Tiểu luận Quan điểm chủ nghĩa Mác Lê nin về giai cấp công nhân và sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân

Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân là phạm trù cơ bản nhất của Chủ nghĩa xã hội khoa học. Phát hiện ra sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân là một trong những cống hiến vĩ đại của chủ nghĩa Mác – Lênin.

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT TP HCM

GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN: ThS Trần Thị Phương

Tp Hồ Chí Minh, tháng 5 năm 2023

DANH SÁCH NHÓM THAM GIA VIẾT TIỂU LUẬN

HỌC KÌ 2, NĂM HỌC: 2022-2023

Nhóm 04A Thứ 3 tiết 01, 02 Tên đề tài: Quan niệm của Chủ nghĩa Mác – Lênin về giai cấp công nhân và sứ mệnh

lịch sử của giai cấp công nhân Liên hệ thực tiễn

Nhận xét của giảng viên:

Ngày 9 tháng 5 năm 2023

Giảng viên chấm điểm

Trần Thị Phương

MỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục tiêu nghiên cứu 1

CHƯƠNG 1: QUAN NIỆM CỦA CHỦ NGHĨA MÁC-LÊNIN VỀ GIAI CẤP CÔNG NHÂN VÀ SỨ MỆNH LỊCH SỬ CỦA GIAI CẤP CÔNG NHÂN 2

1.1 Khái niệm về giai cấp công nhân theo quan niệm của chủ nghĩa Mác-Lênin 2

1.2 Đặc điểm của giai cấp công nhân 3

1.3 Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân 4

1.3.1 Định nghĩa sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân 4

1.3.2 Nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân 4

1.4 Những điều kiện quy định sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân 5

1.4.1 Điều kiện khách quan 5

1.4.2 Nhân tố chủ quan 7

CHƯƠNG 2: LIÊN HỆ THỰC TẾ: SỰ RA ĐỜI VÀ PHÁT TRIỂN CỦA GIAI CẤP CÔNG NHÂN 9

2.1 Quá trình hình thành và phát triển của giai cấp công nhân 9

2.2 Thực trạng của giai cấp công nhân Việt Nam hiện nay 11

2.2.1 Về số lượng, cơ cấu 11

2.2.2 Chất lượng giai cấp công nhân 12

2.2.3 Đời sống, việc làm của công nhân lao động 13

2.2.4 Ý thức, tâm trạng chính trị 14

2.3 Định hướng và giải pháp phát triển của giai cấp công nhân Việt Nam hiện nay 15

KẾT LUẬN 20

1.Ý nghĩa nghiên cứu đề tài 20

2 Ý nghĩa đối với bản thân 20

PHỤ LỤC – BẢNG PHÂN CÔNG NHIỆM VỤ NHÓM 22

TÀI LIỆU THAM KHẢO 23

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong bất kỳ xã hội nào, mỗi người trực tiếp sản xuất trong những lĩnh vực sản xuất công nghiệp và dich vụ công nghiệp hay của người công nhân luôn có vai trò đóng góp trực tiếp ra lịch sử mà còn là nhóm người có vai trò quan trọng phát triển phương tiện sản xuất

và phát triển giá trị thặng dư và chính trị xã hội Chủ nghĩa xã hội khoa học là một trong ba

bộ phận hợp thành của học thuyết Mác - Lênin đã nghiên cứu và phân tích khá đầy đủ tất

cả những nguyên lý chính trị khoa học của sự xuất hiện, phát triển và biến đổi của những

mô hình xã hội mới Trong đó, chủ nghĩa xã hội khoa học chủ yếu phân tích các nguyên lý căn bản, các điều kiện và các quy luật về con đường và phương thức hoạt động của giai cấp công nhân khi chuyển đổi từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội

Với ý nghĩa quan trọng và lớn lao của của giai cấp công nhân, việc xác định sứ mạng lịch sử của giai cấp công nhân có vai trò quan trọng cao cả trong khoa học lẫn thực tế

Trước sự khủng hoảng và sụp đổ của chủ nghĩa xã hội ở Liên xô và Đông Âu, nhiều người đã bộc lộ sự dao động và hoài nghi về sứ mệnh lịch sử của giai câp công nhân Bọn

cơ hội xét lại và các thế lực chống cộng có cơ sở mới để phủ nhận sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân, vai trò lãnh đạo của Đảng cộng sản và chủ nghĩa xã hội

Sự ảnh hưởng của sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân không chỉ tác động đến

sự chuyển biến của lịch sử thế giới làm chuyển đổi từ hình thái kinh tế xã hội này sang hình thái kinh tế xã hội khác, thay đổi từ chế độ kinh tế này sang chế độ kinh tế khác…mà còn khiến tình hình kinh tế chính trị xã hội trên toàn thế giới bị thay đổi, nó tác động trực tiếp tới quá trình sản xuất, tới bộ mặt phát triển của thế giới

Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân là phạm trù cơ bản nhất của Chủ nghĩa xã hội khoa học Phát hiện ra sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân là một trong những cống hiến vĩ đại của chủ nghĩa Mác – Lênin

Xuất phát từ những lý do trên, nhóm em đã lựa chọn nghiên cứu đề tài Tiểu luận:

“Quan niệm của chủ nghĩa Mác - Lênin về giai cấp công nhân và sứ mệnh lịch sử

của giai cấp công nhân”

2 Mục tiêu nghiên cứu

Nắm rõ các khái niệm cơ bản liên bản đến giai cấp công nhân, sứ mệnh của giai cấp công nhân

Trong bối cảnh mới ngày nay khi quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá đang diễn

ra trên khắp thế giới và chủ nghĩa xã hội đang trong giai đoạn suy tàn và thời đại hiện nay cũng đang là thời đại chuyển đổi từ chủ nghĩa tư bản sang chủ nghĩa xã hội trên bình diện

cả thế giới và đang có nhiều xáo trộn, thay đổi thì việc làm rõ sứ mệnh lịch sử của giai

cấp công nhân đã trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết

Đối với nước ta, vấn đề này đã và đang được Đảng rất chú trọng Vì thế, sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân không chỉ thể hiện rõ trong các văn kiện đại hội đại biểu toàn quốc, mà đây còn là một trong những đề tài nghiên cứu khoa học của nhiều nhà lý luận, nhà nghiên cứu lịch sử, và của nhiều thế hệ công nhân, sinh viên

CHƯƠNG 1: QUAN NIỆM CỦA CHỦ NGHĨA LÊNIN VỀ GIAI CẤP CÔNG NHÂN VÀ SỨ MỆNH LỊCH

MÁC-SỬ CỦA GIAI CẤP CÔNG NHÂN 1.1 Khái niệm về giai cấp công nhân theo quan niệm của chủ nghĩa Mác-Lênin

Khi sử dụng khái niệm giai cấp công nhân, C Mác và Ph Ăng-ghen đã dùng một số thuật ngữ khác nhau để biểu đạt, đó là: giai cấp vô sản, giai cấp vô sản hiện đại, giai cấp công nhân hiện đại, giai cấp công nhân đại công nghiệp Mặc dù vậy, về cơ bản, những thuật ngữ này trước hết đều biếu thị một khái niệm thống nhất, đó là chi giai cấp công nhân hiện đại, con đẻ của nền sản xuất đại công nghiệp, giai cấp đại biểu cho lực lượng sàn xuất tiên tiến, cho phương thức sản xuất hiện đại

Trong phạm vi phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa, giai cấp công nhân có hai đặc trưng cơ bản:

- Thứ nhất, về phương thức lao động: Giai cấp công nhân là những tập đoàn người lao động trực tiếp hay gián tiếp vận hành những công cụ sản xuất có tính chất công nghiệp ngày càng hiện đại, có trình độ xã hội hóa cao Đây là một đặc trưng cơ bản phân biệt người công nhân hiện đại với người thợ thủ công thời Trung cổ, và với những người thợ trong công trường thủ công Giai cấp công nhân có một quá trình phát triển từ những người thợ thủ công thời kỳ Trung cổ đến những người thợ trong công trường thủ công và cuối cùng đến những người công nhân trong nền công nghiệp hiện đại

- Thứ hai, về địa vị trong hệ thống quan hệ sản xuảt tư bán chủ nghĩa: Trong hệ thống quan hệ sản xuất của xã hội tư bản, người công nhân không có tư liệu sản xuât, họ buộc phải bán sức lao động cho nhà tư bản để kiếm sống c Mác và Ph Ăng-ghen đặc biệt chú ý phân tích đặc trưng này, vì đó chính là đặc trưng khiến cho giai cấp công nhân trờ thành giai cấp vô sản, giai cấp lao động làm thuê cho giai cấp tư sản và trớ thành lực lượng đối kháng với giai cấp tư sản

Ngày nay, với sự phát triển của chủ nghĩa tư bán, giai cấp công nhân hiện đại có nhiều điểm khác trước Cơ cấu ngành nghề của giai cấp công nhân đã có những thay đổi to lớn Bên cạnh công nhân của nền công nghiệp cơ khí đã xuất hiện công nhân của nền công nghiệp tự động hóa, với việc áp dụng phô biến công nghệ thông tin vào sản xuất

