TRẦN THỊ KIM NHUNG (đồng Tổng Chủ biên) NGUYỄN BÁ LONG – TRẦN MINH HƯỜNG (đồng Chủ biên)

HỨA XƯỚNG TÍN – HỒ PHAN MINH TÚ

3

LỜI NÓI ĐẦU

Các em học sinh thân mến!

Nhằm đáp ứng nội dung giáo dục địa phương của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, Tài liệu giáo dục địa phương tỉnh Bạc Liêu – Lớp 3 được biên soạn gồm 5 chủ đề:

Chủ đề 1: Những địa danh nơi em sống

Chủ đề 2: Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt – Khu căn cứ Cái Chanh Chủ đề 3: Nghệ thuật Đờn ca tài tử ở tỉnh Bạc Liêu

Chủ đề 4: Vườn chim và Vườn nhãn cổ ở tỉnh Bạc Liêu

Chúc các em có được những trải nghiệm thú vị và nhiều kiến thức

bổ ích khi đồng hành cùng Tài liệu giáo dục địa phương tỉnh Bạc Liêu – Lớp 3.

Nhóm tác giả

CÁC KÍ HIỆU SỬ DỤNG TRONG TÀI LIỆU

Học sinh huy động kiến thức, kinh nghiệm cá nhân

để tham gia hoạt động tạo hứng thú, tò mò vào chủ đề mới

Học sinh thực hiện các hoạt động quan sát, thảo luận, tìm kiếm thông tin nhằm phát hiện và chiếm lĩnh những điều mới, chưa biết của chủ đề

Học sinh giải quyết các vấn đề của thực tế hoặc vấn đề có liên quan đến tri thức của chủ đề, từ đó phát huy tính mềm dẻo của tư duy, khả năng sáng tạo

Học sinh sử dụng kiến thức, kĩ năng được trang

bị để giải quyết các vấn đề, tình huống, chủ đề tương tự hay biến đổi,… nhằm khắc sâu kiến thức hình thành kĩ năng, kĩ xảo một cách chắc chắn

DI TÍCH LỊCH SỬ QUỐC GIA ĐẶC BIỆT –

KHU CĂN CỨ CÁI CHANH 14

NHỮNG ĐỊA DANH NƠI EM SỐNG

CHỦ ĐỀ

1

Biểu tượng ba dân tộc Kinh, Khmer, Hoa ở tỉnh Bạc Liêu

tại Quảng trường Hùng Vương, thành phố Bạc Liêu

Khởi động

Khám phá

Luyện tập

Vận dụng

Cùng hát (hoặc nghe) bài hát Bạc Liêu đất trời yêu thương (sáng tác:

Đình Văn) để ca ngợi vẻ đẹp của quê hương Bạc Liêu.Khởi động

Khám phá

Luyện tập

Vận dụng

Hoạt động 1: Tìm hiểu về sự hình thành của vùng đất và tên gọi Bạc Liêu

Đọc thông tin và trả lời câu hỏi.

1 Sự hình thành của vùng đất Bạc Liêu

Vùng đất Bạc Liêu do Mạc Cửu quy tụ dân lập nên Về mặt lịch sử, vùng đất này mới hình thành trên 200 năm Do điều kiện đất đai và cấu tạo dân cư buổi đầu, Bạc Liêu không giống các tỉnh miền Trung, miền Bắc – dân cư không hình thành từ “luỹ tre làng”, “cha truyền con nối” Dân cư Bạc Liêu đa số là dân “xiêu tán”, nghèo khổ “tha phương cầu thực” Họ định cư rải rác trên các gò đất cao, trên các bờ sông, các kinh xáng Người Kinh, người Khmer, người Hoa sống đan xen nhau; luôn tương trợ, đoàn kết khi hoạn nạn; chân thành, cởi mở

(Nguồn: Vài nét về tính cách và văn hoá của người Bạc Liêu, Cổng

thông tin điện tử tỉnh Bạc Liêu)

1

Tỉnh Bạc Liêu được định danh vào ngày 20/12/1899 Ngày 22/10/1956, tỉnh Bạc Liêu bị giải thể, nhập vào tỉnh Ba Xuyên Ngày 08/9/1964, tỉnh Bạc Liêu được tái lập Tháng 02/1976, Hội đồng Chính phủ cách mạng lâm thời miền Nam Việt Nam hợp nhất hai tỉnh Bạc Liêu – Cà Mau thành tỉnh Minh Hải Ngày 01/01/1997, tỉnh Bạc Liêu được tái lập lần thứ hai và giữ nguyên tên gọi cho đến ngày nay

? 1 Ai là người có công khai phá vùng đất Bạc Liêu?

