Giải pháp chỉ đạo nâng cao hiệu quả chuyển đổi số ở trường trung học cơ sở

Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn trực tiếp là Trưởng Ban Chỉ đạo chuyển đổi số của Bộ GD&ĐT cũng đã nhiều lần nhấn mạnh ý nghĩa, tầm quan trọng của việc tăng cường công nghệ thông tin, thúc đẩy

PHÒNG GIÁO DỤC – ĐÀO TẠO … TRƯỜNG TRUNG HỌC ………

- – ² ˜ -

ĐỀ TÀI:

GIẢI PHÁP CHỈ ĐẠO NÂNG CAO HIỆU QUẢ CHUYỂN ĐỔI SỐ Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ

Lĩnh vực: …

Họ và tên tác giả: ….

Đơn vị: ….

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỤC LỤC

A MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Phương pháp nghiên cứu 3

4 Tính mới của đề tài 3

B NỘI DUNG 3

1 Cơ sở lý luận 3

1.1 Khái niệm chuyển đổi số 3

1.2 Dạy học trực tuyến và chuyển đổi số trong ngành giáo dục - đào tạo 4

2 Thực trạng về chuyển đổi số trong các trường trung học cơ sở 10

2.1 Thuận lợi 10

2.2 Khó khăn 12

3 Giải pháp thực hiện 13

3.1 Biện pháp 1: Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức về chuyển đổi số cho đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên 13

3.2 Biện pháp 2: Tập trung vào việc nâng cao chất lượng đội ngũ, phát triển năng lực số cho đội ngũ nhà giáo sẵn sàng đáp ứng công cuộc chuyển đổi số của ngành giáo dục 14

3.3 Biện pháp 3: Khai thác và sử dụng kho tài nguyên số, từng bước xây dựng kho học liệu số của nhà trường và bộ môn 15

3.4 Biện pháp 4: Xây dựng hạ tầng số phục vụ cho chuyển đổi số trong trường THCS 18

C KẾT LUẬN 20

1 Kết luận 20

2 Kiến nghị 21

D TÀI LIỆU THAM KHẢO 22

A MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong những năm gần đây, ngành giáo dục Việt Nam đã nỗ lực đổi mới căn bản, toàn diện hướng đến hòa nhập với giáo dục thế giới Chuyển đổi số (CĐS) trở thành vấn đề toàn cầu và giáo dục đào tạo không thể nằm ngoài quy luật ấy

Để kịp thời nắm bắt những thành tựu của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư nhằm nâng cao chất lượng dạy và học, giáo dục thời đại 4.0 đã khuyến khích hình thức dạy học trực tuyến, tích cực áp dụng công nghệ thông tin vào trong hoạt động dạy học để người học có thể học mọi nơi, mọi lúc, chủ động và đạt hiệu quả cao hơn trong học tập Đại dịch Covid-19 xảy ra trên toàn thế giới trong hai năm vừa qua đã đặt ra nhiều thách thức nhưng cũng là cơ hội để giáo dục Việt Nam thực hiện chuyển đổi số sâu rộng, toàn diện Đây là cơ hội tạo nên sự thay đổi về tư duy cho cả đội ngũ quản lý, người dạy và người học Chuyển đổi số đã, đang và

sẽ là yêu cầu bắt buộc để các cơ sở giáo dục phải thực hiện nhằm bảo đảm kế hoạch, bảo đảm chất lượng đào tạo, bảo đảm mọi hoạt động trong dạy-học và quản

