(Tiểu luận) đề tài hệ thống quản lý môi trường theo iso 14000 h

Tiêu chuẩn ISO 14000 Hệ thống quản lý môi trường EMS là một bộ phận của hệ thống quản lý toàn diện, bao gồm cơ cấu tổ chức, các hoạt động lập kế hoạch, trách nhiệm, thực hành, thủ tục,

MÔN: QUẢN TRỊ CHẤT LƯỢNG

GIẢNG VIÊN: NGUYỄN TRỌNG TẤN

Đề tài: HỆ THỐNG QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG THEO ISO 14000

Thành viên : 07_31.2LT1_Đoàn Linh Ngân

28_31.2LT1_Nghiêm Thị Thanh Thảo

05_31.2LT2_Lê Thu Hà

15_31.2LT2_Phạm Lê Phương Thảo

20_31.2LT2_Trần Thị Thúy Hằng

Mục lục

1 Tiêu chuẩn ISO 14000 1

2 Lịch sử phát triển của ISO 14000 2

3 Đối tượng áp dụng 4

4 Nguyên tắc khi áp dụng tiêu chuẩn ISO 14000 4

5 Những lợi ích khi áp dụng quản lý môi trường ISO 14000 6

6 Thuận lợi và khó khăn khi áp dụng ISO 14000 8

6.1.Thuận lợi: 9

6.2.Khó khăn: 10

7 Quy trình thực hiện 13

8 Áp dụng thực tiễn 17

8.1 Ví dụ điển hình về việc áp dụng tiêu chuẩn ISO 14000 tại Công ty Cổ phần Thang máy Thiên Nam 17

8.1.1 Giới thiệu về doanh nghiệp 17

8.1.2 Hiện trạng của doanh nghiệp trước khi áp dụng 17

8.1.3 Phạm vi áp dụng: 18

8.1.4 Kết quả sau khi áp dụng: 19

8.2 Kết luận về việc áp dụng HTQLMT và những bài học kinh nghiệm: 20

1

1 Tiêu chuẩn ISO 14000

Hệ thống quản lý môi trường (EMS) là một bộ phận của hệ thống quản lý toàn diện, bao gồm cơ cấu tổ chức, các hoạt động lập kế hoạch, trách nhiệm, thực hành, thủ tục, quy trình và nguồn lực để phát triển, thực hiện, đạt được và duy trì một chính sách môi trường

Tiêu chuẩn ISO 14000 là tiêu chuẩn quốc tế về hệ thống quản lý môi trường, chứa đựng một bộ quy tắc được xây dựng bởi tổ chức tiêu chuẩn hóa Quốc tế (Internatinal Standardization Organization hay ISO) nhằm giúp các nước nói chung và doanh nghiệp nói riêng có thể giảm thiểu được lượng chất thải Công Nghiệp và thiệt hại môi trường Đây cũng như là một khung quản lý giúp tạo ra các tác động môi trường được tốt hơn tuy nhiên không phải là bộ tiêu chuẩn bắt buộc

Dưới đây là các tiêu chuẩn chính trong ISO 14000

– ISO 14001: Đặc điểm kĩ thuật của hệ thống quản lí môi trường

2

– ISO 14004: Tiêu chuẩn hướng dẫn

– ISO 14010 – ISO 14015: Kiểm toán môi trường và các hoạt động liên quan

– ISO 14020 – ISO 14024: Dán nhãn môi trường

– ISO 14031 và ISO 14032: Đánh giá hiệu suất môi trường

– ISO 14040 – ISO 14043: Đánh giá vòng đời

– ISO 14050: Điều khoản và định nghĩa

2 Lịch sử phát triển của ISO 14000

Trước năm 1996, đó là khoảng thời gian khủng hoảng của việc đưa ra các

hệ thống quản lý môi trường bởi vì có quá nhiều tổ chức đã tự nguyện và tự phát triển hệ thống của riêng họ với mục đích làm giảm bớt gánh nặng cho môi trường trong quá trình sản xuất – kinh doanh Tất nhiên, vì không có tiêu chuẩn, công cụ dựa vào để so sánh với thực trạng môi trường lúc đó, nên chưa một hệ thống quản

lý nào hiệu quả và được công nhận Đó là lúc tổ chức ISO cho ra đời bộ tiêu chuẩn ISO 14000 là một hệ thống chung để các nơi trên toàn thế giới đặt làm khuôn khổ Vào những năm 1960, dưới tác động của phong trào môi trường các vấn đề liên quan đến môi trường trở nên phổ biến và được mọi người cũng như doanh nghiệp quan tâm

