Báo cáo nghiên cứu nông nghiệp " CÔN TRÙNG GÂY HẠI TRÊN CÂY CÓ MÚI " docx

SÂU VẼ BÙAPhyllocnistis citrella Stainton • *Sau 1 ngày trứng có thể nở thành ấáu trùng, chúng đàotrùng, chúng đào hang chui vào dưới biểu bì cuả lá ngaycuả lá ngay lập tức và ăn nhu mô,

CÔN TRÙNG GÂY HẠI TRÊN CÂY CÓ MÚI

MÚI

Hồ Văn Chiến, Lê Quốc Cường, Lâm Thị Mỹ Nương

Nương Trung tâm BVTV phía Nam

•Tài liệu tham khảo

•Citrus pests and their natural enemies-IPM in Australia

•Xuất bản bởi Dan Smith,

•GAC Beattie & Roger Broadley

SÂU VẼ BÙA (Leafminer)

(Phyllocnistis citrella Stainton)

• 1) Triệu chứng gây hại

SAÂU VEÕ BUØA

(Phyllocnistis citrella Stainton)

SAÂU VEÕ BUØA

Trứng dưới lúp & ấy trùng

SÂU VẼ BÙA

• Nhộng

SÂU VẼ BÙA (Vòng đời)

SÂU VẼ BÙA

(Phyllocnistis citrella Stainton)

☼ Sâu Vẽ Bùa thường xuất hiện vào đầu mùa vào đầu mùa mưa hay giai đoạn cây ra lá

ra lá non.

• 2) Vòng đời

• Vòng đời có thể từ 14-17 ngày cũng có thể cũng có thể kéo dài hơn Trưởng thành sống thành sống ít hơn 1 tuần, trưởng thành cái thành cái bắt đầu đẻ sau khi bắt cặp 24 giờ cặp 24 giờ.

SAÂU VEÕ BUØA

(Phyllocnistis citrella Stainton)

mm

SÂU VẼ BÙA

(Phyllocnistis citrella Stainton)

• *Sau 1 ngày trứng có thể nở thành ấáu trùng, chúng đàotrùng, chúng đào hang chui vào dưới biểu bì cuả lá ngaycuả lá ngay lập tức và ăn nhu mô, các đường hầm có màuđường hầm có màu xanh nhạt xung quanh có màu trắngmàu trắng bạc và có màu tối cuả phân, ấu trùng khôngtrùng không bao giờ rời đường hầm để di chuyển qua láchuyển qua lá khác Lá bị gây hại nhiều có hiện tượnghiện tượng quăn queo

• *Giai đoạn ấu trùng từ 5-6 ngày thì vũ hoá ra thành trùng thành trùng

The leaves growth stages and their symptom

RẦY MỀM (Aphids) (Toxoptera aurantii Boyer de

Fonscolombe)

• 1) Triệu chứng gây hại

RẦY MỀM (Toxoptera aurantii Boyer de Fonscolombe)

Fonscolombe)

• Rầy mềm có màu nâu đen đến màu đen, chúng sống tậpchúng sống tập trung theo đàn và chích hút ở các lá non các lá non hay chồi non Rầy mềm có 2 dạng là dạng cólà dạng có cánh và dạng không cánh dài khoảng 2mm

khoảng 2mm

•

• Rầy mềm cũng thải phân như là chất mật tạo môi trườngtạo môi trường cho nấm Bồ hóng xâm nhiễm và phátvà phát triển Khi Rầy mềm có mật số cao chúng chíchchúng chích hút nhựa làm cho lá và đọt non cũng xảy racũng xảy ra hiện tượng xoăn lá

RẦY MỀM (Aphids)

2) Vòng đời

Nếu cây phát triển tốt

triển tốt liên tục thì

thì hàng năm Rầy

Rầy mềm có thể có

thể có từ 25-30 thế

thế hệ.

Rầy mềm cũng là tác

là tác nhân truyền

truyền bệnh siêu vi

siêu vi khuẩn

“Tristeza”.

BỌ CÁNH PHẤN (Whitefly)

(Aleurodicus dispersus)

• 1) Triệu chứng gây hại

BỌ CÁNH PHẤN

(Aleurodicus dispersus)

• *Bọ cánh phấn thường xuất hiện trên các lá non các lá non hay trái non, có kích thước rất nhỏ, rất nhỏ, bộ cánh dài phủ mình và có màu bột có màu bột phấn Thành trùng thoạt trông thấy trông thấy rất giống loài bướm; chúng có mối chúng có mối tương quan chặt với các loài rệp các loài rệp vẩy.