Từ những phân tích trên, có thế hiểu giai cấp công nhân theo khái niệm sau: “Giai

câp công nhân là một tập đoàn xã hội ổn định, hình thành và phát triển cùng với quá trình phát triển của nền công nghiệp hiện đại; Là giai cấp đại diện cho lực lượng sản xuất tiên tiến; Là lực lượng chủ yếu của tiến trình lịch sử quá độ từ chủ nghĩa tư bàn lên chủ nghĩa

xã hội; Ớ các nước tư bàn chù nghĩa, giai cấp công nhân là những người không có hoặc về

cơ bản là không có tư liệu sản xuất phải làm thuê cho giai cấp tư sản và bị giai câp tư san bóc lột giá trị thặng dư; Ở các nước xã hội chủ nghĩa, giai cấp công nhân cùng nhân dân lao động làm chủ những tư liệu sản xuất chủ yếu và cùng nhau hợp tác lao động vì lợi ích chung cùa toàn xã hội, trong đó có lợi ích chính đáng của mình”

Kế thừa các quan điểm của C Mác, Ăng-ghen về giai cấp công nhân, Lênin cho rằng, để xây dựng giai cấp công nhân thì trước tiên phải khẳng định rõ địa vị lịch sử cùa giai cấp này: “cái chủ yếu trong chủ nghĩa Mác là việc làm sáng rõ vai trò lịch sử toàn thế giới của giai cấp vô sản với tính cách là người xây dựng xã hội xã hội chủ nghĩa” Đồng thời, phát triên các quan diêm của c Mác và Ph Ăng-ghen trong giai đoạn chủ nghĩa tư bán

đã chuyên sang chủ nghĩa đế quốc, đặc biệt là trong thực tiễn xây dựng chú nghĩa xã hội ở nước Nga Xô viết, Lênin đã hoàn thiện và làm rõ hơn địa vị của giai cấp công nhân trong quá trình cách mạng xã hội chủ nghĩa Giai cấp công nhân và nhân dân lao động trở thành những người chú tư liệu sản xuất chủ yếu của xã hội Địa vị kinh tế chính trị cùa giai cấp công nhân có những thay đổi căn bản “Dưới chủ nghĩa xã hội, giai cấp công nhân không thể gọi là giai cấp vô sản nữa: nó thoát khỏi bóc lột, cùng với toàn thể nhân dân nó nắm giữ các tư liệu sản xuất, do đó sức lao động của nó không phải là hàng hóa”

Lênin cho rằng giai cấp công nhân là sản phẩm của nền công nghiệp hiện đại, lực lượng đại biểu cho sự phát triển của lực lượng sản xuất tiến bộ, cho xu hướng tiến bộ của phương thức sản xuất; là giai cấp có tinh thần triệt để cách mạng; là giai cấp có tính tổ chức

và kỷ luật cao; là giai cấp có bản chất quốc tế Vì vậy, giai cấp công nhân có sứ mệnh lịch

sứ toàn thế giới, đó là tổ chức lãnh đạo xã hội thông qua đội tiên phong là Đảng Cộng sản

để đấu tranh giải phóng giai cấp, giải phóng toàn xã hội khỏi áp bức bất công, xóa bỏ chủ nghĩa tư bản, từng bước xây dựng chủ nghĩa xã hội, xây dựng thành công chủ nghĩa cộng sản trên phạm vi toàn thế giới Sau khi giành được chính quyền, giai cấp công nhân, đại biểu cho sự tiến hóa tất yếu của lịch sử, là người duy nhất có khả năng lãnh đạo xã hội xây dựng một phương thức sản xuất mới cao hơn phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa

1.2 Đặc điểm của giai cấp công nhân

Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân có ba nội dung cơ bản:

- Về kinh tế: Giai cấp công nhân dù ở chế độ chính trị nào cũng đều là đối tượng của

quá trình sản xuất vật chất theo phương thức sản xuất xã hội hoá cao để sản xuất ra ngày càng nhiều của cải cho xã hội và qua đó cũng để thỏa mãn, đáp ứng được nhu cầu ngày càng tang cao của con người; tiếp nối sau đó để tạo tiền đề vật chất, kỹ thuật cho sự ra đời của hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa Ở các nước xã hội chủ nghĩa, giai cấp công nhân đã thông qua quá trình công nghiệp hóa và thiết lập “một hình thức tổ chức xã

hội mới về lao động” nhằm nâng cao năng suất lao động và thực hiện các nguyên tắc sở hữu, quản lý và phân phối phù hợp với nhu cầu phát triển sản xuất và tiến bộ, công bằng xã hội

- Về chính trị - xã hội: Giai cấp công nhân cùng với nhân dân lao động được Đảng

Cộng sản lãnh đạo tiến hành cuộc chính biến lật đổ chế độ tư bản chủ nghĩa, xây dựng đất nước xã hội chủ nghĩa Nhà nước pháp quyền của giai cấp công nhân và nhân dân lao động

đã ra đời và được xác lập và trở thành công cụ đắc lực để quản lí chính trị, kinh tế - xã hội Dựa trên cơ sở này, đã cải biến quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa, thiết lập quan hệ sản xuất xã hội hóa phù hợp với sự phát triển của lực lượng sản xuất và tiến bộ xã hội

