Sức khỏe và các yếu tố ảnh hưởng đến sức khỏe con người

Cơ sở của sức khoẻ tinh thần là sự thăng bằng và hài hoà trong hoạt động tinh thần giữa lí trí và tình cảm. Sức khoẻ xã hội là sự hoà nhập của cá nhân với cộng đồng. Như Mác nói: “Con người là sự tổng hoà các mối quan hệ xã hội”. Sức khoẻ xã hội thể hiện ở sự  thoải mái trong các mối quan hệ chằng chịt, phức tạp giữa thành viên: gia đình, nhà trường, bạn bè,  xóm  làng, nơi công cộng, cơ quan, doanh nghiệp… Nó thể hiện ở sự được chấp nhận và tán thành của xã hội. Càng hoà nhập với mọi người, được mọi người đồng cảm, yêu mến càng có sức khoẻ xã hội tốt và ngược lại.

SỨC KHỎE VÀ CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỨC KHỎE CON NGƯỜI

A MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Đảng và Nhà nước ta luôn coi sức khỏe là vốn quý nhất của mỗi con người và toàn xã hội Bảo vệ, giáo dục, chăm sóc sức khỏe nhân dân là hoạt động nhân đạo, trực tiếp bảo

vệ nguồn nhân lực cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, là một trong những chính sách ưu tiên hàng đầu của Đảng và Nhà nước Sức khỏe của mỗi cá nhân liên quan trực

tiếp đến sức khỏe của cộng đồng, của dân tộc Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói “Mỗi người dân yếu ớt tức là cả nước yếu ớt, mỗi người dân khỏe mạnh tức là cả nước mạnh khỏe Luyện tập bồi dưỡng sức khỏe là bổn phận của người dân yêu nước Sức khỏe không chỉ

là tài sản cá nhân mà còn là tài sản chung, tạo nguồn sức khỏe không chỉ là trách nhiệm

cá nhân mà còn là trách nhiệm cộng đồng” Bác còn nói “Khí huyết lưu thông, tinh thần đầy đủ, như vậy là sức khỏe”.

Sức khỏe tốt do nhiều yếu tố tạo nên Chỉ khi hiểu rõ về các yếu tố ấy, chúng ta mới

có được một sức khỏe tốt Những năm qua, hoạt động chăm sóc sức khỏe đã được thực hiện nghiêm túc, thường xuyên và mang lại hiệu quả tích cực Tuy nhiên, hoạt động chăm sóc sức khỏe học đường cho học sinh vẫn còn phải đối mặt với nhiều thách thức

Do đó việc triển khai nhiều chương trình về sức khỏe cho mọi người được kỳ vọng sẽ mang đến những thay đổi tích cực trong chăm sóc sức khỏe học đường vì sự phát triển toàn diện về thể chất và tinh thần cho học sinh Chính vì sức khỏe của cộng đồng đã thôi

thúc tôi chọn đề tài “ Sức khỏe và các yếu tố ảnh hưởng đến sức khỏe con người” để

chúng ta có những biện pháp bảo vệ bản thân và khỏe mạnh hơn

2 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: các yếu tố ảnh hưởng đến sức khỏe của con người

- Phạm vi nghiên cứu: sức khỏe của những người xung quanh và trong trường học

3 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp khảo sát: thông qua các phiếu khảo sát sức khỏe của học sinh, quan sát tình hình sức khỏe của những người xung quanh

- Phương pháp điều tra: sử dụng hình thức phiếu trưng cầu ý kiến với các bệnh học sinh hay mắc phải

- Phương pháp thống kê: Khi đã thu thập đầy đủ phiếu điều tra, tôi tiến hành thống kê

để xác định về lượng, từ đó tổng hợp hóa và phân loại

4 Ý nghĩa khoa học

Trên cơ sở tìm hiểu về sức khỏe và các yếu tố thực tiễn ảnh hưởng đến sức khỏe con người, tôi đặt vấn đề nghiên cứu đề tài nhằm giúp mọi người, đặc biệt là giáo viên và học

sinh nâng cao việc chăm sóc sức khỏe toàn diện Đồng thời, qua bài viết đưa ra một số phương pháp hỗ trợ nâng cao sức khỏe toàn dân, chung tay đẩy lùi các dịch bệnh

