Mọi hoạt động của conngười trong xã hội có sự đánh giá giám sát của xã hội cho nên buộc mọi người phảituân theo chuẩn mực xã hội - Chức năng tư vấn: thông qua nội dung của mình dư luận x
Trang 1Đề cương môn: Dư luận xã hội (tại chức): 30 tiết
Câu 1 Phân tích khái niệm và các chức năng của dư luận xã hội Ý nghĩa của việcnắm bắt dư luận xã hội trong công tác tư tưởng ở nước ta hiện nay 2Câu 2 Phân tích mối quan hệ giữa dư luận xã hội với các khái niệm tin đồn vàchuẩn mực xã hội 2Câu 3 Phân tích các giai đoạn hình thành và biến đổi của dư luận xã hội, nêu ví dụminh họa 2Câu 4 Phân tích các yếu tố tác động đến quá trình hình thành dư luận xã hội 2Câu 5 Phân tích mối quan hệ giữa truyền thông và dư luận xã hội 2Câu 6 Phân tích các nguyên tắc và phương pháp định hướng dư luận xã hội phục
vụ cho công tác tư tưởng ở nước ta hiện nay 2Câu 7 Phân tích phương pháp điều tra DLXH bằng bảng hỏi (Anket) 2
Trang 2Câu 1 Phân tích khái niệm và các chức năng của dư luận xã hội Ý nghĩa của việc nắm bắt dư luận xã hội trong công tác tư tưởng ở nước ta hiện nay.
Khái niệm: Dư luận xã hội là một hiện tượng tinh thần quen thuộc mà mỗi
cá nhân, cơ quan, tổ chức chính trị - xã hội, quốc gia, trong cuộc sống hàng ngày,thường phải quan tâm và tính toán đến, một phần, là do nó có sức mạnh to lớn
Lương Khắc Hiếu (2014) DLXH là tập hợp ý kiến của các cá nhân, biểu thịtrạng thái ý thức xã hội của cộng đồng người nào đó, là sự phán xét đánh giá củacộng đồng người ấy đối với các sự kiện, hiện tượng, quá trình xã hội có liên quanđến nhu cầu, lợi ích của họ trong một thời điểm nhất định
Tóm lại, DLXH là tập hợp ý kiến của các cá nhân, biểu thị tình cảm, thái độ,nguyện vọng của các cá nhân đước trước một sự kiện, hiện tượng, quá trình xã hội
có liên quan đến nhu cầu, lợi ích của họ tại một thời điểm nhất định
Chức năng của DLXH:
- Chức năng đánh giá: dư luận xã hội đánh giá hành vi xã hội, các chuẩnmực xã hội, các quá trình xã hội Dư luận xã hội đánh giá các hành vi đó đúng haysai, tốt hay xấu Những chuẩn mực xã hội mà dư luận dựa vào để đánh giá có thể lànhững điều luật hoặc là chuẩn mực chung của đông đảo công chúng Sự đánh giánày thường khác nhau trong cá nhóm xã hội khác nhau cũng như trong nhữngkhoảng thời gian khác nhau
- Chức năng điều hòa : dư luận xã hội góp phần sắp xếp, điều chỉnh các quan
hệ xã hội cho đúng mục đích và chuẩn mực Trên cơ sở đánh giá các sự kiện hiệntượng, dư luận xã hội nêu ra các chuẩn mực chỉ ra những việc nên làm hay nêntránh hoặc điều chỉnh hành vi cách cư xử của con người Đặc biệt khi có nhữngbiến cố xã hội lớn đụng chạm trực tiếp và mạnh mẽ đến cộng đồng, dư luận xã hộihình thành nhanh chóng và rộng rãi, tạo ra sức mạnh lớn chỉ hướng cho hoạt độngcủa quần chúng, cổ vũ cho những hành vi phù hợp với lợi ích chung lên án nhữnghành vi không phù hợp
Trang 3- Chức năng giáo dục: dư luận xã hội khi phán xét đánh giá (khen hoặc chê)