lý để hướng đến phát triển bền vững Nền giáo dục số vốn đã có tiền đề từ trước nay chuyển biến về chất khi Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Thông tư 09/2021/TT- BGDĐT ngày 30/3/2021 quy định về quản lý và tổ chức dạy học trực tuyến trong cơ sở giáo dục phổ thông và cơ sở giáo dục thường xuyên, và chính thức Đề án “Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong GDĐT giai đoạn 2022-2025, định hướng đến năm 2030” được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 131/QĐ-TTg ngày 25/1/2022 Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn trực tiếp là Trưởng Ban Chỉ đạo chuyển đổi số của Bộ GD&ĐT cũng đã nhiều lần nhấn mạnh ý nghĩa, tầm quan trọng của việc tăng cường công nghệ thông tin, thúc đẩy chuyển đổi số trong giáo dục; đồng thời khẳng định, đây

là việc lớn, việc khó, việc phức tạp với nhiều thách thức đặt ra nhưng là việc phải làm và nếu làm được, sức lan tỏa sẽ rất lớn

Tuy nhiên việc chuyển đổi số ở các trường trung học cơ sở hiện nay còn nhiều mới mẻ, thách thức và khó khăn Tư duy về CĐS vẫn còn khá xa lạ với phần đông

các nhà quản trị nhà trường, cơ sở vật chất, nền tảng kỹ thuật số không đồng bộ, điều kiện kinh tế của các gia đình học sinh và các trường học thuộc vùng nông thôn, miền núi gặp rất nhiều khó khăn, một số giáo viên chưa thực sự nhanh nhạy

và không có điều kiện tiếp xúc nhiều về công nghệ, một số nhà quản lý giáo dục không thực sự quan tâm đến vấn đề này Những khó khăn đó là lực cản lớn khiến cho việc chuyển đổi số ở các trường phổ thông, nhất là vùng nông thôn và miền núi khó theo kịp chỉ đạo chung của ngành và khó đạt hiệu quả như mong muốn Những năm học gần đây là những năm học đầy khó khăn với ngành giáo dục Việt Nam Sau lễ khai giảng đặc biệt năm học 2021-2022, Sở Giáo dục và đào tạo

đã chủ động đưa ra nhiều giải pháp chuyển đổi số phù hợp, kịp thời ứng phó với đại dịch Covid-19 để công tác dạy và học được triển khai theo kế hoạch, thực hiện phương châm: “Dừng đến trường nhưng không dừng việc học”, “Không để em học sinh nào bị bỏ lại phía sau”

Nền tảng cơ bản của chuyển đổi số trong giáo dục dựa vào nhiều yếu tố như đường lối, chủ trương chính sách, đội ngũ lãnh đạo, giáo viên, người học, cơ sở vật chất, hạ tầng thông tin, cơ sở dữ liệu số Là một giáo viên công tác nhiều năm tại trường, bản thân tôi xác định vai trò và trách nhiệm của cá nhân trong việc thực hiện nhiệm vụ thúc đẩy chuyển đổi số trong trường học rất quan trọng Nhận thức được tầm quan trọng của CĐS nhằm đáp ứng yêu cầu giáo dục đào tạo,

từ thực tiễn hoạt động chuyển đổi số tại trường THCS trong những năm gần đây,

tôi đã triển khai đề tài sáng kiến kinh nghiệm “Giải pháp nâng cao hiệu quả

chuyển đổi số ở trường trung học cơ sở” Đề tài này được nhìn từ góc độ của

một nhà quản lý giáo dục, đề tài không đi sâu vào kiến thức chuyên ngành công nghệ, vấn đề chuyển đổi số được nhìn nhận ở những khái niệm cơ bản, phù hợp với thực tiễn bối cảnh giáo dục phổ thông đại trà hiện nay Mong muốn của tôi là tìm cách thay đổi tư duy, hướng tiếp cận và tìm kiếm các giải pháp góp phần thúc đẩy, nâng cao hiệu quả chuyển đổi số trong trường học hiện nay