B NỘI DUNG

1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

1.1 Một số vấn đề về sức khỏe con người

1.1.1 Khái niệm sức khỏe

Cố thủ tướng Phạm Văn Đồng đã nói “sức khoẻ là sức sống, là lao động sáng tạo, là tình yêu và hạnh phúc” Theo định nghĩa của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) “Sức khoẻ là một trạng thái thoải mái về thể chất, tinh thần và xã hội, chứ không chỉ không có bệnh hay thương tật” Như vậy, có thể hiểu sức khoẻ gồm 3 mặt: sức khoẻ thể chất, sức khoẻ

tinh thần và sức khoẻ xã hội

Sức khoẻ thể chất thể hiện ở sự sảng khoái và thoải mái về thể chất Càng sảng khoái, thoải mái, càng chứng tỏ là người khoẻ mạnh, nó được thể hiện ở các khả năng sau đây:

- Khả năng hoạt động của cơ bắp mạnh, có sức đẩy, sức kéo, sức nâng cao… khi làm công việc chân tay một cách thoải mái như mang vác, điều khiển máy móc, sử dụng công cụ… đó là sức lực của con người

- Khả năng phản ứng của chân tay nhanh nhậy, đi lại, chạy nhảy, làm các thao tác

kỹ thuật nhẹ nhàng, thoải mái Đó là sự nhanh nhẹn trong các hoạt động của cơ thể

- Khả năng làm việc hoặc hoạt động chân tay tương đối lâu và liên tục mà không cảm thấy mệt mỏi đó là sự dẻo dai, bền bỉ

- Khả năng chống đỡ được các yếu tố gây bệnh như ít ốm đau, nếu có bệnh cũng nhanh chóng khỏi, chóng hồi phục

- Khả năng chịu đựng được những điều kiện khắc nghiệt của môi trường như chịu nóng, lạnh, thời tiết thay đổi đột ngột

Cơ sở của sức khỏe thể chất chính là trạng thái thăng bằng của mỗi hệ thống và sự thăng bằng của bốn hệ thống: tiếp xúc, vận động, nội tạng và điều khiển của cơ thể Sức khoẻ tinh thần là hiện thân của sự thoả mãn về mặt giao tiếp xã hội, tình cảm và tinh thần Thể hiện ở sự sảng khoái; ở cảm giác dễ chịu, cảm xúc vui tươi, thanh thản; ở những ý nghĩ lạc quan, yêu đời; ở những quan niệm sống tích cực, dũng cảm, chủ động;

ở khả năng chống lại những quan niệm bi quan, lối sống không lành mạnh

1.1.2 Các yếu tố liên quan đến sức khỏe con người

Cơ sở của sức khoẻ tinh thần là sự thăng bằng và hài hoà trong hoạt động tinh thần giữa lí trí và tình cảm Sức khoẻ xã hội là sự hoà nhập của cá nhân với cộng đồng Như

Mác nói: “Con người là sự tổng hoà các mối quan hệ xã hội” Sức khoẻ xã hội thể hiện ở

sự thoải mái trong các mối quan hệ chằng chịt, phức tạp giữa thành viên: gia đình, nhà trường, bạn bè, xóm làng, nơi công cộng, cơ quan, doanh nghiệp… Nó thể hiện ở sự

được chấp nhận và tán thành của xã hội Càng hoà nhập với mọi người, được mọi người đồng cảm, yêu mến càng có sức khoẻ xã hội tốt và ngược lại

Cơ sở của sức khoẻ xã hội là sự thăng bằng giữa hoạt động và quyền lợi cá nhân với hoạt động và quyền lợi của xã hội của những người khác; là sự hoà nhập giữa cá nhân, gia đình và xã hội Có nhiều yếu tố tác động quyết định đến sức khỏe con người, đó là:

- Những đặc điểm di truyền của cơ thể: trong đó có những đặc điểm phản ánh về sức khoẻ như: màu da, màu tóc, chiều cao, cân nặng, tuổi thọ… và cả một số bệnh tật đều

có thể do các thế hệ trước truyền lại (cha mẹ, ông bà, thậm chí còn xa hơn) Bệnh di truyền ở người là bệnh gây nên do rối loạn cơ cấu di truyền bao gồm rối loạn nhiễm sắc thể và rối loạn gen Việc chữa trị các bệnh và tật di truyền đang là vấn đề khó khăn và tốn kém, vì vậy cần coi trọng vấn đề phòng bệnh để làm giảm tỷ lệ mắc bệnh di truyền trong quần thể, mang lại hạnh phúc cho nhiều gia đình và cộng đồng góp phần cải tạo nòi giống cho mỗi dân tộc, mỗi quốc gia