nó có tác dụng khuyến khích cái tốt, ngăn ngửa cái xấu, giữ gìn và bảo vệ cái đúng,cái đẹp phê phán cái tiêu cực
- Chức năng kiểm soát: dư luận xã hội còn có khả năng kiểm soát thông qua
sự phán xét, đánh giá có tác dụng giám sát hoạt động của các tổ chức xã hội, các cơquan nhà nước có phù hợp với lợi ích xã hội hay không Mọi hoạt động của conngười trong xã hội có sự đánh giá giám sát của xã hội cho nên buộc mọi người phảituân theo chuẩn mực xã hội
- Chức năng tư vấn: thông qua nội dung của mình dư luận xã hội góp ý kiếnkiến nghị và giải đáp những vấn đề mà dư luận xã hội quan tâm giúp cho các tổchức Đảng cơ quan nhà nước giải quyết những vấn đề quan trọng trong xã hội vìvậy xã hội càng phát triển, trình độ văn hóa của nhân dân càng cao dân chủ càng
mở rộng thì sức mạnh của dư luận xã hội càng lớn có tác dụng đến xã hội và gópphần thúc đẩy xã hội phát triển
Ý nghĩa của việc nắm bắt dư luận xã hội trong công tác tư tưởng ở nước
ta hiện nay.
*Tham mưu cho các cơ quan, lãnh đạo quản lý trong việc soanh thảo, banhành, tổ chức thực hiện các quyết định, thông tin, tuyên truyền định hướngDLXH
Trên cơ sở lý luận về cơ chế hình thành DLXH và các thông tin cụ thể vềcác băn khoăn, thắc mắc của nhân dân, công tác nghiên cứu của DLXH cókhả năng đề xuất các giải pháp thông tin, tuyên truyền, định hướng DLXH cóhiệu quả
*Góp phần củng cố và mở rộng nền dân chủ trong đảng, trong xh: tạo đk đểcán bộ, đảng viên có thể đóng góp ý kiến, tham gia vào các công việc củaĐảng, Nhà nước
*Công tác nghiên cứu, nắm bắt DLXH góp phần đổi mới công tác tư tưởngcủa Đảng: điều tra xã hội học về DLXH giúp khắc phục hạn chế của việc nắmbắt tâm trạng, tư tưởng của cán bộ, đảng viên theo phương thức truyền thống
Trang 4Câu 2 Phân tích mối quan hệ giữa dư luận xã hội với các khái niệm tin đồn và chuẩn mực xã hội.
DLXH là hiện tượng đặc thù của ý thức xh,biểu thị sự phán xét, đánhgiá thái độ của các nhóm công chúng tự ý thức đối với vấn đề diễn ra trong xh
có liên quan đến lợi ích của các nhóm tại thời điểm nhất định
- DLXH là 1 hiện tượng XH ( có quá trình phát sinh, ptrien và biến đổi) đặc thù thuộc ý thức xã hội, nó biểu thị sự phán xét, đánh giá thể hiện thái độ của nhóm XH đvs các vde diễn ra trg XH mà có liên quan đến lợi ích của các nhóm DLXH đc hình thàh thông qua các cuộc trao đổi, thảo luận ý kiến công khai, đc phản ánh trên các phương tiện truyền thông đại chúng và qua hoạt động của qchung ND
Tin đồn: là sản phẩm của tâm lý xã hội Theo hai nhà tâm lý xh ng Mỹ,
Allport và Porstman, thi tin đồn là 1sự khẳng định về 1 chủ đề được quan tâm
mà không có đủ bằng chứng đáng tin cậy đk đưa ra Trong tin đồn thôngthường có 1 phần la sự thật
VD:
Tin đồn có thể có nhiều dạng khác nhau như tin đồn về giá xăng tăng,lương tăng, tăng học phí, tin đồn về công tác nhân sự của 1 tổ chức or về ngnổi tiensg, công tác nhân sự cấp cao, tin đồn ma quái,
Mối quan hệ giữa tin dồn và DLXH
