Tóm tắt Luận văn Thạc sĩ Luật Hiến Pháp và Luật Hành Chính: Xử lý vi phạm hành chính của Chi cục quản lý thị trường Thành phố Hải Phòng

Do vậy, luận văn “Xử lý vi phạm hành chính của Chi cục quản lý thị trường thành phố Hải Phòng”sẽ kế thừa một phần cơ sở lý luận của các nghiên cứu trên, đồng thời sẽ phản ánh thực trạng

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ ………/………… ……/……

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

NGUYỄN THẾ HƯNG

XỬ LÝ VI PHẠM HÀNH CHÍNH CỦA CHI CỤC QUẢN LÝ THỊ TRƯỜNG THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ

LUẬT HIẾN PHÁP VÀ LUẬT HÀNH CHÍNH

Mã số: 8 38 01 02

HÀ NỘI - NĂM 2018

Công trình được hoàn thành tại: HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS LƯƠNG THANH CƯỜNG

Phản biện 1: PGS.TS Trần Thị Diệu Oanh

Học viện Hành chính Quốc gia

Phản biện 2: GS.TS Đào Trí Úc

Đại học Quốc gia Hà Nội

Luận văn được bảo vệ tại Hội đồng chấm luận văn thạc sĩ, Học viện Hành chính Quốc gia

Địa điểm: Phòng họp D, Nhà A - Hội trường bảo vệ luận văn thạc sĩ, Học viện Hành chính Quốc gia

Số: 77 - Đường Nguyễn Chí Thanh - Quận Đống Đa – TP Hà Nội

Thời gian: vào hồi 14 giờ 00 ngày 13 tháng 11 năm 2018

Có thể tìm hiểu luận văn tại Thư viện Học viện Hành chính Quốc gia hoặc trên trang Web Khoa Sau đại học, Học viện Hành chính Quốc gia

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Quản lý thị trường (QLTT) là một trong những nội dung quan trọng của quản lý nhà nước, trong đó lực lượng QLTT là bộ phận cấu thành trong hệ thống tổ chức nhà nước, là công cụ thực hiện chức năng quản lý nhà nước trong việc xây dựng và bảo vệ nền kinh tế thị trường nước ta phát triển theo định hướng xã hội chủ nghĩa

Về mặt thực tiễn, trong những năm qua, việc bảo đảm thực hiện pháp luật xử lý vi phạm hành chính (XLVPHC) trong lĩnh vực QLTT bên cạnh những ưu điểm đã bộc lộ nhiều bất cập, lực lượng QLTT gặp khó khăn, vướng mắc trong việc áp dụng một số điều, khoản của Luật có nội dung quy định chưa rõ ràng, áp dụng chưa thống nhất trong thực tiễn xử phạt vi phạm hành chính (XPVPHC) Bên cạnh đó, năng lực và trình độ chuyên môn của công chức QLTT ở một số đơn

vị chưa đồng đều, không ít công chức chưa được đào tạo bài bản, chuyên sâu; còn có công chức buông lỏng quản lý, chưa chấp hành đúng quy định trong hoạt động công vụ, dẫn đến sai sót trong quy trình kiểm tra, XLVPHC

Về mặt lý luận, hoạt động XLVPHC trong lĩnh vực QLTT đặt ra nhiều vấn đề nhưng chưa có một công trình nghiên cứu chuyên sâu nào

Như vậy, cả về mặt lý luận và thực tiễn, việc nghiên cứu đề tài:

“Xử lý vi phạm hành chính của Chi cục quản lý thị trường Thành phố Hải Phòng” là hết sức cần thiết và cấp bách trong giai đoạn hiện

nay

2 Các tài liệu nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn

Luận văn thạc sĩ kinh tế - tài chính ngân hàng: “Nâng cao hiệu

quả hoạt động kiểm tra, giảm sát chống buôn lậu hàng hóa nhập khẩu của Chi cục Quản lý thị trường Thành phố Hồ Chí Minh” của Phan

Nguyễn Minh Mẫn (2006) ;

Luận văn thạc sĩ quản trị kinh doanh: “Giải pháp tăng cường

quản lý nhà nước đối với hàng giả nhãn hiệu của Chi cục quản lý thị

trường Thành phố Hồ Chí Minh” của tác giả Huỳnh Minh Tâm, Đại

học Nông nghiệp Hà Nội, 2011;