- Môi trường là hoàn cảnh xung quanh cơ thể sống: Con người lấy thức ăn, nước uống và ôxy từ môi trường và thải ra môi trường các chất cặn bã (phân, nước tiểu, mồ hôi…) Đồng thời cơ thể cũng chịu tác động của nhiều yếu tố môi trường như nhiệt độ,

độ ẩm của không khí, gió, mưa… Ngoài môi trường tự nhiên con người còn chịu ảnh hưởng của môi trường xã hội gồm biết bao mối quan hệ phức tạp giữa cá nhân, gia đình

và cộng đồng như: giá trị, niềm tin, luật pháp, văn hoá, chính trị, kinh tế, tôn giáo, y tế, giáo dục… Mỗi con người đều có hai mặt: Con người sinh vật học chịu sự chi phối của môi trường tự nhiên và con người xã hội chịu sự chi phối của môi trường xã hội Môi trường tác động đến chất lượng cuộc sống, đặc biệt ảnh hưởng đến sức khoẻ của con người Có thể coi môi trường là con dao hai lưỡi và việc sử dụng nó như thế nào là do con người quyết định

- Hành vi và lối sống: bao gồm tất cả các mặt sinh hoạt của con người về tinh thần

và vật chất như tư duy, tình cảm, ăn uống, lao động, học tập, nghỉ ngơi, hoạt động thể dục, thể thao, vui chơi, văn hoá… Hành vi và lối sống lành mạnh, văn minh thì sẽ có lợi cho sức khoẻ, trái lại nếu hành vi và lối sống không lành mạnh, lạc hậu sẽ ảnh hưởng nhiều đến sức khoẻ, tuổi thọ và chất lượng cuộc sống của mỗi cá nhân cũng như của gia đình và cộng đồng xã hội Khi xã hội càng phát triển, đời sống vật chất và tinh thần càng tăng cao, chăm sóc y tế ngày một tốt hơn thì sức khoẻ của mỗi người và cộng đồng chủ yếu do hành vi và lối sống bản thân mỗi người và cộng đồng đó quyết định

- Chất lượng dịch vụ chăm sóc sức khỏe của hệ thống dịch vụ chăm sóc sức khỏe:

có ảnh hưởng đáng kể đến tình trạng sức khỏe của mỗi người dân và cộng đồng Chất lượng điều trị và chăm sóc; số lượng và chất lượng thuốc chữa bệnh có đầy đủ hay không; khả năng tiếp cận với dịch vụ của người dân; thái độ của cán bộ y tế với người bệnh; tính chất hệ thống chăm sóc sức khỏe trong cộng đồng (y tế nhà nước hay tư nhân; doanh nghiệp sản xuất, phân phối, cung cấp thuốc, thực phẩm chức năng, trang thiết bị y tế…), tình trạng tiêu cực của hệ thống chăm sóc sức khỏe đều có ảnh hưởng đến sức khỏe của từng người dân và cộng đồng

Bốn yếu tố trên liên quan chặt chẽ với nhau, cùng tác động lên sức khỏe Di truyền quyết định giới hạn thể hiện các đặc điểm, còn môi trường, hành vi và lối sống, chất lượng dịch vụ chăm sóc sức khỏe quyết định mức độ thể hiện có thể của đặc điểm trong giới hạn do di truyền quy định Nó là sự thăng bằng, hài hoà của những khả năng sinh học, tâm lý và xã hội của con người Nó là cơ sở quan trọng của hạnh phúc con người Như đã trình bày ở trên, 4 yếu tố quyết định sức khỏe thì có 3 yếu tố môi trường, dịch

vụ chăm sóc sức khỏe và hành vi lối sống liên quan đến ý thức, sự hiểu biết và thái độ của mỗi người dân, của cộng đồng đối với việc rèn luyện, bảo vệ, nâng cao sức khỏe Nếu mỗi người, gia đình và cộng đồng hàng ngày bảo đảm được chế độ dinh dưỡng hợp

lý, tăng cường vận động thể lực, chủ động dự phòng các yếu tố nguy cơ gây bệnh tật, kiểm tra sức khỏe định kỳ tại các cơ sở y tế… chắc chắn sẽ góp phần giảm gánh nặng bệnh tật, tử vong, nâng cao sức khỏe, tầm vóc, tuổi thọ và chất lượng cuộc sống của người Việt Nam

