Sang kien kinh nghiem dùng phương pháp trò chơi để nâng cao hiệu quả luyện tập môn bóng rổ cho học sinh trung học cơ sở

Trong quá trình học tập,thông qua các hoạt động, học sinh được rèn luyện thân thể, nâng cao sức khoẻ.Nhiều năm qua, nội dung giảng dạy môn Thể dục ở cấp THCS còn nặng về bàitập đơn điệu,

DÙNG PHƯƠNG PHÁP TRÒ CHƠI

ĐỂ NÂNG CAO HIỆU QUẢ LUYỆN TẬP MÔN BÓNG RỔ CHO HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ

Lĩnh vực Cấp học Tên tác giả

: Thể dục : Trung học cơ sở : Nguyễn Hồng Vân

UỶ BAN NHÂN DÂN QUẬN ĐỐNG ĐA



SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

Đơn vị công tác : Trường THCS Thái Thịnh

Chức vụ : Giáo viên

NĂM HỌC 2019 - 2020

MỤC LỤC

I ĐẶT VẤN ĐỀ 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Nhiệm vụ nghiên cứu 2

4 Đối tượng nghiên cứu 2

5 Phương pháp nghiên cứu 2

6 Giả thiết khoa học 2

II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 3

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA VIỆC TỔ CHỨC TRÒ CHƠI TRONG GIỜ HỌC NỘI KHÓA BỘ MÔN GIÁO DỤC THỂ CHẤT Ở TRƯỜNG THCS 3

1.1 Cơ sở lý luận 3

1.2 Cơ sở thực tiễn 3

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG SỬ DỤNG TRÒ CHƠI TRONG GIỜ HỌC NỘI KHÓA BỘ MÔN GIÁO DỤC THỂ CHẤT Ở TRƯỜNG THCS 5

2.1 Vài nét về tình hình nhà trường 5

2.2 Thực trạng sử dụng trò chơi trong giờ học nội khóa bộ môn giáo dục thể chất 5

2.3 Đánh giá chung về thực trạng sử dụng trò chơi trong giảng dạy Thể dục 6

CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT QUY TRÌNH XÂY DỰNG CÁC TRÒ CHƠI TRONG GIỜ HỌC NỘI KHÓA BỘ MÔN GIÁO DỤC THỂ CHẤT Ở TRƯỜNG THCS 7

3.1 Nội dung kiến thức 7

3.1.1 Trò chơi là gì? 7

3.1.2 Phân loại trò chơi 8

3.1.3 Cách chọn trò chơi 8

3.2 Hướng dẫn trò chơi cho học sinh 9

3.2.1 Ổn định tổ chức, bố trí đội hình 9

3.2.2 Giới thiệu và giải thích trò chơi 10

3.2.3 Điều khiển trò chơi và đánh giá kết quả 10

3.3 Một số trò chơi 11

3.4 Kết quả khảo sát sau khi thực hiện giải pháp của đề tài 14

3.4.1 Tiến hành khảo sát đối chiếu 14

3.4.2 Đánh giá chung về kết quả thực nghiệm 14

3.5 Bài học kinh nghiệm 14

III KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 15

1 Kết luận 15

2 Khuyến nghị 15

TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC 1: PHIẾU KHẢO SÁT Ý KIẾN CỦA GIÁO VIÊN

PHỤ LỤC 2: PHIẾU ĐIỀU TRA HỌC SINH

1 Bảng 1 : Tổ chức trò chơi trong quá trình dạy học bộ môn Thể dục. 5

2 Bảng 2 : Kết quả học tập giữa kì I môn Thể dục của học sinh các lớp

3 Bảngbộ môn Thể dục. 3 : Kết quả đánh giá mức độ yêu thích của học sinh khi học tập 6

4 Bảng 4 : So sánh mức độ yêu thích của học sinh khi học tập môn Thể

dục trước và sau khi thực hiện giải pháp của đề tài 14

I ĐẶT VẤN ĐỀ

1 Lý do chọn đề tài

Đất nước ta đang trong thời kỳ đổi mới kinh tế, xã hội một cách toàn diện.Ngành giáo dục và đào tạo cũng không nằm ngoài dòng chảy đó Nhằm đáp ứngcho nhu cầu phát triển của xã hội, giáo dục và đào tạo trong những năm gần đây

