Vai trò, trách nhiệm của đoàn thanh niên cộng sản hồ chí minh trong phổ biến, giáo dục pháp luật từ thực tiễn quận 5, thành phố hồ chí minh

Hệ thống hoá, làm sáng tỏ cơ sở lý luận về PBGDPL, vai trò, trách nhiệm của Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh tham gia PBGDPL cho đoàn viên thanh niên. Nghiên cứu tình hình thực hiện vai trò, nhiệm vụ của tổ chức Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh tham gia PBGDPL cho đoàn viên thanh niên qua thực tiễn Quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh. Đề xuất phương hướng, giải pháp nhằm nâng cao nhận thức, trách nhiệm của tổ chức Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh đối với công tác PBGDPL cho đoàn viên thanh niên hiện nay.

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HIẾN PHÁP VÀ LUẬT HÀNH CHÍNH

Chuyên ngành: Luật Hiến pháp Và Luật Hành chính

Mã số: 8 38 01 02

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS BÙI HUY TÙNG

TP.HỒ CHÍ MINH - NĂM 2023

LỜI CAM ĐOAN

Luận văn này là công trình nghiên cứu của riêng tôi và được sự hỗ trợ, hướng dẫn của TS Bùi Huy Tùng Các tài liệu, số liệu phục vụ cho việc nghiên cứu đề được trích dẫn nguồn đầy đủ và trung thực Những kết luận mà tôi đưa ra đều là của riêng tôi và chưa được công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác.

TÁC GIẢ

Huỳnh Ngọc Bích

LỜI CẢM ƠN

Với lòng biết ơn sâu sắc tôi xin được gửi lời cảm ơn đến Quý thầy cô Họcviện Hành chính Quốc gia đã luôn động viên, giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, đãgiảng dạy cho tôi rất nhiều kiến thức về lý luận cũng như thực tiễn, chính nhữngkiến thức quý báu này đã giúp tôi có nền tảng hoàn thiện luận văn này Đặc biệt, tôixin chân thành gửi cảm ơn sâu sắc TS Bùi Huy Tùng đã nhiệt tình hướng dẫn tôitrong suốt quá trình học tập, thầy đã khuyến khích, động viên và tạo điều kiện đểgiúp tôi hoàn thành luận văn này

Cuối cùng, tôi xin trân trọng cảm ơn các anh chị bạn bè đã hỗ trợ tôi trongquá trình hoàn thành đề tài luận văn Ngoài ra, các đồng nghiệp của tôi cũng đã chia

sẽ cho tôi nhiều kinh nghiệm và hướng dẫn tôi viết một số nội dung từ đó giúp tôihoàn thiện công trình nghiên cứu này

Trân trọng!

Thành phố Hồ Chí Minh, ngày tháng năm 2023

Học viên

Huỳnh Ngọc Bích

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

DANH MỤC BẢNG VIẾT TẮT vii

DANH MỤC BẢNG BIỂU viii

MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn 3

3 Mục đích nghiên cứu 6

4 Nhiệm vụ nghiên cứu 6

5 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 7

5.1 Đối tượng nghiên cứu 7

5.2 Phạm vi nghiên cứu 7

6 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu 7

6.1 Phương pháp luận 7

6.2 Phương pháp nghiên cứu 7

7 Những đóng góp mới của đề tài 8

7.1 Đóng góp về lý luận 8

7.2 Đóng góp về thực tiễn 8

8 Kết cấu của luận văn 8

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VAI TRÒ, TRÁCH NHIỆM CỦA ĐOÀN THANH NIÊN CỘNG SẢN HỒ CHÍ MINH TRONG CÔNG TÁC PHỔ BIẾN, GIÁO DỤC PHÁP LUẬT 10

1.1 Khái niệm, đặc điểm, nguyên tắc và vai trò của công tác phổ biến, giáp dục pháp luật 10

1.1.1 Khái niệm công tác phổ biến, giáo dục pháp luật 10

1.1.2 Đặc điểm, nguyên tắc của công tác phổ biến, giáo dục pháp luật 14

1.1.2.1 Đặc điểm của phổ biến, giáo dục pháp luật 14

1.1.2.2 Nguyên tắc của phổ biến, giáo dục pháp luật 17

1.1.3 Vai trò của công tác phổ biến, giáo dục pháp luật 19

1.2 Khái niệm và vai trò, vị trí, mục đích của tổ chức Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật 20

1.2.1 Khái niệm Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh 20

1.2.2 Vai trò, vị trí của Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật 22

1.2.3 Mục đích của Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật 25

1.3 Nội dung, hình thức và các yếu tố ảnh hưởng công tác phổ biến, giáo dục pháp luật của Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh 27

1.3.1 Nội dung của công tác phổ biến giáo dục pháp luật của Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh 27

1.3.2 Hình thức của công tác phổ biến giáo dục pháp luật của đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh 29

1.3.3 Các yếu tố ảnh hưởng công tác phổ biến, giáo dục pháp luật của Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh 39

1.3.3.1 Tổ chức bộ máy và nguồn nhân lực 43

1.3.3.2 Điều kiện cơ sở vật chất và tài chính 44

1.3.3.3 Nhận thức của thanh niên 45

TIỂU KẾT CHƯƠNG 1 46

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG VỀ VAI TRÒ, TRÁCH NHIỆM CỦA TỔ CHỨC ĐOÀN THANH NIÊN CỘNG SẢN HỒ CHÍ MINH TRONG PHỔ BIẾN, GIÁO DỤC PHÁP LUẬT CHO ĐOÀN VIÊN, THANH NIÊN TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN 5, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 47

2.1 Khái quát điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội Quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh và tình hình tổ chức, hoạt động của Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh trên địa bàn Quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh 47

2.1.1 Điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội tại Quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh 47

2.1.2 Cơ cấu tổ chức, hoạt động và chất lượng tổ chức Đoàn thanh niên cộng sản

Hồ Chí Minh Quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh 50

2.2 Thực trạng ý thức pháp luật của đoàn viên, thanh niên trên địa bàn Quận 5, thành phố Hồ Chí Minh 53

2.2.1 Hiểu biết pháp luật của đoàn viên, thanh niên thanh niên Quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh 53

2.2.2 Ý thức chấp hành pháp luật của đoàn viên thanh niên Quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh 56

2.3 Tình hình phổ biến, giáo dục pháp luật của Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh Quận 5, thành phố Hồ Chí Minh 58

2.3.1 Về nội dung phổ biến, giáo dục pháp luật của Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh Quận 5, thành phố Hồ Chí Minh 58