- Về tư tưởng văn hóa: Giai cấp công nhân dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản

đang tiến hành cuộc cách mạng văn hóa nhằm lập một hệ thống có giá trị và lối sống mới dựa trên trị trí của giai cấp công nhân nhằm thay thế các giá trị, lối sống của giai cấp tư sản

và “của những hệ tư tưởng truyền thống”, từ đó tạo ra những điều kiện cho con người được quyền phát triển tự do và toàn diện trong một xã hội dân chủ công bằng, văn minh Trong

xã hội này, quyền do của mỗi người là một trong nhứng điều kiện phát triển tự do của mỗi người

1.3 Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân

1.3.1 Định nghĩa sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân

Sứ mệnh lịch sử giai cấp công nhân trên toàn thế giới đó chính là sứ mệnh của một giai cấp đại diện cho phương thức sản xuất mới, đấu tranh cho tiến bộ xã hội nhằm thiết lập các hình thái kinh tế - xã hội mới thay cho hình thái kinh tế - xã hội đã lạc hậu

Vậy nên, sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân là thực hiện các nghĩa vụ căn bản

và bắt buộc của giai cấp công nhân khi địa vị kinh tế xã hội của nó trong chủ nghĩa tư bản

đã lỗi thời, là cơ hội mà nó có thể làm và phải tiến hành nhằm xoá bỏ chủ nghĩa tư bản để phát triển và thiết lập xã hội chủ nghĩa và cộng sản mới

1.3.2 Nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân

Nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân cũng chính là nội dung nhiệm vụ

mà giai cấp công nhân Việt Nam cần làm với vai trò là giai cấp lãnh đạo và là người tiên phong trong sự nghiệp đấu tranh xây dựng kinh tế - xã hội mới

Theo chủ nghĩa Mác – Lênin, sứ mệnh lịch sử tổng quát của giai cấp công nhân là thành lập đảng cách mạng để giai cấp công nhân tập hợp và lãnh đạo nhân dân lao động đấu tranh xoá bỏ những chế độ người bóc lột người, xoá bỏ chủ nghĩa tư bản, bảo vệ giai cấp công nhân và nhân dân lao động khỏi sự bóc lột, bất công, đói nghèo, lạc hậu và xây dựng xã hội công nhân tiến bộ

1.4 Những điều kiện quy định sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân

1.4.1 Điều kiện khách quan

Khẳng định tính tất yếu khách quan sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân, C.Mác

và Ph.Ăngghen đã nêu rõ: “ Cùng với sự phát triển của đại công nghiệp, chính cái nền tảng trên đó giai cấp tư sản đã sản xuất và chiếm hữu sản phẩm của nó, đã bị phá sập dưới chân giai cấp tư sản Trước hết, giai cấp tư sản sản sinh ra người đào huyệt chôn chính nó

Sự sụp đổ của giai cấp tư sản và thắng lợi của giai cấp vô sản đều là tất yếu như nhau” Điều kiện khách quan quy định sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân bao gồm:

- Thứ nhất, do địa vị kinh tế của giai cấp công nhân:

+) Giai cấp công nhân là con đẻ, là sản phẩm của nền đại công nghiệp có tính xã hội hóa ngày càng cao, là chủ thể của quá trình sản xuất vật chất hiện đại Vì thế, giai cấp công nhân đại diện cho phương thức sản xuất tiên tiến và lực lượng sản xuất hiện đại Do lao động bằng phương thức công nghiệp ngày càng hiện đại, giai cấp công nhân là người sản xuất ra của cải vật chất chù yếu cho xã hội, làm giàu cho xã hội, có vai trò quyết định sự phát triển của xã hội hiện đại

+) Điều kiện khách quan này là nhân tố kinh tế, quy định giai cấp công nhân là lực lượng phá vỡ quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa, giành chính quyền về tay mình, chuyển từ giai cấp “Tự nó” thành giai cấp “Vì nó” Giai cấp công nhân trở thành đại biểu cho sự tiến hóa tất yếu của lịch sử, là lực lượng duy nhất có đủ điều kiện để tổ chức và lãnh đạo xã hội, xây dựng và phát triền lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa, tạo nền tảng vững chắc để xây dựng chủ nghĩa xã hội với tư cách là một chế độ xã hội kiểu mới, không còn chế độ người áp bức, bóc lột người

- Thứ hai, do địa vị chính trị - xã hội của giai cấp công nhân quy định:

+) Địa vị kinh tế - xã hội đã tạo cho giai cấp công nhân có những đặc điểm chính trị

- xã hội mà những giai cấp khác không thể có được, đó là những đặc điểm cơ bản sau đây:

Giai cấp công nhân là giai cấp tiên phong cách mạng.Giai cấp công nhân là giai cấp tiên phong cách mạng vì họ đại biểu cho phương thức sản xuất tiên tiến, gắn liền với những thành tựu khoa học và công nghệ hiện đại Đó là giai cấp được trang bị bởi một lý luận khoa học, cách mạng và luôn luôn đi đầu trong mọi phong trào cách mạng theo mục tiêu xóa bỏ xã hội cũ lạc hậu, xây dựng xã hội mới tiến bộ, nhờ đó có thể tập hợp được đông đảo các giai cấp, tầng lớp khác vào phong trào cách mạng

Giai cấp công nhân là giai cấp có tinh thần cách mạng triệt để nhất thời đại ngày nay:

Trong cuộc cách mạng tư sản, giai cấp tư sản chỉ có tinh thần cách mạng trong thời

kỳ đấu tranh chống chế độ phong kiến, còn khi giai cấp này đã giành được chính quyền thì

họ quay trở lại bóc lột giai cấp công nhân, giai cấp nông dân, những giai cấp đã từng kề vai sát cánh với giai cấp này trong cuộc cách mạng dân chủ tư sản Khác với giai cấp tư sản, giai cấp công nhân bị giai cấp tư sản bóc lột, có lợi ích cơ bản đối lập trực tiếp với lợi ích của giai cấp tư sản Điều kiện sống, điều kiện lao động trong chế độ tư bản chủ nghĩa đã chỉ cho họ thấy: họ chỉ có thể được giải phóng bằng giải phóng toàn xã hội khỏi chế độ tư bản chủ nghĩa

Trong Tuyên ngôn của Đảng cộng sản, C.Mác và Ph.Ăngghen đã chỉ rõ: "Trong tất

cả các giai cấp hiện đang đối lập với giai cấp tư sản thì chỉ có giai cấp vô sản là giai cấp thật sự cách mạng

Các tầng lớp trung đẳng là những tiểu công nghiệp, tiểu thương, thợ thủ công và nông dân, tất cả đều đấu tranh chống giai cấp tư sản để cứu lấy sự sống còn của họ với tính cách là những tầng lớp trung đẳng Cho nên họ không cách mạng mà bảo thủ"

- Thứ ba, giai cấp công nhân là giai cấp có ý thức tổ chức kỷ luật cao:

+) Giai cấp công nhân lao động trong nền sản xuất đại công nghiệp với hệ thống sản xuất mang tính chất dây chuyền và nhịp độ làm việc khẩn trương buộc giai cấp này phải tuân thủ nghiêm ngặt kỷ luật lao động; cùng với cuộc sống đô thị tập trung đã tạo nên tính

tổ chức, kỷ luật chặt chẽ cho giai cấp công nhân

+) Tính tổ chức và kỷ luật cao của giai cấp này được tăng cường khi nó phát triển thành một lực lượng chính trị lớn mạnh, có tổ chức: được sự giác ngộ bởi một lý luận khoa học, cách mạng và tổ chức ra được chính đảng có nó -đảng cộng sản Giai cấp công nhân không có ý thức tổ chức kỷ luật cao thì không thể giành được thắng lợi trong cuộc đấu tranh chống lại giai cấp tư sản và xây dựng chế độ xã hội mới

- Thứ tư, giai cấp công nhân có bản chất quốc tế:

Chủ nghĩa Mác -Lênin cho rằng, giai cấp tư sản là một lực lượng quốc tế Giai cấp

tư sản không chỉ bóc lột giai cấp công nhân ở chính nước họ mà còn bóc lột giai cấp công nhân ở các nước thuộc địa Ngày nay, với sự phát triển mạnh mẽ của lực lượng sản xuất, sản xuất mang tính toàn cầu hóa Tư bản của nước này có thể đầu tư sang nước khác là một

xu hướng khách quan Nhiều sản phẩm không phải do một nước sản xuất ra mà là kết quả lao động của nhiều quốc gia Vì thế, phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân không chỉ diễn ra đơn lẻ ở từng doanh nghiệp, ở mỗi quốc gia mà ngày càng phải có sự gắn bó giữa phong trào công nhân các nước, có như vậy, phong trào công nhân mới có thể giành được thắng lợi V.I.Lênin chỉ rõ: " không có sự ủng hộ của cách mạng quốc tế của thế giới thì thắng lợi của cách mạng vô sản là không thể có được", "Tư bản là một lực lượng quốc tế Muốn thắng nó, cần phải có sự liên minh quốc tế"

-> Tóm lại, sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân sở dĩ được thực hiện bởi giai cấp công nhân, vì nó là một giai cấp cách mạng, đại biểu cho lực lượng sản xuất hiện đại, cho phương thức sản xuất tiên tiến thay thế phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa, xác lập phương thức

sản xuất cộng sản chủ nghĩa, hình thái kinh tế -xã hội cộng sản chủ nghĩa Giai cấp công nhân là giai cấp đại biểu cho tương lai, cho xu thế đi lên của tiến trình phát triển lịch sử Đây là đặc tính quan trọng, quyết định bản chất cách mạng của giai cấp công nhân Hoàn toàn không phải vì nghèo khổ mà giai cấp công nhân là một giai cấp cách mạng Tình trạng nghèo khổ của giai cấp công nhân dưới chù nghĩa tư bản là hậu quả của sự bóc lột, áp bức

mà giai cấp tư sản và chủ nghĩa tư bản tạo ra đối với công nhân Đó là trạng thái mà cách mạng sẽ xóa bỏ để giải phóng giai cấp công nhân và giải phóng xã hội