đã có những chuyển biến mạnh mẽ

Đổi mới giáo dục cần đi từ tổng kết thực tiễn để phát huy ưu điểm, khắcphục các biểu hiện hạn chế, lạc hậu, yếu kém, trên cơ sở đó tiếp thu vận dụngcác thành tựu hiện đại của khoa học giáo dục trong nước và quốc tế vào thựctiễn nước ta Có thể nói, đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá làhai mặt thống nhất hữu cơ của quá trình dạy học, đổi mới phương pháp dạy họcphải dựa trên kết quả đổi mới kiểm tra đánh giá và ngược lại đổi mới kiểm trađánh giá để thúc đẩy và phát huy hiệu quả khi thực hiện đổi mới phương phápdạy học

Thể dục là môn học yêu cầu về vận động rất lớn Trong quá trình học tập,thông qua các hoạt động, học sinh được rèn luyện thân thể, nâng cao sức khoẻ.Nhiều năm qua, nội dung giảng dạy môn Thể dục ở cấp THCS còn nặng về bàitập đơn điệu, ít đổi mới, cộng thêm điều kiện cơ sở vật chất của các trường cònkhó khăn nên việc thực hiện các phương pháp dạy học mới còn nhiều hạn chế.Mặc dù sách giáo viên của bộ môn Thể dục đã có nhiều cải tiến, nhiều trò chơiđược đưa vào hướng dẫn tiết dạy với mục đích làm phong phú thêm hình thức

tổ chức dạy học Với chuyên môn của bản thân tôi và điều kiện thuận lợi về sânbãi, dụng cụ, trang thiết bị của nhà trường, tôi đã mạnh dạn đưa vào giảng dạymôn bóng rổ vào nội dung thể thao tự chọn cho các em học sinh Bước đầugiảng dạy cũng gặp không ít khó khăn: kinh nghiệm giảng dạy, huấn luyệnđối với môn bóng rổ của bản thân còn hạn chế, luật và kỹ thuật của môn bóng rổkhá phức tạp, học sinh còn nhiều bỡ ngỡ đối với môn này Nhưng qua quá trìnhgiảng dạy và nghiên cứu, bản thân tôi cũng đã đúc kết được nhiều bài học kinhnghiệm quý báu để giảng dạy có hiệu quả môn bóng rổ này, trong khi vận dụngcác phương pháp, biện pháp tôi thấy phương pháp trò chơi đem lại hiệu quả cao,gây được sự hứng thú cho học sinh khi luyện tập, từ đó các em tự giác, tích cựcluyện tập

Xuất phát từ những vấn đề nêu trên, với mong muốn góp phần vào việcđổi mới và hoàn thiện phương pháp giảng dạy cũng như nhằm củng cố và giúpcác em học sinh khắc sâu kiến thức, kĩ năng môn học, giúp các em yêu thíchmôn học hơn Tôi quyết định chọn đề tài nghiên cứu của mình là: “ Dùng

phương pháp trò chơi để nâng cao hiệu quả luyện tập môn bóng rổ cho học sinh trung học cơ sở”.