2.3.2 Về hình thức phổ biến, giáo dục pháp luật của Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh Quận 5, thành phố Hồ Chí Minh 59

2.4 Đánh giá vai trò, trách niệm của Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh Quận 5 trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật 64

2.4.1 Ưu điểm 64

2.4.2 Hạn chế 66

2.4.3 Nguyên nhân của những hạn chế 67

KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 70

CHƯƠNG 3 QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO VAI TRÒ, TRÁCH NHIỆM CỦA TỔ CHỨC ĐOÀN THANH NIÊN CỘNG SẢN HỒ CHÍ MINH QUẬN 5, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRONG PHỔ BIẾN, GIÁO DỤC PHÁP LUẬT CHO ĐOÀN VIÊN, THANH NIÊN HIỆN NAY 71

3.1 Quan điểm nâng cao vai trò, trách nhiệm của Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh trong phổ biến giáo dục pháp luật cho đoàn viên, thanh niên 71

3.2 Giải pháp nâng cao vai trò, trách nhiệm của Đoàn thanh niên trong phổ biến giáo dục pháp luật cho đoàn viên, thanh niên 72

3.2.1 Giải pháp đối với các chủ thể thực hiện công tác phổ biến giáo dục pháp luật

cho đoàn viên, thanh niên 72

3.2.2 Giải pháp về nội dung và hình thức phổ biến, giáo dục pháp luật cho đoàn viên, thanh niên Quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh 74

KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 78

KẾT LUẬN 79

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 82

DANH MỤC BẢNG VIẾT TẮT

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Bảng 2.1: Bảng thống kê tình hình phổ biến các văn bản quy phạm pháp luật cho

thanh niên tại Quận 5

Biểu đồ 2.1: Tỉ lệ đoàn viên, thanh niên được phổ biến các văn bản pháp luật Bảng 2.2: Bảng thống kê tình hình vi phạm pháp luật của đoàn viên, thanh niên trên

địa bàn Quận 5

Biểu đồ 2.1: Tỉ lệ đoàn viên, thanh niên được phổ biến các văn bản pháp luật.

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh nơi tập hợp thanh niên Việt Nam,nơi để các thanh niên Việt Nam hoạt động và trưởng thành, đây cũng là nơi đào tạo

ra một lực lượng dự bị tin cậy cho Đảng Cộng sản Việt Nam và cũng là cơ quan đạidiện bảo vệ cho quyền và lợi ích chính đáng của thanh niên Việt Nam, đồng thờiphụ trách Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh Đây cũng là lực lượng nòng cốttrong phong trào cách mạng Việt Nam

Thực hiện mục tiêu “Xây dựng Đoàn Thanh niên cộng sản vững mạnh, giáo

dục truyền thống, lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống văn hóa cho thế hệ trẻ; mở rộng mặt trận đoàn kết, tập hợp thanh niên, xây dựng đội ngũ cán bộ Đoàn - Hội - Đội vững mạnh, đáp ứng yêu cầu công tác Đoàn trong tình hình mới; phát huy tinh thần sáng tạo, vai trò xung kích, tình nguyện của thanh niên trong xây dựng và phát triển quận” theo Chương trình hành động của Ban Chấp hành Đảng bộ Quận 5, Ban

Thường vụ Quận đoàn đã cụ thể hóa các chủ trương, Nghị quyết, chương trình hànhđộng của Đoàn và Đảng bộ Quận 5 những chương trình, kế hoạch hành động cụ thể.Các cơ sở đoàn tại địa bàn Quận 5 thực hiện tốt công tác tư tưởng đối với các đoànviên, thanh thiếu niên trên địa bàn, đặc biệt chú ý đến công tác xây dưng và bồi đắp

lý tưởng cách mạng cho thanh thiếu nhi công tác phổ biến, trong đó có phổ biến,giáo dục pháp luật (PBGDPL)

PBGDPL là một trong những nhiệm vụ chính trị hàng đầu đối với việc giáodục chính trị, tư tưởng cho đoàn viên, thanh thiếu niên; Ban Thường vụ Quận đoàn

5, Thành phố Hồ Chí Minh đã chỉ đạo lồng ghép các nội dung công tác tuyêntruyền, PBGDPL vào kế hoạch công tác hàng năm để triển khai thực hiện Đồngthời, chỉ đạo các đơn vị cơ sở và Chi Đoàn trực thuộc tăng cường công tácPBGDPL với nhiều hình thức đa dạng và thiết thực, với nhiều hình thức phong phú

và thiết thực góp phần nâng cao ý thức của đoàn viên, thanh niên trong việc tuânthủ, thực hiện nghiêm các quy định về pháp luật Hiện hành

Hằng năm, Quận đoàn chỉ đạo các cấp bộ Đoàn duy trì hiệu quả tổ chứcNgày Pháp luật Việt Nam (9/11) Đồng thời tiếp tục duy trì và phát huy hiệu quảcủa mô hình Đội hình thanh niên tình nguyện "Thắp sáng niềm tin", Chương trình

"Tuổi trẻ Quận 5 tham gia phổ biến, giáo dục nâng cao ý thức pháp luật giai đoạn2017-2022" và "Tuổi trẻ Quận 5 tham gia phổ biến, giáo dục pháp luật giai đoạn

2018 - 2022 "; các chương trình kết nghĩa với các Đơn vị ngoài nhà nước trên địabàn Quận 5; Đội thanh niên xung kích tham gia đảm bảo an toàn giao thông, Câulạc bộ trẻ phòng chống tệ nạn xã hội, Câu lạc bộ tình nguyện… Nhằm kịp thời pháthiện, ngăn chặn hoạt động chống phá của các thế lực thù địch, tổ chức phản động.Quận đoàn chỉ đạo các đơn vị đẩy mạnh hoạt động của tổ cộng tác viên ‘Địnhhướng dư luận xã hội trong thanh thiếu nhi”, tăng cường các bài báo phê phán cácluận điệu sai trái của các thế lực phản động, đẩy mạnh công tác thông tin, địnhhướng dư luận xã hội để thanh niên có nhận thức và tư tưởng tích cực, đề cao tráchnhiệm của tổ chức Đoàn thanh niên trong việc tham gia bảo vệ Đảng Cộng sản ViệtNam, bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa và khối đại đoàn kết dân tộc

Trong những năm qua Quận đoàn luôn chú trọng công tác PBGDPL chođoàn viên, thanh thiếu niên trên toàn địa bàn Với việc tổ chức nhiều hình thứctuyên truyền PBGDPL khác nhau đa dạng và phong phú, dưới sự quan tâm đúngmức của Quận đoàn đã góp phần nâng cáo nhận thức của đoàn viên, thanh thiếuniên đối với các quy định của pháp luật, nâng cao ý thức trong việc chấp hành tốtchủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước

Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác PBGDPL đối với thanh niêncũng cần được tiếp tục quan tâm đẩy mạnh Trong đó, tầm quàn trọng nhất đặt ra làlàm thế nào để sự phối hợp chặt chẽ giữa ban ngành các cấp đối với công tácPBGDPL cho thanh niên? Cần làm gì để đẩy mạnh truyền thông cho học sinh, sinhviên? Phương thức nào để đẩy mạnh công tác bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụcho đối tượng là Bí thư, Phó Bí thư các đoàn phường làm công tác tuyên truyền,PBGDPL đối với thanh thiếu niên? Làm thế nào để thúc đẩy hình thành và phát

triển lực lượng báo cáo viên liên ngành nhằm thực hiện công tác tuyên truyền, phổbiến giáo dục pháp luật.

Từ những lẽ trên, tác giả lựa chọn đề tài: "Vai trò, trách nhiệm của Đoànthanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh tham gia PBGDPL - Từ thực tiễn Quận 5, Thànhphố Hồ Chí Minh", với hy vọng tìm thấy những giải pháp thích hợp nhằm góp phầnnâng cao hiệu quả công tác PBGDPL đối với thanh niên trên địa bàn Quận 5, Thànhphố Hồ Chí Minh trong bối cảnh hiện nay

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn

Trong những năm vừa qua, vấn đề tổ chức thực hiện pháp luật về TN, côngtác thanh niên (CTTN) đã được các Cấp uỷ Đảng, các nhà khoa học lý luận và tổngkết thực tiễn tập trung nghiên cứu Những quan điểm, chủ trương cơ bản và biệnpháp chỉ đạo giải quyết vấn đề này được nêu tương đối rõ ràng trong các Nghị quyếtĐại hội đảng các cấp, đặc biệt là Nghị quyết Hội nghị lần thứ tư, Ban Chấp hànhTrung ương Đảng khoá VII (ngày 19/3/1993), văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lầnthứ VII, VIII, IX, X, XI, XII Và đặc biệt gần đây là Chỉ thị số 06/2005/CT- TTgngày 21/3/2005 về tăng cường vai trò TN trong phát triển kinh tế - xã hội trong tìnhhình mới, Nghị quyết số 45/NQ-CP ngày 11/9/2009 về Chương trình hành động củaChính phủ thực hiện Nghị quyết số 25 - NQ/TW ngày 25/7/2008 của Ban Chấphành Trung ương Đảng về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với CTTN thời kỳđẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá (CNH, HĐH); Quyết định số 2474/QĐ-TTg ngày 30/12/2011 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chiến lược phát triển TNViệt Nam giai đoạn 2011- 2020 Nghị quyết số 25, Hội nghị TW7 (khóa X) “Về tăngcường sự lãnh đạo của Đảng đối với CTTN trong thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH”

Hiện nay đã có một số đề tài, luận án, luận văn, báo cáo về việc tổ chức thựchiện pháp luật về TN gồm:

Sách liên quan đến đề tài

Hồ Chí Minh (1980), “Về giáo dục và tổ chức thanh niên”, Nxb TN, Hà

Nội;

Nguyễn Phương Hồng (1997): “Thanh niên, học sinh, sinh viên với sự

nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước”, Nxb Học viện chính trị quốc gia,

Hà Nội;

Hồ Đức Việt (2002): “ Tổ chức thực hiện pháp luật về TN đối với sự nghiệp

công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước”, Nxb Thanh niên, Hà Nội;

Trần Quy Nhơn: “Tư tưởng Hồ Chính Minh về vai trò của Thanh Niên trong

cách mạng Việt Nam”;

Phạm Đình Nghiệp (2004): “Giáo dục pháp luật cho TN hiện nay”,

NxbThanhNiên;

Nguyễn Đức Tiến (2005) : “Phát triển lý tưởng Xã hội chủ nghĩa cho TN

Việt Nam hiện nay”, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội;

Phạm Hồng Tung (2011): "Thanh niên và lối sống của TN Việt Nam trong

quá trình đổi mới và hội nhập quốc tế", Nxb Chính trị quốc gia - Sự thật;

TS Lâm Quốc Tuấn, Ths Phạm Tất Thắng đồng (chủ biên) (2011): “Đảng

cộng sản Việt Nam lãnh đạo công tác TN trong giai đoạn hiện nay”, Nxb Chính trị

Quốc Gia, Hà Nội;

TS Hoàng Anh (2012): “Giáo dục đạo đức với việc hình thành và phát triển

nhân cách thanh niên” Nxb Chính trị quốc gia - Sự thật.

Những tác phẩm trên đều kêu gọi tinh thần cách mạng, tính quật cường trongtừng tác phẩm Sự dẫn lối của Đảng cộng sản Việt Nam dành cho thanh niên, địnhhướng rõ nét vai trò và trách nhiệm của thanh niên trong sự nghiệp giải phóng dântộc, phát triển đát nước, đưa đất nước từu lạc hậu nghèo đói tiến lên quật cường vàphát triển hùng mạnh

Luận án, luận văn

Luận văn thạc sĩ Triết học về vấn đề "Giáo dục ý thức pháp luật cho sinh viên

Việt Nam hiện nay", tác giả Phạm Thị Thanh Huyền, Hà Nội, 2013 Luận văn đã làm

rõ tầm quan trong và vai trò của giáo dục ý thức pháp luật đối với sinh viên ViệtNam hiện nay, đồng thời làm rõ nguyên nhân và biện pháp chủ yếu để nâng cao ýthức pháp luật cho sinh viên Việt Nam hiện nay

Luận văn thạc sĩ Luật học "Kết hợp giáo dục pháp luật, giáo dục đạo đức

cho người chưa thành niên ở nước Việt Nam hiện nay", Hà Nội, 2014 Luận văn

nghiên cứu và phân tích đặc điểm của người chưa thành niên ở nước ta, góp phầntrong việc giáo dục pháp luật gắn với giáo dục đạo đức ở người chưa thành niên vềmặt thực tiễn

Luận văn thạc sĩ Luật học Đại học Quốc gia Hà Nội, "Vai trò của Đoàn TNCS

Hồ Chí Minh trong xây dựng ý thức Pháp luật cho thanh niên ở Việt Nam hiện nay ",

tác giả Thiều Thị Tuyết Trinh, 2015 Luận văn đã đánh giá và tìm hiểu thực trạngvai trò của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trong việc xây dựng ý thức pháp luật ở thanhniên Việt Nam, qua đó nhận thấy những nguyên nhân hạn chế, xác định phươnghướng, đề xuất giải pháp phát huy vai trò của tổ chức Đoàn trong xây dựng ý thứcpháp luật cho thanh niên ở Việt Nam hiện nay

Đề tài nghiên cứu cấp bộ của Viện Nghiên cứu thanh niên do tác giả Đỗ Thị

Thu Hằng làm chủ nhiệm (2016) với chủ đề “Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt

động tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật cho thanh niên của Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh” đã tiếp cận trên cơ sở các điều tra xã hội học về nhu

cầu của thanh niên và đưa ra chín nhóm giải pháp để nâng cao hiệu quả hoạt độngPBGDPL cho thanh niên của Đoàn thanh niên công sản Hồ Chí Minh Đề tài nghiên

cứu của Thành Đoàn Thành phố Hồ Chí Minh (2018) về “Thực trạng công tác giáo

dục pháp luật của Đoàn thanh niên công sản Hồ Chí Minh trên địa bàn Thành phố

Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay” đã nghiên cứu một cách cơ bản những vấn

đề lý luận và khảo sát thực tiễn công tác GDPL của Đoàn thanh niên công sản HồChí Minh trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh và đưa ra những kết luận, giải phápgóp phần nâng cao hiệu quả thực hiện công tác này của Thành Đoàn…

Các công trình nghiên cứu trên có ý nghĩa quan trọng là đã đặt ra nhiều vấn

đề cả lý luận và thực tiễn trong công tác giáo dục pháp luật đối với nhân dân và chothanh niên Tuy nhiên, các công trình nghiên cứu trên mới tập trung nghiên cứu vấn

đề ý thức pháp luật của thanh niên chứ chưa có công trình nghiên cứu toàn diện và

có hệ thống về vai trò của tổ chức Đoàn thanh niên công sản Hồ Chí Minh trong

PBGDPL đối với thanh niên ở Việt Nam hiện nay Vì vậy, tác giả đã chọn đề tàinghiên cứu đi sâu tìm hiểu thực trạng, nội dung và các biện pháp đẩy mạnh công tácPBGDPL đối với đoàn viên, thanh niên từ thực tiễn Quận 5, Thành phố Hồ ChíMinh để đóng góp tích cực vào công tác tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa,phòng, chống tội phạm và tệ nạn xã hội trong thanh niên, tạo môi trường tích cựcthúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển, không ngừng nâng cao đời sống văn hoá và tinhthần cho các tầng lớp nhân dân, trước hết là lực lượng đoàn viên, thanh niên.

3 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở phân tích, làm rõ lý luận về PBGDPL, vai trò, trách nhiệm củaĐoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh trong PBGDPL, từ thực trạng thực hiện vaitrò, trách nhiệm của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, từ thực tiễn Quận 5,thành phố Hồ Chí Minh, đề xuất quan điểmvà giải pháp nâng cao vai trò, tráchnhiệm của Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh tham gia PBGDPL cho đoànviên thanh niên hiện nay

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Hệ thống hoá, làm sáng tỏ cơ sở lý luận về PBGDPL, vai trò, trách nhiệm củaĐoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh tham gia PBGDPL cho đoàn viên thanh niên

- Nghiên cứu tình hình thực hiện vai trò, nhiệm vụ của tổ chức Đoàn thanhniên cộng sản Hồ Chí Minh tham gia PBGDPL cho đoàn viên thanh niên qua thựctiễn Quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh

- Đề xuất phương hướng, giải pháp nhằm nâng cao nhận thức, trách nhiệmcủa tổ chức Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh đối với công tác PBGDPL chođoàn viên thanh niên hiện nay

5 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

5.1 Đối tượng nghiên cứu

Vai trò, trách nhiệm của tổ chức Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh đốivới công tác PBGDPL cho đoàn viên thanh niên từ thực tiễn Quận 5, Thành phố HồChí Minh

5.2 Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi về thời gian: Vai trò, trách nhiệm của tổ chức Đoàn thanh niêncộng sản Hồ Chí Minh tham gia PBGDPL cho đoàn viên thanh niên trên địa bànQuận 5, Thành phố Hồ Chí Minh

- Phạm vi về thời gian: Vai trò, trách nhiệm của tổ chức Đoàn thanh niêncộng sản Hồ Chí Minh đối với công tác giáo dục pháp luật cho đoàn viên thanh niêntrên địa bàn Quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2017 - 2022 và giải phápnâng cao thời gian tiếp theo

6 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

6.1 Phương pháp luận

Lấy cơ sở lý luận chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; quan điểm,chủ trương, đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam, chính sách của Nhà nước đốivới thanh niên làm cơ sở để nghiêm cứu và ý nghĩa của công tác PBGDPL đối vớithanh niên

6.2 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu tư liệu mới có liên quan đến đề tài nghiên cứunhư các luận văn, sách, báo, tạp chí và các luận văn, đề tài có cùng nội dung

- Phương pháp nghiên cứu về nhận thức, tư tưởng, tâm lý xã hội của thanhniên, nhu cầu tìm hiểu của thanh niên đối với hoạt động giáo dục pháp luật của tổchức Đoàn

- Phương pháp đánh giá tổng hợp trên cơ sở phân tích các số liệu liên quanđến kết quả thực hiện chức năng PBGDPL của Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ ChíMinh Quận 5 trong giai đoạn 2017 - 2022

- Phương pháp điều tra, thu thập, phân tích, tổng hợp, so sánh sử dụng trong

xử lí các thông tin, số liệu đã thu thập, phân tích trong quá trình thực hiện đề tài

7 Những đóng góp mới của đề tài

7.1 Đóng góp về lý luận

Nghiên cứu một cách hệ thống cơ sở lý luận và thực tiễn về công tácPBGDPL đối với đoàn viên, thanh niên ở Quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh hiệnnay

7.2 Đóng góp về thực tiễn

+ Khảo sát thực trạng, rút ra những bài học kinh nghiệm về PBGDPL chođoàn viên, thanh niên trong thời gian vừa qua; đề xuất những biện pháp cụ thể đểnâng cao vai trò của Đoàn thanh niên đối với việc tuyên truyền, giáo dục pháp luậtđối với đoàn viên, thanh niên trong thời gian tiếp theo

+ Các kiến nghị, đề xuất của luận án nếu được giải quyết sẽ góp phần tăngcường trách nhiệm của tổ chức Đoàn trong việc nâng cao chất lượng, hiệu quả côngtác PBGDPL đối với đoàn viên, thanh niên

+ Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng làm tài liệu tham khảo đối với các

cơ quan chức năng trong việc nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác PBGDPL đốivới đoàn viên, thanh niên, mặt khác cũng có thể làm tài liệu tham khảo cho việc họctập và nghiên cứu của các học viên, sinh viên chuyên ngành Luật Hiến pháp và LuậtHành chính và những cá nhân có liên quan đến đề tài Luận án nghiên cứu

8 Kết cấu của luận văn

Luận văn gồm mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, và 3 chươngnội nghiêm cứu:

Chương 1: Cơ sở lý luận về vai trò của đoàn thanh niên trong công tác phổ

biến, giáo dục pháp luật cho đoàn viên, thanh niên

Chương 2: Thực trạng về vai trò, trách nhiệm của đoàn viên thanh niên

trong phổ biến, giáo dục pháp luật cho đoàn viên thanh niên trên địa bàn quận 5,thành phố Hồ Chí Minh

Chương 3: Quan điểm và giải pháp nâng cao vai trò, trách nhiệm của tổ

chức Đoàn thanh niên Quận 5, thành phố Hồ Chí Minh trong phổ biến, giáo dụcpháp luật cho đoàn viên, thanh niên hiện nay

CHƯƠNG 1.

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VAI TRÒ, TRÁCH NHIỆM CỦA ĐOÀN THANH NIÊN CỘNG SẢN HỒ CHÍ MINH TRONG CÔNG TÁC PHỔ BIẾN,

GIÁO DỤC PHÁP LUẬT1.1 Khái niệm, đặc điểm, nguyên tắc và vai trò của công tác phổ biến, giáp dục pháp luật

1.1.1 Khái niệm công tác phổ biến, giáo dục pháp luật

Hiện nay, có rất nhiều quan điểm khác nhau như về nội dung, hình thức,phương pháp về PBGDP Để lựa được các nội dung, hình thức và phương pháp mộtcách phù hợp, đúng đắn thì phải hiểu được khái niệm về công tác PBGDPL mộtcách đúng đắn, khoa học

Thực tế hiện nay khái niệm PBGDPL ít được đề cập thành một khái niệm cótính chất pháp lý Thuật ngữ hiện nay chủ yếu được đề cập trong các văn bản khoahọc là giáo dục pháp luật Tuy nhiên, hiện nay trong các văn kiện pháp lý của nhànước hoặc các văn bản của Đảng thường xuyên sử dụng cụm từ PBGDPL

Trong Từ điển Tiếng Việt thì định nghĩa phổ biến là: “Làm cho đông đảongười biết bằng cách truyền đạt trực tiếp hay thông qua hình thức nào đó” [1] Từkhái niệm phổ biến này, chúng ta có thể hiểu phổ biến là việc truyền đạt, đưa cácthông tin liên quan đến một vấn đề nào đó vào trong đời sống xã hội, cho một nhómđối tượng, để thực hiện một hoặc một số mục tiêu nào đó

“Phổ biến giáo dục pháp luật là Việc truyền tải thông tin pháp luật tới cáctầng lớp dân cư trong xã hội” [2] Để người dân hiểu, biết và chấp hành các quyđịnh của pháp luật thì ngoài những thông tin về văn bản quy phạm pháp luật do cơquan công quyền có liên quan ban hành còn phải kết hợp với những thông tin về giátrị xã hội của pháp luật Việc phổ biến, giáo dục pháp luật được thực hiện qua nhiềuhình thức khác nhau như tư vấn pháp luật, thi hành pháp luật của các cơ quan hànhpháp, hoạt động xét xử của cơ quan tư pháp và các sách, báo, tạp chí khoa học màquần chúng có thể nhân dân có thể tiếp cận được

Trong đề án VIE/98/001 của Bộ Tư pháp, thì việc phổ biến pháp luật đượchiểu theo hai nghĩa Theo nghĩa hẹp thì phổ biến pháp luật có thể được hiểu là việcphổ biến các quy định của pháp luật đến các chủ thể nhằm nâng cao kiến thức, tìnhcảm và niềm tin vào pháp luật, từ đó nâng cao nhận thức của họ Tôn trọng phápluật và tuân thủ nghiêm ngặt pháp luật của mọi người chủ đề Như vậy, có thể hiểu,phổ biến pháp luật có đặc điểm là việc giới thiệu, truyền tải nội dung, ý nghĩa phápluật của văn bản quy phạm pháp luật đến các chủ thể thông qua các hình thức năngđộng như họp báo, thông cáo báo chí, tham vấn, hội nghị, đào tạo, các kênh truyềnthông Nội dung pháp lý truyền tải thông tin không chỉ là những đường lối, chínhsách của Đảng, pháp luật của nhà nước mà còn làm rõ, xác lập quan điểm đối nhândân, làm điều tốt cho nhân dân Ngoài ra, thông qua các phương tiện truyền thông,phương tiện thông tin đại chúng hoặc các hoạt động thực thi pháp luật ở địaphương, các phiên tòa lưu động, phiên tòa giả định để PBGDPL.

“Theo nghĩa rộng, phổ biến pháp luật là một loại hình hoạt động, công tác PBGDPL bao gồm tất cả các công đoạn về PBGDPL” [4].

Hiện nay, có rất nhiều cách tiếp tập khác nhau liên quan đến vấn đề giáo dụcpháp luật, trong đó các cách tiếp cận phổ biến là tiếp cận rộng, hẹp hoặc nghiên cứumột cách trọng tâm Giáo dục pháp luật có thể hiểu là sự bào gồm hai khái niệm về

ý thức và kiến thức của một cá nhân về pháp luật Ý thức cá nhân thực hiện hành vicủa một con người và kiến thức của người đó và một sự vật, một hiện tượng xungquanh nó

Như vây, khái niệm này đã chỉ ra rằng giáo dục pháp luật sẽ bao các hoạtđộng định hướng, xây dựng kế hoạch, điều kiện kinh tế cho việc tổ chức thực hiệngiáo dục và đời sống xã hội , phục vụ việc tổ chức và thực hiện hoạt động đào tạopháp luật

Giáo dục pháp luật được nhìn từ góc độ vĩ mô và có thể hiểu là sử dụng cácphương pháp giáo dục phù hợp với từng đối tượng, để các công dân trong toàn xãhội có kiến thức pháp luật, hình thành kiến thức pháp luật, thói quen và ý thức tôntrọng pháp luật Như vậy, những đối tượng mang tính ổn định, tồn tại dài hạn và có

một hệ thống ổn định thì sẽ được phương pháp này bao quanh, những yếu tố chủquan và khách quan sẽ tác động lên các đối tượng này, tuy nhiên việc đánh giá đốivới các đối tượng này thường khó thực hiện.

Ngoài ra còn rất nhiều các quan điểm khác nhau về giáo dục pháp luật, mộttrong số đó có thể kể đến như: Giáo dục pháp luật chỉ có thể tiến hành khi giảng dạytrên ghế nhà trường, còn PBGDPL phải được tiến hành trên cơ sở tuyên truyền tạicộng đồng dân cư hoặc là trong giáo dục chính trị tư tưởng thì giáo dục pháp luậtđược xem là một bộ phận quan trọng không thể thiếu Tuy nhiên, những quan điểmnày chỉ đánh giá ở một góc độ nhất định chứ chưa có sự đánh gia đa chiều nhiềukhía cạnh của việc giáo dục pháp luật

Để đánh giá được tầm quan trọng của PBGDPL đối với việc nâng cao ý thứcpháp luật đồng thời xây dựng niềm tin vào pháp luật cho các đối tượng thì tác giả sẽ

sử dụng phương pháp tiếp cận theo nghĩa rộng Cách tiếp cận này sẽ đưa ra được sựkhác nhau giữa giáo dục nói chung và giáo dục pháp luật, giáo dục pháp luật sẽmang nhiều tính dặc thù khác nhau thể hiện ở việc xác định rõ đối tượng đào tạo,nhu cầu pháp luật và việc lựa chọn hình thức,phương pháp giáo dục, tạo điều kiện

để tổng hợp, xác định tiêu chí đánh giá các hoạt động đào tạo pháp luật

Mục đích chủ yếu là giáo dục, nâng cao ý thức pháp luật tuân thủ pháp luật,tuy nhiên ngoài việc giúp các chủ thể nắm được nội dung của quy định pháp luật thìgiáo dục pháp luật còn giúp cho họ năm được ý nghĩa của các quy phạm pháp luật,

từ đó nâng cao việc tuân thủ pháp luật của các chủ thể được giáo dục pháp luật.Việc tuyên truyền, phổ biến pháp luật có mục đích là nâng cao sự biết và kiến thức

về pháp luật của các chủ thể thì trái ngược lại việc giáo dục pháp luật lại mang vaitrò thuyết phục các đối tượng, nâng cao niềm tin và xây dựng ý thức tuân thủ phápluật của họ

Hiện nay, mối quan hệ giữa hai khái niệm này luôn đi cùng nhau và có mốiliên hệ chặt chẽ với nhau Tuy nhiên, việc nâng cao nhận thức pháp luật của các đốitượng đạt được là ở các mức độ, cấp độ khác nhau nhưng mục tiêu của PBPL vàGDPL đều giống nhau Do có sự chồng chéo giữa nội hàm của hai khái niệm chính

vì vậy Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật 2012 đã sử dụng khái niệm phổ biến phápluật Có sự chồng chéo nên trên thực tế người ta không tách biệt mà dùng hai từ nàyvới nhau như một khái niệm duy nhất Vì vậy chúng ta có thể hiểu:

PBGDPL là sự tác động của các chủ thể tiến hành nhiệm vụ PBGDPL đếncác đối tượng được PBGDPL với mục đích cung cấp cho các đối tượng một trình độkiến thức pháp luật để có thể nhận thức đúng đắn về pháp luật, có hành vi đúng mựcđối với pháp luật, tôn trọng pháp luật và tự điều chỉnh hành vi, thái độ phù hợp vớicác chuẩn mực pháp luật

1.1.2 Đặc điểm, nguyên tắc của công tác phổ biến, giáo dục pháp luật

1.1.2.1 Đặc điểm của phổ biến, giáo dục pháp luật

Thứ nhất, PBGDPL phải gắn bó mật thiết với công tác giáo dục chính trị - tư

tưởng và đạo đức:

V.I Lê-nin đã từng nói về vấn đề nàu như sau: “Luật là biện pháp chính trị,

là chính trị” Ở nước ta, các đường lối, chính sách của Đảng về chính trị, kinh tế

-xã hội đã đi vào hoạt động lập pháp và các việc chỉ đạo thi hành pháp luật Như vậy,các văn bản pháp luật ở nước ta chính là sự chuyển hóa các quan điểm, đường lối,chính sách của Đảng tạo thành các quy phạm pháp luật có tính bắt buộc và đượcbảo đảm bằng các biện pháp cưỡng chế của Nhà nước Vì vậy, giáo dục pháp luậtnhằm nâng cao nhận thức pháp luật trong mọi tầng lớp nhân dân, tạo điều kiệnthuận lợi cho việc giáo dục chính trị, tư tưởng, tạo sự đoàn kết trong tổ chức thựchiện thi hành pháp luật ở cấp trung ương cũng như địa phương

Từ việc PBGDPL đã giúp truyền tải các quy định của pháp luật đến với mọicông dân, từ đó củng cố sự tin tưởng của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng, nângcao tinh thần đoàn kết của các dân tộc anh em, phát huy trách nhiệm của người dântrong việc xây dựng đất nước, xây dựng pháp luật và thúc đẩy quá trình hội nhậpquốc tế Ngoài ra, PBGDPL không chỉ là giáo dục các kiến thức về pháp luật màbên cạnh đó còn phải giáo dục về cả đạo đức, lối sống cho người dân Như vậy, mốiquan hệ giữa giáo dục pháp luật với giáo dục đạo đức, lối sống gắn bó chặt chẽ,thống nhất, thuận lợi vì mục tiêu chung là rèn luyện hành vi pháp luật của mỗi công

dân và phù hợp với những giá trị đạo đức tốt đẹp của dân tộc, hướng tới lợi íchchung của quốc gia văn minh giá trị của nhân loại Để xây dựng một xã hội dânchủ, công bằng và văn minh thì mỗi công dân cần phải không ngừng xây dựng nângcao ý thức và có lối sống, đạo đức lành mạnh tự mình chấp hành các quy định củapháp luật Để công tác PBGDPL đạt được chất lương và hiệu quả thì phải có sự gắn

bó mật thiết giữa PBGDPL với giáo dục chính trị, tư tưởng, đạo đức

Thứ hai, PBGDPL phải có mối quan hệ mật thiết, chặt chẽ đối với công tác

xây dưng, thực hiện pháp luật:

Việc sửa đổi pháp luật là một giai đoạn quan trọng trong quá trình xây dựngcác quy phạm pháp luật Khi pháp luật được tôn trọng và áp dụng đầy đủ, chặt chẽthì sẽ phát huy được vai trò, giá trị của các quy phạm pháp luật trong việc điềuchỉnh các quan hệ xã hội, giữ gìn trật tự, tạo điều kiện cho xã hội phát triển Để đạtđược các mục tiêu đó thì việc tuyên truyền PBGDPL là rất quan trọng việc này giúpnâng cao hiểu biết pháp luật, khơi dậy cảm tình, sự tin cậy và thái độ đúng đắn đốivới pháp luật của mọi công dân “Mặt khác, thông qua hoạt động thực tiễn của cácchủ thể, họ sẽ phát hiện ra những hạn chế, bất cập của pháp luật từ đó đưa ra nhữngkiến nghị, giải pháp sửa đổi, hoàn thiện, hoàn thiện pháp luật để đưa pháp luật vàocuộc sống” [8] Chính vì vậy, PBGDPL là một trong những nhiệm vụ có vai trò quantrọng trong xã hội, là cầu nối giữa xây dựng pháp luật và thực hiện pháp luật, làbước đầu trong việc thực thi pháp luật, giúp các chủ thể xác định phạm vi, mức độđiều chỉnh của pháp luật từ đó chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật Trướcyêu cầu xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, công tác giáo dục, đào tạopháp luật có ý nghĩa hết sức quan trọng và trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết

Thứ ba, giáo dục pháp luật cần hướng tới tăng cường nhận thức pháp luật,

am hiểu pháp luật và nâng cao năng lực hiểu biết pháp luật trong các lĩnh vực như:

Trong quá trình quản lý xã hội theo pháp luật, ý thức pháp luật là nền tảng tưtưởng pháp luật cần thiết Có nhiều hoạt động nâng cao hiểu biết pháp luật, kiếnthức pháp luật của từng chủ thể nhưng giáo dục pháp luật là nội dung cơ bản vàquan trọng nhất Hệ quả của việc giáo dục pháp luật là làm chuyển biến hành vi của

các chủ thể trong xã hội Trên cơ sở nhận thức của từng chủ thể đối với quyền, cáclợi ích chính đáng và hợp pháp của mình, đồng thời trên cơ sở các quy định củapháp luật, qua đó hình thành thái độ tích cực, tôn trọng, chấp hành pháp luật hoặc sử

dụng các biện pháp bảo vệ, kháng cự,… chống các hành vi vi phạm pháp luật Điều

này giúp khắc phục những ý kiến trái chiều, coi thường pháp luật, khắc phục tìnhtrạng yếu kém khi pháp luật đi vào đời sống người dân Đồng thời đấu tranh, ngănchặn những hành vi tiêu cực thiếu tôn trọng pháp luật và đẩy lùi những hiện tượngtiêu cực trong đời sống xã hội, qua đó củng cố giá trị, uy tín của pháp luật, thực hiện

sự công bằng, bình đẳng xã hội

Thứ tư, xuất phát từ tính đặc thì của địa bàn và đặc điểm của các đối tượng

trong xã hội Việt Nam:

Một là, về tính đặc thù của địa bàn ở Việt Nam chủ yếu là các vùng nôngthôn, vùng sâu, vùng xa, miền núi và hải đảo mật độ dân cư đông nhưng lại phân bổkhông đồng đều, dân cư sống thưa thớt và rải rác tại các vùng miền khác nhau Dân

cư ở các vùng này chủ yếu là nông dân với trình độ dân trí thấp cuộc thống thuầnnông và bị chi phối bởi các phong tục tập quán khác nhau Lối sống theo lệ làng đã

ăn sâu vào một số bộ phận dân cư, việc tiếp cận các văn bản pháp luật của ngườidân không được thường xuyên, thực tế họ chỉ tiếp cận pháp luật khi các quyền vàlợi ích hợp pháp của họ bị xâm phạm mà không hình thành các thói quen trong việctìm hiểu, nghiên cứu pháp luật kể cả các văn bản ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sốngcủa người dân, chính vì vậy công tác PBGDPL cũng bị ảnh hưởng Do vậy, côngtác PBGDPL cần phải lồng ghép chặt chẽ và vận dụng một cách linh hoạt giữa cáctập quán và các quy định của pháp luật, việc thay đổi những thói quen pháp luật củangười dân cần phải có kế hoạch lâu dài và thường xuyên Mặt khác, sự phát triểncủa xã hội đã dẫn đến nhiều mặt trái sự xuất hiện của các tệ nạn xã hội, các hành visuy đồi đạo đức, thái độ coi thường pháp luật và các hành vi vi phạm pháp luậtthường xuyên xảy ra, điều này cũng ảnh hưởng đến công tác PBGDPL

Hai là, hiện nay nước ta có nhiều văn bản pháp luật điều chỉnh các quan hệ

xã hội, điều này đòi hỏi công tác phổ biến giáo dục phảỉ diễn ra thường xuyên và

chất lượng hơn đối với tất cả các đối tượng, đặc biệt là đối tượng cán bộ, công chức,viên chức… Đây là một trong những đặc điểm quan trọng của PBGDPL ở nước tahiện nay.

1.1.2.2 Nguyên tắc của phổ biến, giáo dục pháp luật

Các quan điểm coi PBGDPL chỉ đơn giản là công việc của hệ thống truyềnthông Theo một quan điểm khác, việc tiến hành PBGDPL sẽ tạo ra năng lực giáodục chính trị, hình thành trong các chủ thể giáo dục những hiểu biết cơ bản về chínhtrị

Tất cả các quan điểm trên đều có những hạn chế, sai lệch và chưa đánh giáđúng tầm tác động, giá trị xã hội vốn có của pháp luật cũng như vai trò củaPBGDPL đối với quá trình thực thi pháp luật nhằm tăng cường hiệu lực và hiệu quảcủa pháp luật Pháp luật được ban hành trên thực tế mới chỉ là bước đầu tiên Phápluật chỉ thực sự đi vào đời sống, nâng cao nhận thức và tác động mạnh mẽ đến ýthức của đối tượng khi đảm bảo quy trình: Ban hành, tuyên truyền, phổ biến, giáodục, hướng dẫn áp dụng, theo dõi thi hành, kiểm tra giám sát Theo cách tiếp cận ấy,PBGDPL đóng một vai trò rất lớn là củng cố lòng tin đối với pháp luật Đứng trướcmột quan hệ pháp luật, tâm lý con người là cân nhắc, đắn đo để có hành vi xử sựthích hợp, và PBGDPL giúp họ định hướng hành vi của mình Một khi đã có sự tintưởng vào các quy định của pháp luật, các đối tượng sẽ tự mình điều chỉnh hành vicủa mình theo đúng pháp luật, không chỉ vậy họ luôn có tinh thần đấu tranh, lên ánnhững hành vi sai trái, đi ngược lại với các qui định của pháp luật