Năm 1972, ở Thụy Điển đã diễn ra hội nghị đầu tiên của Liên Hợp Quốc

về môi trường và con người Nhưng mãi đến năm 1992, các thỏa thuận về bảo vệ môi trường trong việc hoạt động kinh doanh mới đạt được trong Hội nghị thượng đỉnh Trái Đất ở Rio de Janeiro Và trong năm đó BS 7750 đã được công bố bởi Viện Tiêu Chuẩn Anh, đó chính là hệ thống quản lý môi trường đầu tiên trên thế

14000 bởi vì nó đã cung cấp mẫu, các nghiên cứu về thực trạng lúc bấy giờ Với

sự phát triển của khoa học công nghệ, tiêu chuẩn ISO 14000 đã được phát triển, sửa đổi những cái cũ, cập nhập cái mới cho phù hợp với thời đại Hiện nay, phiên bản mới nhất được sửa đổi là vào năm 2018 Để nhìn rõ hơn sự phát triển của bộ tiêu chuẩn này, thì có vài cột mốc đáng chú ý

Năm 1992 đã cho ra đời bộ tiêu chuẩn quản lý, là tiền đề của ISO 14000 hiện nay

Tiếp theo vào năm 1996, ISO 14000 đã chính thức xuất bản bộ tiêu chuẩn đầu tiên

Sau đó vào năm 2004, ISO sửa đổi tiêu chuẩn quản lý môi trường của họ thành ISO 14001:2004 và trải qua 11 năm ISO 14001:2015 được xuất bản với thời hạn chuyển đổi 3 năm bắt đầu từ ngày 15 tháng 9 năm 2015 Năm 2017, không có chứng nhận ISO 14001:2004 nữa mà đổi thành ISO 14001:2015 Và cuối cùng ở 2018, lần sửa đổi gần đây nhất, các công ty chứng nhận ISO 14001:2004 được yêu cầu nâng cấp lên ISO 14001:2015 trước ngày 14 tháng 9 năm 2018

4

3 Đối tượng áp dụng

Tiêu chuẩn ISO 14000 hướng tới mọi loại hình tổ chức: kinh doanh, trường học, bệnh viện, các tổ chức phi lợi nhuận,…có mong muốn thực hiện hoặc cải tiến

hệ thống quản lý môi trường của mình Tiêu chuẩn này có thể áp dụng được tại

các tổ chức sản xuất và dịch vụ, với các tổ chức kinh doanh cũng như phi lợi nhuận:

Tất cả các tổ chức/doanh nghiệp, các lĩnh vực, khu vực trên thế giới…

Các khu vực như dịch vụ, ngân hàng, bảo hiểm, khách sạn, xuất nhập khẩu, buôn bán, phân phối, lưu kho, vận tải hàng hóa, khai thác,…

Các cơ quan như trường học, các cơ quan chính phủ và các tổ hợp quân sự,…

4 Nguyên tắc khi áp dụng tiêu chuẩn ISO 14000

Quản trị kinh

10

Đề cương Quản trị bán hàng

Quản trị kinh

61

- Thiết lập hoạt động giám sát, theo dõi và đánh giá hiệu quả của EMS

- Thể hiện cam kết của ban lãnh đạo về việc triển khai và áp dụng ISO 14000

Đồ án Thạc sĩ Quản trị kinh doanh thu…

Quản trị kinh

42

- Tuyên truyền và đào tạo cho các bên liên quan về ISO 14000

5 Những lợi ích khi áp dụng quản lý môi trường ISO 14000

Các lợi ích mà doanh nghiệp sẽ đạt được khi áp dụng bộ tiêu chuẩn quản lý môi trường ISO 14000:

+ Trụ bền vững trong thời gian hoạt động nhờ thực hiện đúng và đầy đủ các mục tiêu của cơ quan quản lý môi trường xã hội

+ Có được chứng nhận ISO 14001 là doanh nghiệp được xem như là sở hữu tấm giấy thông hành để họ có thể tiếp cận và xâm nhập vào thị trường quốc tế bởi

vì đó là nơi đặt rất nặng yếu tố về môi trường

- Về mặt kinh tế:

+ Giảm thiểu các chi phí môi trường như nguyên liệu đầu vào, chi phí hạch toán môi trường từ đó góp phần tiết kiệm chi phí hoạt động chung cho doanh nghiệp mà doanh nghiệp phải bỏ ra