*Nếu căn cứ vào phạm vi vấn đề mà chúng đề cập đến và khả năngkiểm chứng các vấn đề này Chính vì DLXH đề cập đến những vđề thuộc lĩnhvực công cộng cho nên nó có tính kiểm chứng cao hơn Nguồn để kiểm chứngcác vấn đề do dlxh đề cập đến là các cơ quan chức năng và các phương tiệntruyền thông đại chúng, các cơ quan tổ chức cá nhân liên quan Trong khi đónguồn phát ra tin đồn nhiều khi không dễ xác định, hơn nữa vấn đề có thể
Trang 5thuộc lĩnh vực công cộng, cũng có thể là vấn đề cá nhân cho nên đôi khikhông thể xác định được vấn đề là có hay không.VD những tin đồn về hiệntượng thần bí của thiên nhiên, của vũ trụ
*Về kênh lan truyền: dư luận xã hội lan tỏa bằng cả hai kênh TTĐC
và liên cá nhân Trong khi đó, trong những bối cảnh đặc biệt người ta có thểphổ biến tin đồn 1 cách chủ động, chính thức trên các phương tiện TTĐC
*Về tính ổn định.Có thể nói rằng tin đồn nhạy cảm hơn với thông tin rõràng về vấn đề mà nó đề cập đến, dễ biến đổi Còn DLXH có tính ổn địnhhơn, khó thay đổi
- Mối quan hệ DLXH VS CHUẨN MỰC XH:
*Khái niệm:
Chuẩn mực xã hội là căn cứ, là tiêu chí để DLXH dựa vào đó mà đưa ra sựphán xét đánh giá của chính mình đối với sự kiện, hiện tượng, quá trình xã hội.Nói cách khác, dư luận xã hội là thái độ, là sự phán xét đánh giá của một cộngđồng người nào đó đối với sự kiện, hiện tượng, quá trình xã hội trên cơ sở các tiêuchí, các căn cứ, các thước đo là chuẩn mực xã hội Muốn có kết luận chính xác về
sự đánh giá thì chủ thể đánh giá phải dựa vào chính thước đo mà mình đã sử dụngtrong khi đánh giá, đó là chuẩn mực xã hội
Chuẩn mực xã hội thường ổn định hơn so với DLXH DLXH mất đi sau khivấn đề mà DLXH đưa ra sự đánh giá được giải quyết Nhưng chuẩn mực xã hội
mà DLXH dựa vào đó để đánh giá thì khác Nó vẫn tồn tại thậm chí tồn tại rất lâusau khi DLXH trên đã chìm lắng
Chuẩn mực xã hội là những đòi hỏi, mong muốn của xã hội, là sự cụ thể hóacác giá trị xã hội Sự cụ thể hóa này ở những nhóm khác nhau là không giống nhau.Chuẩn mực xã hội là một yếu tố của kiến trúc thượng tầng, nó phản ánh cơ sở kinh
tế của xã hội, đồng thời cũng có tính độc lập tương đối có nghĩa là đôi khi nó mangtính chất tiến bộ, vượt trước nhưng có lúc lại bảo thủ, lạc hậu hơn so với các quan
Trang 6hệ kinh tế của xã hội.
Chuẩn mực xã hội có nhiều loại Nếu phân loại theo lĩnh vực của đời sống xãhội thì có chẩn mực kinh tế, chính trị, pháp luật, đạo đức, tôn giáo, Nếu phân loạitheo tính chất có chuẩn mực chính thức và chuẩn mực phi chính thức (hay bấtthành văn)
*PHÂN BIỆT:
-Chuẩn mực xã hội là căn cứ để DLXH đánh giá, còn DLXH là thái độ
xã hội đánh giá về 1 sự kiện, vấn đề nào đó căn cứ vào chuẩn mực xã hội
- Chuẩn mực ở mỗi xh khác nhau dẫn đến DLXH ở mỗi xã hội về cùng
Trang 7- Giai đoạn hình thành ý kiến cá nhân: trên cơ sở các sự kiện đang diễn ra, cánhân chứng kiến và hình thành quan niệm, ý kiến cá nhân Trong quản lý xã hộinếu như định hướng DL ngay từ giai đoạn này sẽ có hiệu quả cao hơn.