2 Mục đích nghiên cứu

Tôi chọn đề tài nghiên cứu này nhằm góp phần vào việc xây dựng hệthống trò chơi trong giờ học thể thao tự chọn (bóng rổ) nhằm củng cố kỹ năngvận động cho học sinh THCS, tạo hứng thú trong các tiết học thể dục, giúp các

em yêu thích môn học hơn, tăng cường các hoạt động thể chất nhằm duy trì vànâng cao sức khoẻ, từ đó hỗ trợ cho việc học văn hoá tốt hơn

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Tìm hiểu cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu

- Điều tra thực trạng sử dụng trò chơi trong quá trình dạy học của giáo viênmôn Thể dục cấp THCS trên địa bàn Thành phố Hà Nội

- Đề xuất và thực nghiệm một số trò chơi cho học sinh các khối lớp

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu đề tài này của tôi là: phương pháp tổ chức trò chơitrong giờ học thể thao tự chọn của bộ môn giáo dục thể chất ở trường THCS

- Phạm vi nghiên cứu đề tài: Đề tài tập trung nghiên cứu tại trường THCS

- Thời gian nghiên cứu đề tài: Năm học 2019 - 2020

5 Phương pháp nghiên cứu

- Các phương pháp nghiên cứu lý luận: phương pháp phân tích, khái quát,tổng kết các tài liệu liên quan đến đề tài nghiên cứu để xác lập cơ sở lý luận cho

đề tài

- Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn:

+ Phương pháp Ankét: Sử dụng các mẫu phiếu điều tra để thu thập thôngtin về thực trạng sử dụng các trò chơi trong kiểm tra đánh giá, chất lượng dạyhọc bộ môn Giáo dục thể chất, mức độ yêu thích môn học của học sinh

+ Phương pháp thực nghiệm: Thực nghiệm tác động trên 02 lớp khối 6với 79 học sinh của một trường THCS trên địa bàn Thành phố Hà Nội

+ Phương pháp trò chuyện, phỏng vấn giáo viên và học sinh để thu thậpnhững thông tin cần thiết cho quá trình nghiên cứu

6 Giả thuyết khoa học

Nếu trong dạy học môn Giáo dục thể chất, giáo viên xây dựng được hệthống trò chơi theo một quy trình hợp lý thì sẽ phát huy tính tích cực, độc lập,sáng tạo trong học tập của học sinh, qua đó góp phần nâng cao chất lượng dạyhọc môn học này; giúp các em yêu thích môn học hơn, tăng cường các hoạtđộng thể chất nhằm duy trì và nâng cao sức khoẻ, từ đó hỗ trợ cho việc học vănhoá tốt hơn

II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA VIỆC

TỔ CHỨC TRÒ CHƠI TRONG GIỜ HỌC NỘI KHÓA

BỘ MÔN GIÁO DỤC THỂ CHẤT Ở TRƯỜNG THCS

1.1 Cơ sở lý luận.

Môn bóng rổ phát triển từ Mỹ, Nhật, Trung Quốc và một số nước pháttriển Ở Việt Nam, tuy chưa xác định chính xác quá trình, thời điểm khởi đầucủa môn bóng rổ nhưng vào khoảng năm 1930, tại các thành phố lớn như HàNội, Hải Phòng, Nam Định, Huế, Sài Gòn đã xuất hiện một số người tham gialuyện tập môn bóng rổ

Bóng rổ là một môn thể thao có tác dụng nâng cao các tố chất của cơ thểnhư sức nhanh, sức mạnh, sức bền, sự dẻo dai và tính khéo léo, đặc biệt là pháttriển tích cực tính linh hoạt và trí thông minh Luyện tập môn bóng rổ sẽ nângcao tinh thần, ý chí quyết tâm, cũng như khắc phục mọi khó khăn Phạm vi sânbóng rổ không lớn chỉ (28m x 15m) nhưng có 10 cầu thủ hoạt động liên tục vớicường độ cao trong khoảng thời gian 40 phút Cùng với xu hướng phát triển củabóng rổ hiện đại đòi hỏi phải nhanh, cao, mạnh, sự khéo léo và chính xác chonên tính kiên trì luyện tập phải nỗ lực rất cao

