SKKN Nâng cao hiệu quả trong giảng dạy Mĩ thuật theo quy trình vẽ theo nhạc bài “Tranh vẽ theo giai điệu âm nhạc” khối 6. CT2018

Hiện nay phương pháp dạy học truyền thống “ đọc chép” thụ động không đáp ứng được lối tư duy sáng tạo, năng động và tích cực của học sinh. Có một câu nói rằng: “Dù đã dắt ngựa đến bờ sông cũng không thể bắt nó uống nước được”. Vấn đề học tập của trẻ cũng vậy. Dù có bắt được chúng ngồi ngay ngắn học tập nhưng nếu không thích thú, trẻ không thể học tốt được. Chính vì vậy ngoài việc truyền đạt kiến thức cho học sinh của người thầy, tôi nghĩ rằng mình cần phải biết gây hứng thú học tập cho học sinh để tiết học thực sự nhẹ nhàng, sinh động. Học sinh tiếp thu kiến thức một cách tự nhiên, không gượng ép. Đặc biệt là đối với chương trình phổ thông 2018 có rất nhiều thay đổi và vẽ theo nhạc là một một điểm rất mới trong chương trình Mỹ thuật, vậy làm sao để giúp HS có thể học tốt môn Mĩ thuật theo chương trình mới. Với những trăn trở đó tôi suy nghĩ, nghiên cứu để viết sáng kiến kinh nghiệm này với mục đích tìm ra một số giải pháp tốt nhất góp phần nhằm nâng cao chất lượng dạy và học trong nhà trường. Tôi chọn tên sáng kiến: “Nâng cao hiệu quả trong giảng dạy Mĩ thuật theo quy trình vẽ theo nhạc bài “Tranh vẽ theo giai điệu âm nhạc” khối 6. Năm học 20222023.”

Trang 1

PHỤ LỤC

Mục lục

I.PHẦN TÓM TẮT 2

1 Một số vấn đề khi chọn đề tài 2

2 Mục đích 2

3 Tính khoa học 2

4 Hiệu quả mang lại 3

II PHẦN GIỚI THIỆU 3

1 Lí do chọn đề tài 3

2 Tầm quan trọng 4

3 Thực trạng 5

4 Giải pháp xử lí 6

III PHƯƠNG PHÁP VÀ NỘI DUNG NGHIÊN CỨU 6

1 Khách thể nghiên cứu 6

2 Nội dung nghiên cứu 7

3 Các yêu cầu 10

VI PHỤ LỤC 10

Trang 2

1.Một số vấn đề khi chọn đề tài:

Do một số quan điểm chỉ đạo đổi mới giáo dục trung học:

- Thực hiện nghị quyết số 29 NQ/TW của ban chấp hành Trung ương khóa XI về đổimới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa – hiệnđại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhậpquốc tế, Bộ giáo dục và đào tạo đã triển khai chương trình giáo dục phổ thông 2018.Dạy học mĩ thuật mới trong nhà trường giúp HS có những kiến thức, kĩ năng về hình,về màu, tạo hình, điêu khắc và nghệ thuật không gian Thông qua các hoạt động trảinghiệm, HS học cách sáng tạo, biểu đạt bản thân, có những hiểu biết cơ bản, cảm,nhận được vẻ đẹp và đánh giá được sản phẩm, tác phẩm mĩ thuật để từ đó giúp các

em phát triển toàn diện hơn

-Luật Giáo dục số 43/2019/QH14

-Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT đổi mới chương trình giáo dục 2018

2 Mục đích:

- Nhằm nâng cao tính hứng thú, sáng tạo cho HS lớp 6 khi học bộ môn Mĩ thuật

chương trình mới SGK Chân trời sáng tạo bài “Tranh vẽ theo giai điệu âm nhạc”

- HS hiểu được, hình dung được và biết được thế nào là vẽ tranh theo nhạc

- HS phân biệt được sự khác nhau giữa một bài mĩ thuật thông thường và một bài cósự kết hợp với âm nhạc

