KẾT HỢP SÁP ONG VỚI DỤNG CỤ HỖ TRỢ ĐỂ TẠO HOA VĂN LÊN TRANG PHỤC VÀ SÁNG TÁC TRANH TRÊN VẢI THỔ CẨM

Trong quá trình phát triển của mỗi dân tộc, cùng với tiếng nói, chữ viết thì trang phục luôn là một yếu tố quan trọng góp phần tạo dựng nên bản sắc văn hóa. Theo thời gian, do nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan, trang phục truyền thống của các dân tộc đã có một số thay đổi để phù hợp với nhu cầu và điều kiện sống thực tế. Tuy nhiên, đang xuất hiện những biểu hiện đáng lo ngại có thể đưa tới nguy cơ biến dạng, bị mai một, thậm chí biến mất nét đặc sắc riêng của các bộ trang phục truyền thống. Với công nghệ phát triển hiện nay, có nhiều máy móc thiết bị tạo ra các họa tiết muôn ngàn hoa văn đầy màu sắc, thu hút khá đông người dân, bởi họa tiết đó vừa đẹp, đầy màu sắc mà giá thành lại rẻ. Còn vẽ bằng sáp ong lại mất nhiều thời gian và qua nhiều công đoạn khá phức tạp dẫn đến hiệu suất sản phẩm làm ra không nhiều. Chính vì lí do này, hiện nay nhiều bạn trẻ dân tộc Mông không còn biết cách thêu hoặc vẽ hoa văn bằng sáp ong, làm cho bản sắc văn hóa của người Mông dần mai một đi. Chúng em đã đặt ra sứ mệnh hồi sinh những chất liệu truyền thống đặc sắc đang dần mất qua cách thiết kế hiện đại nhưng nét văn hóa vẫn ẩn chứa trong mỗi sản phẩm. Chúng em mong muốn mỗi cá nhân cho tới cả cộng đồng đi từ nhận thức đúng đắn đến sự tự ý thức trong ứng xử với trang phục truyền thống, thì giá trị văn hóa đặc sắc về trang phục mới được tôn vinh và có vị trí xứng đáng trong đời sống, góp phần tích cực vun đắp tình yêu văn hóa truyền thống, gìn giữ và phát huy bản sắc dân tộc. Bởi nếu không có những chính sách cụ thể khuyến khích người dân bảo tồn, phát huy trang phục truyền thống, không có nhận thức đúng đắn và giải pháp kịp thời, phù hợp nhằm bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa, trong đó có giữ gìn trang phục truyền thống thì rất nhiều nguy cơ dân tộc đó sẽ tự đánh mất bản sắc văn hóa của chính mình. Là những người con bản xứ, bản thân chúng em cũng muốn làm một điều gì đó để dân tộc mình có sự hiểu biết hơn về trang phục truyền thống, cuộc sống của người dân được cải thiện. Chính vì thế chúng em mang đến hội thi Dự án “Kết hợp sáp ong với các dụng cụ hỗ trợ để tạo hoa văn lên trang phục và sáng tác tranh trên vải thổ cẩm”.

PHÒNG GD&ĐT TỦA CHÙA

TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC BÁN TRÚ THCS TẢ PHÌN

………… …………

ĐỀ CƯƠNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

DỰ ÁN KẾT HỢP SÁP ONG VỚI DỤNG CỤ HỖ TRỢ ĐỂ TẠO HOA VĂN LÊN TRANG PHỤC VÀ SÁNG TÁC TRANH TRÊN VẢI

THỔ CẨMLĩnh vực 15 Khoa học vật liệu

A LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Trong quá trình phát triển của mỗi dân tộc, cùng với tiếng nói, chữ viết thìtrang phục luôn là một yếu tố quan trọng góp phần tạo dựng nên bản sắc văn hóa Theothời gian, do nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan, trang phục truyền thống củacác dân tộc đã có một số thay đổi để phù hợp với nhu cầu và điều kiện sống thực tế.Tuy nhiên, đang xuất hiện những biểu hiện đáng lo ngại có thể đưa tới nguy cơ biếndạng, bị mai một, thậm chí biến mất nét đặc sắc riêng của các bộ trang phục truyềnthống