1.2 Tình hình sức khỏe người Việt Nam hiện nay

Hoạt động dựa trên nguyên tắc khôn ngoan “phòng bệnh hơn chữa bệnh” đã góp phần

ngăn chặn dịch bệnh, duy trì và cải thiện tình trạng sức khỏe của người dân Việt Nam trong suốt thời gian qua, ngay cả ở những giai đoạn đất nước vô cùng khó khăn về kinh

tế Tuy nhiên, cùng với những thay đổi nhanh chóng về kinh tế xã hội, Việt Nam hiện phải đối mặt với những thách thức mới về sức khỏe Biến đổi khí hậu nghiêm trọng, ô nhiễm không khí và suy thoái môi trường, thói quen hút thuốc và uống rượu bia cùng với lối sống ít vận động - tất cả những điều này đều đang ảnh hưởng tiêu cực tới sức khỏe và

là những yếu tố nguy cơ của các bệnh mãn tính Hơn nữa, tốc độ lão hóa dân số nhanh tại Việt Nam còn dẫn tới việc tăng số lượng bệnh nhân lớn tuổi sử dụng dịch vụ y tế tại các bệnh viện, nếu hệ thống chăm sóc sức khỏe ban đầu không hoạt động hiệu quả Do đó, chăm sóc sức khỏe sẽ càng trở nên tốn kém hơn đối với các hộ gia đình và cả nền kinh tế

Hiện nay, dù điều kiện kinh tế tốt hơn, nhưng người dân Việt Nam đang phải đối mặt với nhiều rủi ro hơn về sức khỏe Theo thống kê của Viện Dinh dưỡng, tại Việt Nam, trung bình cứ mỗi năm sẽ có khoảng 12,5 triệu người bị tăng huyết áp, 3,5 triệu người bị đái tháo đường, 2 triệu người mắc bệnh tim; gần 182.000 ca mắc ung thư mới Hằng năm, tỷ lệ tử vong do các bệnh không lây nhiễm chiếm tới 74% số ca tử vong ở Việt Nam

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cũng nhấn mạnh, lối sống không khoa học, chế độ dinh dưỡng chưa hợp lý và ít hoạt động thể lực là 3 nguyên nhân chính làm gia tăng các bệnh không lây nhiễm như tăng huyết áp, đái tháo đường, ung thư và tim mạch… Bên cạnh

đó, tỷ lệ mắc bệnh cơ xương khớp và tiêu hóa đang trên đà gia tăng và trẻ hóa Hội Loãng xương TPHCM ước tính có khoảng 3,6 triệu người Việt Nam đang bị loãng xương Bệnh về đường tiêu hóa đứng top đầu trong các bệnh nội khoa tại Việt Nam

2 CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỨC KHỎE CON NGƯỜI VÀ BIỆN PHÁP PHÒNG TRÁNH

2.1 Các yếu tố ảnh hưởng đến sức khỏe

2.1.1 Yếu tố dân số

Mật độ dân số cao là yếu tố nguy cơ đối với nhiều vấn đề sức khỏe, trong đó có các bệnh lây nhiễm và tình hình sử dụng dịch vụ y tế của người dân Theo mô hình dân số

của Liên hợp quốc, dân số nước ta đang thuộc “cơ cấu dân số vàng” hay cơ cấu dân số

tối ưu vì tỷ trọng người trong tuổi lao động chiếm tỷ lệ rất lớn so với tỷ trọng người trong tuổi phụ thuộc Tuy nhiên, nhóm phụ nữ bước vào tuổi sinh đẻ cũng rất lớn, sẽ ảnh hưởng nhiều tới nhu cầu sử dụng dịch vụ sức khỏe sinh sản và nhi khoa trong những năm tới Tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh ngày càng nghiêm trọng Mặc dù tuổi thọ trung bình tăng, nhưng chất lượng dân số còn hạn chế Việt Nam vẫn nằm trong nhóm các nước có chỉ số phát triển con người (HDI) ở mức trung bình

Toàn cầu hóa, công nghiệp hóa, đô thị hóa, di cư và thay đổi lối sống:

- Di cư ngày càng tăng gây áp lực cho vấn đề chăm sóc sức khỏe cho nhân dân ở các thành phố lớn và tổ chức hệ thống cung cấp dịch vụ y tế Di cư từ nông thôn ra thành thị cũng nảy sinh nhiều vấn đề ảnh hưởng đến sức khoẻ