• *Thành trùng thường bay thành từng đám khi đám khi có gió mạnh hay sự va chạm, nhìn nhìn giống như bụi phấn bay.

• *Thành trùng đẻ ở mặt dưới cuả lá non hay trên non hay trên bề mặt cuả vỏ trái; trứng đẻ xếp

BỌ CÁNH PHẤN

• *Aáu trùng có 3 tuổi rồi đến nhộng (nhộng thường tìm thấythường tìm thấy ở các gân giữa của lá, trông giống nhưtrông giống như rệp vẩy mềm màu nâu) và khi trở thànhkhi trở thành trưởng thành thì chúng có cánh (dài 2,5 (dài 2,5 mm) Hàng năm chúng có thể phát triển từ 4-6

BỌ CÁNH PHẤN (Whitefly)

BỌ NHẢY (Colgar peracutum Walker)

BỌ NHẢY (Citrus Hopper) (Colgar peracutum Walker)

• 1) Hình dạng và cách gây hại

• Bọ nhảy có chiều dài khoảng 10mm, lúc đậu chúng cóchúng có hình “bánh lái ghe” hay dạng “cánh buồm Bọbuồm Bọ nhảy trên cây có múi cũng có thể xuất hiệnthể xuất hiện trên Xoài; chúng có màu xanh nhạt đếnnhạt đến màu trắng Ở giữa cánh trước có một chấm đỏmột chấm đỏ rất nhỏ (nếu là loại màu xanh thì chấm màuthì chấm màu vàng) Cả 2 thành trùng và ấu trùng thườngấu trùng thường có những cú nhảy với khoảng cách ngắn; khoảng cách ngắn; thành trùng bay rất yếu và chậm, và chậm, khoảng cách bay gần

BỌ NHẢY (Colgar peracutum Walker)

• 2) Vòng đời

• Trứng Bọ nhẩy đẻ thành một ổ có màu trắng đếnmàu trắng đến màu kem, các trứng dính liền nhauliền nhau có cấu trúc sắp xếp hơi đứng nghiêng từnghiêng từ ngoài tiến vào trung tâm cuả ổ trứng cuả ổ trứng Mỗi ổ trứng có khoảng 50 trứng, đườngtrứng, đường kính ổ trứng khoảng 5 mm

• Aáu trùng trãi qua 4 tuổi rồi đến thành trùng; hoàntrùng; hoàn tất vòng đời từ 1-2 tháng và mỗi nămvà mỗi năm có thể có từ 3-6 thế hệ

BỌ NHẢY (Citrus Hopper)

• 2) Vòng đời

BỌ XÍT XANH (Rhynochocoris poseidon Kirkaldy)

• 1) Hình dạng và cách gây hại

• Bọ xít xanh có chiều dài khoảng 15-20 mm; phía mm; phía lưng hai bên vai có 2 gai rất nhọn Bọ nhọn Bọ xít xanh chích hút trái, nếu là trái non trái non sẽ bị rụng sau khi trái bị tấn công; nếu công; nếu trái già dấu chích hút có nhựa rịn ra và nhựa rịn ra và có màu nâu (đôi khi do nấm tấn nấm tấn công qua vết thẹo chích hút); trái có trái có màu chín sớm Khi mật số bọ xít xanh lên xít xanh lên cao thì trong suốt vụ mức độ gây hại gây hại cuả chúng sẽ làm ảnh hưởng đến năng

BỌ XÍT XANH (Rhynochocoris poseidon Kirkaldy)

• 2) Vòng đời

BƯỚM PHƯỢNG

• 1) Hình dạng và cách gây hại

• Bướm phượng trên cây có múi có rất nhiều loài; ấu trùngloài; ấu trùng tuổi 5 cuả bướm phượng loại lớn dài đến 70 lớn dài đến 70 mm (và 50 mm cho loại nhỏ), chúng cóchúng có màu từ nâu đến xanh “olive”, trên mình cómình có những vằn màu đỏ nhạt ở gần phía đầu

BƯỚM PHƯỢNG (Papilio demoleus L.)