2 Em có suy nghĩ gì về sự đoàn kết, tương trợ của ba dân tộc Kinh, Khmer, Hoa trong quá trình khai phá, xây dựng vùng đất Bạc Liêu?

3 Tỉnh Bạc Liêu được hợp nhất với tỉnh Cà Mau vào năm nào?

4 Tỉnh Bạc Liêu được tái lập lần thứ hai vào năm nào?

2 Ý nghĩa tên gọi Bạc Liêu

Tên gọi Bạc Liêu có nhiều ý nghĩa khác nhau Bạc Liêu đọc theo giọng Triều Châu là Pô Léo, có nghĩa là xóm nghèo, làm nghề hạ bạc (tức nghề chài lưới, đánh cá, đi biển) Pô phát âm theo tiếng Hán Việt

là Bạc và Léo phát âm là Liêu Một giả thuyết khác cho rằng: theo cách phát âm của người Khmer, Pô là bót, đồn; Liêu là Lào (tức

Ai Lao) Vì trước khi người Hoa đến sinh sống, nơi đây từng có một đồn binh của người Lào Còn người Pháp căn cứ vào tên Pô Léo theo tiếng Triều Châu nên gọi vùng đất này là Phêcheri – chaume (đánh cá và cỏ tranh)

(Nguồn: Cổng thông tin điện tử tỉnh Bạc Liêu)

? Tên gọi Bạc Liêu có những ý nghĩa nào?

Em cần nhớ!

Tỉnh Bạc Liêu chính thức được định danh vào năm 1899, dưới thời Pháp thuộc Năm 1964, tên gọi Bạc Liêu được tái lập lần thứ nhất Năm 1997, tên gọi Bạc Liêu được tái lập lần thứ hai

và giữ nguyên cho đến ngày nay.

Trải qua bao biến cố, thăng trầm của lịch sử, vùng đất Bạc Liêu ngày càng trù phú do phù sa bồi lấn ra biển và hơn hết là nhờ

sự “chung sức, đồng lòng” dựng xây quê hương của ba dân tộc Kinh, Khmer, Hoa.

Chợ Bạc Liêu thời Pháp thuộc

2

Hoạt động 2: Khám phá các địa danh huyện, thị xã, thành phố thuộc

tỉnh Bạc Liêu

3

4

Một góc đường Trần Phú, thành phố Bạc Liêu

Trung tâm Khu hành chính thị xã Giá Rai

Quan sát hình ảnh và thực hiện yêu cầu.

6

7

Bờ kè trung tâm thị trấn Phước Long, huyện Phước Long

Đường vào trung tâm hành chính huyện Vĩnh Lợi

? 1 Kể tên và nêu một số thông tin (nếu em biết) về các địa danh

thuộc tỉnh Bạc Liêu trong những hình ảnh trên.

2 Em đã được tham quan, trải nghiệm địa danh nào? Hãy chia sẻ trải nghiệm của em về nơi đó.

8

9

Đường vào trung tâm thị trấn Gành Hào, huyện Đông Hải

Trung tâm Văn hoá – Thể thao huyện Hồng Dân

Khởi động

Khám phá

Luyện tập

Vận dụng

Hoạt động 1: Hoàn thành phiếu học tập vào vở theo mẫu sau:

Thông tin Điều em biết

Năm 1976, tỉnh Bạc Liêu hợp nhất với tỉnh Cà Mau

Hoạt động 2: Liệt kê vào vở một số địa điểm tiêu biểu của huyện, thị xã,

thành phố nơi em đang sinh sống theo mẫu sau:

Tên huyện, thị xã, thành phố

(nơi em đang sinh sống) Địa điểm nổi bật

Thành phố Bạc Liêu

– Khu du lịch Nhà Mát– Nhà Công tử Bạc Liêu– Vườn chim Bạc Liêu– …

Em có biết?

Tỉnh Bạc Liêu gồm có thành phố Bạc Liêu, thị xã Giá Rai và

5 huyện là: Vĩnh Lợi, Hoà Bình, Phước Long, Hồng Dân, Đông Hải Bạc Liêu là tỉnh có nhiều cộng đồng dân tộc cùng chung sống hoà bình, đoàn kết, giúp đỡ lẫn nhau trong xây dựng và phát triển quê hương

Phong cách ứng xử của người dân Bạc Liêu mang tính cách dân dã, chất phác, bộc trực, dám phản kháng mạnh mẽ trước bất công xã hội.

Hoạt động 3: Giới thiệu một địa điểm ở nơi em đang sinh sống.