- Đô thị hóa cùng với quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa còn tạo ra những thách thức lớn đối với công tác chăm sóc sức khỏe Ô nhiễm không khí, nước sạch do tăng nhanh công suất sử dụng cơ sở hạ tầng đô thị cũng đang đe dọa đến sức khỏe người dân Ngoài ra, cơ sở hạ tầng xã hội không theo kịp với tốc độ tăng dân số, đặc biệt cung ứng nước sạch, xử lý rác thải, nước cống, cơ sở y tế khám chữa bệnh, giáo dục, nhà ở, v.v

2.1.2 Biến đổi khí hậu

Biến đổi khí hậu đã làm gia tăng các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, các bệnh do vật mang mầm bệnh, đe dọa tới sức khỏe con người đặc biệt những người nghèo và cận nghèo Sự xuất hiện của bệnh SARS, cúm A (H5N1) và một số lượng lớn hiện tượng bất thường liên quan đến sốt xuất huyết hiện đang xảy ra tại Châu Á và dịch sốt xuất huyết quay trở lại ở Việt Nam trong mấy năm gần đây có thể cho chúng ta thấy rõ sự ảnh hưởng của biến đổi khí hậu

Việt Nam là quốc gia xếp thứ 36 trong tổng 177 quốc gia có mức độ ô nhiễm cao nhất trên toàn cầu Theo thống kê của Iqair, nồng độ bụi mịn PM2.5 tại Việt Nam vượt quá 4,9 lần so với mức độ không khí đảm bảo Vấn đề ô nhiễm không khí tại nước ta đang cảnh báo sự nguy hiểm tới sức khoẻ con người, đối mặt với nguy cơ ô nhiễm không khí ngày càng tăng Theo như thống kê của tổ chức Y tế thế giới WHO, trong mỗi năm có tới

7 triệu ca tử vong sớm do phơi nhiễm với ô nhiễm không khí Trong đó, bụi PM2.5 chính

là nguyên nhân chủ yếu với loại bụi siêu mịn này có thể đi sâu vào trong cơ thể con người

Theo ước tính của Viện nghiên cứu ảnh hưởng sức khỏe, cứ 10 người có 9 người hít thở không khí có chứa bụi PM2.5 với nồng độ cao hơn 10 µg/m3 Hiện nay, tại nhiều

tỉnh, thành phố có lượng bụi PM2.5 đều vượt mức cho phép theo QCVN 05:2021/BTNMT Tình trạng ô nhiễm không khí ngày càng báo động và ảnh hưởng trực tiếp tới sức khoẻ của con người Hơn 1.300 người ở TP Hồ Chí Minh tử vong mỗi năm gây ra do sự ô nhiễm không khí

Ngoài ra, các loại thiên tai có ảnh hưởng rất lớn tới sức khỏe người dân do hậu quả là mất nguồn nước sạch, thiếu ăn, tai nạn, chấn thương, khó tiếp cận với dịch vụ y tế

2.1.3 Sức khỏe môi trường

Yếu tố này được xác định dựa trên số hộ gia đình sử dụng nguồn nước hợp vệ sinh,

sử dụng hố xí hợp vệ sinh, chất lượng môi trường không khí ở khu vực đang sinh sống Trung du và miền núi phía Bắc có tỷ lệ sử dụng nước hợp vệ sinh thấp nhất (61,5%)

Tỷ lệ hộ có nhà tiêu hợp vệ sinh dưới 50% ở các vùng Trung du miền núi phía Bắc (26,1%), Bắc Trung bộ và Duyên hải miền Trung (47,3%), Tây Nguyên (46,5%) và Đồng bằng sông Cửu Long (42,4%)

Ô nhiễm không khí đô thị chủ yếu do giao thông (70%) do quá tải ô tô, xe máy và do các thành phố đang xây dựng, đô thị hoá một cách mạnh mẽ

2.1.4 An toàn vệ sinh thực phẩm

Thức ăn không an toàn có thể gây ngộ độc thực phẩm, nhiều bệnh cấp tính và mãn tính liên quan đến vi khuẩn, hóa chất và các công nghệ mới chưa được kiểm nghiệm Tại nhiều quốc gia, trong vài thập niên qua, có sự gia tăng đáng kể về tỷ lệ mắc bệnh liên quan vi khuẩn lây truyền qua thức ăn như Salmonella hoặc E coli Một số nguy cơ mới đang nổi lên từ bệnh động vật sang người cũng tạo ra thách thức mới cho an toàn thực phẩm