Luận văn thạc sĩ quản lý kinh tế: “Công tác chống hàng giả tại

chi cục quản lý thị trường tỉnh Phú Thọ” của tác giả Hoàng Đức

Phương, Đại học Thái Nguyên, 2013

Luận văn thạc sĩ quản trị kinh doanh: “Phân tích và đề xuất một

số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý thị trường tại chi cục quản lý thị trường tỉnh Vĩnh Phúc” của tác giả Hoàng Minh Khánh,

Đại học Bách Khoa Hà Nội, 2016

Luận văn thạc sĩ quản trị kinh doanh: “Nâng cao chất lượng hoạt

động kiểm tra, kiểm soát thị trường tại chi cục quản lý thi trường Thanh Hóa” của tác giả Ngô Quang Tuấn, Đại học kinh tế Huế, 2014

Luận văn thạc sĩ luật hiến pháp và luật hành chính: “Xử phạt vi

phạm hành chính về buôn bán hàng giả - từ thực tiễn quận Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội” của tác giả Nguyễn Trường Sơn, Học viện

Hành chính Quốc gia, 2016

Sách: “Bình luận 2014 Luật xử lý vi phạm hành chính và trình tự,

thủ tục, xem xét quyết định áp dụng các biện pháp xử lý hành chính”,

do tác giả Nguyễn Ngọc Duy biên soạn, Nxb Hồng Đức, 2014

Đặng Thanh Sơn (2010), Cơ chế bảo đảm thi hành Luật xử lý vi

phạm hành chính, Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ, Hà Nội

Bài viết: “Hoạt động thực thi quyền sở hữu trí tuệ tại cơ quan

quản lý thị trường Hải Phòng” của tác giả Nguyễn Thị Sắn, Tạp chí

Thông tin khoa học công nghệ và môi trường, số 5/2010, tr10-12

Bài viết: “Luật xử lý vi phạm hành chính với nhiệm vụ bảo đảm

trật tự, kỷ cương quản lý hành chính, trật tự an toàn xã hội và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của công dân” của tác giả PGS.TS Hoàng

Thế Liên, Tạp chí Dân chủ và pháp luật, số 8/2013, tr2-9

Bài viết: “Trách nhiệm hành chính và sự cần thiết sửa đổi, bổ sung

luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012” của tác giả Nguyễn Cảnh

Hợp, Tạp chí Khoa học pháp lý, số 7/2016, tr 20-23

Bài viết: “Điều kiện bảo đảm cho công tác thi hành pháp luật về

xử lý vi phạm hành chính” của Ths Nguyễn Hoàng Việt, Tạp chí Dân

chủ và pháp luật, số 3/2015, tr27-32

Do vậy, luận văn “Xử lý vi phạm hành chính của Chi cục quản lý

thị trường thành phố Hải Phòng”sẽ kế thừa một phần cơ sở lý luận

của các nghiên cứu trên, đồng thời sẽ phản ánh thực trạng hoạt động XLVPHC của chi cục QLTT thành phố Hải Phòng

3 Mục đích và nhiệm vụ của luận văn

- Mục đích: làm sáng tỏ những vấn đề lý luận cơ bản về

XLVPHC của chi cục QLTT, đánh giá thực trạng việc XLVPHC của Chi cục QLTT thành phố Hải Phòng, từ đó đề xuất giải pháp để bảo đảm XLVPHC của chi cục QLTT thành phố Hải Phòng

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn

- Đối tượng nghiên cứu: hoạt động XLVPHC của Chi cục QLTT

thành phố Hải Phòng

- Phạm vi nghiên cứu:

+ Phạm vi nghiên cứu về không gian: Chi cục QLTT thành phố Hải Phòng

+ Phạm vi nghiên cứu về thời gian: từ năm 2015 – 2017

+ Phạm vi nghiên cứu về nội dung: Luận văn tập trung nghiên cứu hoạt động XLVPHC của Chi cục QLTT thành phố Hải Phòng dưới góc độ chuyên ngành Luật Hiến pháp và Luật Hành chính