- Giai đoạn trao đổi thông tin thông qua giao tiếp: các cá nhân trao đổi vànêu lên cảm nghĩ, suy nghĩ, ý kiến xung quanh các vấn đề, sự kiện Từ đó ý kiếnchuyển từ lĩnh vực cá nhân sang lĩnh vực xã hội Đây chính là giai đoạn “xã hộihóa” các ý kiến cá nhân
- Giai đoạn thống nhất ý kiến, hình thành cơ bản sự phán xét đánh giá chúngthông qua trao đổi, tranh luận, cọ xát ý kiến Sự hình thành này chính là các quanđiểm được thống nhất lại trên cơ sở những vấn đề cơ bản, nó là sự phán xét, nhậnđịnh chung của đại đa số quần chúng nhân dân
- Giai đoạn DLXH chính thức hình thành: trên cơ sở những ý kiến đánh giáchung trong cộng đồng hình thành ý chí hành động chung, đồng thời đưa ra kiếnnghị để hành động thực tiễn
Sự phân chia ra 4 giai đoạn trên không có nghĩa là tất cả mọi luồng DLXHđều phải hình thành thông qua 4 giai đoạn ấy.Trong những điều kiện và môi trườngnhất định, DL có thể được hình thành một cách nhanh chóng, thậm chí là ngay lậptức đã có sự đồng thuận, thống nhất trong các ý kiến.Sự đánh giá này thỏa mãnnhận định của đại đa số, chính vì vậy nó là ý kiến của số đông là sức mạnh của sốđông
Việc nghiên cứu những giai đoạn hình thành DLXH cho phép hiểu rõ vàphân tích được DLXH, nắm bắt xu hướng phát triển của nó để lựa chọn cách thức
tổ chức, tác động sao cho hiệu quả, phát huy tác dụng của nó phù hợp với yêu cầuphát triển lành mạnh của xã hội
Ví dụ Sự kiện Formosa ở 3 tỉnh miền Trung năm 2016
* Các giai đoạn hình thành dư luận xã hội như sau:
Bước thứ nhất: Chứng kiến, hình dung sự việc, sự kiện, hiện tượng, trao đổithông tin về nó, nảy sinh các cảm nghĩ và các ý kiến ban đầu
Trang 8- Hiện tượng cá chết hàng loạt bất thường ở miền Trung bắt đầu xảy ra từngày 6-4-2016, bắt đầu xuất hiện tại tỉnh Hà Tĩnh (khu vực cảng Vũng Áng và các
xã Kỳ Lợi, Kỳ Hà của thị xã Kỳ Anh), sau đó tiếp tục xảy ra tại các tỉnh: QuảngBình ngày 10-4, Thừa Thiên - Huế ngày 15-4, Quảng Trị ngày 16-4 với số lượng vàtần suất theo thời gian tại từng tỉnh khác nhau và kéo dài đến khoảng ngày 4-5
=> Các sự kiện trên diễn ra bắt đầu từ Hà Tĩnh, nó đã hình thành nên dư luận
xã hội về bảo vệ môi trường tại địa bàn này Ngoài các sự kiện gây ra sự hình thành
dư luận xã hội về bảo vệ môi trường được nêu bên trên, thực trạng môi trường tạiđịa bàn có các khu công nghiệp tỉnh Hà Tĩnh cũng là vấn đề khiến cho hình thành
dư luận xã hội về bảo vệ môi trường tại địa bàn
Bước thứ hai: Trao đổi, bàn bạc về các quan điểm, các ý kiến xung quanh đốitượng của dư luận xã hội, ý kiến cá nhân từ lĩnh vực ý thức cá nhân sang ý thức xãhội
Trước hiện tượng này, có nhiều cuộc trao đổi về quan điểm và ý kiến xungquanh hiện tượng cá chết hàng loạt và nguyên nhân có phải từ nhà máy Formosahay không? Từ hiện tượng cũng như sự nghi vấn của dư luận xã hội thì Bộ Tàinguyên và Môi trường đã chủ trì, phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nôngthôn, UBND 4 tỉnh: Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên - Huế khẩntrương điều tra làm rõ nguyên nhân tình hình hải sản chết bất thường
Bước thứ ba: Các loại ý kiến khác nhau thống nhất xung quanh các quanđiểm cơ bản, hình thành sự phán xét đánh giá chung thỏa mãn đa số cộng đồng
- Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam cho biết các nhà khoa họcliên ngành đã tiến hành khảo sát tại hiện trường
- Bộ Khoa học và Công nghệ đã chủ trì, phối hợp với Viện Hàn lâm Khoahọc và Công nghệ Việt Nam, các bộ, ngành liên quan, huy động hơn 100 chuyêngia, nhà khoa học đầu ngành từ 30 cơ quan trong và ngoài nước tổ chức thu thập,phân tích dữ liệu, có sự phản biện độc lập của các chuyên gia quốc tế, đã xác định
có nguồn thải lớn xuất phát từ khu vực Vũng Áng, tỉnh Hà Tĩnh, chứa độc tố như
Trang 9Phenol, Xyanua,… kết hợp với Hydroxit sắt, tạo thành một dạng phức hỗn hợp(Mixel), có tỷ trọng lớn hơn nước biển, theo dòng hải lưu di chuyển theo hướngBắc-Nam từ Hà Tĩnh đến Thừa Thiên-Huế là nguyên nhân làm hải sản và sinh vậtbiển chết hàng loạt, nhất là ở tầng đáy.
=> Thông tin chính xác về nguyên nhân cá chết đã được thông báo và chứngminh khoa học rõ ràng Những vi phạm và sự cố trong quá trình thi công, vận hànhthử nghiệm tổ hợp nhà máy của Công ty Formosa Hà Tĩnh là nguyên nhân gây ônhiễm môi trường biển nghiêm trọng, làm hải sản chết bất thường tại 4 tỉnh từ HàTĩnh đến Thừa Thiên-Huế trong tháng 4/2016 Thông tin này đã được thông báokịp thời, đúng đắn và chính xác nhất đến công chúng, giúp định hướng lại dư luận
xã hội, ổn định được các ý kiến xung quanh vấn đề này về thành một sự phán xétchung, giúp thỏa mãn được yêu cầu, đòi hỏi về nguyên nhân chính thức của vụviệc
Bước thứ tư: Từ sự phán xét đánh giá chung đi tới lập trường hành độngthống nhất, nêu ra những kiến nghị về hoạt động thực tiễn
Từ việc xác định được nguyên nhân cá chết, đòi hỏi sự đánh giá chính xác vềkhoa học, đủ chứng cứ Không chỉ đánh giá về mặt nguyên nhân mà còn truy vết rathủ phạm gây nên hiện tượng này
- Thứ nhất, phải giải thích được là hiện tượng gì, cơ chế gì gây ra hiện tượnghải sản chết?