Hóa chất gây nhiễm thực phẩm gồm các chất độc tự nhiên như loại nấm độc, hải sản độc, các chất ô nhiễm môi trường như thủy ngân và chì, và các chất tự nhiên trong thực vật Các vi chất, hóa chất đưa vào thực phẩm khi chế biến, hóa chất nông nghiệp và thuốc thú y được chủ động sử dụng trong chuỗi sản xuất thực phẩm, nhưng có thể có tác động tiêu cực tới sức khỏe

Với sự phát triển và công nghiệp hóa mạnh mẽ, nguy cơ ngộ độc thực phẩm có thể tăng vì những bếp tập thể phục vụ hàng trăm người và những lô hàng thực phẩm chế biến theo phương pháp công nghiệp được bán cho số người rất đông Ngộ độc thực phẩm xảy

ra do nhiều nguyên nhân, trong đó do vi sinh vật là 7,8%, do hóa chất là 0,5%, do độc tố

tự nhiên là 25,4%, và do các nguyên nhân không xác định được là 66,3% Số người mắc tập trung ở các vụ ngộ độc bếp ăn tập thể, thức ăn đường phố, đám cưới/đám giỗ, số người chết tập trung ở các vụ ngộ độc thực phẩm bếp ăn gia đình

2.1.5 Lối sống không lành mạnh

- Hút thuốc lá: là yếu tố số một trong các yếu gây tử vong có thể phòng được Đây

là nguyên nhân gây ra 90% ca ung thư phổi, 75% ca bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính và 25% ca bệnh tim thiếu máu cục bộ Hút thuốc lá thụ động cũng gây ra nhiều bệnh cho người không hút trực tiếp như ung thư phổi, các bệnh về tim mạch, nhiễm trùng đường

hô hấp và sinh non Người không hút thuốc bị phơi nhiễm với khói thuốc thụ động bị tăng nguy cơ bệnh về động mạch vành lên 25-30% và nguy cơ bị ung thư phổi lên 20-30% Ở trẻ em, hút thuốc lá thụ động có thể gây viêm đường hô hấp, hen, viêm tai giữa

và hội chứng đột tử sơ sinh

- Sử dụng rượu: là nguyên nhân của 3,7% tổng số tử vong và 4,4% gánh nặng bệnh

tật trong thế giới Rượu gây ra gánh nặng bệnh tật cho nam giới (rối loạn tâm thần liên quan đến rượu) cao hơn 4 lần so với nữ giới Nguyên nhân tử vong liên quan rượu lớn nhất là chấn thương không chủ định, bệnh tim mạch và ung thư

- Chế độ dinh dưỡng và tập thể dục: Việt Nam vẫn đang phải đối phó với tỷ lệ suy

dinh dưỡng trẻ em cao Hoạt động thể lực vẫn chủ yếu do tính chất công việc lao động chân tay tiêu tốn calo Vì vậy, tỷ lệ thừa cân và béo phì còn ở mức thấp Chế độ ăn hiện nay của người Việt Nam chứa nhiều rau, quả, với lượng mỡ thấp là một yếu tố tốt để bảo

vệ cho sức khỏe Tuy nhiên, tình hình này có thể thay đổi nhanh, đặc biệt đối với tầng lớp giàu có, ở thành thị, nơi dễ dàng tiếp cận với những loại thực phẩm đem lại nhiều năng lượng Hoạt động thể dục, thể thao chủ yếu là nhóm trẻ tuổi, người già và một số người làm nghề tĩnh tại

- Ma tuý, mại dâm: số người sử dụng ma tuý ở Việt Nam tăng nhanh trong những

năm gần đây, đặc biệt là nhóm trẻ tuổi HIV/AIDS có liên quan cao với sử dụng ma tuý

- Tai nạn, thương tích, bạo lực giới: là một trong những nguyên nhân gây tử vong cao nhất ở Việt Nam Tai nạn giao thông đứng thứ tư trong các nguyên nhân gây tử vong Bạo lực đối với phụ nữ làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và tinh thần phụ nữ

