Một số giải pháp giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh liên đội trung học cơ sở thông qua các hoạt động đội

Một số giải pháp giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh Liên đội Trung học cơ sở thông qua các hoạt động Đội”.. Là giáo viên làm Tổng phụ trách Đội, gần gũi, dõi theo sinh hoạt c

MỤC LỤC

I PHẦN MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 1

1.1 Đối tượng nghiên cứu 1

2.1 Phạm vi nghiên cứu 2

3 Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu 2

3.1.Mục tiêu nghiên cứu 2

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu 2

4 Giả thiết khoa học: 2

5 Phương pháp nghiên cứu 2

5.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận 2

5.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn 3

6 Điểm mới trong quá trình nghiên cứu 3

II PHẦN NỘI DUNG 4

1 Cơ sở lý luận : 4

1.1 Một số khái niệm: 4

1.2 Tầm quan trọng của việc giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh Trung học cơ sở: 5

1.3 Nội dung giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh 6

2 Cơ sở thực tiễn : 6

3 Phân tích vấn đề cần nghiên cứu; 7

3.1 Thực trạng: 7

3.2 Nguyên nhân: 10

4 Một số giải pháp giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh Liên đội Trung học cơ sở thông qua các hoạt động Đội” 12

4.1 Tuyên truyền việc giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho cán bộ giáo viên nhà trường, cho cha mẹ học sinh và học sinh trong toàn trường 12

4.2 Giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh ở Liên đội thông qua hoạt động thường ngày của Liên đội 13

4.3.Giáo dục ý thức bảo vệ môi trường thông qua các Hội thi 18

4.4 Tăng cường chương trình phát thanh măng non 20

4.5 Thi đua khen thưởng 20

4.6 Tổ chức thực hiện các hoạt động bảo vệ môi trường 21

5 Hiệu quả của việc thực hiện đề tài 21

III KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 25

1 Kết luận 25

2 Kiến nghị 25

TÀI LIỆU THAM KHẢO 27

Danh mục viết tắt: THCS : Trung học cơ sở VHVN-TDTT : Văn hóa văn nghệ, thể dục thể thao

I PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trái đất là hành tinh duy nhất trong hệ mặt trời mang sự sống, đó là môi trường sống tuyệt vời của con người và mọi loài động thực vật Nhưng có một vấn đề gây bức xúc mà khó giải quyết đó chính là “Ô nhiễm môi trường” Nhiều năm trở lại đây, trái đất của chúng ta đang bị ô nhiễm nặng nề do sự vô tâm và thiếu ý thức của con người Bảo vệ môi trường là việc làm cần thiết có tầm quan trọng đối với đời sống con người

và phát triển kinh tế văn hóa của đất nước, của nhân loại, đặc biệt là đối với thế hệ đoàn viên, thiếu niên nhi đồng Việc giáo dục ý thức bảo vệ môi trường không chỉ cho hôm nay mà cho cả mai sau, nhằm xây dựng môi trường học tập xanh - sạch - đẹp và

xã hội trong lành Chính vì lẽ đó, ngành giáo dục chúng ta đã đưa nội dung giáo dục bảo vệ môi trường tích hợp qua các môn học trên lớp và thông qua các hoạt động ngoài giờ lên lớp do liên đội tổ chức

Là giáo viên làm Tổng phụ trách Đội, gần gũi, dõi theo sinh hoạt của các em học sinh trong nhà trường, hàng ngày nhìn thấy những hành động của nhiều em học sinh chưa có ý thức giữ gìn vệ sinh và bảo vệ môi trường như để rác chưa đúng nơi quy định, vệ sinh lớp học, sân trường chưa sạch sẽ, vứt rác bữa bãi,giẫm lên bồn hoa,

bẻ cành, hái hoa, Nhằm góp phần trong việc chung tay bảo vệ môi trường xanh - sạch - đẹp, thiết nghĩ đây là việc làm cần thiết trong giai đoạn hiện tại Bản thân tôi trực tiếp tổ chức các hoạt động ngoài giờ lên lớp nói riêng cũng như các hoạt động của liên đội nói chung từ đó thu hút các bạn học sinh tham gia rèn luyện kỹ năng sống tốt cũng như có ý thức hơn trong việc bảo vệ môi trường xanh - sạch - đẹp Vậy làm thế nào để uốn nắn và giáo dục kịp thời những học sinh đang có những hành vi chưa thân thiện ,bảo vệ môi trường sống nói chung và trong nhà trường nói riêng Điều mà tôi mong muốn là học sinh có ý thức tự giác bảo vệ môi trường ở mọi nơi như khi đến trường, sinh hoạt ở gia đình, thôn xóm, đi biển, nơi công cộng…Chính vì vậy tôi mạnh

dạn thực hiện đề tài “Một số giải pháp giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh Liên đội Trung học cơ sở thông qua các hoạt động Đội” để nghiên cứu

2 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

2.1 Đối tượng nghiên cứu: Học sinh Trung học cơ sở

2.2 Phạm vi nghiên cứu: Tại trường THCS - nơi tôi đang công tác, đồng thời

quan sát và tìm hiểu tình hình chung ở các trường bạn xung quanh Mở rộng tìm hiểu thêm ở một số gia đình học sinh

3 Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục tiêu nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn về ý thức và giáo dục ý thức bảo vệ môi trường nhằm đề xuất một số biện pháp giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh tại Liên đội Trung học cơ sở thông qua các hoạt động Đội Qua đó góp phần giúp cho học sinh có ý thức tự giác bảo vệ môi trường ở mọi nơi, góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện nhân cách cho học sinh

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lý luận về giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh

Liên đội THCS

- Đánh giá thực trạng giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh Liên đội THCS

- Đề xuất một số biện pháp giáo ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh Liên đội Trung học cơ sở thông qua các hoạt động Đội

- Tổ chức thử nghiệm biện pháp giáo dục ý thức bảo vệ sinh môi trường cho học sinh Liên đội THCS thông qua các hoạt động Đội

4 Giả thiết khoa học: Nếu đề tài “Một số giải pháp giáo dục ý thức bảo vệ môi

trường cho học sinh Liên đội THCS thông qua các hoạt động Đội” được thực hiện ở

các trường học chắc chắn sẽ mang lại hiệu quả thiết thực Học sinh được giáo dục,rèn luyện và thực hành thường xuyên, hàng ngày, tạo thói quen và kỷ năng giữ gìn và bảo

vệ môi trường tốt cho các em tại trường học, từ đó các em luôn có ý thức bảo vệ môi trường tại gia đình, thôn xóm, nơi công cộng Đây là một thế hệ tương lai cho đất nước, có tầm ảnh hưởng đến việc xây dựng một môi trường Xanh – Sạch – đẹp Đề tài góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện nhân cách cho học sinh

5 Phương pháp nghiên cứu

Để giải quyết các nhiệm vụ của đề tài, tôi sử dụng kết hợp nhiều phương pháp nghiên cứu Các phương pháp nghiên cứu cơ bản được áp dụng gồm:

5.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

Nghiên cứu, phân tích tổng hợp các tài liệu về môi trường, ý thức bảo vệ môi

trường nhằm xây dựng cơ sở lí luận về giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh Liên đội Trung học cơ sở

5.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi

Thông qua việc xây dựng hệ thống câu hỏi điều tra thu thập các thông tin về thực trạng ý thức bảo vệ môi trường và thực trạng giáo dục cho học sinh thông qua hoạt động Đội trong những năm qua tại Liên đội THCS, để từ đó phân tích, đưa ra các giải pháp và khuyến nghị đối với các cấp quản lý của trường, cán bộ, giáo viên và cha

mẹ học sinh

- Phương pháp phỏng vấn sâu

Được sử dụng nhằm thu thập thông tin của một số cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh về ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh tại Liên đội THCS Nội dung phỏng vấn được ghi chép dưới sự đồng ý của người được phỏng vấn

- Phương pháp quan sát

Quan sát hành động, ý thức bảo vệ môi trường của học sinh Liên đội THCS để thu thập thông tin liên quan đến vấn đề nghiên cứu

- Phương pháp thực nghiệm sư phạm

Tác giả tiến hành thực nghiệm sư phạm về ý thức bảo vệ môi trường của học sinh Liên đội THCS thông qua tổ chức các hoạt động đội, trò chơi, cuộc thi, thành lập câu lạc bộ…

- Nhóm phương pháp thống kê, xử lý số liệu

Được sử dụng để xử lý các số liệu điều tra thực trạng ý thức bảo vệ môi trường của học sinh và thực trạng giáo ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh Liên đội Trung học cơ sở

6 Điểm mới trong quá trình nghiên cứu

Học sinh được hướng dẫn, thực hành phân loại rác hàng ngày ngay tại lớp học, từ đó các em được rèn luyện thói quen thường xuyên, hình thành kỷ năng phân loại rác, bỏ rác đúng nơi quy định

Học sinh nhận thấy được tác dụng của từng loại rác và cách xử lý nó 1 cách

có hiệu quả Từ đó, các em nhận thấy Rác là 1 nguồn nguyên liệu có ích: ống lon chai nhựa, giấy vụn gom bán để gây quỹ Đội, lá cây có thể ủ phân để bón cho hoa và cây,

những hậu quả xấu do con người và thiên nhiên gây ra cho môi trường, khai thác, sử

dụng hợp lí và tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên

Từ những khái niệm trên, theo chủ quan của bản thân, giáo dục ý thức giữ gìn

vệ sinh môi trường cho học sinh là quá trình tác động vào nhận thức của học sinh thông qua các hoat động giáo dục nhằm giáo dục học sinh có được sự hiểu biết, kỷ

năng và hành vi đúng về bảo vệ môi trường

1.2 Tầm quan trọng của việc giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh Trung học cơ sở:

Chúng ta đều biết, môi trường có tầm quan trọng đặc biệt đối với đời sống con người và sự phát triển kinh tế, văn hoá của đất nước và của cá nhân Môi trường hiện tại đang có những thay đổi bất lợi cho con người, đặc biệt là những yếu tố mang tính chất tự nhiên như là đất, nước, không khí, hệ động, thực vật Chưa bao giờ môi trường

bị ô nhiễm nặng như bây giờ

Chính vì vậy việc giáo dục bảo vệ môi trường là vấn đề cần thiết, cấp bách và bắt buộc khi giảng dạy trong trường Phổ thông.Vì nó cung cấp cho học sinh những kiến thức cơ bản có liên quan đến môi trường, sự ô nhiễm môi trường, biện pháp giảm thiểu ô nhiễm… , góp phần hình thành ở học sinh ý thức và đạo đức mới đối với môi trường, có thái độ và hành động đúng đắn để bảo vệ môi trường Vì vậy, giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh là việc làm có tác dụng rộng lớn nhất, sâu sắc và bền vững nhất

THCS là một trong những cấp học nền tảng, là cơ sở rất quan trọng trong việc đào tạo các em trở thành các công dân tốt cho đất nước Ngoài việc nhận thức về tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường thì học sinh THCS còn gắn liền với những hành động thiết thực, có tầm ảnh hưởng lớn đến các lứa tuổi khác Khi các em là những Đoàn viên, Đội viên làm tốt,có ý thức tốt trong việc bảo vệ môi trường thì có thể làm gương cho thế hệ các em thiếu niên, nhi đồng, có thể làm chủ việc bảo vệ môi trường xung quanh cuộc sống của mình như gia đình, làng xóm, bạn bè, các em có thể giúp đỡ được người già…

Là Tổng phụ trách Đội, nhận thức được những ý nghĩa, tầm quan trọng của giáo dục bảo vệ môi trường nhằm làm cho các em hiểu và hình thành, phát triển ở các em thói quen, hành vi ứng xử văn minh, lịch sự và thân thiện với môi trường Bồi dưỡng tình yêu thiên nhiên, những xúc cảm, xây dựng cái thiện và hình thành thói quen, kĩ

năng sống bảo vệ môi trường, sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả cho các em.Đây cũng là một trong các yếu tố góp phần hình thành nhân cách của học sinh sau này

1.3 Nội dung giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh

- Về kiến thức: Thông qua các hoạt động giáo dục hằng ngày của đội giúp học

sinh hiểu đúng về môi trường, tầm quan trọng của môi trường, của việc bảo vệ môi trường Hiểu rõ sự ô nhiễm môi trường, nguyên nhân, hậu quả của ô nhiễm môi trường như thế nào

- Về kĩ năng: Học sinh có những thói quen, hành vi và những việc làm cụ thể

nhằm bảo vệ môi trường Biết tuyên truyền các bạn, những người xung quanh nhận

thức đúng về môi trường, có hành động bảo vệ môi trường

- Về thái độ :

+ Có thái độ phê phán những hành vi xâm phạm, gây ô nhiễm môi trường + Đội viên, Đoàn viên yêu thích những hoạt động bảo vệ môi trường

+ Tích cực tham gia bảo vệ môi trường, có mong muốn tham gia học tập và nghiên cứu các đề tài về Bảo vệ môi trường trong tương lai

2 Cơ sở thực tiễn :

Năm học … Liên đội có 20 Chi đội với hơn 700 đội viên và đoàn viên Là một trong những liên đội có bề dày truyền thống về phong trào hoạt động Đội, nhiều năm liền đạt Liên đội đạt liên đội xuất sắc cấp Thị

Công tác giáo dục thiếu niên những năm học qua đã được triển khai dưới nhiều nội dung, hình thức, hoạt động phong phú, phần nào đã đáp ứng được nhu cầu vui chơi, học tập, rèn luyện của các em Liên đội luôn chú trọng phát huy vai trò của nhà trường đối với cộng đồng, xây dựng môi trường sư phạm trong nhà trường, kết hợp giáo dục nhà trường - Gia đình - Xã hội Tuyên truyền giáo dục đạo đức, lối sống văn minh, thanh lịch cho đoàn viên,đội viên, ý thức bảo vệ môi trường thông qua các cuộc vận động “Thiếu nhi Hà Tĩnh thi đua thực hiện tốt 5 điều Bác Hồ dạy” Triển khai có hiệu quả các phong trào “Nghìn việc tốt”, “Trần Quốc Toản”, “Kế hoạch nhỏ”

Bên cạnh đó, liên đội vẫn còn một số việc tồn tại như: Cơ sở vật chất phục vụ cho học tập, cho hoạt động phong trào đội trong nhà trường còn hạn chế nhiều, đặc biệt, trường mới chuyển lên địa điểm mới nên khuôn viên, bồn hoa, cây cảnh, các cơ

sở vật chất khác chưa có Một số đồng chí giáo viên chủ nhiệm lớp chưa thực sự quan tâm tới lớp và đặc biệt là phong trào hoạt động Đội của lớp cũng như của Liên đội

Nhiều học sinh còn chưa có ý thức bảo vệ môi trường, lớp học và nơi công cộng Một số em thường có thói quen xé giấy, ăn quà vặt, sử dụng túi lilong, ống lon, chai nhựa, vứt rác ra sân trường,lớp học, bỏ rác không đúng nơi quy định Chưa có ý thức giữ gìn vệ sinh chung, chưa có ý thức khi nhìn thấy rác trên lớp, sân trường nhặt

bỏ vào thùng, chưa có ý thức bảo vệ cây xanh, chưa biết tác dụng của các nguồn rác…

Từ những tồn tại trên cho thấy việc đề xuất “Một số giải pháp giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh Liên đội Trung học cơ sở thông qua các hoạt động Đội” là rầt cần thiết

3 Phân tích vấn đề cần nghiên cứu;

3.1 Thực trạng:

- Ý thức bảo vệ môi trường của học sinh qua khảo sát phiếu điều tra học sinh:

- Mục tiêu khảo sát: Đánh giá nhận thức của học sinh về ý thức bảo vệ môi

trường

- Cách tiến hành khảo sát: Phát phiếu điều tra cho 30 em học sinh trong trường về

ý thức bảo vệ sinh môi trường

Kết quả: Khảo sát kiến thức và nhận thức về môi trường của học sinh:

Thời điểm khảo sát vào ngày … (kết quả có được từ việc tiến hành điều tra ngẫu nhiên

bằng 5 câu hỏi trắc nghiệm Bảng câu hỏi khảo sát trước khi thực hiện đề tài)

Em hãy vui lòng cho biết một số suy nghĩ của em về môi trường bằng cách trả lời các câu hỏi dưới đây:

Câu 1: Trả lời đúng/ sai

1 Trực nhật là việc cần thiết để giữ gìn lớp học sạch sẽ x

3 Không cần dội nước sau khi đi vệ sinh vì đã có lao công

4 Trồng và chăm sóc cây xanh là việc làm cần thiết để bảo

Cần thiết 16%

Qua kết quả trưng cầu ý kiến của giáo viên trong trường cho thấy quan điểm của 100% các đồng chí giáo viên trong trường đều cho rằng việc giáo dục ý thức bảo

vệ môi trường cho học sinh trong Liên đội là cần thiết và rất cần thiết Đây là thuận lợi lớn trong việc giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh trong Liên đội Vì tất cả các đồng chí giáo viên trong trường đều nhận thấy được tầm quan trọng và tác dụng của việc giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh trong Liên đội

- Ý thức bảo vệ môi trường của học sinh trong Liên đội qua quan sát và kiểm tra hàng ngày của bản thân – Giáo viên Tổng phụ trách đội:

Ngôi trường tôi đang công tác những cảnh tượng học sinh không giữ gìn vệ sinh học đường rất phổ biến Nhiều em vứt giấy, rác, vỏ bánh mì, vỏ hộp sữa, túi bóng, các bao bì đựng quà vặt, bã kẹo cao su… lung tung nơi sân trường, hành lang lớp và nhiều nữa là nơi ngăn bàn, dưới nền lớp học… Việc làm thiếu ý thức này đã gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến cảnh quan trường học và bầu không khí học tập và giảng dạy, sinh hoạt, vui chơi của thầy cô giáo và của chính các bạn học sinh Không chỉ vứt rác bừa bãi, nhiều em còn vẽ bậy trên bàn học, trên tường, khu vệ sinh chung Có nhiều khi mở vòi nước song còn không khóa vòi Nguyên nhân của việc các em thiếu ý thức trong việc giữ gìn môi trường vệ sinh học đường là do thói lười biếng, lối sống ích kỷ, nghĩ đến quyền lợi cá nhân của một số em Có thể các em nghĩ rằng, những nơi công cộng như trường học, lớp học không phải nhà mình, vậy thì việc gì mà phải mất công giữ gìn Cách suy nghĩ như vậy thật là nguy hại Rồi nữa, đó là do thói quen có từ lâu, khó sửa đổi khi ở các lớp học, hàng ngày, mặc dù các thầy cô giáo và ban cán sự lớp phải thường xuyên nhắc nhở nhưng vẫn không thể nào giữ cho lớp học sạch đẹp

3.2 Nguyên nhân:

* Về phía xã hội:

Trong giai đoạn hiện nay, đất nước ta đang trong thời kỳ hội nhập quốc,những mặt tốt của xã hội được phát triển mạnh song những vấn đề mặt trái của xã hội cũng xuất hiện như hiện tượng ô nhiễm môi trường ngày càng trở lên nặng nề hơn Như ô nhiễm không khí, ô nhiễm môi trường nước dẫn đến nhiều hệ lụy ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường tự nhiên và sự tồn tại, phát triển đời sống con người trong đó có

một bộ phận lớn là trẻ em

* Về phía gia đình:

Gia đình luôn là chiếc nôi để hình thành, giáo dục, nuôi dưỡng nhân cách của mỗi con người Để giáo dục thế hệ sau của chúng ta có ý thức hơn trong công tác bảo

vệ môi trường thì rất cần sự chung tay giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho các em

từ phía gia đình

Có thể nói, nguyên nhân chính dẫn đến ô nhiễm môi trường đó chính là sự thiếu ý thức nghiêm trọng và thờ ơ của người dân Do những suy của nhiều người rằng những việc mình làm chỉ là việc quá nhỏ bé, không đủ để tác động làm hại môi trường Cũng có người lại cho rằng việc bảo vệ môi trường là trách nhiệm của nhà nước, của các cấp chính quyền… Hay một số khác cho rằng việc môi trường đã bị ô nhiễm thì có làm gì cũng “đâu vào đâu”, và việc ô nhiễm môi trường cũng không ảnh hưởng nhiều nên cũng mặc kệ Nhưng, chính những suy nghĩ ấu trĩ ấy đã gây ảnh hưởng không nhỏ đến việc giáo dục cũng như chính sách bảo vệ môi trường của các thế hệ mai sau

Vì vậy rất cần sự chung tay giáo dục từ phía gia đình các em học sinh

* Về phía nhà trường:

Trong những năm trước đây ở nước ta việc giáo dục bảo vệ môi trường cho học sinh chưa thực sự được coi trọng, chưa lồng ghép bảo vệ môi trường vào quá trình giảng dạy chưa được nhiều, chủ yếu chỉ là tuyên truyền lí thuyết, học sinh chỉ biết trực nhật dọn vệ sinh đầu buổi, có một số trường con thuê lao công dọn vệ sinh, thuê người trồng các bồn hoa cho lớp, học sinh chỉ đến trường học, không biết dọn dẹp vệ sinh, không tham gia lao động Vì vậy hiệu quả giáo dục bảo vệ môi trường trong học sinh chưa cao, các em chưa thực sự có ý thức trong việc bảo vệ môi trường Ngày 17/10/2001 của Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt đề án “Đưa các nội dung bảo vệ môi trường vào hệ thống giáo dục quốc dân” Để cụ thể hoá và triển khai thực hiện chủ trương chính sách của Đảng và Nhà nước, ngày 31/01/2005 Bộ trưởng Bộ giáo dục và đào tạo đã ra Chỉ thị về tăng cường công tác giáo dục bảo vệ môi trường bằng các hình thức phù hợp và thông qua hoạt động ngoại khoá, ngoài giờ lên lớp, xây dựng mô hình nhà trường xanh - sạch - đẹp phù hợp với các vùng, miền Tuy nhiên để giáo dục cho học sinh ý thức bảo vệ môi trường tự nhiên đòi hỏi người giáo viên trong quá trình giảng dạy của mình phải biết sử dụng những phương pháp phù hợp, biết tìm tòi để đưa

ra những thông tin, số liệu cụ thể giúp cho học sinh nắm bắt được vấn đề cụ thể