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn

- Phương pháp luận: luận văn sử dụng phương pháp luận biện

chứng duy vật

- Phương pháp nghiên cứu: phương pháp thực chứng, phương

pháp phân tích hệ thống, phương pháp so sánh, phương pháp tổng hợp Cụ thể:

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

- Ý nghĩa về mặt lý luận: luận văn góp phần hoàn thiện lý luận

về XLVPHC về lĩnh vực QLTT

- Ý nghĩa về mặt thực tiễn: luận văn có thể dùng làm tài liệu

tham khảo trong giảng dạy và nghiên cứu của cán bộ giảng viên, sinh viên trong trường đại học luật, đại học hành chính hoặc sẽ là tài liệu tham khảo hữu ích cho những người quan tâm, nghiên cứu về hoạt

động XLVPHC của chi cục QLTT thành phố Hải Phòng

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn được kết cấu thành 3 chương:

Chương 1: Những vấn đề lý luận và pháp lý của xử lý vi phạm

hành chính trong lĩnh vực quản lý thị trường

Chương 2: Thực trạng xử lý vi phạm hành chính của Chi cục

quản lý thị trường thành phố Hải Phòng

Chương 3: Quan điểm và giải pháp bảo đảm xử lý vi phạm hành

chính của Chi cục quản lý thị trường thành phố Hải Phòng

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ CỦA XỬ LÝ

1.1.1.1 Khái niệm quản lý thị trường

QLTT là một trong những nội dung của QLNN, trong đó tổ chức QLTT là bộ phận cấu thành trong hệ thống tổ chức nhà nước, là công

cụ thực hiện chức năng QLNN trong việc xây dựng và bảo vệ nền kinh tế thị trường nước ta phát triển theo định hướng xã hội chủ nghĩa

1.1.1.2.Khái niệm vi phạm hành chính

Trong Luật XLVPHC năm 2012 đưa ra khái niệm: “VPHC là hành vi có lỗi do cá nhân, tổ chức thực hiện, vi phạm các quy định của pháp luật về QLNN mà không phải là tội phạm và theo quy định của pháp luật phải bị XPVPHC”[21, tr.3]

1.1.1.3 Đặc điểm vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý thị trường

Những hành vi vi phạm hành chính thể hiện rất đa dạng, phong phú, ở hầu hết các lĩnh vực của QLNN, song đều có chung một số đặc điểm sau:

Một là, VPHC đều là những hành vi xâm hại đến trật tự QLNN,

phá vỡ trật tự hành chính đang được duy trì và bảo vệ, làm ảnh hưởng đến hiệu lực, hiệu quả QLNN trong các lĩnh vực của đời sống xã hội

Hai là, chủ thể của hành vi VPHC là tổ chức hoặc cá nhân

Ba là, VPHC cũng như mọi hành vi vi phạm pháp luật khác đều

xâm hại đến các quan hệ xã hội được pháp luật bảo vệ

1.1.2 Các hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực QLTT

Theo Luật xử lý vi phạm hành chính (2012), Pháp lệnh QLTT (2016) và các nghị định hướng dẫn thì các hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vưc quản lý thị trường gồm:

1.1.2.1 Vi phạm hành chính trong lĩnh vực an toàn thực phẩm 1.1.2.2 Vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiêu chuẩn, đo lường

và chất lượng sản phẩm, hàng hóa

1.1.2.3 Vi phạm hành chính trong hoạt động thương mại, sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng cấm và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng

1.1.2.4 Vi phạm hành chính trong sở hữu trí tuệ

1.2 Xử lý VPHC trong lĩnh vực quản lý thị trường

1.2.1 Khái niệm xử lý VPHC trong lĩnh vực quản lý thị trường

XLVPHC trong lĩnh vực QLTT là một bộ phận của XLVPHC, là tổng thể các hoạt động của các cơ quan có thẩm quyền, áp dụng các biện pháp XLHC (biện pháp xử phạt hành chính và biện pháp khắc phục hậu quả) đối với các cá nhân, tổ chức có hành vi VPHC trong lĩnh vực QLTT theo thủ tục do pháp luật quy định trước

1.2.1.1 Chủ thể có thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực Quản lý thị trường gồm

- Kiểm soát viên thị trường

- Đội trưởng Đội quản lý thị trường

- Chi Cục trưởng Chi cục quản lý thị trường

- Cục trưởng Cục quản lý thị trường

1.2.1.2 Đối tượng xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản

lý thị trường, bao gồm:

- Cá nhân, tổ chức Việt Nam hoặc cá nhân, tổ chức nước ngoài

thực hiện hành vi VPHC quy định tại Nghị định số 185/2013/NĐ-CP trên lãnh thổ Việt Nam

- Cá nhân, tổ chức Việt Nam; cá nhân, tổ chức nước ngoài có

hành vi VPHC về ATTP; tiêu chuẩn, đo lường và chất lượng sản phẩm, hàng hóa; và xâm phạm quyền SHTT trên lãnh thổ Việt Nam

1.2.2 Cấu thành vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý thị trường

Cấu thành vi phạm hành chính là tổng hợp những dấu hiệu chung

có tính đặc trưng, mô tả khái quát về vi phạm hành chính Cấu thành

vi phạm hành chính bao gồm bốn yếu tố:

Căn cứ theo hành vi vi phạm, lực lượng Quản lý thị trường được

áp dụng các biện pháp xử lý vi phạm hành chính như sau:

+ Phạt cảnh cáo;

+ Phạt tiền;

+ Tịch thu tang vật, phương tiện VPHC;

+ Tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề có thời hạn hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn;

+ Áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả quy định tại Điều 28 của Luật XLVPHC

1.2.4 Thủ tục xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực QLTT

Thủ tục XLVPHC trong lĩnh vực QLTT được chia thành thủ tục

xử lý không lập biên bản và thủ tục xử lý có lập biên bản

1.2.4.1 Thủ tục xử lý vi phạm không lập biên bản

1.2.4.2 Thủ tục xử lý vi phạm lập biên bản

Trình tự, thủ tục bao gồm:

- Lập biên bản VPHC:

- Xác minh tình tiết của vụ việc VPHC được thể hiện bằng

văn bản và xác minh các tình tiết cụ thể

- Ra quyết định XPVPHC: gồm hình thức xử phạt chính và

xử phạt bổ sung, áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả (nếu có)

1.3 Các yếu tố tác động đến XLVPHC trong lĩnh vực Quản lý thị trường

1.3.1 Tính chất, mức độ biến động của VPHC trong lĩnh vực QLTT

Tính chất và mức độ biến động của VPHC trong lĩnh vực QLTT rất cao và ngày càng đa dạng phức tạp, khiến cho việc xác định và xử

phạt các hành vi VPHC trong lĩnh vực này đối với các cán bộ, cơ quan

có thẩm quyền ngày càng khó khăn

1.3.2 Mức độ phù hợp của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực QLTT với thực tiễn

Luật Xử lý vi phạm hành chính được áp dụng đã tạo điều kiện thuận lợi hơn hoạt động đấu tranh phòng, chống vi phạm pháp luật hành chính Tuy nhiên, quá trình thực hiện quy định của Luật XLVPHC và các nghị định của Chính phủ về lĩnh vực QLTT đã bộc

- Đặc thù của QLTT quản lý rộng, nhiều lĩnh vực

1.3.4 Mức độ đáp ứng của cơ sở vật chất phục vụ XLVPHC trong lĩnh vực QLTT

Hiện nay, các điều kiện, phương tiện cho việc quản lý công tác XLVPHC, như: Kinh phí, trang thiết bị, phương tiện, hồ sơ, kho lưu trữ là yếu tố quan trọng trong đảm bảo hiệu quả, chất lượng công tác theo dõi thi hành pháp luật XLVPHC trong lĩnh vực QLTT Nhưng

vẫn còn hạn chế, chưa đáp ứng được yêu cầu thực tế

Tiểu kết chương 1

Hoạt động XLVPHC trong lĩnh vực QLTT nhằm đảm bảo sự tuân thủ pháp luật về thương mại, công nghiệp của các tổ chức và cá nhân hoạt động kinh doanh trên thị trường; phát hiện, ngăn chặn, xử ký kịp thời các hành vi VPHC trong hoạt động kinh doanh trên thị trường; góp phần phát triển sản xuất, bình ổn thị trường, mở rộng lưu thông hàng hóa; bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân kinh doanh và người tiêu dùng Vì vậy, pháp luật về XLVPHC là tổng thể các quy phạm pháp luật điều chỉnh các quan hệ xã hội phát sinh trong hoạt động XLVPHC