Trong thi đấu bóng rổ, sự phối hợp giữa các vận động viên rất chặt chẽthành một hệ thống liên hoàn Nếu một vị trí yếu hoặc thiếu ý thức phối hợptoàn đội sẽ dẫn đến thất bại, vì vậy cá nhân phải luôn gắn kết với tập thể vàchính điều này có tác dụng lớn cho việc giáo dục đạo đức, nhân cách con ngườicũng như tinh thần đoàn kết, giúp đỡ nhau trong luyện tập và thi đấu Luyện tậpmôn bóng rổ sẽ giúp cho các giác quan phát triển ở mức cao, giúp người tập mởrộng tầm quan sát, xử lý nhanh và đúng lúc

Trong chương trình giáo dục thể chất cho học sinh THCS, môn bóng rổtrong nội dung Thể thao tự chọn cũng đóng một vai trò hết sức quan trọng, giúpcho học sinh say mê vận động và phát triển toàn diện Vì vậy, áp dụng phươngpháp trò chơi vào trong tiết học thể dục với nội dung tự chọn bóng rổ, thực sự đãtạo được sự hứng thú tập luyện và đem lại hiệu quả cao

1.2 Cơ sở thực tiễn.

Trò chơi là nhu cầu tự nhiên của con người có ý nghĩa giáo dục toàn diện,

là phương tiện nhằm thu hút và giáo dục học sinh nhanh nhất trong thời gianngắn nhất và đạt hiệu quả cao nhất Trò chơi góp phần điều hòa và cân bằngnguồn năng lượng dư thừa trong quá trình trao đổi chất, đảm bảo sự hoạt độngbình thường trong cơ thể học sinh và luôn tạo ra không khí vui vẻ, đoàn kết thân

ái Ngoài nâng cao sức khỏe, phát triển thể lực, khả năng hoạt bát, phản xạ trongcác

tình huống khác nhau trò chơi còn giáo dục phẩm chất, ý chí, sự nỗ lực cố gắng,trí thông minh dũng cảm quên mình, đức tính khiêm tốn thật thà, khả năng vậndụng những bài học vào thực tế cuộc sống Đối với học sinh trò chơi được sửdụng tích cực để giảng dạy những động tác, kỹ năng vận động cơ bản: đi, chạy,nhảy, ném, vượt chướng ngại vật… Nội dung trò chơi ở các lứa tuổi có sự khácnhau Ở các lớp bậc THCS trò chơi còn có đặc điểm mang nhiều tác dụng đếnphát triển các tố chất thể lực, khối lượng vận động tăng, thời gian kéo dài cầnhuy động nhiều nhóm cơ toàn thân tham gia.

Muốn dạy tốt nội dung trò chơi và đưa trò chơi vào tiết học, tôi phải nhậnthức rõ vai trò trách nhiệm của mình trong việc giáo dục thể chất ở trườngTHCS là giáo dục nhằm phát triển toàn diện nhân cách cho học sinh giúp các emkhông những phát triển về tri thức mà còn phát triển về thẩm mỹ, đạo đức và sứckhỏe

Cá nhân tôi đưa ra một số biện pháp như sau:

- Luôn quan tâm theo dõi sát sao quá trình chơi của học sinh

- Phải biết lựa chọn trò chơi phù hợp với đối tượng, với nội dung bài học

- Phải đảm bảo mục đích giáo dục đạo đức, tư tưởng, kiến thức, kỹ năng

và rèn luyện thể lực cho học sinh

- Phải nắm bắt được sở thích, yếu tố tâm lý của học sinh

- Phải nắm chắc hiểu rõ luật chơi

- Chuẩn bị các phương tiện cần thiết phục vụ cho trò chơi, nhưng tuyệtđối phải an toàn

- Giới thiệu tên trò chơi mục đích, ý nghĩa, yêu cầu trò chơi, hướng dẫnluật chơi, cách chơi và cách đánh giá phải ngắn gọn cuốn hút bằng giọng nóiđiệu bộ gây được hứng thú, tính tò mò