• 1) Hình dạng và cách gây hại

BƯỚM PHƯỢNG (Papilio demoleus L.)

demoleus L.)

• 1) Hình dạng và cách gây hại

màu vàng nhạt

• Aáu trùng có 5 tuổi và ăn trên các lá non, nhộng dánnon, nhộng dán đuôi vào thân, cành hay lá cuả cây, lá cuả cây, nhộng có dạng đứng nghiêng và phần

nghiêng và phần eo nhộng có tơ mịn dán vào cànhdán vào cành cây để giữ cho chặt

• Vòng đời hoàn tất vào khoảng 2-3 tháng Thườngtháng Thường thì có khoảng 3 thế hệ trong một

BƯỚM PHƯỢNG (Papilio demoleus L.)

• 2) Vòng đời

RUỒI ĐỤC TRÁI

(Bactrocera dorsalis)

• 1) Hình thái và sự gây hại

• Ruồi đục trên trái cây có múi cũng ký sinh cũng ký sinh trên nhiều loại trái cây khác cây khác như táo, đu đủ, xoài, mận, ổi .Do mận, ổi .Do vậy, chúng có mặt hầu hết ở hầu hết ở các vườn cây ăn trái Con trưởng Con trưởng thành dài khoảng 7mm có thể có thể bay hàng chục km; ấu trùng là dạng là dạng “dòi” không có chân, chiều dài chiều dài khoảng 8 mm Trái bị ruồi chích có chích có dấu màu nâu hơi nhũng nước và sẽ nước và sẽ rụng khi bị sự tấn công của Ruồi,

RUỒI ĐỤC TRÁI

(Bactrocera dorsalis)

• 1) Hình dạng và cách gây hại

RUỒI ĐỤC TRÁI

(Bactrocera dorsalis)

• 2) Vòng đời

• Ruồi cái thường ăn các chất Protein do sự Protein do sự phát triển cuả vi khuẩn trên trên các loại trái hay trên bề mặt cây, hay cây, hay mật hoa hoặc đường trong vòng 1 vòng 1 tuần trước khi đẻ.

• Trứng được đẻ bên trong vỏ trái từ 10-12 10-12 trứng, trứng dạnh hình trái chuối và có chuối và có màu trắng Lúc mới chích để đẻ chích để đẻ vào vỏ, ta không thể phát hiện phát hiện thấy triệu chứng, tuy nhiên sau đó nhiên sau đó vết chích sẽ có màu vàng và có

RUỒI ĐỤC TRÁI

(Bactrocera dorsalis)

• 2) Vòng đời

• Sau khi đẻ khoảng 2-3 ngày thì trứng nở, ấu nở, ấu trùng đào hang đi sâu vào phần thịt, phần thịt, số lượng ấu trùng có thể thay đổi thể thay đổi từ 1-12 con hay có thể nhiều hơn nhiều hơn trong 1 trái Aáu trùng trãi qua 3 qua 3 tuổi với thời gian khoảng 10 ngày, sau ngày, sau đó chúng chui ra khỏi trái và và xuống đất để làm nhộng Giai đoạn đoạn nhộng từ 7-9 ngày, nhộng màu nâu màu nâu dạng hình tròn dài (dài khoảng 4-5 khoảng 4-5 mm) Ruồi đục trái có thể có hơn

RUỒI ĐỤC TRÁI

• 2) Vòng đời

RỆP SÁP (Mealybug)

• 1) Hình dạng và sự gây hại

RỆP SÁP

(Mealybugs)

• 1) Hình dạng và và sự gây hại

hại

RỆP SÁP

• 1) Hình dáng và sự thiệt hại

• Có ít nhất 5 loại Rệp Sáp tấn công trên cây có múi Tuycó múi Tuy hình dạng thì hơi khác nhau, nhưng cách sinhcách sinh hoạt và gây hại thì tương tự nhau

• Con Rệp Sáp cái cuả cả các loài thì đều di chuyển chậmchuyển chậm chạp, có các “gai” xung quanh mình và baomình và bao bọc đầy chất sáp

• Rệp Sáp mới nở có dạng hình nhỏ và bò linh động và nếulinh động và nếu như ấu trùng không qua giai đoạn nhộngđoạn nhộng thì sau đó sẽ trở thành trưởng thành cái Nếuthành cái Nếu ấu trùng đi vào giai đoạn nhộng thì đó lànhộng thì đó là nhộng đực và sẽ vũ hoá thành trưởngthành trưởng thành đực

RỆP SÁP

có cánh.

cuốn trái, dọc theo gân chính cuả cuống lá hay ở những hay ở những nơi bị nứt của vỏ thân.

tốt cho nấm “Bồ hóng” phát triển

ngay sau đó, trái lớn bị tấn công thì sẽ rụng trước khi trước khi chín.