2.2 Cách phòng tránh các yếu tố ảnh hưởng sức khỏe

2.2.1 Đảm bảo vệ sinh cá nhân và môi trường xung quanh

Vệ sinh cá nhân là một hành động chăm sóc cơ thể tất cả mọi người đều cần thực hiện Điều này có thể làm ở phòng tắm, phòng ngủ… Do mỗi ngày chúng ta tiếp xúc với nhiều nguồn vi khuẩn từ môi trường bên ngoài nên cần chú ý vệ sinh cá nhân cẩn thận Nhờ hành động đó bạn và người thân sẽ tránh được nguy cơ suy giảm sức đề kháng và ít mắc bệnh

2.2.2 Xây dựng lối sống lành mạnh: ăn uống, tập thể dục

Theo khuyến cáo, người trưởng thành nên dành ít nhất 150 – 300 phút mỗi tuần, để hoạt động thể chất ở mức vừa phải, tương ứng 30 phút mỗi ngày, 5 ngày/ tuần Hãy cố gắng lập kế hoạch cụ thể để giúp bạn chuẩn bị cho buổi tập tốt hơn Thói quen này cũng

sẽ giúp bạn sắp xếp được thời gian luyện tập và thư giãn phù hợp ngay cả khi bận rộn Nếu là người mới bắt đầu tập luyện, bạn nên tự đặt ra cho bản thân những mục tiêu phù hợp, khả thi, có thể đạt được Hãy bắt đầu bằng những mục tiêu nhỏ sẽ giúp bạn tăng cơ hội thành công và duy trì được động lực để bạn hoàn thành từng bước một của kế hoạch tập luyện

2.2.3 Đầu tư dài hạn cho sức khỏe bản thân:

Bảo hiểm sức khỏe là một trong những khoản đầu tư hợp lý giúp bạn dự phòng các rủi

ro trong tương lai Lựa chọn thương hiệu bảo hiểm uy tín trên thị trường, điều này rất quan trọng vì những thương hiệu lớn, uy tín có tiềm lực tài chính mạnh sẽ mang đến cho bạn nhiều lựa chọn hấp dẫn, việc chi trả cũng trở nên nhanh chóng, gọn gàng

Để nhận được những phúc lợi tốt hơn, khách hàng nên tìm đến các gói Bảo hiểm chăm sóc sức khỏe toàn diện Theo đó bảo hiểm thai sản được mua kèm quyền lợi chính như bảo hiểm tai nạn, bảo hiểm nha khoa,…Bảo hiểm thai sản hỗ trợ chi phí cho mẹ bầu cả trước và sau sinh, giúp mẹ dưỡng thai và chăm sóc em bé tốt hơn

3 Nâng cao sức khỏe cho học sinh

3.1 Phương hướng chỉ đạo của các cấp chính quyền

Nghiên cứu, xây dựng, hoàn thiện để ban hành theo thẩm quyền hoặc trình cấp có thẩm quyền ban hành các văn bản pháp luật liên quan tới sức khỏe học đường, trong đó

có việc bảo đảm nguồn nhân lực và chế độ đãi ngộ phù hợp trong việc thực hiện công tác sức khỏe học đường Hoàn thiện cơ chế phối hợp liên ngành về công tác y tế trường học

từ Trung ương đến địa phương

Hướng dẫn về dinh dưỡng hợp lý, thực phẩm lành mạnh kết hợp tăng cường hoạt động thể lực trong trường học, bữa ăn học đường phù hợp với lứa tuổi, vùng, miền và hình thức tổ chức; quy định nhằm hạn chế học sinh tiếp cận với các thực phẩm không có lợi cho sức khỏe; xây dựng các tài liệu truyền thông, giáo dục sức khỏe và phòng, chống dịch bệnh, bệnh, tật học đường và vệ sinh trường học, bệnh không lây nhiễm và sức khỏe tâm thần

Tổ chức các hoạt động nhằm nâng cao năng lực chuyên môn cho đội ngũ cán bộ quản

lý, giáo viên, nhân viên y tế trường học để thực hiện hiệu quả công tác sức khỏe học đường, trong đó chú trọng bữa ăn học đường Hướng dẫn các hình thức hoạt động, vận động phù hợp với lứa tuổi, sở thích và tổ chức các hoạt động thể dục, thể thao cho học sinh trong trường học

3.2 Về tuyên truyền, giáo dục sức khỏe học đường trong trường học

Như vậy, giáo dục sức khỏe học đường trong trường học phải đảm bảo các tiêu chí:

Một là: Bổ sung, nâng cấp cơ sở vật chất, trang thiết bị trong trường học để bảo đảm điều kiện dạy và học, nâng cao chất lượng công tác sức khỏe học đường, nhất là y tế và bữa ăn học đường đối với các vùng khó khăn và đặc biệt khó khăn, vùng sâu, vùng xa, miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số

Hai là: Tăng cường và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực để triển khai công tác sức khỏe học đường phù hợp với điều kiện cụ thể từng địa phương, từng trường học; tiếp tục hoàn thiện, nâng cao chế độ, chính sách cho đội ngũ nhân viên trong trường học trực tiếp hoặc gián tiếp triển khai công tác sức khỏe học đường Khuyến khích các trường học ngoài công lập chủ động bố trí đầy đủ bộ máy, nhân lực phục vụ cho y tế trường học, bữa

ăn học đường và không ngừng nâng cao chất lượng hoạt động Tổ chức đào tạo, tập huấn, bồi dưỡng, hướng dẫn triển khai các phần mềm quản lý cho đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên y tế trường học phục vụ triển khai hiệu quả công tác sức khỏe học đường

Ba là: Đổi mới công tác giáo dục thể chất, hoạt động thể thao trường học với việc nghiên cứu, đổi mới nội dung, phương pháp và hình thức kiểm tra, đánh giá môn học giáo dục thể chất trong chương trình giáo dục phổ thông mới một cách thiết thực, hiệu quả theo hướng cá thể hóa người học

Bốn là: Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý hồ sơ sức khỏe học sinh (có kết nối giữa gia đình và nhà trường) nhằm kiểm tra, giám sát, hỗ trợ, tư vấn cho học sinh, giáo viên, cha mẹ hoặc người giám hộ của học sinh về các vấn đề liên quan đến sức khỏe

và kỹ năng tự bảo vệ, chăm sóc sức khỏe Số hóa trong quản lý, sử dụng cơ sở vật chất phục vụ công tác sức khỏe học đường (trang thiết bị phục vụ chăm sóc sức khỏe học sinh, sân chơi, bãi tập, công trình nước sạch, nhà vệ sinh )

Có thể nói sức khoẻ tinh thần là nguồn lực để sống khoẻ mạnh; là nền tảng cho chất lượng cuộc sống, giúp cá nhân có thể ứng phó một cách tự tin và hiệu quả với mọi thử thách, nguy cơ trong cuộc sống Sức khoẻ tinh thần cho ta khí thế để sống năng động, để đạt được mục tiêu đặt ra trong cuộc sống và tương tác với người khác với sự tôn trọng và công bằng Sức khoẻ tinh thần chính là biểu hiện nếp sống lành mạnh, văn minh, có đạo đức Chính vì thế, tất cả chúng ta, đặc biệt là lứa tuổi học sinh cần quan tâm đặc biệt đến sức khỏe của bản thân và xã hội

Thực trạng trên đòi hỏi chúng ta phải đặc biệt quan tâm tới công tác chăm sóc sức khoẻ ban đầu, chăm sóc sức khỏe chủ động, đẩy mạnh quá trình xã hội hóa chăm sóc sức khỏe, huy động nguồn lực tham gia của toàn dân, của các tổ chức trong và ngoài nước vào việc phòng, chống dịch bệnh, bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khoẻ Nhân dân Đây

là trách nhiệm của mỗi người dân, mỗi gia đình, mỗi cộng đồng dân cư, mỗi tổ chức Đảng, Nhà nước, các tổ chức kinh tế, xã hội

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. NGND.PGS.TS.BS Nguyễn Võ Kỳ Anh, Phó Chủ tịch Hội Giáo dục chăm sóc

sức khỏe cộng đồng Việt Nam (2022) Tầm quan trọng của Nhà nước của sự nghiệp chăm sóc sức khỏe cộng đồng,

https://suckhoecongdongonline.vn/tam-quan-trong-cua-doanh-nghiep-voi-su-nghiep-cham-soc-suc-khoe-cong-dong-d260397.html , truy cập ngày 14/12/2023

2. Nhiều tác giả (12/2023), Chất lượng không khí tại Việt Nam, https://www.iqair.com/vi/vietnam, truy cập ngày 12/12/2023.

3 Nguyễn Đỗ Quốc Thống (2013) Sức khỏe môi trường cơ bản.

http://iph.org.vn/attachaments/article/712/1_Intro_done.pdf , truy cập ngày 10/12/2013