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu các văn bản của nhà nước, của ngành Giáo dục và Đào

tạo và các tài liệu khác về chuyển đổi số; từ thực trạng của chuyển đổi số tại trường THCS, sáng kiến kinh nghiệm đã đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả chuyển đổi số tại trường trung học phổ thông và từ đó, xin được chia sẻ kinh

nghiệm đến các đồng nghiệp là cán bộ quản lý nhà trường trong bối cảnh hiện nay

3 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài sử dụng các phương pháp nghiên cứu như: phân tích - tổng hợp, hệ thống hóa, khái quát hóa ; từ đó đưa ra các giải pháp nhằm điều chỉnh, tăng cường CĐS, góp phần nâng cao chất lượng dạy học hiện nay tại trường THCS

4 Tính mới của đề tài

Từ góc độ của một nhà quản lý, đề tài đề xuất được những giải pháp nâng cao chất lượng chuyển đổi số ở trường THCS dựa trên cơ sở lý luận và thực tiễn, dựa trên những kinh nghiệm thực tế cụ thể, khoa học Đề tài thuộc lĩnh vực Quản lý giáo dục, nhìn nhận vấn đề CĐS từ góc độ của nhà quản lý trường học

B NỘI DUNG

1 Cơ sở lý luận

1.1 Khái niệm chuyển đổi số

Chuyển đổi số (Digital transformation) là quá trình thay đổi tổng thể và toàn diện của cá nhân, tổ chức về cách sống, cách làm việc và phương thức hoạt động dựa trên công nghệ số Chuyển đổi số là bước phát triển tiếp theo của tin học hóa,

nó có được nhờ sự tiến bộ vượt bậc của những công nghệ mới mang tính đột phá, nhất là công nghệ số Microsoft lại cho rằng: “Chuyển đổi số là việc tư duy lại cách thức các tổ chức tập hợp mọi người, dữ liệu và quy trình để tạo những giá trị mới.” Một số chuyên gia cho rằng chuyển đổi số là việc sử dụng các công nghệ

số để thay đổi mô hình hoạt động, tạo ra những cơ hội, hiệu quả và giá trị mới Nhìn chung, các định nghĩa trên đều có điểm chung, CĐS thực chất là chuyển các hoạt động của con người từ thế giới thực, từ phương pháp, cách thức truyền thống sang phương pháp, cách thức mới ở trên môi trường mạng dựa trên công nghệ số Trên thực tế, chuyển đổi số đóng vai trò rất quan trọng trong việc thay đổi tư duy, phương thức điều hành, văn hóa tổ chức, của một lĩnh vực nào

đồng bộ; dẫn đến tình trạng dạy học trực tuyến đôi lúc rơi vào tình trạng đối phó

Từ phía học sinh, dạy học trực tuyến là cơ hội cho nhiều học sinh sáng tạo, phát huy năng lực tự học của cá nhân Tuy nhiên nó cũng tăng nguy cơ cho nhiều học sinh trượt dài trong tình trạng không kiểm soát được bản thân khi ngồi hàng giờ trước màn hình tivi, máy tính Tâm lý, sức khỏe và hiệu quả học tập của học sinh bị ảnh hưởng khi thao tác quá nhiều trong môi trường mạng

3 Giải pháp thực hiện

3.1 Biện pháp 1: Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức về chuyển đổi số cho đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên

Để thực hiện chuyển đổi số, trước hết từ những người làm công tác quản lý đến giáo viên, học sinh, phụ huynh phải thấy hết tiện ích, lợi thế của chuyển đổi

số, từ đó có hướng để đưa những tiện ích, lợi thế đó thành hiện thực CĐS chỉ có thể thực hiện hiệu quả khi tự thân người trong cuộc thấy được tiện ích, hiệu quả của nó, khi ấy họ sẽ tự nhập cuộc Với giáo dục, CĐS đưa lại quản trị nhà trường tốt hơn, việc dạy học đối với GV thuận tiện hơn, việc học của HS cũng hiệu quả, chất lượng hơn Vì thế, việc phổ biến, tuyên truyền, nâng cao nhận thức và trách nhiệm về CĐS đối với toàn bộ CBQL và giáo viên trong nhà trường là việc làm

vô cùng quan trọng nhằm tạo sự chuyển biến về nhận thức trong những người đóng vai trò chính làm nên CĐS trong trường học

