Phân tích thực trạng hội nhập và liên kết kinh tế của liên minh châu âu (eu)

Hơn 60 năm sau, cộng đồngvẫn kết nối và phát triển thành "Gia đình châu Âu lớn" với 27 quốc gia thành viên.Các nền văn hóa khác nhau, ngôn ngữ khác nhau và lịch sử dân tộc khác nhau đoàn

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

I Phân tích thực trạng hội nhập và liên kết kinh tế của Liên minh châu Âu (EU)

1 Khái quát về Liên minh Châu Âu

Liên minh Châu Âu (tiếng Anh: European Union), còn gọi là Liên hiệp Châu Âu, làmột liên minh kinh tế và chính trị gồm 27 quốc gia thành viên Châu Âu Liên minhChâu Âu được thành lập vào ngày 1 tháng 11 năm 1993 theo Hiệp ước Maastrichtthuộc Cộng đồng Châu Âu (EC) Năm 2023, Liên minh châu Âu có dân số khoảng448,4 triệu người GDP của khu vực xấp xỉ 22% GDP danh nghĩa và xấp xỉ 17%GDP thế giới tính theo sức mua tương đương

Ban đầu, Liên minh châu Âu bao gồm 6 quốc gia thành viên gồm: Bỉ, Đức, Ý,Luxembourg, Pháp, Hà Lan Năm 1973, số nước thành viên tăng lên 9 nước Năm

1981 tăng lên 10, năm 1986 tăng lên 12, năm 1995 tăng lên 15 và năm 2004 tăng lên

25 Năm 2007, con số này tăng lên 27 quốc gia Tính đến ngày 1 tháng 7 năm 2013,

EU có 28 quốc gia thành viên Danh sách các thành viên EU gồm:

Bỉ, Đức, Hà Lan, Luxembourg, Pháp, Ý, Đan Mạch , Ireland, Hy Lạp, Bồ Đào Nha,Tây Ban Nha, Áo, Phần Lan, Thụy Điển, Ba Lan, Estonia, Hungary, Latvia, Litva,Malta, Séc, Síp, Slovakia, Slovenia, Bulgaria, Romania, Croatia

Trong đó nước Anh là thành viên trên danh nghĩa của EU vì trong năm 2017 nước này

đã tổ chức trưng cầu ý dân và bỏ phiếu Kết quả cuối cùng là người Anh quyết địnhrời khỏi liên minh Châu Âu

2 Quá trình hình thành và phát triển của EU

a Quá trình hình thành

Hiệp ước Rome được ký ngày 25/3/1957 đánh dấu sự ra đời của Cộng đồng Kinh tếChâu Âu (EEC), tiền thân của Liên minh Châu Âu (EU) Hơn 60 năm sau, cộng đồngvẫn kết nối và phát triển thành "Gia đình châu Âu lớn" với 27 quốc gia thành viên.Các nền văn hóa khác nhau, ngôn ngữ khác nhau và lịch sử dân tộc khác nhau đoànkết trong liên minh nhờ các giá trị chung như dân chủ, tự do, công bằng xã hội, sự tôntrọng và nhân quyền

Ý tưởng thống nhất châu Âu trong một liên minh, hy vọng hòa bình và hiểu biết lẫnnhau đã được hình thành từ lâu nhằm tránh mọi nguy cơ xung đột và loại bỏ bất kỳxung đột chiến tranh tàn khốc nào hơn Sau Thế chiến thứ hai, Châu Âu tái lập trật tự

thế giới mới với một bên là Tây Âu thân Mỹ và một bên là Đông Âu chịu ảnh hưởngcủa Liên Xô Do tác động nặng nề của chiến tranh đối với nền kinh tế của các nướcchâu Âu và sự thu hẹp đồng thời của thị trường nội địa, các nguyên thủ quốc gia vàchính phủ châu Âu muốn tạo ra một châu Âu thống nhất theo mô hình Liên bangchâu Âu năm 1946 Năm 1950, một liên minh mang tên “Cộng đồng Than Thép ChâuÂu” được thành lập, dựa trên sự hợp tác giữa hai nguồn nguyên liệu quan trọng nhấtcủa nền kinh tế lúc bấy giờ, với sự tham gia của sáu quốc gia Để tránh những tácđộng tiêu cực của Chiến tranh Lạnh, châu Âu sau đó đã tìm kiếm các mối quan hệchặt chẽ hơn thông qua hợp tác kinh tế Năm 1957, Hiệp ước Rome được sáu quốc gianhất trí phê chuẩn, thành lập EEC, còn được gọi là Thị trường chung.