+ Mức sử dụng năng lượng trong quá trình hoạt động kinh doanh sản xuất

sẽ được giảm thiểu

7

+ Hiệu suất các quá trình sản xuất và cung cấp dịch vụ sẽ được nâng cao + Giảm thiểu các tác động tiêu cực đến môi trường như lượng rác thải tạo

ra, nước thải ra môi trường và chi phí xử lý

+ Tái sử dụng các nguồn lực, tài nguyên

+ Giảm thiểu các khoản tiền phạt về vi phạm yêu cầu pháp luật về môi trường

+ Các chi phí đóng thuế môi trường sẽ được giảm thiểu

+ Sử dụng nhân lực hiệu quả cao hơn do sức khỏe được đảm bảo trong môi trường làm việc an toàn

+ Các chi phí về phúc lợi nhân viên liên quan đến các bệnh nghề nghiệp sẽ được giảm thiểu

+ Tổn thất kinh tế khi có rủi ro hoặc tai nạn xảy ra sẽ hạn chế về giảm thiểu các chi phí về mặt đó

- Về mặt quản lý rủi ro:

+ Các rủi ro và áp lực từ quy chế hay chế tài về môi trường trong quá trình cung ứng sản phẩm/ dịch vụ trên thị trường sẽ được hạn chế

+ Các ảnh hưởng tiêu cực tới môi trường trong quá trình hoạt động sẽ được hạn chế thông qua việc giảm tối đa chất thải công nghiệp và phân bố nguồn tài nguyên hợp lý hơn

+ Điều kiện tốt để giảm chi phí bảo hiểm

+ Dễ dàng hơn trong quá trình làm việc với bảo hiểm về tổn thất và bồi thường cho nhân viên

- Về mặt pháp lý:

+ Nhận thức về quy định pháp luật về quản lý môi trường sẽ được tăng cao + Tạo ra các mối quan hệ tốt với chính quyền và cộng đồng xung quanh + Đáp ứng được đầy đủ các quy định môi trường nhất định cho các công ty + Tạo cơ hội cho việc hoạt động chứng nhận và thừa nhận

+ Có bên thứ ba đứng ra để đảm bảo

8

+ Vượt qua những khó khăn kỹ thuật trong thương mại đang hiện diện ngày nay

+ Cơ hội cho tuyên truyền quảng cáo, quảng bá

Ngoài ra, doanh nghiệp còn phải thể hiện trách nhiệm của mình trong việc đóng góp, mang lại các hành động tích cực vào các hoạt động môi trường, nhằm hướng tới một tương lai tốt đẹp hơn, phát triển lâu dài cho doanh nghiệp và toàn

xã hội Bên cạnh đó, các tổ chức có thể kết hợp với nhau để áp dụng dễ dàng hơn với các hệ thống quản lý ISO khác nhằm cải thiện hiệu quả hoạt động chung của doanh nghiệp

6 Thuận lợi và khó khăn khi áp dụng ISO 14000

9

6.1.Thuận lợi:

+ Hiện tại, chính phủ các nước ngày càng quan tâm đến vấn đề môi trường trong công cuộc phát triển đất nước, với hoạt động đối ngoại và đặc biệt là phát triển kinh tế, xã hội nên vấn đề bảo vệ môi trường được xem là một điều tất yếu

và quan trọng Với ý nghĩa đó, chính phủ và nhà nước đang chủ trương đầu tư vào khía cạnh này bằng cách áp dụng các bộ tiêu chuẩn ISO Các nghị định về luật môi trường đã được thay đổi và sửa chữa Ở Việt Nam, Nghị định số 19/2015/ND-

CP được ban hành vào ngày 14/02/2015, Nhà nước đã thi hành Luật Bảo vệ môi trường nổi bật là bắt buộc các doanh nghiệp ở các loại hình kinh doanh khác nhau phải áp dụng Bộ tiêu chuẩn quản lý môi trường ISO 14000 theo tiêu chuẩn ISO

14001 Bên cạnh đó Bộ Khoa học và Công nghệ nước ta cùng lúc công bố Tiêu chuẩn quốc gia TCVN ISO 14001:2015 cũng được xem như là nhân bản với các yêu cầu và phương pháp tương tự Tiêu chuẩn quốc tế ISO 14001:2015 + Các quy định của Chính phủ về bảo vệ môi trường đã được triển khai hoạt động một cách khắt khe hơn, các văn bản pháp luật cũng chặt chẽ và được phổ biến rộng rãi ở nhiều nơi, nhiều doanh nghiệp để mọi người có thể nâng cao ý thức về môi trường, hạn chế những tác động tiêu cực đến với môi trường xung quanh Đối với hoạt động ở tổ chức, doanh nghiệp sẽ được nhà nước quản lý và hiểu rõ hơn về tình hình hoạt động kinh doanh đối với môi trường thông qua các

cơ sở pháp lý và xử phạt nếu vi phạm các lỗi có liên quan đến vấn đề môi trường

Từ một vài điều trên cũng có thể cho chúng ta thấy được lợi ích thiết thực đối với việc sử dụng ISO 14000