Ngoài ra, để tranh thủ sự ủng hộ của xã hội, GV trong trường đã dùng nhiều hình thức khác nhau để tuyên truyền, nâng cao nhận thức của phụ huynh học sinh

về tầm quan trọng của việc hỗ trợ con em mình và nhà trường thực hiện nghiêm túc việc dạy học trực tuyến, ứng dụng CNTT trong dạy học, từng bước thực hiện CĐS trong ngành giáo dục Vì thế, nhiều gia đình học sinh có hoàn cảnh khó khăn nhưng cũng đã cùng Nhà trường tạo điều kiện tốt nhất cho con em mình có đủ điều kiện để tham gia học tập theo kế hoạch chung của Trường

3.2 Biện pháp 2: Tập trung vào việc nâng cao chất lượng đội ngũ, phát triển năng lực số cho đội ngũ nhà giáo sẵn sàng đáp ứng công cuộc chuyển đổi số của ngành giáo dục

Giáo viên đứng lớp là người trực tiếp tạo ra sản phẩm giáo dục Rất nhiều chuyên gia giáo dục đã khẳng định, trong chuyển đổi số ở trường phổ thông, giáo

viên giữ vai trò chủ đạo Đối với giáo viên, CĐS là yêu cầu bắt buộc và tự thân

Trong hoàn cảnh đặc biệt của hai năm vừa qua, sự nỗ lực của đội ngũ giáo viên các cấp học, bậc học trong việc chủ động, sáng tạo, đổi mới nội dung và phương pháp giảng dạy từ trực tiếp sang trực tuyến đã làm nên kỳ tích của giáo dục Việt Nam Nhiều nhà trường đóng cửa trong một thời gian dài, bao nhiêu gia đình, trong đó có cả gia đình GV lao đao, mất mát trong đại dịch, việc dạy- học chưa bao giờ dừng lại Để thành công và phát huy tối đa hiệu quả CĐS quan trọng nhất chính là sự chủ động, sẵn sàng vào cuộc của giáo viên Người GV ngày nay không thể khác, luôn sẵn sàng tự học, tự đào tạo, tự hoàn thiện mình để thích ứng với thời cuộc, nhất là ba vấn đề cơ bản làm nên nội lực nghề nghiệp: kiến thức chuyên môn; nghiệp vụ và năng lực ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học và giáo dục

Muốn thực hiện chuyển đổi số đồng bộ, đạt hiệu quả, giáo viên phải có ý thức nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, thường xuyên tự học, tự bồi dưỡng, cập nhật kiến thức chuyên môn để làm mới mình Chương trình GDPT 2018 được đưa vào sử dụng cho bậc THCS từ năm học 2022-2023 là động lực để GV bậc THCS trong muôn vàn khó khăn vẫn phải nỗ lực cố gắng tham gia tập huấn, bồi dưỡng, tiếp cận chương trình mới Kiến thức và nghiệp vụ được đào tạo tại các trường đại học trước đây ngày càng lạc hậu và xa rời thực tiễn giáo dục hiện đại buộc GV nói chung, GV bậc THCS nói riêng luôn phải chú trọng trau dồi kiến thức chuyên môn, làm mới mình nhằm đáp ứng yêu cầu giáo dục ngày nay CĐS là cơ hội để

GV có thể tự học, tự bồi dưỡng thêm kiến thức chuyên môn

Ngoài ra, với người giáo viên hiện đại trong một nền giáo dục đang hướng tới

số hóa thì việc bắt kịp xu hướng công nghệ để xây dựng bài giảng và tiến hành

khai thác, chọn lọc, phân chia tài liệu thành từng loại, phù hợp với từng đối tượng

