Một số biện pháp tổ chức trò chơi dân gian trong hoạt động đội trong trường tiểu học

Vì vậy, để việc lựa chọn trò chơi dân gian thật sự phù hợp cho các em và có sự thu hút đông đảo các em tham gia thì người giáo viên cần phải cân nhắc kĩ lưỡng khi đưa ra các trò chơi.. V

1

MỤC LỤC Mục Trang Mục lục:……….1

Danh mục viết tắt:……… 2

I Phần mở đầu 3

I.1 Lí do chọn đề tài 3

I.2 Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài 5

I.3 Đối tượng nghiên cứu .5

I.4 Giới hạn phạm vi nghiên cứu .5

1.5 Phương pháp nghiên cứu 5

II Phần nội dung 5

II.1 Cơ sở lí luận 5

II.2 Thực trạng 6

II.3 Giải pháp, biện pháp……… …9

a) Mục tiêu của giải pháp, biện pháp………9

b) Nội dung và cách thực hiện giải pháp, biện pháp……….9

c) Mối quan hệ giữa các giải pháp, biện pháp……… 22

d) Kết quả khảo nghiệm, giá trị khoa học của vấn đề nghiên cứu…….23

III Kết luận và kiến nghị: 25

III.1 Kết luận……… … 25

III.2 Kiến nghị……… ….25

- Tài liệu tham khảo: 27

- Đánh giá hội đồng khoa học……….28

2

DANH MỤC VIẾT TẮT

- Tiểu học: TH

- Ban giám hiệu : BGH

- Giáo viên- Tổng phụ trách: GV- TPT

- Giáo viên chủ nhiệm: GVCN

- Giáo viên thể dục: GVTD

- Đội viên – nhi đồng : ĐV-NĐ

- Học sinh : HS

3

I Phần mở đầu:

1 Lý do chọn đề tài:

Như chúng ta đã biết, kho tàng trò chơi dân gian Việt Nam vô cùng phong phú và đa dạng, không phải trò chơi dân gian nào cũng phù hợp với các em học sinh tiểu học, việc lựa chọn các trò chơi dân gian cho các em học sinh tiểu học quả một việc không đơn giản chút nào Vì vậy, để việc lựa chọn trò chơi dân gian thật

sự phù hợp cho các em và có sự thu hút đông đảo các em tham gia thì người giáo viên cần phải cân nhắc kĩ lưỡng khi đưa ra các trò chơi Trò chơi phải có luật chơi

và cách chơi phải đơn giản, dễ chơi và dễ nhớ

Bên cạnh đó trong trường tiểu học lại phân chia trẻ có nhiều độ tuổi Mỗi độ tuổi lại có mức độ nhận thức và khả năng chú ý có chủ định khác nhau Chính vì thế, các trò chơi cũng cần phải lựa chọn phù hợp với từng độ tuổi Với vai trò là giáo viên tổng phụ trách đội, hằng ngày tiếp xúc với các em tôi luôn tìm hiểu sự ham muốn ở các em học sinh qua các tiết sinh hoạt ngoại khóa và tôi đã bắt đầu tìm tòi và lựa chọn các trò chơi dân gian cho các em tham gia chơi

Đối với các em thiếu nhi, trò chơi dân gian là một trong những yếu tố hình thành nên bản sắc văn hoá dân tộc, là nguồn sữa nuôi dưỡng thế giới tinh thần, là nhịp cầu nối tâm thức các em với mọi bài học về cuộc sống xã hội bởi vì nó có sức hấp dẫn, lôi cuốn mạnh mẽ nhất đối với các em Tổ chức cho các em chơi các trò chơi dân gian là phương tiện giúp các em phát triển tình cảm, đạo đức, tình đoàn kết, mở rộng nhận thức, tình yêu thiên nhiên, yêu quê hương đất nước, qua đó góp phần giáo dục các em về truyền thống văn hoá của cộng đồng các dân tộc Việt Nam

Năm học 2008 - 2009, khi Bộ giáo dục và đào tạo phát động phong trào:

“Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” Trong đó có nội dung đưa

4

trò chơi dân gian vào trường học Đây là nhiệm vụ trọng tâm để thúc đẩy sự phát triển toàn diện cho các em học sinh khi đến trường Đó cũng chính là lí do mà tôi chọn đề tài “Một số biện pháp tổ chức trò chơi dân gian trong hoạt động Đội trong trường tiểu học” là nhằm tạo sân chơi bổ ích, giúp các em có thêm sự hiểu biết về văn hóa truyền thống Việt Nam cũng như rèn luyện cho học sinh có sức khỏe sự khéo léo, phát huy tính nhảy cảm, tư duy sáng tạo, nhằm phát triển toàn diện cho các em thiếu nhi

2 Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài:

a Mục tiêu:

- Nhằm phát triển nhân cách, đạo đức và lối sống cho các em khi tham gia hoạt động vui chơi trong hoạt động đội

- Tạo sân chơi lành mạnh cho các em, tránh các tệ nạn xã hội trong trường học Thu hút đông đảo các em học sinh tham gia các hoạt động tập thể và hướng

đến mục tiêu “ Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” mà ngành giáo

dục phát động

- Giúp các em thiếu nhi phát triển toàn diện về kĩ năng sống, kĩ năng giao tiếp Ngoài ra trò chơi dân gian còn giáo dục các em tính nhanh nhẹn, phát triển khả năng tư duy sáng tạo và trò chơi dân gian còn giúp các em có sự đoàn kết, gần gũi với thầy cô và bạn bè

b Nhiệm vụ:

- Giáo viên lựa chọn các trò chơi dân gian phù hợp với lứa tuổi của các em

- Tuyên truyền cho các em thiếu nhi biết giữ gìn bản sắc văn hóa của dân tộc Việt Nam

6

Trò chơi dân gian được gắn liền với môi trường sống Nó thường đơn giản,

dễ chơi, vật dụng dễ tìm, không tốn tiền, dễ tổ chức trong không gian hẹp như: góc sân trường học, trong lớp, trong các phong học đa chức năng… Tất cả các trò chơi đều cùng mục đích đó là: Rèn luyện sức khỏe, trí thông minh, sự nhanh tay, tinh mắt và có sự sáng tạo khéo léo để học sinh phát triển toàn diện về mọi mặt

- Trò chơi dân gian là trò chơi có tính giáo dục cao, mỗi trò chơi đều có mục tiêu là nhằm phát triển khả năng sáng tạo, phát triển về khả năng ứng xử trong giao

tiếp, phát triển khả năng tư duy, khả năng phát triển “Tăng cường tiếng Việt cho học sinh dân tộc”

- Trò chơi dân gian còn giúp các em thiếu nhi cảm thấy vui vẻ và sáng khoái hơn trong và ngoài giờ học

- Thông qua các trò chơi dân gian mà các em được tham gia sinh hoạt vui chơi, trò chơi dân gian còn giáo dục cho các em học sinh niềm tự hào về truyền thống, tự hào về bản sắc dân tộc Việt Nam

II.2 Thực trạng:

Từ thực tế cho thấy, học sinh tiểu học là độ tuổi ham thích sự vui nhộn, thích

khám phá sự mới lạ của các trò chơi Các em muốn hoà mình vào thế giới vui nhộn qua các trò chơi, để các em tự tìm sự thoải mái sau những giờ học căng thẳng Vì thế, trò chơi dân gian chính là nơi, là cơ hội cho các em khám phá sự mới

lạ mà hằng ngày các em ao ước được chơi và được vui với các bạn xung quanh

Phần đa các em không hề biết đến như thế nào là trò chơi dân gian, các em chỉ biết các trò chơi nho nhỏ như: Chạy, nhảy, đuổi nhau, thậm chí một số em thì chơi những trò chơi rất nguy hiểm như: Trèo cây, đua xe đạp khắp sân trường…

7

Giáo dục thiếu niên nhi đồng trong nhà trường tiểu học thực hiện đồng bộ các nhiệm vụ giáo dục đạo đức, giáo dục trí tuệ, giáo dục thể chất, giáo dục thẩm mĩ, giáo dục lao động cho các em nhằm hình thành cho các em những cơ sở ban đầu cho sự phát triển nhân cách