Chọn một trong các địa điểm em vừa liệt kê ở Hoạt động 2 để giới

thiệu với các bạn theo gợi ý sau:

– Tên địa điểm? Địa điểm này thuộc địa phương nào của tỉnh Bạc Liêu? – Địa điểm đó có gì nổi bật?

– Tình cảm, ấn tượng của em với địa điểm đó như thế nào?

Khởi động

Khám phá

Luyện tập

Vận dụng

Hoạt động 1: Cùng thầy cô và bạn bè hoặc người thân tham quan,

trải nghiệm một địa danh ở tỉnh Bạc Liêu hoặc địa phương nơi em đang sinh sống

Hoạt động 2: Chia sẻ với bạn hoặc người thân điều em ấn tượng nhất

về quê hương Bạc Liêu hoặc địa phương nơi em đang sinh sống bằng một trong các hình thức sau: sưu tầm tranh ảnh, video clip (âm nhạc, đoạn phim,…), thiết kế thiệp, viết đoạn văn ngắn,…

Hoạt động 3: Thảo luận và chia sẻ.

Xác định những việc em có thể làm để góp phần xây dựng quê hương Bạc Liêu ngày càng tươi đẹp

Ví dụ:

– Em sẽ cố gắng học tập thật giỏi để góp phần xây dựng quê hương – Em cùng các bạn luôn giữ vệ sinh trường, lớp, bảo vệ môi trường để quê hương Bạc Liêu ngày càng tươi đẹp.

– …

DI TÍCH LỊCH SỬ QUỐC GIA ĐẶC BIỆT – KHU CĂN CỨ CÁI CHANH

CHỦ ĐỀ

2

Căn cứ Cái Chanh – Khu di tích lịch sử quốc gia đặc biệt

Khởi động

Khám phá

Luyện tập

Vận dụng

Hoạt động 1: Tìm hiểu Khu căn cứ Cái Chanh

Đọc thông tin, quan sát hình ảnh và trả lời câu hỏi.

Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt – Căn cứ Cái Chanh (còn được gọi

là Khu căn cứ Tỉnh uỷ Bạc Liêu) toạ lạc trên địa bàn ấp Cây Cui, xã

Ninh Thạnh Lợi, huyện Hồng Dân Khu căn cứ Cái Chanh được khánh

thành vào năm 2015 Khu di tích được phục hồi, tôn tạo trên diện tích

sân khánh tiết, sân khấu ngoài trời, nhà trưng bày, nhà bia kỉ niệm, nhà ở và làm việc của Bí thư Tỉnh uỷ, Văn phòng Tỉnh uỷ, nhà hội trường Tỉnh uỷ, kho lúa, hầm bí mật, hầm tránh pháo,…

Cổng Khu di tích lịch sử quốc gia đặc biệt – Căn cứ Cái Chanh

5

Toàn cảnh Khu căn cứ Cái Chanh

Nhà bia kỉ niệm

Nhà trưng bày

6

7

Một số hình ảnh trong nhà trưng bày

(Em có thể tham khảo thêm thông tin về Khu căn cứ Cái Chanh qua đoạn video clip của Đài Truyền hình tỉnh Bạc Liêu: Căn cứ Cái Chanh

– Tự hào truyền thống cách mạng vẻ vang, link: https://www.youtube.com/ watch?v=tWG9mTbbKCU)

? 1 Khu căn cứ Cái Chanh thuộc địa phương nào của tỉnh Bạc Liêu?

2 Khu căn cứ Cái Chanh gồm những hạng mục tiêu biểu nào?

Hoạt động 2: Tìm hiểu ý nghĩa lịch sử, giáo dục và du lịch của

Khu căn cứ Cái Chanh

Nhân dân Nam Bộ đấu tranh chống Pháp

Em có biết?

Trong thời gian trú đóng và hoạt động tại Khu căn cứ Cái Chanh,

Xứ uỷ Nam Bộ và Tỉnh uỷ Bạc Liêu đã kịp thời đưa ra những chủ trương, quyết định đúng đắn, chỉ đạo phong trào cách mạng miền Nam đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác, góp phần to lớn vào thắng lợi vẻ vang của quân và dân cả nước, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước.

Ngày 31/12/2020, Khu căn cứ Cái Chanh, huyện Hồng Dân vinh dự được Thủ tướng Chính phủ xếp hạng là Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt đầu tiên ở tỉnh Bạc Liêu và vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Quan sát hình ảnh, đọc thông tin và trả lời câu hỏi.