HS của trường mình theo khối lớp

Bước 2: Sau khi chọn được sách giáo khoa, kho học liệu số của các tổ bộ môn

sẽ bổ sung thêm các tài liệu phục vụ cho việc khai thác bộ sách giáo khoa mà trường mình đang sử dụng và các bộ sách giáo khoa khác để tham khảo

Bước 3: GV sẽ tham dự cuộc thi thiết kế bài giảng điện tử cấp trường và các

cấp khác (phát động trên kho học liệu của Hệ tri thức Việt số hóa), đưa các bài giảng điện tử chất lượng đã được Hội đồng chuyên môn nghiệm thu vào kho học liệu số của trường, của bộ môn

Bước 4: Tiếp tục làm như thế với các khối lớp tiếp theo cho đến khi hoàn thiện

cho cả ba khối lớp Song song với việc xây dựng kho học liệu số cấp trường thì vẫn tiếp tục khai thác và sử dụng, chia sẻ kho học liệu số đối với các đối tượng

HS đang học tập chương trình hiện hành

Để thực hiện được việc này, Nhà trường cần chuẩn bị, đầu tư trên nhiều phương diện, từ tập huấn, trau dồi kĩ năng, tạo điều kiện về thời gian, hỗ trợ chuyên môn… tới khen thưởng vật chất, tinh thần cho GV khi tạo ra những kho học liệu số chất lượng được nghiệm thu

3.4 Biện pháp 4: Xây dựng hạ tầng số phục vụ cho chuyển đổi số trong trường THCS

Xây dựng hạ tầng số được xem là nhiệm vụ hàng đầu trong chuyển đổi số ở các lĩnh vực Việc xây dựng cơ sở hạ tầng số đồng bộ phục vụ cho CĐS tại các trường học là một nhiệm vụ quan trọng đối với Hiệu trưởng các nhà trường Thông

tư 09/BGD&ĐT của Bộ GD và ĐT yêu cầu hạ tầng công nghệ thông tin phục vụ quản lý và tổ chức dạy học trực tuyến phải đáp ứng yêu cầu tối thiểu như sau: (1) Bảo đảm yêu cầu về đường truyền Internet và thiết bị kết nối, máy tính, thiết bị đầu cuối có cấu hình phù hợp để cài đặt hệ thống phần mềm dạy học trực tuyến; bảo đảm cho giáo viên và học sinh truy cập, khai thác sử dụng các chức năng của hệ thống phần mềm dạy học trực tuyến để thực hiện hoạt động dạy học

và kiểm tra, đánh giá trực tuyến theo quy định tại Điều 5, Điều 6 của Thông tư

này

(2) Có giải pháp bảo đảm an toàn thông tin, các quy định về dữ liệu và bảo mật thông tin cá nhân theo quy định khi tổ chức dạy học trực tuyến

(3) Cơ sở giáo dục phổ thông có nơi lắp đặt các thiết bị đáp ứng yêu cầu về tính khoa học, sư phạm để sử dụng phục vụ hoạt động dạy học trực tuyến của giáo viên

Chuyển đổi số đòi hỏi hạ tầng công nghệ mới, trang thiết bị mới cho cả người học, người trực tiếp giảng dạy, cơ sở giáo dục và cơ quan quản lý giáo dục Đi kèm thiết bị phần cứng là các ứng dụng phần mềm, các nền tảng để

toàn bộ mọi hoạt động giáo dục và quản lý của các cấp diễn ra trên đó Nếu như ứng dụng CNTT vào giáo dục chủ yếu đề cập đến những chương trình, phần mềm riêng lẻ, tách biệt thì chuyển đổi số yêu cầu tất cả những thứ riêng lẻ này phải tương thích và kết nối với nhau, tích hợp trên cùng một nền tảng số Nền tảng

số này cho phép các hoạt động giảng dạy, quản lý, học tập, kiểm tra, đánh giá, thi

cử, quản lý người học và việc giảng dạy, cũng như toàn bộ việc tương tác giữa người học với giáo viên và nhà trường cùng diễn ra đồng bộ