Chương 2 THỰC TRẠNG XỬ LÝ VI PHẠM HÀNH CHÍNH CỦA CHI CỤC QUẢN LÝ THỊ TRƯỜNG THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG

2.1 Tình hình các yếu tố tác động đến xử lý vi phạm hành chính của Chi cục Quản lý thị trường Hải Phòng

2.1.1 Tính chất, mức độ biến động của vi phạm hành chính

trong lĩnh vực quản lý thị trường trên địa bàn thành phố Hải Phòng

Trong giai đoạn từ 2015 - 2017, Chi cục QLTT Hải Phòng đã triển khai thực hiện các chỉ đạo của Trung ương và Thành phố về công tác đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả; kiểm tra cao điểm các mặt hàng thực phẩm chức năng, mỹ phẩm, dược phẩm

Tổng số vụ kiểm tra của Chi cục QLTT thành phố Hải Phòng từ năm 2015 – 2017 là: 5.203 vụ, tổng số vụ vi phạm là 4.816 vụ, trong

đó có 3.735 số vụ đã xử lý (850 vụ hàng cấm; 520 vụ hàng buôn lậu;

137 vụ vi phạm về hàng giả, quyền SHTT; 185 vụ vi phạm trong lĩnh vực giá, đầu cơ găm hàng; 360 vụ vi phạm trong kinh doanh và 1.585

vụ vi phạm ATTP)

2.1.1.1 VPHC trong hoạt động buôn lậu, hàng cấm, hàng không

rõ nguồn gốc, xuất xứ và gian lận thương mại

Chi cục QLTT Hải Phòng trong các năm 2015 - 2017 đã ban hành quyết định kiểm tra 1102 trường hợp, phát hiện 986 trường hợp vận chuyển, kinh doanh hàng cấm, hàng nhập lậu

Biểu đồ 2.1: Số vụ xử lý VPHC trong hoạt động buôn lậu, hàng cấm, gian lận thương mại của Chi cục QLTT Hải Phòng

(Nguồn: Báo cáo tổng kết các năm [2015], [2016], [2017].)

Nhìn vào biểu đồ 2.1, nhận thấy số vụ XLVPHC của Chi cục QLTT Hải Phòng đối với hành vi buôn lậu và kinh doanh hàng hóa nhập lậu, hàng cấm, hàng không rõ nguồn gốc xuất xứ tập trung vào các mặt hàng như: thuốc lá, đường phèn, đường cát Và tại mỗi năm,

tỷ lệ số vụ VPHC của các mặt hàng cũng không giống nhau

2.1.1.2 Vi phạm hành chính trong hoạt động sản xuất, buôn bán

hàng giả, hàng kém chất lượng và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ

Các Đội QLTT kiểm tra 473 trường hợp kinh doanh doanh

mỹ phẩm, bột ngọt, dụng cụ thể dục thể thao, quần áo, tạp hóa, linh kiện điện thoại; phát hiện 250 trường hợp kinh doanh hàng hóa giả nhãn hiệu

Thuốc tân dược

Cơ sở sản xuất đường phèn Đường cát

Thuốc lá

Biểu đồ 2.2: Số vụ vi phạm hành chính trong hoạt động sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng kém chất lượng và xâm phạm quyền sở

hữu trí tuệ của Chi cục quản lý thị trường Hải Phòng

(Nguồn: Báo cáo tổng kết các năm [2015], [2016], [2017].)

Như vậy, từ năm 2015 – 2017, tình hình buôn lậu, buôn bán hàng cấm, hàng giả, hàng kém chất lượng và gian lận thương mại trên địa bàn Hải Phòng diễn biến khá phức tạp

Và nếu như so sánh với tình hình XLVPHC trong hoạt động buôn bán hàng giả của Chi cục QLTT thành phố Hải Phòng đối với một số tỉnh, thành phố lân cận như: Quảng Ninh, Nam Định, Bắc Ninh, Hải Dương, nhận thấy có sự chênh lệch khá rõ

Bảng 2.1: So sánh số vụ vi phạm buôn bán hàng giả của một số