- Thứ hai, phải trả lời nguồn gây ô nhiễm tại đâu? Để tìm được nguyên nhân
cá chết, hơn 100 nhà khoa học ở các lĩnh vực tham gia, xem xét, đánh giá các mẫuvật từ cá, từ đáy biển, nước biển, rặng san hô…
=> Việc xử lý sự cố môi trường đã luôn được công khai, minh bạch Ngay từđầu, các lãnh đạo cao nhất của Đảng, Nhà nước, Chính phủ đã rất quan tâm, chỉđạo quyết liệt, yêu cầu điều tra nhanh chóng, xác định nguyên nhân, thủ phạm gây
ra sự cố để khắc phục thiệt hại, xử lý nghiêm minh các tổ chức cá nhân sai phạm,buộc trách nhiệm bồi thường với họ Kết quả cuối cùng là hoàn toàn khách quan
Trang 10Các cơ quan điều tra đã làm hết khả năng của mình Dư luận trên mạng xã hội luôn
lo lắng và mong ngóng kết quả là dễ hiểu, vì liên quan đến sự an lành của đất nước,đời sống hàng vạn người dân
* Sự biến đổi của dư luận xã hội về sự cố môi trường biển miền Trung
Thành phần của dư luận xã hội là nhận thức, thái độ và xu hướng hành động
có mối quan hệ biện chứng với nhau Các thành phần của dư luận xã hội có cấu trúcphức tạp gồm các mối liên hệ biện chứng, các thành phần này có mối liên hệ quyđịnh lẫn nhau: từ tình cảm đến hành động, từ nhận thức đến xu hướng hành động vàngược lại tạo thành một chỉnh thể có tính hệ thống Cấu trúc: nhận thức, thái độ và
xu hướng hành động luôn tuân theo quy luật cân bằng động, nghĩa là một yếu tốnày thay đổi sẽ kéo theo thay đổi ở các yếu tố còn lại
Thái độ và xu hướng hành động về bảo vệ môi trường có mối tương quanmạnh với nhau Để có được xu hướng hành động bảo vệ môi trường tích cực từnhân dân, việc thay đổi thái độ của người dân, lấy việc thay đổi thái độ là trung tâm
là chính, thay vì chỉ tập trung nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường cho họ
Câu 4 Phân tích các yếu tố tác động đến quá trình hình thành dư luận
xã hội.
- Nhóm yếu tố thuộc khách thể
Những yếu tố thuộc về khách thể mà DLXH phản ánh có tác động sâu sắcđến quá trình hình thành DLXH DLXH hình thành nhanh hay chậm, mạnh hayyếu, rộng hay hẹp, theo khuynh hướng này hay theo khuynh hướng khác, phụ thuộcvào ý nghĩa thực tiễn và mối quan hệ của sự kiện, hiện tượng đối với nhu cầu, lợiích của người mang DL Công chúng sẽ ủng hộ đối với những sự kiện phù hợp vớilợi ích của họ và ngược lại họ sẽ có thái độ phản đối đối với những sự kiện đingược lại lợi ích của bản thân
Thực tế cũng chỉ ra rằng, DLXH sẽ quan tâm nhiều hơn và gần như ngay lậptức đối với những sự kiện có tầm ảnh hưởng trực tiếp tới lợi ích cá nhân, hàng ngày
Trang 11hơn là những sự kiện mang tầm vóc vĩ mô mà có ảnh hưởng không nhiều haykhông ảnh hưởng tới quyền lợi của mỗi cá nhân
Đối với các sự kiện quan trọng, có phạm vi tác động lâu dài và rộng rãi,DLXH thường hình thành nhanh và có hiệu lực lớn Ngược lại đối với những sựkiện nhỏ, có tầm ảnh hưởng không lớn hay có ảnh hưởng cũng chỉ đối với cácnhóm cá nhân, DLXH thường hình thành chậm và phải thông qua quá trình làmviệc lâu dài
Đối với những sự kiện hiện tượng bất ngờ, trong điều kiện công chúng chưa
có sự chuẩn bị về tâm lý, thường gây ra tâm lý hoảng loạn và lo lắng, sự đánh giáđôi khi thiếu chính xác và mang tính cực đoan, thiếu khoa học.Còn với những sựkiện diễn ra từ từ, DLXH thường hình thành dù không mạnh mẽ, nhưng tích cực và
có trật tự hơn
Sự hình thành DLXH còn phụ thuộc vào tính thời sự của sự kiện, hiện tượng.Đối với các sự kiện, hiện tượng mới xảy ra DL thường hình thành nhanh vàmạnh.Theo thời gian, tính thời sự giảm đi thì cường độ DL theo đó mà cũng giảmxuống
Mức độ hình thành DLXH phụ thuộc vào vấn đề đó đã được giải quyết mộtcách triệt để, toàn diện hay chưa Nếu cách giải quyết là đúng đắn và kịp thời thì sẽhình thành nên DL tích cực, ngược lại nếu cách giải quyết còn chứa nhiều mâuthuẫn và không thỏa mãn được nhu cầu của phần đông công chúng thì sẽ có nhữngbàn tán kéo dài, hình thành nên nhiều luồng DL khác nhau
- Nhóm yếu tố thuộc về chủ thể.