Như vậy, CĐS là một quá trình cần có sự đầu tư, vào cuộc đồng bộ của tất

cả các lĩnh vực Ở các trường THCS hiện nay, CĐS đang dừng lại ở những bước

đi cơ bản, ứng dụng CNTT vào quản trị, quản lý nhà trường và dạy học, kiểm tra đánh giá trên nền tảng số chung của toàn ngành

Trường đã thực hiện hoàn thiện cơ sở hạ tầng mạng đồng bộ, thiết bị công nghệ thông tin thiết thực phục vụ dạy - học, tạo cơ hội học tập bình đẳng giữa các khối lớp, ưu tiên huy động nguồn lực xã hội hóa cùng tham gia thực hiện Cụ thể:

- Nhà trường đã đầu tư, nâng cấp phủ sóng wifi để học sinh, giáo viên thuận tiện khi sử dụng các thiết bị thông minh trong dạy và học Từ năm học 2021-2022,

100 % phòng học của Nhà trường đã được đầu tư nâng cấp gồm có bảng thông minh, ti vi

Ngoài ra, Nhà trường còn động viên, hỗ trợ HS đầu tư thiết bị học tập tại nhà

- Từ năm học 2021-2022 đã đầu tư nâng cấp gói viễn thông với 5 đường

truyền internet, nhiều bộ wifi trị giá gần 20 triệu đồng/tháng đáp ứng như cầu dạy học trực tuyến kết hợp trực tiếp hiện nay

- Tập huấn và sử dụng các phần mềm cho dạy học và quản trị nhà trường như Zoom, Google meat, Google team cho CBQL và GV Sử dụng hiệu quả

Hệ thống điều hành số thông minh IOC để quản lý, thực hiện số hóa triệt để,

sử dụng văn bản điện tử, sổ sách học bạ sổ điểm điện tử thay thế văn bản, tài liệu giấy; hoạt động chỉ đạo, điều hành, giao dịch, họp, tập huấn được thực hiện chủ yếu trên môi trường mạng

- Đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ quản lý, GV kiến thức, kỹ năng CNTT,

an toàn thông tin cần thiết để tác nghiệp trên môi trường số, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số của ngành

Với nỗ lực của tập thể lãnh đạo, giáo viên và nguồn từ xã hội hóa, CSVC của Nhà trường hiện nay tạm đáp ứng cho việc ứng dụng CNTT vào dạy học, quản lý, từng bước tiến hành CĐS toàn diện, đồng bộ trên các lĩnh vực, cùng hệ thống giáo dục chung của cả nước

C KẾT LUẬN

1 Kết luận

CĐS ở trường THCS hiện nay là một quá trình, nó phải được tiến hành từng bước từ thấp tới cao, từ đơn giản đến phức tạp CĐS trong trường học vừa phải đồng bộ chung với hệ thống CĐS trong ngành giáo dục lại vừa phù hợp với hoàn cảnh cụ thể, đặc thù của từng trường, từng địa phương

Trong những năm gần đây, ngành GD đã có sự quan tâm chỉ đạo và xây dựng được kế hoạch, lộ trình CĐS Hoạt động CĐS đã được triển khai mạnh mẽ tại các địa phương, CĐS đã thực sự được triển khai đến tận từng trường học Các trường THCS đã nhận được sự chỉ đạo trực tiếp từ Sở GD&ĐT, vì thế hoạt động CĐS cũng nhanh chóng tạo sự chuyển đổi thực sự về tư duy và hành động cho CBQL

và giáo viên, góp phần nâng cao chất lượng dạy -học

Trong quá trình triển khai CĐS tại trường mình, bản thân tôi là CBQL lâu năm bậc THCS cũng đã nhận ra tầm quan trọng, tính cấp bách của CĐS với giáo