Với công nghệ phát triển hiện nay, có nhiều máy móc thiết bị tạo ra các họa tiếtmuôn ngàn hoa văn đầy màu sắc, thu hút khá đông người dân, bởi họa tiết đó vừa đẹp,đầy màu sắc mà giá thành lại rẻ Còn vẽ bằng sáp ong lại mất nhiều thời gian và quanhiều công đoạn khá phức tạp dẫn đến hiệu suất sản phẩm làm ra không nhiều Chính vì

lí do này, hiện nay nhiều bạn trẻ dân tộc Mông không còn biết cách thêu hoặc vẽ hoavăn bằng sáp ong, làm cho bản sắc văn hóa của người Mông dần mai một đi

Chúng em đã đặt ra sứ mệnh hồi sinh những chất liệu truyền thống đặc sắc đang

dần mất qua cách thiết kế hiện đại nhưng nét văn hóa vẫn ẩn chứa trong mỗi sản phẩm.

Chúng em mong muốn mỗi cá nhân cho tới cả cộng đồng đi từ nhận thức đúngđắn đến sự tự ý thức trong ứng xử với trang phục truyền thống, thì giá trị văn hóa đặcsắc về trang phục mới được tôn vinh và có vị trí xứng đáng trong đời sống, góp phầntích cực vun đắp tình yêu văn hóa truyền thống, gìn giữ và phát huy bản sắc dân tộc.Bởi nếu không có những chính sách cụ thể khuyến khích người dân bảo tồn, phát huytrang phục truyền thống, không có nhận thức đúng đắn và giải pháp kịp thời, phù hợpnhằm bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa, trong đó có giữ gìn trang phục truyền thống thìrất nhiều nguy cơ dân tộc đó sẽ tự đánh mất bản sắc văn hóa của chính mình

Là những người con bản xứ, bản thân chúng em cũng muốn làm một điều gì đó

để dân tộc mình có sự hiểu biết hơn về trang phục truyền thống, cuộc sống của người

dân được cải thiện Chính vì thế chúng em mang đến hội thi Dự án “Kết hợp sáp ong

với các dụng cụ hỗ trợ để tạo hoa văn lên trang phục và sáng tác tranh trên vải thổ cẩm”.

B CÂU HỎI, VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU, GIẢ THUYẾT KHOA HỌC

- Câu hỏi nghiên cứu:

Làm thế nào để hồi sinh chất liệu truyền thống đã bị mai một?

Làm thế nào để sử dụng chất liệu truyền thống vào trong sáng tác nghệ thuật,thiết kế các bộ trang phục?

Làm thế nào để quảng bá đến nhiều người?

Làm thế nào đề giữ gìn, bảo tồn, phát huy, bản sắc văn hóa vẽ hoa văn bằng sápong lên vải thổ cẩm dân tộc Mông?

Làm thế nào để rút ngắn thời gian vẽ họa tiết bằng sáp ong lên vải cho bà con ở

xã Tả Phìn nói riêng và huyện Tủa Chùa nói chung?

- Vấn đề nghiên cứu: Chất liệu truyền thống sáp ong, vải thổ cẩm của dân tộcMông tại xã Tả Phìn, huyện Tủa Chùa và một số dụng cụ hỗ trợ để tạo ra các họa tiết

hoa văn Nghiên cứu giải pháp tối ưu để rút ngắn thời gian vẽ sáp ong nhanh nhất, hoavăn in lên đẹp và đều mà vẫn giữ được bản sắc của dân tộc.

- Giả thuyết khoa học: Nếu chúng em thực hiện tốt dự án này sẽ góp một phầnđáng kể trong việc giữ gìn, phát huy truyền thống vẽ sáp ong và không mất nhiều thời

để làm nên một tấm vải với nhiều hoa văn phong phú, đa dạng

C THIẾT KẾ VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

1 Thiết kế

Để thực hiện được Dự án này chúng em đã nghiên cứu và thực hiện một số cuộckhảo sát tìm hiểu tình hình thực tế tại xã Tả Phìn và tiến hành thực hiện Dự án thôngqua quy trình như sau:

Hình 1: Sơ đồ quy trình thực hiện dự án

2 Phương pháp nghiên cứu:

2.1 Các phương pháp nghiên cứu lý thuyết

- Tìm hiểu trên mạng, trong sách báo, tạp chí về thuận lợi và khó khăn khi thựchiện dự án