+ Đối với các doanh nghiệp trong quá trình hoạt động kinh doanh, áp dụng ISO 14000 là một việc tất yếu trong đối ngoại cũng như hợp tác với các đối tác khách hàng Việt Nam hiện nay là một nước đang trên đà phát triển mạnh trong nhiều lĩnh vực đặc biệt là kinh tế và đối ngoại khi là điểm đến của nhiều nhà đầu

tư nước ngoài Đây là một dấu mốc quan trọng trong việc áp dụng các bộ tiêu chuẩn quản lý môi trường ISO 14000 đề tăng thêm độ tin cậy và chuyên nghiệp

10

về vấn đề môi trường khi tham gia vào hoạt động kinh doanh sản xuất Ngoài ra, hầu hết các doanh nghiệp, nhà đầu tư đều yêu cầu công ty đối tác của mình áp dụng bộ tiêu chuẩn ISO 14000 Vì vậy, áp dụng ISO 14000 sẽ dễ dàng hơn cho doanh nghiệp trong công việc đối với đối tác của họ

+ Với tình hình phát triển hiện nay, doanh nghiệp sẽ không còn gặp khó khăn trong việc tìm hiểu, thiết kế quy trình và triển khai trong hoạt động cũng như

là đăng kí chứng nhận ISO 14000, vì sự phát triển và phổ biến của bộ tiêu chuẩn quản lý môi trường ISO 14000, rất nhiều các đơn vị tư vấn đã ra đời Các nhân lực tư vấn ISO 14000 đã được đào tạo một cách chuyên nghiệp để hỗ trợ cho các doanh nghiệp mới thành lập dễ dàng và không vướng vào rắc rối cũng như là tốn nhiều thời gian cho giai đoạn thiết lập quy trình Hệ thống quản lý môi trường

6.2.Khó khăn:

+ Mặc dù việc quan tâm đến chính sách môi trường đang được đẩy mạnh, chưa có bất kì yêu cầu hay chính sách nào khuyến khích doanh nghiệp sử dụng ISO 14000 Các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp như chí phí lắp đặt hay dịch vụ

tư vấn quá trình hoạt động vẫn chưa được nhắc đến, vì lí do đó nhiều tổ chức, doanh nghiệp còn xem nhẹ bộ tiêu chuẩn ISO 14000 và chỉ khi đối tác, khách hàng của họ yêu cầu áp dụng, họ mới đáp ứng và thiết lập bộ tiêu chuẩn quản lý môi trường Chính phủ và Nhà nước cần đẩy mạnh yêu cầu và hỗ trợ các tổ chức, doanh nghiệp mới thành lập trong vấn đề này, cũng như là có chính sách hỗ trợ

tư vấn trong quá trình thi hành

+ Cũng như đã nhắc đến trong các điều khó khăn khi áp dụng bộ tiêu chuẩn quản lý môi trường ISO 14000, tài chính là một vấn đề vô cùng đau đầu của các doanh nghiệp, tổ chức Để có được một hệ thống quản lý môi trường hoàn hảo, chuẩn khuôn mẫu quốc tế thì sẽ mất rất nhiều chi phí khác nhau chẳng hạn như chi phí thiết kế quy trình vận hành, đào tạo để nhân viên hiểu rõ về cách thức thực hiện cũng như là chi phí chứng nhận Chi phí bỏ ra nhiều sẽ khiến cho các doanh nghiệp cảm thấy khó khăn vì họ còn cần phải vận hành công ty với nhiều khâu

11

riêng, hoặc có nhiều tổ chức họ không thấy lợi ích khi áp dụng ISO 14000 so với mức chi phí họ bỏ ra thì họ sẽ lựa chọn không xây dựng hệ thống quản lý môi trường ISO 14000 Cách giải quyết còn khá rắc rối đối với doanh nghiệp trẻ vì cần phải kêu gọi vốn, vay nợ để có thể thiết lập ISO 14000, lúc đó thì vấn đề chỉ

là sự áp dụng thành công hay không và có mang lại lợi ích mà doanh nghiệp mong muốn hay không

+ Các nhân viên tham gia vào quá trình xây dụng ISO 14000 cũng rất quan trọng vì họ chính là nhân tố quyết định đến sự thành công của quy trình này Trong quá trình triển khai, doanh nghiệp sẽ gặp rất nhiều khó khăn để tìm ra một cơ chế phù hợp với cách thức hoạt động của công ty để nhân viên sẽ có được nhiều thuận lợi trong quá trình làm việc Đây là một sự hạn chế trong việc vận hành ISO