1.4.2 Nhân tố chủ quan

Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân xuất hiện một cách khách quan, song song vào đó, để biến khả năng khách quan đó thành hiện thực thì phải thông qua những nhân tố chủ quan rất cần thiết Trong những nhân tố chủ quan ấy, việc thành lập ra đảng cộng sản trung thành với sự nghiệp, lợi ích của giai cấp công nhân là yếu tố quyết định nhất đảm bảo cho giai cấp công nhân có thể hoàn thành sứ mệnh lịch sử của mình

Bản thân giai cấp công nhân: Ngay từ khi mới hình thành trong xã hội tư bản chủ

nghĩa, bản thân giai cấp công nhân đã không ngừng hoạt động và phát triển từng bước kể

cả về số lượng và chất lượng

Về số lượng, tăng lên rõ rệt ở tất cả các nước, song song với đó còn đa dạng hơn về ngành nghề, phát triển đa dạng ngành nghề, sử dụng máy móc tinh vi, hiện đại trong thời đại “ Kinh tế tri thức này”

Về chất lượng, bản than giai cấp công nhân đã có kiến thức cao về tay nghề, về khoa học sản xuất cũng như học vấn, đi lên từ hoạt động kinh tế, đấu tranh kinh tế trước mắt, đã từng bước hoạt động chính trị, đấu tranh chính trị, thông qua các tổ chức nghiệp đoàn, công đoàn, từng bước có ý thức giai cấp, giác ngộ giai cấp và cao nhất là dẫn đến hình thành đảng tiên phong là đảng cộng sản Khi đó, theo chủ nghĩa Mác-Lênin, giai cấp công nhân

đã từ chỗ là “giai cấp tự nó” (tức là chưa có ý thức giác ngộ giai cấp) đến chỗ là “giai cấp

vì nó” (tức giai cấp tự giác)

Vì thế, giai cấp công nhân trở thành cơ sở chính trị căn bản nhất của đảng cộng sản

Tính tất yếu, quy luật hình thành và phát triển đảng của giai cấp công nhân:Chỉ khi

nào giai cấp công nhân đạt tới trình độ tự giác bằng việc tiếp thu lý luận khoa học và cách mạng của chủ nghĩa Mác-Lênin thì phong trào cách mạng của nó mới thật sự là một phong trào chính trị Trình độ lý luận đó cho phép giai cấp công nhân nhận thức được vị trí, vai trò của mình trong xã hội, nguồn gốc tạo nên sức mạnh và biết tạo nên sức mạnh đó bằng

sự đoàn kết, nhận rõ mục tiêu, con đường và những biện pháp giải phóng giai cấp mình, giải phóng cả xã hội và giải phóng nhân loại

Phải có chủ nghĩa Mác soi sáng, giai cấp công nhân mới đạt tới trình độ nhận thức

lý luận về vai trò lịch sử của mình Sự thâm nhập của chủ nghĩa Mác vào phong trào công nhân dẫn đến sự hình thành chính đảng của giai cấp công nhân V.I Lênin chỉ ra rằng, đảng

là sự kết hợp phong trào công nhân với chủ nghĩa xã hội khoa học Nhưng trong mỗi nước,

sự kết hợp ấy là sản phẩm của lịch sử lại được thực hiện bằng những con đường đặc biệt, tuỳ theo điều kiện không gian và thời gian ở nhiều nước thuộc địa, nửa thuộc địa, chủ nghĩa Mác thường kết hợp với phong trào công nhân và phong trào yêu nước thành lập ra đảng cộng sản

Từ thực tiễn lịch sử ở nước ta, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: Chủ nghĩa Mác – Lênin kết hợp với phong trào công nhân và phong trào yêu nước đã dẫn tới việc thành lập Đảng Cộng sản Đông Dương vào đầu năm 1930

Chỉ có đảng cộng sản lãnh đạo, giai cấp công nhân mới chuyển từ đấu tranh tự phát sang đấu tranh tự giác trong mỗi hành động với tư cách một giai cấp tự giác và thực sự cách mạng C Mác đã nhấn mạnh rằng, trong cuộc đấu tranh của mình chống lại quyền lực liên hiệp của các giai cấp hữu sản, chỉ khi nào giai cấp vô sản tự mình tổ chức được thành một chính đảng độc lập của mình chống lại quyền lực liên hiệp của các giai cấp hữu sản, chỉ khi nào giai cấp vô sản tự mình tổ chức được thành một đảng độc lập với tất cả mọi chính đảng

cũ do giai cấp hữu sản lập ra thì mới có thể hành động với tư cách là một giai cấp được

- Mối quan hệ giữa đảng cộng sản với giai cấp công nhân:

Đảng chính trị là tổ chức cao nhất, đại biểu tập trung cho trí tuệ và lợi ích của toàn thể giai cấp Đối với giai cấp công nhân đó là đảng cộng sản, chẳng những đại biểu cho trí tuệ và lợi ích của giai cấp công nhân mà còn đại biểu cho toàn thể nhân dân lao động và dân tộc

Cho nên phải có một đảng chính trị vững vàng, kiên định và sáng suốt, có đường lối chiến lược và sách lược đúng đắn thể hiện lợi ích của toàn giai cấp và toàn bộ phong trào

để giai cấp công nhân có thể hoàn thành sứ mệnh lịch sử của mình

Giai cấp công nhân là cơ sở xã hội – giai cấp của đảng, là nguồn bổ sung lực lượng của đảng, đảng là đội tiên phong chiến đấu, là bộ tham mưu của giai cấp, là biểu hiện tập trung lợi ích, nguyện vọng, phẩm chất, trí tuệ của giai cấp công nhân và của dân tộc Giữa đảng với giai cấp công nhân có mối liên hệ hữu cơ, không thể tách rời Những đảng viên của đảng cộng sản có thể không phải là công nhân nhưng phải là người giác ngộ về sứ mệnh

lịch sử của giai cấp công nhân và đứng trên lập trường của giai cấp này

Với một đảng cộng sản chân chính thì sự lãnh đạo của đảng chính là sự lãnh đạo của giai cấp Đảng với giai cấp là thống nhất, nhưng đảng có trình độ lý luận và tổ chức cao nhất để lãnh đạo cả giai cấp và dân tộc; vì thế không thể lẫn lộn Đảng với giai cấp Đảng đem lại giác ngộ cho toàn bộ giai cấp, sức mạnh đoàn kết, nghị lực cách mạng, trí tuệ và hành động cách mạng của toàn bộ giai cấp, trên cơ sở đó lôi cuốn tất cả các tầng lớp nhân dân lao động khác và cả dân tộc đứng lên hành động theo đường lối của đảng nhằm hoàn thành sứ mệnh lịch sử của mình Để giai cấp công nhân hoàn thành sứ mệnh của mình, giai

cấp công nhân cũng như mỗi người công nhân cần thường xuyên phấn đấu vươn lên, trưởng thành về các mặt: tư tưởng, chính trị, lập trường giai cấp, văn hoá, khoa học kỹ thuật, tay nghề… Các tổ chức nghiệp đoàn, công đoàn, thường xuyên phát triển vững mạnh… cùng với quá trình phát triển không ngừng của nền sản xuất công nghiệp hiện đại, v.v

CHƯƠNG 2: LIÊN HỆ THỰC TẾ: SỰ RA ĐỜI VÀ PHÁT

TRIỂN CỦA GIAI CẤP CÔNG NHÂN

2.1 Quá trình hình thành và phát triển của giai cấp công nhân

Giai cấp công nhân (GCCN) Việt Nam ra đời và phát triển gắn liền với quá trình khai thác thuộc địa của thực dân Pháp những năm cuối thế kỷ XIX Trước khi thực dân Pháp nổ súng xâm lược, xã hội Việt Nam vẫn là một xã hội phong kiến với hai giai cấp cơ bản là giai cấp địa chủ phong kiến và giai cấp nông dân; duy trì nền kinh tế lạc hậu dựa vào sản xuất tiểu nông là chính, cơ sở kinh tế công nghiệp, dịch vụ chưa phát triển Sau khi cuộc xâm lăng và bình định đã cơ bản hoàn thành, thực dân Pháp liền bắt tay tiến hành khai thác thuộc địa lần thứ nhất với quy mô mở rộng ra cả nước Các nhà máy rượu bia, vải sợi, điện nước, ngành đường sắt, hầm mỏ, đồn điền cao su, cà phê lần lượt ra đời và cùng với

đó đội ngũ những người công nhân Việt Nam đầu tiên được hình thành Họ là những người nông dân bị tước đoạt hết ruộng đất, những người thợ thủ công bị phá sản buộc phải vào làm việc trong các doanh nghiệp tư bản Pháp Theo số liệu thống kê trước chiến tranh thế giới lần thứ nhất, tổng số công nhân của Việt Nam khoảng trên 10 vạn người, chủ yếu tập trung ở một số thành phố lớn như: Hà Nội, Sài Gòn – Chợ Lớn, Hải Phòng và vùng mỏ Quảng Ninh