- Tìm hiểu trên trang thông tin địa phương, sách báo về khả năng phát triển dự ántại địa phương

4 Tạo hoa văn lên trang phục

và sáng tác tranh trên vải thổ cẩm

4 Tạo hoa văn lên trang phục

và sáng tác tranh trên vải thổ cẩm

5 Hoàn thiện, phát triển và

họa tiết, hoa văn lên trang phục

của dân tộc mông tại xã Tả

Phìn

1 Khảo sát, tìm hiểu nhu cầu

sử dụng vải thổ cẩm và cách tạo

họa tiết, hoa văn lên trang phục

của dân tộc mông tại xã Tả

Phìn

2.2 Phương pháp thu thập dữ liệu

- Từ nguồn thông tin của baodantoc.vn; phunuvietnam.vn

- Thu thập thông tin thực tế tại địa phương

2.3 Phương pháp điều tra, phỏng vấn

+ Thuận lợi và khó khăn khi phát triển dự án tại địa phương

+ Người dân có hiểu biết gì về chất liệu truyền thống sáp ong thổ cẩm

+ Cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ cho dự án

+ Những thuận lợi và khó khăn để phát triển những bộ trang phục đương đại từchất liệu truyền thống

D TIẾN HÀNH NGHIÊN CỨU

1 Khảo sát, tìm hiểu nhu cầu sử dụng vải thổ cẩm và cách tạo họa tiết, hoa văn lên trang phục của dân tộc mông tại xã Tả Phìn.

1.1 Nhu cầu sử dụng vải thổ cẩm của người dân.

Tận dụng thời gian nghỉ các buổi chiều, ngày nghỉ chúng em đã tiến hành khảosát về nhu cầu sử dụng vải thổ cẩm và thấy rằng hiện nay nhu cầu sử dụng vải thổ cẩm

đề may trang phục và làm đồ lưu niệm rất được chú trọng đặc biết ngành du lu lịch trênđia phương được Đảng, nhà nước ta rất quan tâm Nhưng do công nghệ ngày càng pháttriển, xuất hiện nhiều máy móc hiện đại sản xuất ra nhiều vải sợi tổng hợp đa dạng hoavăn, đầy màu sắc dẫn tới bà con thấy tiện mà bỏ dần bản sắc độc đáo của dân tộc mìnhngày một mai một dần đi như: Vẽ sáp ong với các loại hoa văn trên vải Bởi giữ đượcviệc vẽ sáp ong mới thể hiện được giá trị của một dân tộc không hòa lẫn với các dân tộckhác Ngoài ra còn cho chúng ta biết được cội nguồn của dân tộc suốt cả chiều dài lịch

sử mà ông cha ta đã lưu giữ Tuy nhiên hiện nay nhiều bạn trẻ không còn biết tới việc

vẽ sáp ong hoặc biết mà không làm

Hình ảnh 1: Khảo sát, tìm hiểu người dân dùng vải thổ cẩm

1.2 Tìm hiểu về chất liệu truyền thống.

- Sáp ong

Để tạo được những hoa văn trên tấm vải, người Mông đã nghĩ ra cách dùng sápong để vẽ, sáp ong có hai khoảnh màu vàng và màu đen Màu vàng là lớp sáp non, màuđen là lớp sáp già, bóp cho hai khoảnh sáp đó chảy hết mật rồi nấu mỗi loại ra một nồikhác nhau Nấu sáp cho đến khi nóng chảy, đem đổ ra bát riêng Lấy một lượng sáp đenvừa đủ, trộn đều với sáp vàng với một lượng tương ứng và đặt lên bếp

Nếu nấu trộn ngay từ đầu thì nó không được đẹp Khi bắt đầu chuẩn bị in sáp lênváy bắt buộc nấu hai loại sáp này trộn với nhau để nó chảy ra Khi đun sáp, chảo baogiờ cũng nóng ở nhiệt độ 700C – 800C Sáp nóng in ra nó mới không bị khô Nếu khôngsáp sẽ không dính vào vải.