- HS cảm thụ được cái đẹp trong cuộc sống xung quanh, cũng như biết được giá trịnghệ thuật và gìn giữ, bảo tồn những di sản nghệ thuật của Thế Giới nói chung vàViệt Nam nói riêng…

- Khẳng định sự cần thiết của Âm nhạc và Mĩ thuật trong dạy-học hiện đại

3.Tính khoa học:

- Thay vì tiếp thu kiến thức bằng cách lắng nghe cô giảng bài sau đó làm bài vẽ thì sẽkết hợp âm nhạc vào bài thực hành để phát triển khả năng tư duy, sáng tạo cho HS

- Phát triển khả năng tư duy để tự giải quyết vấn đề thông qua vừa vẽ, vừa nghe nhạc

- Ứng dụng của bài học vào cuộc sống xung quanh

- Đề xuất quy trình và kỹ thuật xây dựng bài vẽ tranh theo giai điệu âm nhạc

- Xây dựng kế hoạch, nội dung và phương pháp tổ chức các quy trình dạy học phongphú, hấp dẫn, thu hút nhiều HS hưởng ứng

4 Hiệu quả mang lại:

- HS hiểu được, hình dung được và biết được thế nào là vẽ tranh theo nhạc

- HS phân biệt được sự khác nhau giữa một bài mĩ thuật thông thường và một bài cósự kết hợp với âm nhạc

- HS cảm thụ được cái đẹp trong cuộc sống xung quanh, cũng như biết được giá trịnghệ thuật và gìn giữ, bảo tồn những di sản nghệ thuật của Thế Giới nói chung vàViệt Nam nói riêng…

Trang 3

- Khẳng định sự cần thiết của Âm nhạc và Mĩ thuật trong dạy-học hiện đại.

- HS rất hào hứng và mong chờ để được tham gia bài học

- Các em trở nên mạnh dạn phát biểu hơn

- Tâm lý thoải mái giữa cô trò và tiết học cũng vui và trôi qua một cách nhẹ nhànghơn

- Nghiên cứu đề tài này giúp tôi rèn luyện bản thân, nâng cao chuyên môn nghiệp vụ,chia sẻ kinh nghiệm đến các đồng nghiệp cũng tham khảo, nhằm mang lại hiệu quảtrong phương pháp dạy vẽ theo nhạc bộ môn mĩ thuật

1 Lý do chọn đề tài:

Xuất phát từ mục tiêu chung “Nâng cao tính sáng tạo, chủ động, tự tin, phát huy tính tíchcực, tư duy của học sinh” Môn Mỹ Thuật ở trường THCS góp phần thực hiện mục tiêu trênđó là giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ , thể chất, thẩm mỹ và kỹ năng cơbản để hình thành nhân cách con người, hiểu được cuộc sống và luôn biết vươn đến cái:Chân - Thiện - Mỹ

Phần lớn, tầng lớp trí thức là tất cả mọi đối tượng, mọi tầng lớp trong xã hội Mỗi lứa tuổilại có những cách cảm nhận, suy nghĩ và lí giải về cái đẹp khác nhau Người lớn có cáchcảm nhận logic, còn trẻ em thì có cái nhìn vô tư, trong sáng Chúng ta biết rằng: Mỹ Thuậtlà một trong những môn học đặc thù, giữ vai trò quan trọng trong giáo dục thẩm mỹ ởtrường phổ thông hiện nay Đó là môn học về cái đẹp, khơi dậy tư duy sáng tạo trong tâmhồn trong sáng, thơ ngây và đáng yêu của lứa tuổi thiếu nhi Dạy nghệ thuật nói chung vàdạy Mỹ Thuật nói riêng, không phải là đưa ra một công thức cứng nhắc để làm, để vẽ màđiều cốt lỏi quan trọng là lối tư duy, tạo điều kiện cho sự phát triển tưởng tượng, khả năngsáng tạo của các em học sinh