RỆP SÁP

• 2) Vòng đời cuả Rệp Sáp “Citrophilous”

“Citrophilous”

• Con cái đẻ trứng trong một bọc có “cotton” bao

“cotton” bao quanh số trứng có thể lên đến 500 đến 500 trứng và trứng sẽ nở từ 1-2 tuần sau khi đẻ.tuần sau khi đẻ

• Rệp Sáp cái thì có 3 lớp da bao bọc, trong khi con trong khi con đực thì có 4 lớp da

• Vòng đời cuả loài Rệp Sáp nầy khoảng 2 tháng vàkhoảng 2 tháng và hàng năm có từ 3-4 thế hệ

thế hệ

RỆP SÁP

• 2) Vòng đời cuả Rệp Sáp “Citrophilous”

“Citrophilous”

NHỆN (Mites) Nhện Đỏ (Panonychus citri)

• 1) Hình dạng và sự gây hại

• Nhóm Nhện gây hại trên cây có múi khoảng múi khoảng 8 loài Tuy nhiên, Nhện đỏ là

đỏ là loài xuất hiện khá phổ biến ở hầu hết

ở hầu hết các vườn cây có múi ở khu vực

ở khu vực ĐBSCL; do vậy ở đây chỉ đề cặp đề cặp đến Nhện đỏ.

• Nhện đỏ cái có hình “oval” dài khoảng 0,5 khoảng 0,5 mm Thân màu tím đỏ, trên lưng trên lưng có ánh trắng, hai bên lưng có 2 sọc có 2 sọc đen; các chân có màu vàng sáng vàng sáng Con đực thường thì nhỏ hơn con

NHỆN (Mites)

• 1) Hình dạng và sự gây hại

• Nhện đỏ tấn công trên lá non (cả lá già), trái non và chồitrái non và chồi non Thường thì chúng tấn công ở mặt

công ở mặt trên của lá, lá có thể bị xoăn, trên trái thì gâytrên trái thì gây ra hiện tượng “da cám”

Nhện vàng Phyllocoptruta oleivora)

oleivora)

NHỆN (Mites)

• 1) HIỆN TƯỢNG DA CÁM TRÊN VỎ TRÁI TRÁI

NHỆN (Mites)

• Con cái đẻ từ 20-40 trứng/ngày, trứng hình bầu hình bầu dục đường kính khoảng 0,13 mm màu đỏ màu đỏ sáng Trứng thường được đẻ nằm sát gân nằm sát gân chính của lá, ấu trùng mới nở có màu mới nở có màu đỏ và có 6 chân; trãi qua 2 giai qua 2 giai đoạn ấu trùng chúng phát triển thêm 2 triển thêm 2 chân như vậy có tất cả 8 chân Từ chân Từ trứng đến trưởng thành khoảng 2-8 tuần, khoảng 2-8 tuần, trưởng thành cái có thể sống thể sống được 18 ngày Có 8-10 thế hệ trong một trong một năm

BỌ TRĨ GÂY HẠI CÂY CÓ MÚI

12 mm Cánh Bọ trĩ hẹp, có hàng lông mọc, nhưng mọc, nhưng cũng có những loài Bọ trĩ cánh cũng cánh cũng không có lông

BỌ TRĨ GÂY HẠI CÂY CÓ MÚI

CÁC LOẠI BỌ TRĨ

GÂY HẠI

• 1) Hình dạng và triệu chứng gây hại

(Scirtothrips dorsalis Hood ) (Chaetanaphothrips orchidii)

(Megalurothrips kellyanus) (Heliothrips haemorrhoidalis)

BỌ TRĨ

• 1) Triệu chứng gây hại

BỌ TRĨ (Scirtothrips dorsalis Hood)

Hood)

• 2) Vòng đời của Bọ trĩ

• Bọ trĩ thường đẻ trứng (dài khoảng 0, 3 mm) vào phần mm) vào phần mô mềm của trái non hay lá non (gần lá non (gần các gân chính hay gân phụ của lá) Mỗi của lá) Mỗi ngày con trưởng thành đẻ từ 2-3 trứng 2-3 trứng Trứng nở ra ấu trùng, ấu trùng có 2 tuổi rồi có 2 tuổi rồi vào giai đoạn tiền nhộng và nhộng Bọ trĩ nhộng Bọ trĩ hoàn thành vòng đời khoảng 5 tuần; con khoảng 5 tuần; con trưởng thành có thể sống đến 3 sống đến 3 tháng Thường thì Bọ trĩ có thể có 6 thế hệ thể có 6 thế hệ trong một năm Bọ trĩ có thể tấn công thể tấn công trên nhiều loại cây trồng khác.

khác.

BỌ TRĨ

NGÀI CHÍCH HÚT TRÁI (Fruitpiercing moths)

(Rhytia hypernestra)

• Hình dạng và triệu chứng gây hại

NGÀI CHÍCH HÚT TRÁI

Noctuidae, hoạt động về đêm Có thân mình rất to, cánh rất to, cánh căn rộng khoảng 100mm Tuỳ theo loài mà theo loài mà màu sắc cuả ấu trùng cũng như cuả thành như cuả thành trùng khác nhau Ở ĐBSCL phổ biến nhất phổ biến nhất là loại trưởng thành có cánh trước màu trước màu vàng rơm, cánh sau màu đen với vạch ngang vạch ngang màu vàng sáng, mép cánh sau có những

làm cho trái bị rụng; ban ngày chúng thường nghĩ ngơi nghĩ ngơi bên ngoài vườn cây có múi; ấu trùng màu xanh trùng màu xanh đen, thường sống và tấn công trên các công trên các dây leo hoang dại.

NGÀI CHÍCH HÚT TRÁI

• Aáu trùng sống khoảng 3 tuần, có 5 tuổi; khi vào

khi vào nhộng thì có kén tơ bao bọc và nằm giữanằm giữa các lá Thành trùng ngoài ra còn chíchcòn chích hút trên nhiều loại cây ăn trái chín khác.trái chín khác

• Hàng năm chúng có thể có từ 2-4 thế hệ

hệ

RẦY CHỔNG CÁNH (Psyllids)

trái lê, thường đẻ thành chùm nằm trong nách là trong nách là hay chồi non chưa nở ra.

• *ẤU TRÙNG: Nhỏ, hình bầu dục dẹp, có màu

có màu vàng lúc mới nở rồi màu xanh lục (T2 & xanh lục (T2 & T3) đến màu nâu vàng (T4 & T5) (T4 & T5).

• Aáu trùng mang 2 cánh màng nhỏ, di chuyển

chuyển chậm chạp, sống thành từng bầy trên đọt bầy trên đọt non

RẦY CHỔNG CÁNH (Psyllids)

khoảng 2,5 đến 3 mm; màu nâu sám, cánh sám, cánh màu nâu vàng, giữa cánh màu cánh màu trong suốt Đầu nhọn màu nâu màu nâu nhạt; mắt màu đỏ.

• Trưởng thành khi đậu đầu cấm xuống, phần xuống, phần thân nhổng cao lên một gốc một gốc khoảng 30O so với bề mặt nơi đậu nơi đậu nên được gọi là “rầy chổng cánh”

cánh”

Trưởng thành & Trứng (RCC)

RẦY CHỔNG CÁNH (Psyllids)

• Aáu trùng Trưởng thành

2 Vòng đời cuả Rầy chổng cánh

cánh

trứng đẻ thành chùm hay theo nhóm từ 2-3 hàng trong hàng trong nách các lá non chưa bung ra Con cái đẻ có cái đẻ có thể lên đến hơn 200 trứng; trứng sẽ nở sau khi sẽ nở sau khi đẻ từ 2-11 ngày.

trùng và thành trùng đều chích hút nhựa cuả lá non.

cuả lá non.

khoảng 40 ngày.

năm.

Rầy chổng cánh

Cách gây hại cuả Rầy chổng cánh

• Khi chích hút chúng sẽ truyền vi khuẩn

(Liberobacter asiaticum) gây ra hiện tượng

• Ngoài ra, chất thải cuả chúng có chất ngọt làm nấmngọt làm nấm Bồ hóng phát triển, giảm khả năngkhả năng quang hợp