- Vải lanh:

Hình ảnh 2: Cây lanh dùng để dệt vải

Quy trình làm vải lanh như sau: Lấy vỏ cây lanh tuốt nhỏ  luộc mềm  dệt thànhtấm  luộc lại  ngâm trong tro bếp  giặt  phơi khô

- Cây Chàm để tạo màu:

Hình ảnh 3: Màu chàm sau khi đã được sơ chế

Quy trình làm như sau: Ngâm trong chum từ 5 đến 7 ngày  vớt hết lá để lại nướcmàu  rắc vôi bột vào sau đó dùng gáo hoà quyện đến khi nước sánh lại rồi để quađêm  lấy váng đọng đem phơi khô  hoà vào nước vôi trong đảo đều ta có nước màu

để nhuộm

Để làm được một chiếc váy, người phụ nữ Mông mất rất nhiều công Khi đãchuẩn bị được vải, sáp, họ bắt đầu bước vào công đoạn vẽ sáp Nhưng để vẽ hoa văn họphải làm cả tuần, cả tháng, thậm chí có khi vài tháng mới xong được cái các họa tiết đểlàm một cái váy,

Để vẽ được sáp ong lên vải, một công cụ không thể thiếu đó là bút vẽ Gọi là bút,nhưng kỳ thực đó là một thanh tre nhỏ dài khoảng 7cm, ngòi bút là một lá đồng bé xíuhình tam giác, được nẹp vào thanh tre Bút vẽ có 3 loại, một loại để vẽ phác họa, vẽ

đường thẳng dùng ngòi to, còn loại để vẽ hoa văn dùng ngòi nhỏ, càng mỏng manh vẽhoa văn càng đẹp và dễ dàng hơn.

Hình 5: Vẽ sáp ong theo cách truyền thống.

Sau đây là kết quả khảo sát, tìm hiểu nhu cầu sử dụng vải thổ cẩm và cách tạo họatiết, hoa văn lên trang phục của người dân tộc mông tại thôn Tả Phình xã Tả Phìn

Nội dung khảo sát

Tổng số hộdân đượckhảo sát

Số hộ dân còn sử dụng Số hộ dân không sử

2.1 Nghiên cứu, phân tích hoạ tiết hoa văn.

Qua nghiên cứu, tìm hiểu và nhờ sự giúp đỡ của các thầy cô, em nhận thấy hoavăn trên vải của người Mông không phải là việc làm giản đơn mà nó là cả quá trình tiếpcận lâu dài, tiếp cận đúng hướng, trước hết đó là một biểu hiện của quan niệm thẩm mỹ,thông qua các bố cục mô típ, màu sắc, kỹ thuật mặt khác trong đời sống cổ truyền củacác dân tộc nó còn phản ánh những khía cạnh tâm lý, xã hội khác, như tín ngưỡng chứađựng bên trong các hình vẽ, các màu sắc, các phong cách bố cục hoa văn ấy là bản sắcvăn hoá dân tộc, là tiến trình phát triển của lịch sử văn hoá và sự giao thoa văn hoá củacác tộc người Nói tóm lại: hoa văn được dệt trên vải là sự bảo tồn nền văn hoá của dântộc được phản ánh qua một số nội dung sau:

2.1.1 Hoa văn phản ánh đặc trưng đời sống của người Mông.

Cách sinh hoạt văn hóa truyền thống bám rất chắc vào cuộc sống cộng đồng, nóđược sinh ra từ một yêu cầu cụ thể của đời thường, hòa lẫn với đời thường, trở thànhmột yếu tố của cuộc sống Chiếc váy của người Mông không chỉ đáp ứng nhu cầu vậtchất, là vật để che thân mà chiếc váy còn đáp ứng được nhu cầu thẩm mỹ Váy đượctrang trí đẹp còn là thước đo tài năng của phụ nữ Mông Vẻ đẹp của váy, một tác phẩmvăn hóa vừa gắn chặt nhu cầu của đời thường với nhu cầu thẩm mỹ Các hoa văn, họatiết trên trang phục của ngư ời Mông thiên về màu sắc Đó là sự phối kết hợp giữa cácmàu nóng, với màu đỏ là trung tâm tạo cảm giác nổi bật, ấn tượng Không quá chútrọng đến họa tiết, hoa văn của người Mông là sự phối màu cũng như đan xen, thay đổichất liệu bằng các mảng trơn (ghép vải), mảng nổi (thêu) hay các chi tiết (in sáp ong)tạo cho nghệ thuật trang trí trên trang phục của người Mông thật độc đáo và khác biệt

so với một số các dân tộc khác

Về mặt kỹ thuật, mỹ thuật trong các khâu dệt vải và tạo hoa văn trên vải hay cácsản phẩm từ vải, người Mông đã biết vận dụng nhiều kỹ năng, kỹ xảo một cách thuầnthục như dệt, thêu, ghép và vẽ trên vải Mỗi phương pháp đều có những đặc điểm kỹthuật riêng mà họ đã biết tận dụng những ưu điểm để bổ sung cho nhau tạo thành mộtgiao hưởng hoàn chỉnh cho nền nghệ thuật tạo hình trên sản phẩm dệt