Mô hình: Người dân đưa chiến sĩ làm nhiệm vụ trong Khu căn cứ Cái Chanh

Trong những năm kháng chiến chống Pháp, Cái Chanh là căn cứ, hậu phương vững chắc của Xứ ủy Nam Bộ, Trung ương Cục miền Nam,

Uỷ ban Kháng chiến hành chính Nam Bộ, Tỉnh uỷ Bạc Liêu, Trong kháng chiến chống Mỹ, Cái Chanh một lần nữa trở thành căn cứ địa cách mạng vững chắc cho Khu uỷ khu Tây Nam Bộ, Tỉnh uỷ Bạc Liêu

Từ khi được chọn làm khu căn cứ cho đến khi kháng chiến thắng lợi hoàn toàn, Căn cứ Cái Chanh đã làm tròn vai trò, sứ mệnh lịch sử; chở che, nuôi dưỡng và phát triển lực lượng cách mạng; là niềm

tự hào to lớn của nhân dân tỉnh Bạc Liêu

Học sinh tham quan Khu căn cứ Cái Chanh

13

Đoàn viên thanh niên nghe thuyết minh về các hình ảnh trong nhà trưng bày

Khu căn cứ Cái Chanh là địa chỉ đỏ, điểm tham quan về nguồn,

giáo dục truyền thống cách mạng và tinh thần yêu nước đối với thế hệ trẻ

Khu di tích cũng là một điểm du lịch tiêu biểu của tỉnh Bạc Liêu Mỗi năm, nơi đây đón hàng ngàn lượt đảng viên, đoàn viên, hội viên

và nhân dân các nơi về thăm viếng, học tập

Lãnh đạo tỉnh Bạc Liêu tham quan Nhà trưng bày tại Khu căn cứ Cái Chanh

Với những ý nghĩa to lớn đó, tỉnh Bạc Liêu tiến hành triển khai lập quy hoạch tổng thể nhằm bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị của

di tích gắn với phát triển kinh tế – xã hội của tỉnh

?

1 Cho biết ý nghĩa lịch sử của Khu căn cứ Cái Chanh.

2 Khu di tích trên có ý nghĩa giáo dục như thế nào đối với thế hệ trẻ?

15

16

Địa chỉ Các hạng mục tiêu biểu Ý nghĩa

Khu căn cứ Cái Chanh

Địa chỉ: ấp Cây Cui,

Hoạt động 2: Giới thiệu về Khu căn cứ Cái Chanh.

Từ những thông tin ở Hoạt động 1 phần Luyện tập, cùng các bạn

giới thiệu về Khu căn cứ Cái Chanh theo những gợi ý sau:

– Địa chỉ khu di tích:…

– Các hạng mục tiêu biểu của khu di tích:…

– Giá trị, ý nghĩa của khu di tích:…

– Tình cảm, ấn tượng của em với khu di tích:…

Hoạt động 1: Cùng thầy cô và bạn bè hoặc người thân tham quan,

trải nghiệm Khu căn cứ Cái Chanh

Hoạt động 2: Khi đến thăm khu di tích, em và các bạn cần có thái độ

như thế nào?

Gợi ý:

– Tuân thủ nội quy khu di tích;

– Tuyệt đối thực hiện theo hướng dẫn của thầy cô và người quản lý khu di tích;

– Có ý thức bảo vệ môi trường, cảnh quan của khu di tích

Hoạt động 3: Nêu những việc cần làm khi tham quan Khu di tích.

Khởi động

Khám phá

Luyện tập

Vận dụng

Khởi động

Khám phá

Luyện tập

Vận dụng

1 Quan sát và mô tả các hoạt động trong những hình dưới đây.

2 Em đã tham gia hoặc gặp các hoạt động này ở đâu? Hãy chia sẻ

với các bạn về những điều em biết được qua các hoạt động trên

2 1

Nghệ thuật Đờn ca tài tử ra đời từ hơn một thế kỉ trước Đờn ca

tài tử có nguồn gốc từ Nhã nhạc cung đình Huế, đây là loại hình

âm nhạc dân gian rất phổ biến ở các tỉnh Nam Bộ và trở thành

Hội thi Giọng ca nhí ở tỉnh Bạc Liêu Ở tỉnh Bạc Liêu, Đờn ca tài tử

được diễn ra mọi nơi

Quan sát hình ảnh, đọc thông tin và trả lời câu hỏi.

? 1 Nghệ thuật Đờn ca tài tử bắt nguồn từ đâu, ra đời trong

khoảng thời gian nào?

2 Mô tả và nêu cảm nhận của em về hai hình ảnh trên

Hoạt động 2: Khám phá các nhạc cụ của Đờn ca tài tử

Hoạt động 3: Tìm hiểu “cái nôi” của Đờn ca tài tử

9

? 1 Kể tên và mô tả (nếu em biết) về các loại nhạc cụ trong hình ảnh trên.