- Ổn định tổ chức bố trí đội hình phù hợp

- Biết cách động viên khích lệ và xử lý hợp lý

- Khi học trò chơi mới nên chọn nhóm học sinh làm mẫu, sắp xếp độihình sau đó cho chơi thử, khi các em hiểu rõ mới cho chơi thật Với những tròthường xuyên chơi chỉ cần nêu tên và đạt ra yêu cầu mới

- Không nên quá thô bạo, nghiêm nghị điều hành cuộc chơi Đánh giá kếtquả chơi phải công bằng chính xác, có thưởng phạt hợp lý

- Không nên chơi quá nhiều, quá sức dễ làm cho học sinh nhàm chán ảnhhưởng đến sức khỏe

- Không nên phức tạp làm khó quá trò chơi mà phải đơn giản dễ hiểu, dễchơi

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG SỬ DỤNG TRÒ CHƠI TRONG GIỜ HỌC NỘI KHÓA BỘ MÔN GIÁO DỤC THỂ CHẤT Ở TRƯỜNG THCS 2.1 Vài nét về tình hình nhà trường

Trường THCS mà tôi thực hiện nghiên cứu đề tài này, được thành lập từnăm 1974, trường nằm tại trung tâm của một Quận trên địa bàn TP Hà Nội Kếtquả học tập của học sinh ngày một tiến bộ, trong những năm gần đây số lượnghọc sinh thi vào cấp ba luôn đứng vào tốp đầu của Quận Công tác bồi dưỡnghọc sinh giỏi, học sinh năng khiếu cũng được nhà trường quan tâm đúng mức,hàng năm nhà trường có nhiều học sinh dự thi học sinh giỏi và đạt nhiều giải cấpQuận, Thành phố ở các môn học (trong đó có Giáo dục thể chất)

Tuy nhiên bên cạnh những thành tích đã đạt được vẫn còn một số tồn tạinhư nhiều em học sinh còn chưa thực sự yêu thích, học lệch, học yếu một sốmôn khoa học; riêng bộ môn Giáo dục thể chất nhiều học sinh còn lười tậpluyện, thể chất yếu, không duy trì được trạng thái vận động lâu

2.2 Thực trạng sử dụng trò chơi trong giờ học nội khóa bộ môn giáo dục thể chất

Đứng trước tình hình trên, là một giáo viên dạy bộ môn GDTC, tôi đã tiếnhành khảo sát thực trạng sử dụng trò chơi trong giờ học nội khoá của giáo viênmôn Thể dục trong nhà trường và sự yêu thích bộ môn, kết quả học tập bộ mônThể dục của các em học sinh lớp 6

* Mục đích khảo sát: Nhằm đánh giá thực trạng sử dụng trò chơi của giáo

viên môn Thể dục, từ đó xác lập cơ sở thực tiễn cho việc vận dụng trò chơi tronggiảng dạy môn Thể dục THCS

* Đối tượng khảo sát: 4 giáo viên giảng dạy bộ môn Thể dục và 95 học

sinh lớp 6A5, 6A7 của trường THCS mà tôi chọn nghiên cứu

* Nội dung khảo sát:

- Điều tra thực trạng sử dụng trò chơi trong môn Thể dục

- Kết quả học tập giữa học kì I của học sinh lớp 6A5, 6A7

- Đánh giá mức độ yêu thích của học sinh khi học tập môn Thể dục

* Kết quả khảo sát:

Bảng 1 : Tổ chức trò chơi trong quá trình dạy học bộ môn Thể dục

TT Tần suất sử dụng trò chơi Số ý kiến Tỷ lệ (%)

Qua bảng 1 ta thấy: Các giáo viên đều sử dụng trò chơi, tuy nhiên tần suất

có khác nhau 3/4 giáo viên không mấy khi sử dụng vì nhiều lý do như học sinh

ít chủ động, hoặc ngại thay đổi hình thức dạy học đã thành nếp quen Điều này khiến cho việc dạy và học bộ môn còn nhiều bất cập

Bảng 2: Kết quả học tập giữa kì I môn Thể dục của học sinh lớp 6A5, 6A7.