Giữa thiên nhiên và con người được nghệ thuật phản ánh ở đây là một sự hòa đồng, gắn bó không thể tách rời Ta có thể nhận rõ các mô típ hoa lá, động vật được trang trí trên đồ dệt đều là loại có thực và hữu ích cho con người Các biểu tượng hoa văn gắn liền với cuộc sống như hình ảnh hoa đào, hình tượng thuộc lĩnh vực âm dương

ở trên các mô típ hoa văn là các bông cúc, phổ biến nhất vẫn là các hình chữ thập + , chữ X, các hình tượng này là sừng trâu-con vật gắn với nhà nông, dùng trong hiến tế người chết Con trâu là biểu tượng gắn với sự vận hành của mặt trăng, biểu hiện cho

sự âm dương đối đãi, cho sự phát sinh và phát triển Điều đó, phần nào các thể loại hoa

văn đã tự giải thích về nguồn gốc hay lý do mà chúng thể hiện trên các sản phẩm Mặtkhác, hoa văn với tư cách là một loại hình nghệ thuật, nó phản ánh những tâm tư tìnhcảm

Hình 6: Hoa văn hình núi và chữ x

Như vậy, về nghệ thuật tạo hình dân gian trên trang phục của phụ nữ Hmông,phản ánh bản chất tốt bụng, hiếu khách, trung thực, thẳng thắn, bản lĩnh, vừa mạnh mẽ,vừa giàu tình cảm; phóng khoáng, vô tư chống chọi với sự khắc nghiệt của thiên nhiêntrên vùng cao Không chỉ vậy, nghệ thuật tạo hình trên trang phục thổ cẩm đã thể hiện

sự cần cù, chăm chỉ, đôi bàn tay khéo léo, trí tưởng tượng phong phú của người phụ nữMông

2.1.2 Hoa văn gắn liền với triết lý cộng đồng

Từ giá trị căn bản là bảo vệ sự sinh tồn của dân tộc, người Mông luôn đề cao giátrị cố kết cộng đồng Trong ý thức cộng đồng, người H’Mông có nét đặc thù là đề caocộng đồng huyết thống (gia đình, dòng họ) hơn cộng đồng láng giềng Đặc điểm này

phản ánh đậm nét trong các hoa văn trên trang phục Hoa văn con sên biểu hiện của

tình thân, sự thịnh vượng cho gia đình Hình xoắn đối ngược của nó hay hai con sên cho sự phát triển và hòa hợp giữa hai dòng họ Viên kim cương, hình vuông ý chỉ bàn thờ ông bà trong nhà cho sự bảo vệ của tổ tiên trước con cháu Hoa văn lưỡi câu cầu chúc cho cô gái lấy được chồng tốt Họa tiết trong trang phục của người Mông chủ yếu là hoa văn hình xoắn ốc, trái tim, hình vuông, chữ nhật, zích zắc và một số biểu tượng gắn liền với cuộc sống như: Sấm chớp, dụng cụ lao động, con vật, các loài hoa… được thể hiện qua từng đường nét uốn lượn trên thân áo, váy nhằm thể hiện sùng bái vạn vật bao quanh, mùa màng thuận lợi, sung túc, ấm no, hạnh phúc.

Hình 7: Hoa văn thể hiện tính cộng đồng.