2 Ngoài các nhạc cụ kể trên, em còn biết thêm những nhạc cụ nào khác của Đờn ca tài tử? Hãy chia sẻ với bạn về một loại nhạc cụ

mà em đã được trải nghiệm.

Khu lưu niệm Nghệ thuật Đờn ca tài tử Nam Bộ và nhạc sĩ Cao Văn Lầu

Quan sát hình ảnh, đọc thông tin và trả lời câu hỏi.

Quan sát hình ảnh, đọc thông tin và trả lời câu hỏi.

Tỉnh Bạc Liêu được xem là một trong những cái nôi của Đờn ca tài tử vì nơi đây đã sản sinh ra những nhạc sĩ nổi tiếng, những bản nhạc bất hủ cho loại hình nghệ thuật này Bạc Liêu còn là một trong những tỉnh đi đầu trong việc đầu tư xây dựng nơi lưu giữ và trưng

bày tài liệu, hiện vật về nghệ thuật Đờn ca tài tử.

Ở Bạc Liêu, Đờn ca tài tử được mọi người yêu thích và được trao truyền từ thế hệ này qua thế hệ khác

Em có biết?

Trong giới Đờn ca tài tử Nam Bộ xưa nay thường truyền tụng nhau: “Đờn ca tài tử, nhất Bạc Liêu – nhì Cần Đước” và cho rằng, Bạc Liêu chính là “cái nôi của Đờn ca tài tử” Đặc biệt, ở Bạc Liêu, Đờn ca tài tử được mọi người yêu thích và được trao truyền từ thế hệ này qua thế hệ khác.

Ngày 05/12/2013, Nghệ thuật Đờn ca tài tử Nam Bộ đã được

Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hoá Liên hiệp quốc (UNESCO) công nhận là Di sản Văn hoá phi vật thể đại diện của nhân loại.

? 1 Vì sao Bạc Liêu được gọi là “cái nôi của Đờn ca tài tử”?

2 Ở Bạc Liêu, Đờn ca tài tử được lưu giữ như thế nào?

Kỉ niệm 90 năm bản Dạ cổ hoài lang Đờn ca tài tử ở tỉnh Bạc Liêu được

truyền từ thế hệ này qua thế hệ khác

Khởi động

Khám phá

Luyện tập

Vận dụng

Hoạt động 1: Hoàn thành phiếu học tập sau vào vở theo mẫu.

Câu hỏi Trả lời

Ở Bạc Liêu, những ai tham gia Đờn ca

Nghệ thuật Đờn ca tài tử Nam Bộ được

Hoạt động 2: Cùng thầy cô và bạn bè hoặc người thân trải nghiệm

nghệ thuật Đờn ca tài tử.

Hoạt động 3: Chọn một điều em ấn tượng nhất về Đờn ca tài tử để

giới thiệu với thầy cô, bạn bè, cha mẹ và người thân

VƯỜN CHIM VÀ VƯỜN NHÃN CỔ

2

Cổng chào Vườn chim Bạc Liêu

Khởi động

Khám phá

Luyện tập

Vận dụng

Nghe bài hát Đất trời Bạc Liêu (nhạc và lời: Quốc Đại) và cho biết,

ca khúc này nhắc đến những hình ảnh nào của tỉnh Bạc Liêu?

Hoạt động 1: Tìm hiểu Vườn chim Bạc Liêu

1 Địa chỉ, đặc điểm Vườn chim Bạc Liêu

Vườn chim Bạc Liêu rộng 130 héc-ta thuộc địa phận phường

Nhà Mát, thành phố Bạc Liêu Tại đây, có hơn 100 loài chim, cò với lượng cá thể lên đến hơn 60 000 con; trong đó, có nhiều loài chim quý hiếm được ghi vào Sách đỏ Việt Nam và thế giới Vào mùa sinh sản của các loài chim (từ tháng 5 đến tháng 10 hằng năm), không

gian Vườn chim Bạc Liêu ngập tràn tiếng chim ríu rít, với hàng trăm

cung giọng lảnh lót khác nhau

? 1 Vườn chim Bạc Liêu thuộc địa phương nào của tỉnh Bạc Liêu?

2 Em thích hình ảnh hay ấn tượng với thông tin nào nhất về Vườn chim Bạc Liêu? Vì sao?

3 Nêu cảm nhận của em về môi trường sống của các loài chim ở Vườn chim Bạc Liêu.

2 Một số loài chim quý hiếm ở Vườn chim Bạc Liêu