Bảng 3: Kết quả đánh giá mức độ yêu thích của học sinh

2.3 Đánh giá chung về thực trạng sử dụng trò chơi trong giảng dạy Thể dục.

Nhìn chung các thầy cô giảng dạy bộ môn Thể dục trường THCS mà tôi chọn

để nghiên cứu đề tài này đã tích cực đổi mới phương pháp dạy học, kiểm trađánh giá và đạt được những thành tích đáng kể Tuy nhiên, bên cạnh nhữngthành tích đó vẫn còn một số tồn tại như học sinh chưa chủ động, tích cực thamgia; giáo viên ngại thay đổi, “đi theo lối mòn”… Đứng trước những vấn đề đó,

dục, nhằm nâng cao chất lượng dạy học bộ môn này và khơi dậy niềm đam mê,yêu thích môn học cho các em học sinh.

CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT QUY TRÌNH XÂY DỰNG CÁC TRÒ CHƠI TRONG GIỜ HỌC NỘI KHÓA BỘ MÔN GIÁO DỤC THỂ CHẤT

Ở TRƯỜNG THCS 3.1.

Nội dung kiến thức

Muốn thực hiện dạy tốt được nội dung trò chơi trước hết cần phải hiểu rõtrò chơi là gì? Phân loại trò chơi từ đó lựa chọn trò chơi sao cho phù hợp với đốitượng nội dung bài dạy, địa điểm, sân bãi, dụng cụ, hoàn cảnh chơi

3.1.1 Trò chơi là gì?

- Trò chơi là một hoạt động tự do, tự nguyện không hề bị gò ép bắt buộc

vì thế tạo nên sự hấp dẫn lôi cuốn thu hút học sinh bởi lẽ các em hoàn toàn chủđộng trong suy nghĩ, sự lựa chọn và hành động Từ đó các em có thể phát huycao nhất khả năng sáng tạo của mình để giành thế có lợi, phần thắng về phíamình mà không phụ thuộc và bị người khác chi phối Trong không khí náo nức,phấn khởi được tự do tham gia, sự cổ vũ của tập thể giúp các em phát huy caonhất năng lực, sở trường của mình

- Trò chơi được giới hạn bởi không gian và thời gian: Mục đích và nộidung của mỗi trò chơi phụ thuộc vào người tổ chức trò chơi vì thế phải có khônggian đáp ứng cho từng trò chơi Mặt khác, dù bất kỳ quy mô chơi như thế nào thìtrò chơi có một thời gian nhất định: thời gian chuẩn bị, thời gian nghe, nhìn, thờigian chơi thử và chơi thật Do vậy người tổ chức chơi hướng dẫn chơi phải tínhtoán và hình dung được: Chơi trò chơi này ở đâu, thời gian là bao nhiêu cho hợp

lý và hiệu quả nhất, để vừa đáp ứng được mục đích, yêu cầu đề ra, vừa đảm bảođược kế hoạch chung của hoạt động

- Trò chơi là một hoạt động sáng tạo: Đây chính là đặc trưng quan trọngtạo nên sự hấp dẫn, thu hút người tham gia trò chơi cho đến kết quả cuối cùngluôn là một ẩn số và đầy những yếu tố bất ngờ mà không ai biết được Đó cũngchính là thời gian dành cho sự sáng tạo của người tham gia trò chơi

- Trò chơi là một hoạt động có quy tắc: Trò chơi nào cũng vậy, dù đơngiản hay phức tạp, thì những người tham gia chơi đều phải tuân thủ những quytắc nhất định Điều đó làm hấp dẫn thêm trò chơi vì người chơi đều bình đẳngvới nhau và cùng tuân theo những quy định mới mà không bị ràng buộc, chiphối bởi bất kỳ điều kiện khách quan, chủ quan nào

- Trò chơi là một hành động giả định: Dù rằng trò chơi đó có nguồn gốc