b Quá trình phát triển

Gồm 5 giai đoạn phát triển chính:

Thời kỳ tăng trưởng kinh tế của Châu Âu (1960-1969) Nền kinh tế Châu Âu bấy giờđang bùng nổ nhờ việc dỡ bỏ hàng rào thuế quan đối với thương mại nội khối Để xóađói giảm nghèo ở các nước thành viên, các nước châu Âu cũng thống nhất kiểm soát

và hỗ trợ sản xuất tiêu thụ nông sản trong khu vực và kết quả là châu Âu trở thành lụcđịa dư thừa nông sản

Mở rộng cộng đồng đầu tiên (EU) (1970-1979): Vào tháng 1 năm 1973, Cộng đồngchâu Âu lần đầu tiên mở rộng khối, nâng số quốc gia thành viên lên chín Tuy nhiên,tăng trưởng kinh tế ở châu Âu không mấy khả quan do xung đột giữa Israel và cácnước Ả Rập vào tháng 10/1973 gây ra cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu Sự sụp

đổ của chế độ Sarajac ở Bồ Đào Nha năm 1974 và cái chết của Tướng Franco ở TâyBan Nha năm 1975 đã đánh dấu sự kết thúc của các lực lượng cánh hữu ở châu Âu.Trong giai đoạn này, Cộng đồng sẽ tập trung vào chính sách khu vực và thúc đẩy phụchồi kinh tế ở các khu vực kém phát triển nhằm giảm khoảng cách giàu nghèo thôngqua các dự án xúc tiến việc làm và cải thiện cơ sở hạ tầng Năm 1979, Nghị viện châu

Âu lần đầu tiên tổ chức bầu cử trực tiếp.Vai trò của Quốc hội sẽ được tăng cườngtrong các trường hợp nằm trong chính phủ liên minh

Kỷ nguyên EU hỗn loạn (1980-1989): Vào tháng 9 năm 1989, Bức tường Berlin, vốnchia cắt Tây và Đông Đức trong 28 năm, đã sụp đổ, làm phức tạp chính trị châu Âu.Trước đó, vào năm 1981, Hy Lạp đã trở thành quốc gia thành viên thứ 10 của Liênminh châu Âu Năm năm sau, đến lượt Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha Năm 1986, Hiệpước Châu Âu thống nhất được thông qua, trong vòng sáu năm đã loại bỏ những trở

ngại đối với việc di chuyển hàng hóa tự do trong EU Đồng thời, ý tưởng thành lập

“thị trường nội địa” châu Âu cũng được thông qua

Châu Âu không biên giới (1990-1999): Thị trường chung được hoàn thành vào năm

1993 với bốn quyền tự do di chuyển hàng hóa, dịch vụ, vốn và con người Các nướcchâu Âu đã ký hai hiệp ước: Công ước Mastrich (1993) Nó đánh dấu sự chuyển đổi

từ một cộng đồng kinh tế (EEC) sang một liên minh chính trị (EU) với các giá trịchung và Hiệp định Amsterdam (1997), trong đó tái khẳng định các nguyên tắc tự do,dân chủ và tôn trọng nhân quyền, đồng thời đưa ra khái niệm phát triển bền vững, đặcbiệt là cải cách thể chế của EU Người châu Âu hiện đang quan tâm đến vấn đề bảo

vệ môi trường và các giải pháp chung để đảm bảo an ninh, quốc phòng Năm 1995,

EU kết nạp ba quốc gia thành viên mới Liên minh Thống nhất đề cập đến các hiệpước quy định điều này

Sự di chuyển tự do của các công dân châu Âu trong khu vực dưới cái tên "Schengen".Nhờ sự hợp tác và hỗ trợ của EU, hàng triệu sinh viên có thể theo học các khóa học ởtất cả các quốc gia trong EU Trong khi đó, nhờ điện thoại di động và Internet, ngườiChâu Âu có thể liên lạc dễ dàng hơn

Một thập kỷ mở rộng (từ năm 2000 đến nay): Phần lớn các nước thành viên EUthaythế đồng nội tệ bằng đồng tiền chung châu Âu, đồng EURO Các nước thành viên EUtích cực tham gia cuộc chiến chống tội phạm, hoạt động khủng bố trong khu vực vàtrên thế giới Nhiều nước EU cho rằng đã đến lúc EU phải có hiến pháp chung, nhưngđiều này khó đạt được nếu không có sự đồng tình của người dân khắp EU Trong thời

kỳ này, đời sống nhân dân được cải thiện đáng kể

Sự phát triển của EU không chỉ xoay quanh khía cạnh kinh tế và tiền tệ mà còn baotrùm một loạt các lĩnh vực chính trị và xã hội quan trọng:

Luật Công dân Châu Âu: EU đã xác định và thiết lập các quyền và nghĩa vụ cơ bảncủa công dân EU Công dân có quyền tự do đi lại và cư trú trong lãnh thổ của cácQuốc gia thành viên, cũng như quyền bỏ phiếu và ứng cử với tư cách ứng cử viêntrong các cuộc bầu cử địa phương tại Quốc gia thành viên nơi họ cư trú và tại Nghịviện Châu Âu

Chính sách an ninh và đối ngoại chung: EU đã đưa ra chính sách đối ngoại và an ninhchung để đảm bảo ổn định và an ninh khu vực, đồng thời tăng cường hợp tác về cảnhsát và pháp quyền Điều này làm tăng khả năng của chúng ta để ứng phó với nhữngthách thức đa dạng như khủng bố, tội phạm quốc tế và các vấn đề an ninh chung khác

Hiến pháp chung: EU đã thiết lập một hiến pháp chung đặt ra các nguyên tắc cơ bản,

cơ cấu tổ chức và quyền hạn của các cơ quan chính trị trong EU Hiến pháp này địnhhình sự tồn tại của EU như một thực thể hiến pháp độc lập và tạo cơ sở cho việc thựchiện các chính sách và quyết định của EU

Nhìn chung, quá trình thành lập EU trải qua nhiều giai đoạn phức tạp nhằm xây dựngmôi trường hợp tác mạnh mẽ hơn và đảm bảo sự ổn định, an ninh và phát triển của cácquốc gia thành viên

II Các quy định trong hội nhập và liên kết kinh tế của Liên minh Châu Âu (EU)

1 Liên minh tiền tệ và đồng tiền chung Châu Âu (EURO)

Đồng euro là một loại tiền tệ duy nhất ở châu Âu và nguồn gốc của nó nằm ở sự thànhlập Liên minh châu Âu và lịch sử kinh tế thế giới Đồng euro được giới thiệu vào năm

1999 và ban đầu chỉ tồn tại dưới dạng một loại tiền ảo cho các giao dịch tài chính và

kế toán Ba năm sau, năm 2002, đồng euro được phát hành và bắt đầu được sử dụngrộng rãi với tiền giấy và tiền xu Năm 2004, có 13 nước thành viên sử dụng Đến nay,

19 quốc gia đã gia nhập Liên minh Châu Âu (EU), nơi loại tiền này được sử dụngtrong cuộc sống hàng ngày Hiện nay, đồng euro là đồng tiền phổ biến thứ hai trên thếgiới (sau đồng đô la Mỹ)

Tác động của đồng tiền chung châu Âu

- Giảm đáng kể chi phí giao dịch ngoại hối: Loại bỏ các giao dịch ngoại hối trực tiếpgiữa các đồng tiền trong khối hoặc giao dịch gián tiếp qua USD

- Giảm rủi ro và chi phí phòng ngừa rủi ro: Khi đồng nội tệ biến mất và được thay thếbằng một loại tiền tệ duy nhất của các nước trong khối, rủi ro tỷ giá và chi phí phòngngừa rủi ro giữa các đồng nội tệ này sẽ tự động biến mất

- Thúc đẩy đầu tư và kích thích tăng trưởng: Sau khi gia nhập khu vực EUR, lãi suấtcủa một nước có xu hướng thấp hơn trước

- Mở rộng hoạt động thương mại với các nước thành viên: Tạo thuận lợi cho thươngmại giữa các nước thành viên, đặc biệt là các nước thành viên trong khối Đa dạng hóathị trường chứng khoán và thúc đẩy sự phát triển của hệ thống tiền tệ quốc tế theohướng đa cực Nếu đồng euro, với chức năng là tiền tệ quốc tế, được đưa vào sử dụng,mỗi quốc gia sẽ có điều kiện đa dạng hóa dự trữ ngoại hối, tạo điều kiện sử dụngngoại tệ mạnh cho hoạt động ngoại giao

Điều kiện để tham gia vào kiên minh tiền tệ Châu Âu:

Các quốc gia phải có một chương trình ổn định và hội nhập kinh tế được chấp nhậnbởi hội đồng Châu Âu Chương trình này phải ổn đinh về giá cả và kinh tế

Các quốc gia phải có sự ổn định về mặt kinh tế, cụ thể là lạm phát thấp, không vượtquá 1,5% so với mức trung bình của 3 nước có mức lạm phát thấp nhất Ngoài ra,thâm hụt ngân sách không vượt quá 3% GDP

Các quốc gia phải tuân thủ theo mức độ nợ công và biểu hiện về kinh tế, bao gồmmức độ nợ công so với GDP và các quốc gia khác

Các quốc gia cần duy trì tỉ giá hối đoái, không thể tham gia vào việc thay đổi tỉ giá hốiđoái một cách cố ý để có lợi thế cạnh tranh

2 Thị trường nội địa Châu Âu

Khung pháp lí chung Pháp luật về thị trường nội khối là một trong các trụ cột của luật

EU Thị trường chung hay thị trường nội khối, khái niệm được định nghĩa bởi ‘bốn tự

do’ là cốt lõi của Cộng đồng châu Âu với các chính sách về tự do dịch chuyển hànghoá, người, dịch vụ, và tư bản, nhằm đảm bảo xây dựng một liên minh gắn bó chặtchẽ về kinh tế, tiền tệ và chính trị Kể từ khi được thành lập năm 1993, thị trườngchung đã tạo điều kiện tốt hơn cho cạnh tranh, tạo ra nhiều việc làm mới, định hìnhgiá cả hợp lí hơn cho người tiêu dùng, và giúp cho các doanh nghiệp và người dânhưởng lợi nhờ có sự lựa chọn phong phú hơn về hàng hoá và dịch vụ.

Tự do dịch chuyển hàng hoá: Tổng quan Sự tự do dịch chuyển hàng hoá, nhằm mục

đích bảo đảm thương mại trong nội khối EU, là yếu tố quan trọng nhất của thị trườngchung Việc cấm sử dụng các biện pháp hạn chế xuất nhập khẩu giữa các thành viên

và nguyên tắc công nhận lẫn nhau đảm bảo sự tuân thủ của các thành viên dưới sựgiám sát của Ủy ban châu Âu Kể từ tháng 1/1993, việc kiểm soát dịch chuyển hànghoá trong thị trường nội khối đã được loại bỏ, biến EU trở thành lãnh thổ thống nhất,không có các biên giới nội bộ Việc loại bỏ thuế quan thúc đẩy thương mại nội khối,đóng góp phần lớn vào tổng giá trị xuất nhập khẩu của các nước thành viên

Tự do dịch chuyển người lao động: Nhờ có sự loại bỏ các rào cản giữa các nước EU,

người dân EU giờ đây có thể tự do dịch chuyển trong phần lớn lãnh thổ EU Việc mộtngười sống và làm việc tại nước EU khác cũng dễ dàng hơn Trong ‘Vùng Schengen’,mọi người được tự do dịch chuyển mà không phải kiểm tra an ninh hay hải quan ởbiên giới của phần lớn các nước EU Tuy nhiên, các hoạt động kiểm soát được tăngcường ở các biên giới bên ngoài của EU và có sự hợp tác chặt chẽ hơn giữa cảnh sátcác nước EU

Tự do dịch chuyển vốn: Đạo luật châu Âu thống nhất 1986 là một bước đi quyết định

đối với sự tự do dịch chuyển vốn Nó dẫn tới việc thông qua Chỉ thị 88/361/EEC vàongày 24/6/1988, nhằm thiết lập một khuôn khổ tài chính đầy đủ cho thị trường chung.Chỉ thị này thực thi Điều 67 TEC Chỉ thị 88/361/EEC đảm bảo nguyên tắc tự do hoá

hoàn toàn hoạt động dịch chuyển vốn giữa các nước thành viên, có hiệu lực từ ngày1/7/1990 Ủy ban châu Âu nỗ lực loại bỏ những thoả thuận chung có mục đích hạnchế sự dịch chuyển vốn giữa những người cư trú ở các nước thành viên ‘Dịch chuyểnvốn’ được hiểu là tất cả những hoạt động cần thiết để cá nhân hoặc pháp nhân có thểthực hiện việc dịch chuyển vốn, bao gồm hoạt động đầu tư trực tiếp, đầu tư bất độngsản, các hoạt động liên quan đến chứng khoán và các tài khoản vãng lai và tài khoảntiền gửi, các khoản vay và tín dụng.

3 Luật cạnh tranh trong thị trường EU

Luật Cạnh tranh EU bao gồm 04 nội dung chính: (i) cartel hay TTHCCT, (ii) lạmdụng vị trí thống lĩnh, độc quyền, (iii) kiểm soát tập trung kinh tế và (iv) các biệnpháp hỗ trợ của chính phủ các nước thành viên Các quy định liên quan đến cartel, độcquyền và biện pháp hỗ trợ của Chính phủ được quy định tại Hiệp ước về các chứcnăng của EU (Hiệp ước TFEU) Trong khi đó, các quy định liên quan đến kiểm soáttập trung kinh tế được quy định tại các Chỉ thị do Hội đồng ban hành

Bên cạnh pháp luật cạnh tranh được quy định tại Hiệp ước và Chỉ thị nêu trên, cáchướng dẫn (guideline) được ban hành bởi cơ quan cạnh tranh, các phán quyết của Tòa

án, các thông báo của Hội đồng,… cũng được xem như là nguồn dữ liệu thể hiệnchính sách cạnh tranh của EU Mặc dù, các phán quyết về các vụ việc đơn lẻ khôngđược xem như là tiền lệ ràng buộc, bắt buộc Tòa án xử lý các vụ việc khác tuân theo,nhưng các văn bản này lại là nguồn dữ liệu tạo nên các học thuyết trong kinh tế học,các trường phái về quyền tài phán liên quan đến lĩnh vực cạnh tranh tại EU Ngoài ra,các thông báo và hướng dẫn các vụ việc chỉ ra định hướng chính sách của Ủy banChâu Âu Từ đó, việc thực thi pháp luật cạnh tranh sẽ được thực hiện phù hợp với cácđịnh hướng đã nêu tại thông báo, hướng dẫn nêu trên

4 Ưu điểm của việc hội nhập kinh tế khu vực (Liên minh Châu Âu-EU)

Tăng cường thị trường nội địa: Liên minh châu Âu đã tạo ra một thị trường nội bộrộng lớn, giúp các công ty có cơ hội tiếp cận số lượng lớn khách hàng mà không gặpphải rào cản thương mại nội bộ

Tăng cường sức mạnh kinh tế: Bằng cách chia sẻ các nguồn lực và tiềm năng kinh tếcủa các quốc gia thành viên, EU tăng cường sức mạnh kinh tế và có vị thế cạnh tranhmạnh mẽ trên thị trường quốc tế

Tạo cơ hội nghề nghiệp và việc làm: Hội nhập kinh tế tạo cơ hội nghề nghiệp chongười lao động có thể di chuyển tự do giữa các quốc gia thành viên Điều này cũnggiúp giảm áp lực lên thị trường lao động và cung cấp lực lượng lao động đa dạng

Chia sẻ công nghệ và tri thức: Hội nhập kinh tế còn tạo điều kiện thuận lợi cho việctrao đổi công nghệ, tri thức và tiêu chuẩn kỹ thuật Góp phần nâng cao chất lượng vàhiệu quả sản xuất

Giảm thiểu rủi ro tài chính: Các nước thành viên sử dụng đồng tiền euro và tham gia

cơ chế tài chính chung nhằm giảm thiểu rủi ro tài chính và ổn định hệ thống tài chínhchung

Tăng cường hòa bình và ổn định: Hợp tác kinh tế cũng đóng vai trò quan trọng trongviệc duy trì hòa bình và ổn định trong khu vực Tăng cường quan hệ kinh tế giữa cácquốc gia có thể làm giảm khả năng xung đột và thúc đẩy hòa bình

Các tiêu chuẩn an sinh xã hội và môi trường: EU thường xuyên áp dụng các tiêuchuẩn an sinh xã hội và môi trường cao Các quốc gia thành viên phải tuân thủ cáctiêu chuẩn này để giúp bảo vệ môi trường và cải thiện chất lượng cuộc sống