Những yếu tố thuộc về chủ thể DLXH như trình độ văn hóa, trình độ lý luậnchính trị, tâm lý cá nhân, các yếu tố thuộc về tâm lý đám đông, tâm lý xã hội củacộng đồng đều có vai trò quyết định phương hướng, nội dung, sự phán xét đánh giácác sự kiện, hiện tượng diến ra trong xã hội.Tuy nhiên, ở những mức độ khác nhauthì sự tác động sẽ khác nhau
Trang 12DLXH mang tính trí tuệ nên tri thức của chủ thể cũng mang tính quyết định,
có ảnh hưởng lớn đến sự đánh giá của chủ thể.Chủ thể có trình độ văn hóa càng caothì càng tích cực tham gia vào đánh giá các sự kiện, hiện tượng.Đây cũng là tầnglớp có thái độ tích cực, có tầm nhìn khái quát và có khả năng đánh giá một cáchkhoa học Bởi vậy, các tầng lớp dân cư ở thành thị và giới trí thức do có mặt bằngdân trí cao hơn nên thường nhạy bén hơn với các sự kiện Đồng thời cũng tích cựchơn, năng động hơn trong việc tham gia thảo luận đánh giá
Điều kiện sống của cộng đồng dân cư cũng có ảnh hưởng tới nội dung,phương hướng các sự kiện, hiện tượng Những nơi mà điều kiện sống còn nhiềukhó khăn thì nhân dân quan tâm chủ yếu tới các sự kiện có liên quan đến phát triểnkinh tế góp phần giải quyết những khó khăn của bản thân họ
Phong tục tập quán của các tầng lớp nhân dân cũng ảnh hưởng tới sự phánxét, đánh giá các sự kiện hiện tượng Đối với những nơi còn duy trì những phongtục lạc hậu thì khi xem xét các sự kiện hiện tượng thường bị chi phối bởi các phongtục đó Đôi khi sự đánh giá không dựa trên cơ sở khoa học mà dựa trên những đánhgiá chủ quan của một người nào đó hay theo một quan niệm mơ hồ Trong nhữngđiều kiện như vậy, DLXH hình thành thường theo hướng tiêu cực
Độ tuổi của các tầng lớp dân cư cũng có ảnh hưởng tới quá trình hình thànhDLXH.Ở những độ tuổi khác nhau thì có thái độ đánh giá cũng như nhu cầu về lợiích hoàn toàn khác nhau.Người trẻ tuổi thường đánh giá dựa vào cảm tính, cònngười lớn tuổi sự đánh giá thường dựa vào kinh nghiệm và cái nhìn điềm tĩnh, cóchiều sâu
Văn hóa chính trị cũng chính là một trong những yếu tố ảnh hưởng tới việchình thành DLXH.Nó quyết định khuynh hướng cũng như sự đánh giá của chủ thể.Nếu cộng đồng có trình độ lý luận, có hiểu biết nhất định về chính trị, có kinhnghiệm trong hoạt động chính trị thì họ có sự nhạy cảm, sắc bén và có những hành
vi, ý nghĩ tích cực Ngược lại, nếu cộng đồng thường chỉ dựa vào những đánh giámang theo cảm tính thì sẽ gây ra không ít những ý kiến tiêu cực Công chúng khi