Dạy – học Mĩ Thuật ở trường THCS không phải nhằm đào tạo họa sĩ hay người làm nghệthuật mà nhằm giáo dục thị hiếu thẩm mỹ cho các em Chủ yếu tạo điều kiện cho các emtiếp xúc, làm quen và thưởng thức cái đẹp, tập tạo ra cái đẹp, vận dụng cái đẹp vào trongcuộc sống hàng ngày Nhưng học sinh muốn có những cảm nhận, những cái nhìn đúngkhông lệch lạc thì cần truyền đạt vốn kiến thức bổ ích

Đối với môn học Mĩ Thuật việc truyền thụ kiến thức là một công việc quan trọng

Qua đây, học sinh hình thành kỹ năng cảm thụ thẩm mĩ và kỹ năng thực hành

Trang 4

Mặt khác, hiện nay phương pháp dạy học truyền thống “ đọc chép” thụ động không đápứng được lối tư duy sáng tạo, năng động và tích cực của học sinh Có một câu nói rằng: “Dùđã dắt ngựa đến bờ sông cũng không thể bắt nó uống nước được” Vấn đề học tập của trẻcũng vậy Dù có bắt được chúng ngồi ngay ngắn học tập nhưng nếu không thích thú, trẻkhông thể học tốt được Chính vì vậy ngoài việc truyền đạt kiến thức cho học sinh củangười thầy, tôi nghĩ rằng mình cần phải biết gây hứng thú học tập cho học sinh để tiết họcthực sự nhẹ nhàng, sinh động Học sinh tiếp thu kiến thức một cách tự nhiên, không gượngép Đặc biệt là đối với chương trình phổ thông 2018 có rất nhiều thay đổi và vẽ theo nhạc làmột một điểm rất mới trong chương trình Mỹ thuật, vậy làm sao để giúp HS có thể học tốtmôn Mĩ thuật theo chương trình mới.

Với những trăn trở đó tôi suy nghĩ, nghiên cứu để viết sáng kiến kinh nghiệm này với mụcđích tìm ra một số giải pháp tốt nhất góp phần nhằm nâng cao chất lượng dạy và học trong

nhà trường Tôi chọn tên sáng kiến: “Nâng cao hiệu quả trong giảng dạy Mĩ thuật theo quy trình vẽ theo nhạc bài “Tranh vẽ theo giai điệu âm nhạc” khối 6 Năm học 2022- 2023.”

2 Tầm quan trọng:

- Ngoài việc cung cấp cho học sinh một số kiến thức Mĩ thuật phổ thông còn giúp các emhiểu biết về cái đẹp, hoàn thành các bài tập của trương trình, đồng thời còn tạo điều kiện đểhọc tốt các môn học khác Điều quan trọng hơn vận dụng những hiểu biết kiến thức Mĩ thuậtvào học tập cũng như sinh hoạt hàng ngày

- Âm nhạc luôn đóng vai trò quan trọng trong đời sống của người dân Việt Nam Âm nhạcvà giai điệu luôn gây hứng khởi cho học sinh, có thể làm cho các em năng động hơn, (có khinhảy múa theo giai điệu, tiết tấu), giảm căng thẳng, mệt mỏi sau những tiết học khác Âmnhạc còn có tác dụng phản ánh trí tuệ, tư tưởng cũng như tác động mạnh mẽ và sâu sắc đếncảm xúc của các em HS, nhất là các em ở độ tuổi vừa từ cấp I lên cấp II Nó làm rung độngtình cảm lắng đọng trong tâm hồn Chắp cánh cho sức tưởng tượng được bay bổng, giúpcác em nhận thức, yêu đời và yêu cuộc sống hơn

- Mĩ thuật “Vẽ theo nhạc” được tích hợp, lồng ghép với nội dung chương trình Mĩ thuậtTrung học cơ sở 2018, nhằm đề cao tính nghệ thuật và giáo dục thẩm mĩ, đồng thời gây hứngthú, tích cực, sự chủ động, tự tin cho học sinh Trong quy trình Mĩ thuật này, âm nhạc và vẽtranh được kết hợp với nhau để tạo cho học sinh sự thích thú, trí tưởng tượng, sáng tạo trongviệc trang trí và sáng tạo nghệ thuật

Trang 5

3.Thực trạng:

Thực trạng giáo dục hiện nay thì chương trình giáo dục mới, môn Mĩ thuật được xem như làmột phương tiện giáo dục quan trọng trong việc giáo dục thẩm mỹ cho học sinh Ngoài việccung cấp cho học sinh một số kiến thức Mĩ thuật phổ thông còn giúp các em hiểu biết về cáiđẹp, hoàn thành các bài tập của trương trình, đồng thời còn tạo điều kiện để học tốt các mônhọc khác Điều quan trọng hơn vận dụng những hiểu biết kiến thức Mĩ thuật vào học tập cũngnhư sinh hoạt hàng ngày Để giảng dạy môn Mĩ thuật trong chương trình đào tạo được thànhcông, điều này phụ thuộc rất nhiều vào các yếu tố

Tuy nhiên, do là phương pháp học mới nên đối với học sinh và cả Giáo viên Mĩ thuật cũnggặp khá nhiều vấn đề khi tham gia vào hoạt động giáo dục cũng như:

- Học sinh chưa hiểu được, chưa hình dung được và biết được thế nào là vẽ tranh theo nhạc

- HS chưa phân biệt được sự khác nhau giữa một bài mĩ thuật thông thường và một bài cósự kết hợp với âm nhạc

- Đồ dùng dạy học trực quan, tài liệu tham khảo còn thiếu

- Đa số các em chưa tích cực, chủ động trong học tập, chưa phát huy được tính sáng tạotrong thực hành bài vẽ của mình (các em thích sao chép hơn)

- Trình độ nhận thức môn học không đồng đều, còn mải chơi, còn ồn ào khi thực hiện Vẽtheo nhạc, chưa biết cách thể hiện nét vẽ theo cảm nhận của giai điệu, tiết tấu âm nhạc

- PHHS là những người trẻ tuổi, thường làm công ty nên đi sớm về muộn, chưa sát sao vớiviệc học và cảm thụ sản phẩm Mĩ thuật của con em

4- Giải pháp xử lý:

- Giải pháp xử lý đầu tiên là sự chuẩn bị đồ dùng của giáo viên, học sinh đầy đủ, phù hợpvới chủ đề: Từ vật liệu giấy A0 hoặc A2, bút lông, bột màu nghiền, màu nước, bảng phamàu, băng dính, xô đựng nước (nếu có), vật liệu sẵn có ở địa phương,

- Bút dạ, bút sáp, chì màu phù hợp với giấy A3, A4, A5

- Về âm nhạc: Các bài nhạc phù hợp với lứa tuổi Hoặc học sinh tự chuẩn bị bài hát tập thể

- Giáo viên cần nắm vững mục tiêu cần đạt và cách thức tổ chức các hoạt động dạy- học củaquy trình vẽ theo âm nhạc ở chủ đề dạy Cũng như nghiên cứu kĩ chủ đề dạy, xây dựng, thiếtkế cho mình kế hoạch dạy học chi tiết, xuyên suốt chủ đề để làm căn cứ cho các tiết dạy củaquy trình vẽ theo nhạc sao cho phù hợp với từng nhóm đối tượng học sinh và đặc điểm củatừng lớp học

- Cho HS có thời gian để cảm nhận về màu sắc Gợi ý HS được tưởng tưởng, được sáng tạo,cũng như sự ứng dụng của bài học vào cuộc sống hằng ngày như từ bài vẽ theo nhạc có thểtạo thành bưu thiếp, bìa sách, bìa lịch,…

Trang 6

- Phân chia các nhóm làm việc theo khả năng của các em Cho các em trình bày, thảo luậnđể cùng học hỏi lẫn nhau.

- Tạo điều kiện cho PHHS hiểu thêm về bộ môn thông qua các sản phẩm bằng cách tổ chứccác buổi triễn lãm những sản phẩm của HS

1.Khách thể nghiên cứu:

a Phạm vi nghiên cứu:

Các lớp khối 6 phụ trách giảng dạy năm học 2022 - 2023 trường THCS Hồng Bàng

b Thời gian thực hiện:

Đề tài được nghiên cứu trong năm học 2022 -2023

c Thu thập dữ liệu:

Thời gian thu thập

- Trước lúc tác động: tháng 9 năm 2022

- Sau lúc tác động: tháng 1 năm 2023

d Loại dữ liệu:

Kỹ năng giao tiếp

Kỹ năng sáng tạo

Kỹ năng hợp tác

Kỹ năng tư duy phản biện

Thông qua khảo sát và kết quả đánh giá bài học

e Đối tượng nghiên cứu cụ thể: Học sinh lớp 6P.

Qua khảo sát thực trạng áp dụng âm nhạc trong tổ chức giảng dạy bộ môn Mĩ thuậtđầu năm cho thấy kết quả của lớp 6P như sau:

STT Mức độ

Tiêu chí

Tổng số HS: 32

Số lượng Tỉ lệ % Số lượng Tỉ lệ %

4 Kỹ năng tư

duy phảnbiện

Trang 7

Từ thực trạng khảo sát trên tôi thấy rằng rất cần thiết phải đưa ra những giải pháp nhằmnâng cao hiệu quả trong giảng dạy Mĩ thuật theo quy trình vẽ theo nhạc bài “Tranh vẽ theogiai điệu âm nhạc” lớp 6P và HS khối 6, trường THCS Hồng Bàng.

2 Nội dung nghiên cứu

2.1 Nâng cao hiệu quả trong giảng dạy quy trình Vẽ theo nhạc:

* Mĩ thuật lớp 6 THCS bao gồm các chủ đề:

- Biểu cảm của sắc màu

- Nghệ thuật tiền sử thế giới và Việt Nam

- Lễ hội quê hương

- Nghệ thuật cổ đại thế giới và Việt nam

- Vật liệu hữu ích

Có rất nhiều chủ đề khác nhau nhưng chủ yếu mang tính giáo dục thẩm mĩ, tạo điềukiện cho học sinh tiếp xúc làm quen cái đẹp, của các tác phẩm Mĩ thuật Qua đó các em vậndụng hiểu biết về cái đẹp vào cuộc sống thường ngày và để có thêm tình yêu nghệ thuật, vớiquê hương đất nước và có ý thức bảo tồn nghệ thuật của nhân loại Vì vậy khi dạy học VẽTheo Nhạc giáo viên cần phải sử dụng đồ dùng dạy học, tranh dạy học phải có tính thẩm mĩcao

2.2 Dạy học quy trình Vẽ Theo Nhạc

Vẽ Theo Nhạc: Âm nhạc luôn đóng vai trò quan trọng trong đời sống của người dân

Việt Nam Âm nhạc và giai điệu luôn gây hứng khởi cho học sinh, có thể làm cho các emnăng động hơn, (có khi nhảy múa theo giai điệu, tiết tấu) Trong quy trình dạy - học mĩ thuậtnày, âm nhạc và mĩ thuật được kết hợp với nhau để tạo cho học sinh sự thích thú, trí tưởngtượng, sáng tạo trong việc trang trí

Quy trình dạy - học mĩ thuật: Tạo tác phẩm nghệ thuật dựa trên âm nhạc

Trang 8

* Vẽ Theo Nhạc cần phải có các thiết bị dạy học sau:

- Máy chiếu Projector, Bộ chuyển sang TV cỡ lớn

- Giáo viên tìm hiểu nội dung, yêu cầu bài dạy

- Sưu tầm tài liệu, tranh ảnh liên quan đến bài dạy, thông qua các kênh như sách, báo,truyền hình, địa chỉ các trang Web uy tín, các bài nhạc phù hợp…rồi lưu vào máy tính

2.3 Nội dung sản phẩm.

a: Mục tiêu:

Thông qua quy trình dạy - học mĩ thuật này học sinh sẽ học được cách:

• Lắng nghe và vận động, di chuyển theo giai điệu của âm nhạc

• Chuyển âm thanh và giai điệu thành những đường nét từ sự hứng khởi

• Phát triển trí tưởng tượng trong quá trình tạo ra sản phẩm

• Sáng tạo những sản phẩm mới từ bức tranh nhiều màu sắc được tạo ra theo giai điệucủa âm nhạc

• Biết chọn lọc và sử dụng hình ảnh từ bức tranh lớn để trang trí, giao tiếp…

chuẩn bị

b Đồ dùng:

Giấy A0 hoặc A2, bút lông, bột màu nghiền, màu nước, bảng pha màu, băng dính, xôđựng nước Bút dạ, bút sáp chì màu phù hợp với giấy A3, A4, A5 Lấy một mảnh giấy để lótbảng trước khi vẽ, điều này giúp làm sạch dễ dàng sau khi sử dụng màu nước hoặc màu bộtnghiền

Trang 9

Âm nhạc: Vẽ khi có âm nhạc do GV điều chỉnh, trong trường hợp không có nhạc dotrục trặc kĩ thuật, giáo viên hướng dẫn học sinh tự hát những bài hát tập thể.

c Hoạt động 1:

Nghe Nhạc hoặc các Nhịp Điệu, tiết tấu và vẽ theo Giai Điệu

GV tạo nhóm sao cho phù hợp với điều kiện của lớp học khoảng 8-10 Hs/ nhóm Khởiđộng: GV bật nhạc nhẹ nhàng, Hs lắng nghe và cảm nhận giai điệu của âm nhạc Hs bắt đầuvẽ những nét màu trên giấy theo thứ tự các màu từ sáng đến đậm (Nếu sử dụng màu bộtnghiền hoặc màu nước thì chú ý hạn chế màu đen vì màu này dễ làm cho bức tranh bị xỉnmàu) Âm nhạc tăng dần sang tiết tấu nhanh tạo cảm xúc mạnh mẽ cho Hs Các em chuyểnđộng cơ thể và vẽ theo giai điệu của âm nhạc

Hoạt động này kéo dài khoảng 5 đến 7 phút Thực hiện quy trình này cần linh hoạt vàsáng tạo với nhiều chất liệu màu, kích cỡ giấy, âm nhạc… theo điều kiện của lớp, trường Cóthể thay nhạc bằng bài hát hoặc tiết tấu gõ đệm nhẹ nhàng, từ tiết tấu chậm đến nhanh, sôi nổi,mạnh mẽ…

Mục tiêu:

Giáo viên sẽ khuyến khích học sinh:

• Tập trung và nghe nhạc

• Sử dụng âm nhạc, xúc giác và các giác quan thẩm mỹ

• Trải nghiệm âm nhạc và giai điệu tạo cảm xúc

• Trải nghiệm mối liên hệ giữa giai điêu, hoạt động cơ thể và hình ảnh

• Yêu thích quy trình dạy - học mĩ thuật hợp tác

Kết Quả

Cuối hoạt động này học sinh có khả năng:

Trang 10

• Nghe nhạc.

• Sử dụng tất cả các giác quan để học tập

• Vẽ màu sắc, đường nét và các mảng màu dựa trên nền nhạc

• Kết nối âm nhạc, hội họa và hoạt động cơ thể

• Hợp tác trong suốt quy trình dạy - học mĩ thuật

Khi kết thúc, học sinh trưng bày và thưởng thức bức tranh mình vừa tạo ra từ khổ giấylớn (vẽ theo nhóm) hoặc giấy nhỏ (vẽ cá nhân)

Tiêu đề	Tranh Vẽ Theo Giai Điệu Âm Nhạc
Tác giả	Nguyễn Thị Mỹ Ngọc
Trường học	Trường Trung học cơ sở
Chuyên ngành	Mỹ thuật
Thể loại	sáng kiến kinh nghiệm
Năm xuất bản	2018
Thành phố	Việt Nam

Định dạng
Số trang	21
Dung lượng	1,67 MB