Các sinh hoạt văn hóa truyền thống bám rất chắc vào cuộc sống cộng đồng, nóđược sinh ra từ một yêu cầu cụ thể của đời thường, hòa lẫn với đời thường, trở thànhmột yếu tố của cuộc sống Một số hoa văn tiêu biểu đặc trưng cho mối quan hệ giữa đờisống vật chất và tinh thần như hoa văn con hổ, con rồng biểu hiện cho quyền lực Ởvùng cao nương bí, nương dưa với những hoa dưa, hoa bí luôn là hình ảnh quen thuộccủa người Mông, nhà nào cũng trồng dưa, trồng bí Quả bí, bầu là hình tượng sản sinh

ra dân tộc, các dòng họ Quả bí còn sinh ra các dũng sĩ tài ba trong truyện cổ tích thần

kỳ của người Mông Do đó hoa dưa, cây bí đã đi vào dân ca, vào nghệ thuật trang trí, làmẫu hoa văn được các cô gái trẻ ưu thích trang trí nhiều nhất trong gấu váy và hai tấmvải che váy Qua thực tiễn lao động sản xuất, bằng sự quan sát tinh tế, người phụ nữMông đã khái quát hóa những hình ảnh quen thuộc thành những hình tượng nghệ thuậtgiàu thẩm mỹ

Ngoài ra trong phong cách trang trí và tính quy phạm của các loại hoa văn vớimàu sắc của nó cũng thể hiện những phong tục trong cộng đồng Hoa văn con rết biểuhiện được mọi người kính trọng và tài chữa bệnh Hoa văn hình tam giác, cái răng, vảy

cá, hàng rào giúp lưu giữ linh hồn tốt, xua đuổi tà ma Hoa văn ngôi sao tám cánh biểutượng của bát tinh cát tường Cùng nhiều hoa văn chỉ vũ trụ, mặt trời, thời tiết, khônggian và thời gian mong ước trời an vật thịnh, mùa màng bội thu Mũ trẻ nhỏ Mông hoa

ở Mường Khương, ở đỉnh đầu có thêu hình mào gà trống, theo quan niệm của ngườiMông gà trống là một biểu tượng của vị thần cửa - chống ma ác vào nhà, bảo vệ sứckhỏe cho trẻ nhỏ Những quả bông đỏ trên mũ, những sợ tua nhiều màu sắc tượng trưngcho cầu vồng ngăn thần rắn, ngăn những ma ở thế giới nước

2.1.3 Hoa văn phản ánh lịch sử tộc người.

Người Mông có lịch sử đấu tranh bảo tồn dân tộc rất oanh liệt Từ thời cổ đại,người Mông đã có nhà nước riêng, có nền văn minh khá cao, sau bị người Hán bànhtrướng, xua đuổi lên phía Tây, từ đồng bằng lên núi cao, di cư về phía Nam, cộng đồng

bị phân tán, cư trú tại nhiều quốc gia (Trung Quốc, Lào, Thái Lan, Việt Nam )Người Mông vừa tự hào về một quá khứ huy hoàng, vừa xót xa luyến tiếc về một thờioanh liệt đã qua Do đó người Mông luôn có khát vọng bảo vệ sự sinh tồn của dân tộc,khát vọng này phản ánh đậm nét trong văn hóa và trở thành một giá trị

Trên tấm váy của phụ nữ Mông Hoa có ba băng dải ngang hoa văn phản ánh 3 vùng đất cư trú trong quá trình thiên di trong lịch sử người Mông Dải hoa văn bên trên biểu tượng dòng sông Hoàng Hà, dải giữa là sông Trường Giang, dải phía dưới là núi rừng phương Nam Khát vọng bảo vệ sinh tồn của dân tộc còn phản ánh trong tín

ngưỡng và nghi lễ dân gian, ngay khi cất tiếng khóc chào đời đến lúc nhắm mặt xuôitay Trong tang lễ, người Mông có điệu khèn tiến quân và đội hình đuổi giặc chạyquanh nhà

2.1.4 Hoa văn phản ánh giá trị giao thoa văn hóa tộc người

Hoa văn và sản phẩm dệt dưới góc độ văn hóa học, nó mang nhiều ý nghĩa, baoquát tất cả mọi mặt trong đời sống xã hội và thể hiện mối giao lưu văn hóa