14000, bởi sẽ mất thời gian và chi phí để có thể tìm ra hướng phù hợp Để giải quyết vấn đề này, cần sự phối hợp giữa các thành viên để tìm ra lợi ích chung, hoặc đơn giản là giải quyết vấn đề khó khăn mà mỗi nhân viên nhìn thấy + Chính sách môi trường là yếu tố tiếp theo cần được quan tâm bởi vì đây

là điều kiện bắt buộc, những tài liệu quan trọng mà mỗi doanh nghiệp phải có trong quá trình thiết lập ISO 14000 Với chính sách môi trường yếu kém, thiếu khoa học và rõ ràng sẽ gây ra nhiều sự cản trở đối với quá trình triển khai Với nhược điểm này, các tổ chức, doanh nghiệp nên có sự hỗ trợ của dịch vụ tư vấn ISO 14000 để hiểu rõ hơn về chính sách môi trường chung và lên chính sách môi trường riêng phù hợp với hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp hoặc tổ chức

đó

+ Khó khăn tiếp theo đó là mục tiêu sử dụng bộ tiêu chuẩn quản lý môi trường ISO 14000, nên xác định rõ mục đích chung và dung hòa hai vấn đề môi trường và kinh tế Nhiều nhà tổ chức, doanh nghiệp chỉ chú tâm vào lợi ích kinh

tế và xem nhẹ vấn đề bảo vệ môi trường, gây ra nhiều ảnh hưởng xấu đến môi trường, điều này không chỉ ảnh hưởng đến môi trường làm việc của doanh nghiệp

mà còn có thể gây ra các chi phí phát sinh như xử phạt vi phạm Điều quan trọng

12

là sẽ gây ảnh hưởng đến nguồn lực trong việc phân bổ cho phù hợp và lên kế hoạch thực hiện Vì vậy, để khắc phục tình trạng này cần quyết định mục tiêu chung khi áp dụng ISO 14000 và liên kết vấn đề kinh tế, môi trường để có thể đạt được mong muốn, lợi ích của tổ chức

+ Đánh giá những vấn đề nội bộ không hiệu quả cũng là một khó khăn trong quá trình áp dụng ISO 14000 bởi khi tiến hành Hệ thống quản lý môi trường sẽ

có quy trình đánh giá, kiểm tra kết quả để từ đó phát hiện những điểm thiếu sót

và khắc phục ngay lúc đó Nếu có một chuyên gia nội bộ yếu kém, quá trình đánh giá không được coi trọng và cách làm việc hời hợt thì sẽ không nhận thấy các vấn

đề trong quá trình tiến hành, không phản ánh đúng thực tế so với tình hình thực

tế khiến cho quá trình mất thời gian và tốn kém nhiều chi phí Vấn đề này có thể được giải quyết bằng cách đào tạo kĩ lưỡng, mời chuyên gia đánh giá uy tín, kiểm soát chặt chẽ và trung thực vấn đề này

+ Brian Tracy – một tác giả nổi tiếng đã từng nói : “Thước đo giá trị thực sự của bất cứ người lãnh đạo và quản lý kinh doanh nào là hiệu quả" Nếu một lãnh đạo có định hướng chưa đúng đắn thì doanh nghiệp sẽ gặp nhiều khó khăn và thất bại trên con đường phát triển và ngược lại Các doanh nghiệp và tổ chức cần lựa chọn kĩ càng đối với vị trí này, họ phải là một người tâm huyết với công việc, cẩn thận, công tư phân minh để quá trình áp dụng ISO 14000 diễn ra thành công và đạt được nhiều lợi ích Ngoài ra tuân thủ đúng chính sách ISO 14000 và tham gia vào đầy đủ cuộc họp, hoạt động liên quan đến tổ chức để nắm bắt thông tin kịp thời và xử lí ngay khi quá trình có vấn đề

Đó là các vấn đề về thuận lợi và khó khăn, doanh nghiệp nào cũng sẽ muốn đạt được mục đích của họ trong việc áp dụng bộ tiêu chuẩn quản lý môi trường ISO 14000 Tuy nhiên họ sẽ có một vài trường hợp khó khăn trong quá trình xây dựng Cần nắm rõ mục đích, thông tin và xác định mục đích khi áp dụng

để tránh lãng phí thời gian, chi phí và nguồn lực Chú ý một vài vấn đề đã nêu trên để có thể thành công khi sử dụng ISO 14000