Qua quá trình tổ chức và tìm hiểu về trò chơi dân gian một số thầy cô chưa

có cơ hội được tập huấn về nội dung này, cho nên việc tổ chức và đưa ra các trò chơi dân gian cho học sinh quả là một việc không đơn giản chút nào Ngoài việc nắm bắt và hiểu biết về trò chơi dân gian, các thầy cô gặp rất nhiều khó khăn như: khó khăn về kĩ năng tổ chức các hoạt động vui chơi tập thể, khả năng giao lưu với đám đông Một phần là các thầy cô chỉ tâm trung vào chuyên môn là chính nên dẫn đến thời gian để xây dựng các kế hoạch cho học sinh vui chơi tập thể dường như bị bỏ trống

Bên cạnh đó, giáo viên tổng phụ trách đội cũng chưa có sự linh hoạt trong việc phối kết hợp với các đoàn thể như : Đoàn thanh niên, các giáo viên chủ nhiệm

để có biện pháp tổ chức sinh hoạt các trò chơi dân gian cho thiếu nhi bài bản hơn

- Một số anh chị phụ trách nhi đồng và phụ trách chi đội chưa có sự kết hợp đồng bộ với ban chỉ huy cũng như với tổng phụ trách độ, chỉ quan tâm đến công tác chuyên môn, ít quan tâm đến hoạt động ngoại khóa của các em

- Phụ huynh học sinh do tầm hiểu biết ít, nhận thức thấp về môi trường sinh hoạt của con em mình dẫn đến thời gian tham gia sinh hoạt ngoại khóa của các em gặp nhiều hạn chế

- Khả năng tự tổ chức sinh hoạt trò chơi dân gian theo từng nhóm các em

còn gặp khá nhiều trở ngại như: Một số nhóm các em chưa thuần thục các động tác chơi, cách chỉ đạo của nhóm trưởng chưa cụ thể, rứt khoát

8

- Kĩ năng giao tiếp của các em học sinh với nhau còn nhiều hạn chế: Một số

em chưa tự tin ra trước đám đông các em còn rụt rè, nhút nhát

Để tìm hiểu thực trạng của vấn đề bước đầu tiên tôi sử dựng phương pháp quan sát, phương pháp đàm thoại, phương pháp điều tra viết, phương pháp tổng kết kinh nghiệm Như vậy, nhằm giúp cho việc nghiên cứu đề tài mang tính khả thi, đầu năm học … tôi đã sử dụng phiếu đánh giá khảo sát học sinh toàn trường bằng một số câu hỏi như:

Em hãy khoanh tròn vào câu trả lời mà em lựa chọn:

Câu 1: Em biết được mấy loại trò chơi dân gian?

A Từ 2 -3 trò

B Từ 4 - 5 trò

C Từ 5 – 6 trò

Câu 2: Em có thích chơi các trò chơi dân gian không?

A Rất thích

B Thích

C Không thích

Câu 3: Trong giờ ra chơi và sinh hoạt Đội em thích được sinh hoạt theo nội

dung nào?

A Chơi trò chơi dân gian

B Tự chơi các trò chơi mà em thích

C Không thích chơi trò chơi

Sau khi khảo sát thực trạng kết quả như sau:

12

Thời gian Nội dung công việc Người thực hiện

Tháng 9 -…

- Thành lập ban tổ chức triển khai, kiểm tra hoạt động.- Thông qua quy trình kế hoạch, nội dung.- Họp ban tổ chức, phân công nhiệm

vụ - Tuyên truyền, giới thiệu các trò chơi dân gian

BGH; TPT;

BTCĐoàn; GVTD

Tháng 10

- Triển khai 4 trò chơi dân gian:+ Chơi ô ăn quan.+ Rồng rắn lên mây.+ Đổ nước vào chai.+ Kết bạn.- Kiểm tra, đánh giá, xếp loại

GVCN; HS TPT

Tháng 11

- Tiếp tục tham gia chơi các trò chơi đã triển khai.- Triển khai 4 trò chơi mới.+ Bịt mắt đánh trống.+ Trồng nụ, trồng hoa.+ Mèo đuổi chuột.+ Kéo co.- Kiểm tra đánh giá, xếp loại

GVCN; HS TPT

Tháng 12

- Tiếp tục tham gia các trò chơi đã triển khai.- Triển khai thêm 4 trò chơi mới:+ Ném vòng

cổ chai.+ Lộn cầu vồng.+ Tìm bạn.+ Nu na nu nống - Kiểm tra đánh giá, xếp loại

GVCN; HS TPT

Tháng 1/ …

- Tiếp tục tham gia các trò chơi đã triển khai.- Triển khai thêm 4 trò chơi mới:+ Chơi

chuyền.+ Nhảy bao bố.+ Dung dăng dung dẻ.+ Trán, cằm, tai.- Kiểm tra đánh giá, xếp loại

GVCN; HS TPT

Tháng 2/ …

- Tiếp tục tham gia cá trò chơi đã triển khai.- Triển khai thêm 4 trò chơi mới:+ Cướp cờ.+

Bịt mắt vẽ người.+ Bỏ rác vào thùng.+ Trốn tìm.- Kiểm tra đánh giá, xếp loại

GVCN; HS TPT

Tháng 3/ … - Tiếp tục tham gia cá trò chơi đã triển khai.- Triển khai thêm 4 trò chơi mới:+ Cướp cờ.+

Bịt mắt vẽ người.+ Bỏ rác vào thùng.+ Trốn

GVCN; HS TPT; GVTD

13

tìm.- Kiểm tra đánh giá, xếp loại

Tháng 4 /…

- Tổ chức thi giữa các khối lớp 4 trò chơi.+

Chơi ô ăn quan.+ Đổ nước vào chai.+ Bịt mắt đánh trống.+ Cướp cờ.- BTC chấm điểm, xếp loại, trao giải

HS khối 1 đến khối

5 BGH; Đội;GVTD

Trên đây là kế hoạch tổ chức hoạt động trò chơi dân gian của Liên đội …

Đề nghi các anh chị phụ trách, ĐV – NĐ tham gia để hoạt động đạt kết quả cao HIỆU TRƯỞNG TỔNG PHỤ TRÁCH

* Sau khi đề ra kế hoạch hoạt động và được Ban giám hiệu nhà trường phê duyệt,

để việc thực hiện hoạt động có hiệu quả cần phải thành lập ban chỉ đạo gồm có:

1 Đồng chí Phó hiệu trưởng: trưởng ban

2 Tổng phụ trách Đội: phó ban

3 Bí thư chi đoàn: thành viên

4 Liên đội trưởng: thành viên

5 Giáo viên chủ nhiệm các khối lớp: thành viên

Ban chỉ đạo họp phân công nhiệm vụ, định ra chế độ sinh hoạt chỉ đạo thực hiện và giám sát các hoạt động có hiệu quả

*Bước 2: Thông báo kế hoạch đến GVCN các lớp, các bộ phận có liên quan

và gợi ý, hỗ trợ cách thức thực hiện:

Khi thông báo kế hoạch đến cho các lớp, các bộ phận, muốn hoạt động diễn

ra tốt đẹp, thì người GV- TPT Đội cần phải hỗ trợ, gợi ý thêm về hình thức, nội dung mà lớp đó chọn để thể hiện

Ví dụ: chọn các trò chơi có chủ đề, nội dung như thế nào thì phù hợp, …

* Bước 3 :Triển khai hướng dẫn và tổ chức các trò chơi dân gian:

- TPT Đội tiến hành tập huấn, hướng dẫn cho các anh chị phụ trách, Ban chỉ huy Liên – chi đội về nội dung và cách thức tổ chức các trò chơi

14

- Kho tàng trò chơi dân gian Việt Nam rất phong phú và đa dạng Vì vậy, việc lựa chọn và đưa ra các trò chơi dân gian phù hợp với lứa tuổi của các em là một việc làm không đơn giản chút nào Vì thế, trước khi tổ chức trò chơi dân gian cho các em ở cấp liên đội tôi thường cân nhắc kĩ lưỡng để lựa chọn và đưa ra các trò chơi dân gian phù hợp với lứa tuổi của các em, có nghĩa là trò chơi dân gian phải

dễ chơi, vật dụng dễ làm, dễ kiếm và trò chơi phải phù hợp với không gian đễ tổ chức chơi Qua trò chơi, phải giáo dục cho các em về mặt tình cảm, đạo đức và lối sống theo các nhóm trò chơi cụ thể:

* Nhóm trò chơi vận động, sáng tạo:

1 Trò chơi: Cướp cờ:

- Mục đích:

+ Luyện khả năng nhận biết về mục tiêu và ý nghĩa của trò chơi

+ Rèn luyện khả năng nhanh nhẹn, tính kỷ luật, đoàn kết đồng đội

- Cách chơi và luật chơi: Giáo viên chia tập thể chơi thành hai đội, có số

lượng bằng nhau mỗi đội có từ 5-6 bạn, đứng hàng ngang ở vạch xuất phát của

đội mình Đếm theo số thứ tự 1,2,3,4,5… các bạn phải nhớ số của mình

+ Khi quản trò gọi tới số nào thì số đó của hai đội nhanh chóng chạy đến

vòng và cướp cờ

+ Khi quản trò gọi số nào về thì số đó phải về, một lúc quản trò có thể gọi hai

ba bốn số

+ Khi đang cầm cờ nếu bị bạn vỗ vào người, thì sẽ thua cuộc

+ Khi lấy được cờ chạy về vạch xuất phát của đội mình không bị đội bạn vỗ vào người thì thắng cuộc

+ Khi có nguy cơ bị vỗ vào người thì được phép bỏ cờ xuống đất để chánh bị thua, số nào vỗ số đó không được vỗ vào số khác Nếu bị số khác vỗ vào không

15

thua, số nào bị thua rồi “bị chết” quản trò không gọi số đó chơi nữa

+ Người chơi không được ôm, giữ nhau cho bạn cướp cờ

+ Người chơi tìm cách lừa đối phương để lấy cờ về, lựa chọn sân bải phù hợp

để chánh nguy cơ, cờ ra khỏi vòng tròn, để cờ lại vòng tròn chỉ được cướp cờ trong vòng tròn, khoảng cách cờ đến hai đội bằng nhau

2 Trò chơi: Ô ăn quan

- Mục đích:

Giáo dục các em thiếu nhi tính sáng tạo, cách thức tính toán, tạo sự gần gũi và đoàn kết cho các em học sinh

- Cách chơi, luật chơi:

+ Cách sắp xếp quân: Bao gồm 10 ô vuông ( ô dân) và 2 ô bán nguyệt ( ô

quan ) ô dân được sắp xếp thành 5 ô vuông đối xứng nhau mỗi ô vuông có 5 dân, mỗi ô quan có 1 quân, chơi sẽ dùng tất cả số quân trong một ô có quân bất kì do người đó chọn trong số 5 ô vuông của mình để lần lượt rải vào các ô, mỗi ô 1 quân, bắt đầu từ ô gần nhất và có thể rải ngược hay xuôi chiều kim đồng hồ tùy ý

Khi rải hết quân cuối cùng, tùy tình huống mà người chơi sẽ phải xử lý tiếp như sau: Nếu liền sau đó là một ô vuông có chứa quân thì tiếp tục dùng tất cả số quân đó để rải tiếp theo chiều đã chọn Trường hợp ăn quân, nếu liền sau đó là một

ô trống ( ô dân ) rồi đến một ô có chứa quân ( không phân biệt ô quan hay ô dân thì người chơi sẽ được ăn tất cả số quân trong ô đó Số quân bị ăn sẽ được loại ra khỏi bàn chơi để người chơi tính điểm khi kết thúc Còn đối với trường hợp ăn liên tiếp, nếu liền sau ô có quân đã bị ăn lại là một ô trống rồi đến một ô có quân thì người chơi có quân ăn tiếp quân ở ô này Nếu lại tiếp tục một ô trống rồi đến ô có quân thì người chơi có quyền ăn tiếp quân của các ô Đối với trường hợp mất lượt, nếu