Trong quá trình lao động sáng tạo, con người luôn luôn tìm đến cái mới, cái lạ để

học hỏi trao đổi kinh nghiệm cũng như trao đổi sản phẩm Xét riêng về lĩnh vực dệt vải,

vấn đề giao lưu văn hóa thể hiện rõ trên các mặt như các loại công cụ dệt, kỹ thuật và chu trình dệt, quy cách sản phẩm và trang trí hoa văn Về trang trí hoa văn, nếu không

kể các yếu tố trùng hợp ngẫu nhiên thì cũng có rất nhiều mô típ trang trí giống nhau.Các sản phẩm dệt, thêu sau khi ra đời được sử dụng rộng rãi trong nhiều công việc khácnhau, phục vụ trực tiếp cho nhu cầu đời sống Bên cạnh đó, nó còn được sử dụng đểtrao đổi tình cảm giữa những đôi trai gái yêu nhau Họ trao cho nhau những chiếc khănthêu, những chiếc túi, những mảnh vải hoa với những hình dạng trang trí mang nhiều ýnghĩa thể hiện tình yêu đôi lứa Lúc đó, tặng phẩm là chức năng cho sự giao lưu và mốiliên kết bền chặt như một lời thề ước nguyện Từ những vật vô tri bỗng có tâm hồn, cóngôn ngữ, có tình cảm, nó thay mặt chủ nhân để nói những lời yêu thương, hẹn ước tất

cả những vấn đề đó tựu chung lại là sự thể hiện về ý nghĩa giao lưu văn hóa

Vậy chúng ta cần cần tìm ra giải pháp nào đó để góp phần giữ gìn và phát huybản sắc, nghề truyền thống của dân tộc Sau đây chúng em có đưa ra một giải pháp vừamang tính giữ gìn, phát huy và vừa rút ngắn, tiết kiệm thời gian và đem lại hiệu quả

2.1.5 Cách thức sắp xếp bố cục và họa tiết.

* Sử dụng bố cục trang trí nhắc lại và xen kẽ

Trên các họa tiết được vẽ trên những bộ trang phục phụ nữ người Mông có rấtnhiều chi tiết sử dụng kiểu bố cục trang trí nhắc lại và xen kẽ để trang trínhững đườngdiềm dài với họa tiết giống nhau và mang tính chất kéo dài

Hình ảnh 8: Các nhóm họa tiết theo bố cục xen kẽ

* Sử dụng bố cục trang trí đối xứng.

Các họa tiết chủ yếu đã được cách điệu hóa và đưa về các dạng hình cơ bản nênchủ yếu tất cả các họa tiết đều được sắp xếp đối xứng đa chiều, có sự sắp xếp nhiềunhóm bố cục đối xứng thành xen kẽ nhau theo chiều dài

Hình ảnh 9: Một nhóm họa tiết được sắp xếp đối xứng

2.2 Phỏng vấn một vài hộ dân về cảm nhận của họ đối với chất liệu truyền thống sáp ong thổ cẩm.

Em giành thời gian vào các buổi chiều được nghỉ để tiến hành phỏng vấn một số

hộ người dân

Trong quá trình phỏng vấn chúng em chia ra làm hai đối tượng

+ Đối tượng thứ nhất là các ông bà đã lớn tuổi có sự am hiểu về chất liệu truyềnthống sáp ong thổ cẩm

+ Đối tượng thứ hai là một số hộ gia đình chưa có sự am hiểu về chất liệu đó.Qua quá trình phỏng vấn, chúng em đã tổng hợp được kết quả nhận thức của một

số hộ dân vấn đề về chất liệu truyền thống sáp ong thổ cẩm như sau:

*Phỏng vấn một số hộ dân sự hiểu biết về chất liệu truyền thống sáp ong thổ cẩm:

phỏng vấn

Tổng số người được phỏng vấn

Kết quả phỏng vấn Thích Không thích

1 Các ông bà đã lớn tuổi

có sự am hiểu về chất

Để giảm bớt được một phần nào đó sự vất vả của các bà các mẹ các chị chúng em đãchế tạo ra bút vẽ sắp ong bằng điện Chúng em sử dụng súng bắn keo nến để làm.

Hình 10: Cấu tạo bút vẽ sáp ong bằng điện.

3.2 Chế tạo khuôn mẫu họa tiết, hoa văn

3.1 Tìm, chọn họa tiết đặc trưng nhất để vẽ và chuẩn bị các loại đồ dùng phục vụ cho dự án.

Họa tiết trong trang phục của người Mông chủ yếu là hoa văn hình xoắn ốc, tráitim, hình vuông, chữ nhật, zích zắc và một số biểu tượng gắn liền với cuộc sống như:Sấm chớp, dụng cụ lao động, con vật, các loài hoa…

Hoa văn của người Mông còn được phân ra các nhóm hoa văn như sau: