Đề tàitìm hiểu về vật liệu bao bì gốm sứ và ứng dụng trong sản xuất rượu truyền thống

Bao bì gốm sứ không còn ứng dụngnhiều trong sản xuất thực phẩm nữa.Ngành bao bì gốm sứ đạt đỉnh cao vào thế kỉ 18-19, sau đó nhường chỗ cho cácloại vật liệu và bao bì khác.Đôi nét về gốm

BỘ CÔNG THƯƠNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

VIỆN CÔNG NGHỆ SINH HỌC VÀ THỰC PHẨM

 - -TIỂU LUẬN

Môn : BAO GÓI THỰC PHẨM

sứ và ứng dụng trong sản xuất rượu

truyền thống

Giảng viên bộ môn: Nguyễn Huỳnh Đình Thuấn

Nhóm thực hiện : Nhóm 6

Lớp : DHTP15ATT

TPHCM, tháng 3 năm 2022

DANH SÁCH THÀNH VIÊN NHÓM 6

STT Họ và tên MSSV Đánh giá

01 Nguyễn Quang Đại 20022581

02 Bùi Trương Diệu Linh 20025861

03 Hoàng Anh Quân 20123831

MỤC LỤC

DANH SÁCH THÀNH VIÊN NHÓM 6 2

MỤC LỤC 3

LỜI MỞ ĐẦU 4

1 TÌM HIỂU VẬT LIỆU SỬ DỤNG SẢN XUẤT BAO BÌ GỐM SỨ 5

1.1 Giới thiệu về vật liệu 5

1.1.1 Đất Cao Lanh – nguyên liệu làm gốm sứ phổ biến 5

1.1.2 Đất Trúc Thôn 6

1.2 Giới thiệu sơ lược về bao bì gốm sứ 6

1.2.1 Ưu điểm và nhược điểm của bao bì gốm sứ 7

1.2.2 Chức năng của bao bì gốm sứ 8

1.3 Các sản phẩm dùng bao bì gốm sứ 11

1.4 Quy trình sản xuất bao bì gốm sứ 12

1.5 Tiêu chuẩn của bao bì gốm sứ 15

1.5.1 Đối với bao bì, dụng cụ làm bằng gốm, gốm thủy tinh 15

1.5.2 Đối với bao bì, dụng cụ tráng men (bao gồm cốc, chén) 16

1.5.3 Đối với vành uống của các loại bao bì, dụng cụ tráng men 16

2 ỨNG DỤNG BAO BÌ GỐM SỨ TRONG SẢN XUẤT RƯỢU TRUYỀN THỐNG .17

2.1 Quy trình sản xuất rượu truyền thống 17

2.2 Quy trình chiết rót 18

2.3 Ảnh hưởng của bao bì gốm sứ trong sản xuất rượu truyền thống 18

3 KẾT LUẬN 18

TÀI LIỆU THAM KHẢO 19

LỜI MỞ ĐẦU

Vào thời kì đồ đá mới, con người đã biết cách sử dụng đất sét để chế tạo đồ gốm Chủ yếu đồ gốm trong thời kì này được dùng chứa đựng các loại lương thực, nước uống, rượu…

Theo thời gian nhu cầu trao đổi, buôn bán hàng hóa giữa các tộc người phát triển Nhiều loại hàng hóa như rượu vang, dầu olive… được xuất khẩu chứa đựng trong các bình gốm nung Gốm sứ đã trở thành bao bì bao gói thực phẩm

Cùng với sự phát triển của xã hộ, con người ngày càng phát triển nhiều loại bao

bì khác nhau mang nhiều tính chất yêu viết hơn Bao bì gốm sứ không còn ứng dụng nhiều trong sản xuất thực phẩm nữa

Ngành bao bì gốm sứ đạt đỉnh cao vào thế kỉ 18-19, sau đó nhường chỗ cho các loại vật liệu và bao bì khác

Đôi nét về gốm sứ Bát Tràng:

- Gốm Bát Tràng xuất hiện từ rất sớm, vào giai đoạn cuối của của văn hóa Hòa Bình đầu văn hóa Bắc Sơn

- Trong quá trình phát triển nghề gốm, có nhiều quan hệ giao lưu với gốm sứ Trung Quốc và có tiếp nhận một số ảnh hưởng của gốm sứ Trung Quốc

Nhóm 6 chúng em sẽ tìm hiểu về đề tài “Tìm hiểu về vật liệu bao bì gốm sứ và

ứng dụng trong sản xuất rượu truyền thống” Mặc dù đã có nhiều cố gắng để thực

hiện đề tài được giao một cách hoàn chỉnh nhất nhưng khó tránh khỏi hạn chế và thiếu sót nhất định Chúng em rất mong nhận được ý kiến đóng góp của quý Thầy/Cô để bài được hoàn chỉnh hơn

1 TÌM HIỂU VẬT LIỆU SỬ DỤNG SẢN XUẤT BAO BÌ GỐM SỨ

1.1 Giới thiệu về vật liệu

Đất sét – nguyên liệu chính để làm gốm – cho đến nay vẫn quan trọng, và là một đối

tượng của ngành silicat hiện đại Còn lửa – tức lò nung là một vấn đề kỹ thuật hóc búa

đã được giải quyết qua nhiều thế kỷ, nhưng vẫn chưa phải đã vươn đến đỉnh cao nhất

Lò nung quyết định một sản phẩm ra tròn hay méo, vàng hay trắng, men màu phát ra khác nhau cho dù cùng một công thức

1.1.1 Đất Cao Lanh – nguyên liệu làm gốm sứ phổ biến

Đây là một trong những loại đất hàng đầu để làm gốm sứ Đất Cao Lanh là loại đất rẻ

và bở, có thể chịu được nhiệt độ nung cao, từ đó tạo ra những sản phẩm chắc chắn, bền đẹp, mà giá cả lại phải chăng Đất Cao Lanh là một trong những nguyên liệu chính để tạo ra sản phẩm gốm sứ Bát Tràng như sứ gia dụng, sứ mỹ nghệ…

Đất Cao Lanh cũng có nhiều loại gồm cả đất tốt và đất thường Đất tốt sẽ tạo ra các sản phẩm sứ có men sáng bóng, phù hợp với những sản phẩm gốm sứ cao cấp Đối với loại đất thường, sản phẩm tạo ra sẽ có màu xám hơn và không được đẹp như loại một, phù hợp với các loại sứ gia dụng, không yêu cầu quá cao về mặt thẩm mỹ Giá thành của cả hai loại cũng chênh nhau khá nhiều

1.1.2 Đất Trúc Thôn

Đất sét Trúc Thôn có độ dẻo cao, khó tan trong nước, hạt mịn, màu trắng xám,

độ chịu lửa khá cao, ở khoảng 1650°C Tuy là loại đất tốt được người thợ gốm Bát Tràng ưa dùng nhưng đất sét Trúc Thôn lại chứa hàm lượng oxit sắt khá cao, nên độ ngót khi sấy khô lớn và bản thân nó không được trắng

1.2 Giới thiệu sơ lược về bao bì gốm sứ

Ở Việt Nam hiện nay có rất nhiều làm gốm nổi tiếng, nhưng nổi tiếng nhất là làng gốm Bát Tràng (Gia Lâm – Hà Nội) và làng gốm Lái Thiêu – Tân Phước Khánh – Thủ Dầu Một (Bình Dương)

1.2.1 Ưu điểm và nhược điểm của bao bì gốm sứ

Ưu điểm:

- Nguyên liệu chế tạo rẻ, dễ chế tạo

- Chịu lực tương đối tốt, chịu nhiệt tốt, khả năng ổn định cao,…

- Có khả năng chống ăn mòn tốt, chống xuyên thấm tốt,…

Nhược điểm:

- Giòn, dễ vỡ khi chịu lực tác động lớn

- Khối lượng bao bì lớn

- Trong quá trình chế biến có thể bị nhiễm kim loại nặng

- Không có khả năng tái chế, không tự phân hủy được

1.2.2 Chức năng của bao bì gốm sứ

- Chức năng bảo vệ

Bao bì gốm sứ bảo vệ thực phẩm chứa trong nó khỏi ảnh hưởng của các yếu tố môi trường, vi sinh,…

- Chức năng thông tin

Người tiêu dùng thông qua sự thể hiện bên ngoài của bao bì như hình dáng bao gói, các phương pháp in ấn, trang trí nhãn hiệu để nhận biết, phân biệt sản phẩm này với sản phẩm khác; sản phẩm của doanh nghiệp này với sản phẩm của doanh nghiệp khác giúp cho khách hàng dễ dàng lựa chọn đúng sản phẩm mà họ yêu cầu Bao bì tạo

ra sự khác biệt giữa các sản phẩm là yếu tố cơ bản để “cá biệt hoá” sản phẩm

- Chức năng marketing

Chức năng này thể hiện qua các nội dung về khả năng quảng cáo, thu hút, kích thích, tính thẩm mỹ, hợp lý hoá, sự tiện lợi của bao bì Các thông tin đầy đủ, sinh động, rõ ràng, ngắn gọn, dễ ghi nhớ của bao bì sẽ cuốn hút người mua hơn, tạo sự hứng thú quan tâm, chú ý, sự quảng bá của sản phẩm

- Chức năng môi trường

- Chức năng phân phối

- Chức năng sản xuất

Trong quá trình sản xuất thì bao bì gốm sứ chịu tác động của các yêu tố như độ

ẩm, nhiệt độ, áp suất, va chạm cơ học… ảnh hưởng đến quá trình sản xuất và bảo quản thực phẩm

- Chức năng sử dụng

Bao bì gốm sứ được sử dụng phổ biến ở các sản phẩm truyền thống, và nó khẳng định vai trò quan trọng của nó đến sự phát triển của các sản phẩm đó

Ngày càng có nhiều mẫu mã bao bì thực phẩm ra đời thỏa mãn thị hiếu của con người tiêu dùng và chất lượng bao bì ngày càng tăng cao

- Chức năng văn hóa

Bao bì gốm sứ gắn bó với nhiều loại sản phẩm như rượu cần, rượu bầu đá, nước nắm,… tạo cho sản phẩm mang tính đặc sắc mà các bao bì khác không thể có được…

Và mỗi loại sản phẩm thì đặc trưng riêng cho từng vùng, tạo nên bản sắc văn hóa, và bao bì gốm sứ đóng góp vào đó một phần rất quan trọng

1.3 Các sản phẩm dùng bao bì gốm sứ

Sản phẩm thích ứng với các bao bì gốm sứ không nhiều, chủ yếu là các sản phẩm truyền thống như rượu, nước mắm, muối dưa cà,

1.4 Quy trình sản xuất bao bì gốm sứ

Quy trình sản xuất bao bì gốm sứ

Gốm sứ Nung Sửa hàng men Tráng men Trang trí Sửa hàng mộc Phơi sấy Tạo dáng

Xử lý đất Chọn đất Đất

Thuyết minh quy trình:

B1: Chọn đất làm gốm

- Đất sét tạo nên những sản phẩm gốm sứ Bát Tràng là loại đất sét có màu trắng với tính dẻo cao, hạt siêu mịn và chất đất không tan trong nước

Xử lý, pha chế đất làm gốm

- Đất sét trong tự nhiên bị lẫn khá nhiều tạp chất cho nên thường chúng sẽ được xử lý loại bỏ tạp chất để thu về nguồn đất sét nguyên chất với độ mịm tốt nhất Sau khi đất

đã đọc lọc xong tạp chất, đất sét sẽ được pha chế với những hợp chất cần thiết, tuỳ theo yêu cầu của mỗi loại gốm mà có thể có những cách pha chế đất khác nhau để tạo nên sản phẩm chất lượng nhất

B2: Tạo dáng sản phẩm

- Phương pháp tạo dáng sản phẩm thủ công hoàn toàn bằng tay bằng việc kết hợp giữa bày tay cùng với bàn xoay để tạo nắn nên dáng gốm Với đôi tay điệu nghệ và những động tác vuốt đất uốn nắn, người thợ làng nghề sẽ tạo ra được hình dáng sản phẩm theo ý muốn

B3: Phơi sấy và sửa hàng mộc

Sau khi tạo dáng gốm xong, người ta tiến hành phơi khô gốm ở nơi khô ráo để làm bốc hơi nước

B4: Trang trí hoa văn

- Thợ gốm trang trí sản phẩm bằng cách sử dụng bút lông vẽ trực tiếp các hoa văn hoạ tiết trang trí theo ý muốn

- Tuỳ theo dáng gốm mà người thợ sẽ vẽ những hoa văn với những đừng nét uống lượn phù hợp nhất giúp tôn lên dáng gốm

B5: Chế tạo men

Men được chế tạo theo phương pháp thủ công là phương pháp ướt Người ta sẽ khuấy trộn tất cả những nguyên liệu làm men lại với nhau và trộn hoà với nước Sau khi cho nó lắng xuống, họ sẽ loại bỏ phần nước ở trên và cặn bã ở phía dưới đáy Họ

sẽ chỉ lấy phần ở giữ để làm men gốm

B6: Tráng men sản phẩm gốm sứ

B7: Nung sản phẩm gốm sứ

nung sao cho hợp lý nhất Sau khi nung xong họ sẽ bắt đầu quá trình làm nguội thành phẩm trong vòng 2 ngày 2 đêm và chỉnh sửa những khuyết tật cuối cùng trước khi đem

ra thị trường

1.5 Tiêu chuẩn của bao bì gốm sứ

Trong QCVN 12-4:2015/BYT quy định các loại sản phẩm dụng cụ, bao bì gốm

sứ và tráng men có giới hạn chì, cadmi

1.5.1 Đối với bao bì, dụng cụ làm bằng gốm, gốm thủy tinh

Ghi chú:

Đơn vị tính:

- mg/l của dung dịch chiết đối với dụng cụ, bao bì

- mg/dm2 của diện tích bề mặt tiếp xúc đối với bao bì, dụng cụ

1.5.2 Đối với bao bì, dụng cụ tráng men (bao gồm cốc, chén)

Ghi chú:

Đơn vị tính:

- mg/l của dung dịch chiết đối với dụng cụ, bao bì

- mg/dm2 của diện tích bề mặt tiếp xúc đối với bao bì, dụng cụ

1.5.3 Đối với vành uống của các loại bao bì, dụng cụ tráng men

Ghi chú:

Đơn vị tính: mg/vành uống của bao bì, dụng cụ

2 ỨNG DỤNG BAO BÌ GỐM SỨ TRONG SẢN XUẤT RƯỢU TRUYỀN THỐNG

2.1 Quy trình sản xuất rượu truyền thống

Nước

Nghiền mịn

Bánh men Nước

Rượu trắng

Hoàn thiện Chưng cất Lên men lỏng Lên men ẩm Trộn men Làm nguội Nấu Làm sạch Gạo

2.2 Quy trình chiết rót

Chiết rót

- Phân loại rượu theo yêu cầu

- Đồng nhất các mẻ rượu trong bồn lớn về cùng tiêu chuẩn chất lượng công bố

- Kiểm nghiệm, lưu mẩu trước khi xuất xưởng

- Chiết rót, đóng gói

2.3 Ảnh hưởng của bao bì gốm sứ trong sản xuất rượu truyền thống

Vì bao bì gốm sứ có khả năng chịu lực tương đối tốt, chịu nhiệt tốt, khả năng ổn định cao, khả năng chống ăn mòn tốt, chống xuyên thấm tốt, Vì vậy, bao bì gốm sứ giúp cho rượu truyền thống giữ được đúng hương vị, đảm bảo chất lượng, sử dụng và bảo quản được trong thời gian dài

- Chum sành ngâm rượu giúp loại bỏ các tạp chất có trong rượu trong quá trình ngâm rượu làm cho rượu ngon hơn và ăn toàn cho sức khỏe người sử dụng

- Các loại bình ngâm rượu được làm từ gốm sứ đa số đều không được tráng men nên thành bình, thành chum có một độ xốp nhất định Vì vậy, các chất độc có trong rượu có thể tự thẩm thấu ra ngoài qua thành chum trong quá trình ngâm rượu – đây là đặc tính đặc biệt mà bình thủy tinh, hay can nhựa ngâm rượu không thể có được

- Rượu được ngâm trong bình, hay chum sành sứ sẽ được ngẫu nhanh hơn so với các loại bình ngâm rượu khác

=> Bao bì gốm sứ được sử dụng phổ biến ở các sản phẩm truyền thống và nó khẳng định vai trò quan trọng của nó đến sự phát triển của các sản phẩm đó

3 KẾT LUẬN

Theo xu thế phát triển của xã hội, bao bì dần vượt lên chức năng cổ truyền của

nó là bao gói, trở thành một trong những yếu tố trọng tâm đưa sản phẩm đưa sản phẩm thực phẩm của nhà sản xuất tới gần với người tiêu dùng hơn Điều này làm thúc đẩy cạnh tranh, tăng giá trị sử dụng của sản phẩm Với những đặc tính vượt trội mà bao bì gốm sứ mang lại các doanh nghiệp phần nào khẳng định thương hiệu của mình góp phần đưa công nghiệp thực phẩm có những biến tiến xa hơn Bên cạnh đó ngành thực phẩm tiên tiến vì sức khỏe cộng đồng, vì một môi trường xanh cũng chính là mục tiêu chúng ta cần đạt tới Chúng ta nên quan tâm nghiên cứu cải tiến để bao bì nói chung và

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Nghề, Cao Lập "Khảo sát qui trình sản xuất rượu gạo." (2010)

2 Trần Thị Thu Thảo Một số giải pháp nhằm mở rộng thị trường tiêu thụ của công ty

sứ Bình Dương 2015 PhD Thesis

3 CHIẾN, Nguyễn Đình ĐỒ GỐM ĐỒNG NAM Á THẾ KỶ 15 한국학연구, 2014, 51: 177-198

4 Bình, Tỉnh Hòa, and UBND Thành Phố Hồ Chí Minh "Giới thiệu công nghệ và thiết bị có thể chuyển giao." (2006)

5 Lê Thị Quyên Nghiên cứu quá trình thủy phân tinh bột bởi Mucoraceae trong sản xuất rượu truyền thống Việt Nam Diss 2019

6 Thành, Đỗ Tiến Nghiên cứu cải tiến quy trình sản xuất rượu đặc sản từ nguyên liệu gạo Diss Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội, 2011

7 Truong, Cuong Chi, and Anh Thi Quynh Nong "Quality characteristics of quartz in Xuan Tam mine, Xuan Loc district, Dong Nai province and applications of the production of the “quartz stone” artificial stone." Science and Technology Development Journal 18.4 (2015): 114-124