Sau chiến tranh thế giới lần thứ nhất, để bù đắp những tổn thất, thực dân Pháp đã tiến hành cuộc khai thác thuộc địa lần thứ hai với quy mô và tốc độ lớn hơn trước Chúng tăng cường đầu tư vào các ngành khai khoáng, giao thông vận tải, đồn điền, công nghiệp chế biến, dệt may nhằm tăng cường vơ vét và bóc lột ở các nước thuộc địa Thời kỳ này,

số lượng công nhân Việt Nam đã phát triển nhanh chóng lên đến trên 22 vạn người vào đầu năm 1929

Dưới sự áp bức bóc lột hà khắc của thực dân, phong kiến, giai cấp công nhân Việt Nam đã đoàn kết, tổ chức tập hợp nhau lại đấu tranh đòi quyền lợi, dẫn đến hình thành các Hội Ái hữu, Hội Tương tế trong các nhà máy, xí nghiệp Cuối năm 1920, người công nhân yêu nước Tôn Đức Thắng đã vận động thành lập Công hội Ba Son ở Sài Gòn, mở đầu cho phong trào đấu tranh giải phóng giai cấp, giải phóng dân tộc

Trong các giai đoạn lịch sử của Việt Nam, giai cấp công nhân luôn là lực lượng tiên phong của cách mạng, luôn đứng ở trung tâm các sự kiện chính trị quan trọng của đất nước Đặc biệt là sau hơn 30 năm đổi mới, giai cấp công nhân Việt Nam đã không ngừng lớn mạnh cả về số lượng và chất lượng, đang có mặt trong tất cả các ngành nghề, các thành phần kinh tế, là lực lượng quan trọng, đi đầu trong sự nghiệp CNH, HĐH đất nước Với đội ngũ chiếm khoảng 14% dân số và 27% lực lượng lao động xã hội, hằng năm, giai cấp công

nhân đã tạo ra trên 65% giá trị tổng sản phẩm xã hội và hơn 70% NSNN Trên khắp các lĩnh vực đã xuất hiện nhiều tấm gương điển hình tiên tiến, công nhân, viên chức, lao động

đi đầu và thành công trong lao động sản xuất kinh doanh…

Giai cấp công nhân là phương thức và cách thứ lao động: Công nhân là những người lao động trực tiếp hoặc gián tiếp vận hành công cụ sản xuất có tính chất công nghiệp ngày càng hiện đại và tính xã hội hóa ngày càng cao

+) Giai cấp công nhân có xu hướng tri thức hóa và trí thức hóa

+) Giai cấp công nhân dần dần làm chủ tư liệu sản xuất đặc biệt, đó là tri thức và công nghệ hiện đại

+) Hao phí lao động trí tuệ của công nhân là nguồn gốc chủ yếu tạo thành giá trị thặng dư

+) Trình độ xã hội hóa trong lao động của công nhân biểu hiện ở xu thế toàn cầu hóa

Trong chủ nghĩa tư bản (CNTB):

+) Giai cấp công nhân là những người lao động không sở hữu tư liệu sản xuất chủ yếu của xã hội Họ phải bán sức lao động cho nhà tư bản và bị chủ tư bản bóc lột giá trị thặng dư

+) Giai cấp công nhân là lực lượng chính trị cơ bản, có lợi ích đối kháng với giai cấp

tư sản

Trong chủ nghĩa xã hội (CNXH):

+) Giai cấp công nhân trở thành giai cấp lãnh đạo xã hội

nhân dân lao động làm chủ những tư liệu sản xuất chủ yếu và cùng nhau hợp tác lao động vì lợi ích chung của toàn xã hội trong đó có lợi ích chính đáng của mình

Giai cấp công nhân ngày nay

+) Giai cấp công nhân dần dần làm chủ tư liệu sản xuất đặc biệt, đó là tri thức và công nghệ hiện đại

+) Hao phí lao động trí tuệ của công nhân là nguồn gốc chủ yếu tạo thành giá trị thặng dư

+) Trình độ xã hội hóa trong lao động của công nhân biểu hiện ở xu thế toàn cầu hóa

+) Giai cấp công nhân có xu hướng tri thức hóa và trí thức hóa

Cả lao động chân tay và lao động trí óc Trong các quốc gia phát triển đã có sự xuất hiện một cơ cấu xã hội mới với vai trò mới của trí thức, công nhân tri thức Piter Druke cho biết: “Người làm việc cả bằng tay lẫn bằng kiến thức lý thuyết đã tạo thành nhóm tăng nhanh nhất trong lực lượng lao động Mỹ từ 1980 (Thí dụ các kỹ thuật viên máy tính, kỹ thuật viên X quang, nhà vật lý trị liệu, các kỹ thuật viên phòng thí nghiệm y khoa ,” Cũng bởi vậy, ở nhiều nước phát triển hiện nay, liên minh giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân đã không còn cơ sở xã hội như thế kỷ XIX và thay vào đó là liên minh giữa những