Thực tế, giáo dục pháp luật có ý nghĩa, vai trò rất to lớn đối với quá trìnhhoàn thiện nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở nước ta hiện nay Nó là một bộphận của giáo dục chính trị, tư tưởng, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản ViệtNam, là nhiệm vụ của toàn hệ thống chính trị, có sự tham gia, phối hợp của các cấp

uỷ, chính quyền, cơ quan, đoàn thể Hiện nay, giáo dục pháp luật có ý nghĩa quyếtđịnh và là bước quan trọng nhất để bảo đảm các chủ trương, đường lối của Đảng,pháp luật của đất nước thực sự đi vào đời sống xã hội, đến nhận thức và hành độngcủa mọi chủ thể trong xã hội Pháp luật bắt đầu từ việc thực thi pháp luật Pháp luật

trước hết phải được hiểu là sự bảo vệ pháp luật dưới mọi hình thức - bảo vệ phápluật, thực thi (tuân thủ), sử dụng pháp luật (ứng dụng) hay áp dụng pháp luật Trừkhi nhận thức đầy đủ về vị trí quan trọng này và thực hiện các nhiệm vụ thực thipháp luật một cách có trách nhiệm, nếu không không thể thực thi pháp luật hiệuquả, cho dù nỗ lực nâng cao lập pháp Vì vậy, trong công tác giáo dục pháp luật cầnphải thực hiện nghiêm túc các nguyên tắc: rõ ràng, kịp thời, cụ thể, dễ hiểu và thiếtthực; rõ ràng, cụ thể, tập trung, tập trung; đa dạng các hình thức giáo dục pháp luậtphù hợp với tâm lý, lứa tuổi, trình độ của đối tượng được giáo dục pháp luật và vănhoá, phong tục, tập quán tốt đẹp của dân tộc; liên quan đến chấp hành pháp luật,thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh của Đất nước,địa phương và cuộc sống của người dân; Sự phối hợp nhịp nhàng giữa các ngành, tổchức, gia đình và xã hội.

PBGDPL nhiệm vụ cần thiết để đưa pháp luật vào cuộc sống nhân dân, làcầu nối cho việc thực hiện pháp luật Không phải mọi văn bản pháp luật khi banhành đều nhanh chóng được mọi người biết đến và tuân thủ nghiêm ngặt Nước tabản chất là của dân, do dân và vì dân nên khi xuất bản văn bản quy phạm pháp luậtphải phù hợp, phản ánh được ý chí, nguyện vọng, mong muốn của nhân dân màngười dân đã biết khi xuất bản văn bản quy phạm pháp luật các tài liệu được pháthành được công bố, chúng không có ý nghĩa thực tiễn

Từ những điều trên ta có thể nhận định rằng:

Thứ nhất, PBGDPL là phương thức chuyển tải những thông tin, chủ trương,

chính sách, quy định pháp luật đến người dân, dể dân hiểu và nắm bắt pháp luật mộtcách nhanh chóng mà không mất quá nhiều thời gian, công sức cho việc tự tìm hiểu,

tự học Đây là công cụ bổ trợ tích cực để nâng cao nhận thức pháp luật của ngườidân

Thứ hai, PBGDPL nhằm củng cố và nâng cao lòng tin của người dân vào

pháp luật, đồng thời góp phần nâng cao nhận thức của họ đối với văn bản quy phạmpháp luật và các hiện tượng pháp luật trong cuộc sống, qua đó nâng cao tinh thần tựnguyện tuân theo pháp luật của người dân

Thứ ba, PBGDPL sẽ giúp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, quản lý xã

hội, thông qua PBGDPL giúp công dân tiếp thu kiến thức pháp luật, điều chỉnh cảmxúc, hành vi pháp luật, tạo điều kiện cần thiết cho việc sử dụng quyền lực nhà nước,cũng cố nhà nước pháp quyền, phát huy dân chủ, tự do của mỗi người

Thứ tư, PBGDPL cũng tạo điều kiện thay đổi các quan hệ xã hội trong quá

trình quản lý nhà nước bằng pháp luật, qua đó tạo tiền đề, điều kiện thuận lợi chocông tác quản lý nhà nước và quản lý xã hội

1.1.3 Vai trò của công tác phổ biến, giáo dục pháp luật

Công tác phổ biến giáo dục pháp luật có ý nghĩa rất quan trọng, được biểuhiện ở các khía cạnh sau:

Thứ nhất, PBGDPL có vai trò quan trọng trong góp phần nâng cao hiệu quả

hoạt động pháp luật Vì đây là một trong những chức năng cơ bản của pháp luậttrong đời sống xã hội và cũng là căn cứ nhằm tạo lập, củng cố quyền lực nhà nước.Một trong những nguyên tắc cơ bản của mối quan hệ giữa nhà nước và pháp luật lànhà nước không thể tồn tại nếu không có pháp luật và ngược lại nếu không có sựđảm bảo quyền lực của bộ máy nhà nước Ở một quốc gia, luật pháp không thể pháthuy được hiệu quả của nó Hệ thống pháp luật là “con đường”, “khuôn khổ pháp lý”được Nhà nước vạch ra để các chủ thể xây dựng, khai thác và phát triển

Thứ hai, PBGDPL Nâng cao ý thức và phát triển văn hoá pháp luật trong mọi

thành phần kinh tế xã hội, trong đó có sinh viên Để nâng cao hiệu lực, hiệu quảquản lý nhà nước và quản lý xã hội, tăng cường quản lý nhà nước bằng pháp luật,phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa, bảo đảm quyền tự do của người công dân, Đạihội XIII của Đảng Cộng sản Việt Nam đã nêu: “Hoàn thiện đồng bộ hệ thống phápluật, cơ chế, chính sách nhằm phát huy mạnh mẽ dân chủ xã hội chủ nghĩa và quyềnlàm chủ của nhân dân; Đồng thời, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩaViệt Nam trong sạch, vững mạnh; Cải cách tư pháp, tăng cường nhà nước phápquyền và bảo đảm kỷ luật xã hội trước hết đòi hỏi phải gương mẫu tôn trọng phápluật và thực hành dân chủ xã hội chủ nghĩa của cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền,Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội của đất nước các cấp là

công chức, đảng viên; tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc”[11] Củng cố,tăng cường nhà nước pháp quyền đòi hỏi phải thực hiện nhiều biện pháp đồng bộ,trong đó có nâng cao trình độ văn hoá pháp luật, hiểu biết pháp luật của từng côngdân Chỉ khi trong xã hội mọi công dân đều hiểu biết pháp luật, luôn tôn trọng vàứng xử đúng với yêu cầu, yêu cầu của hệ thống pháp luật thì họ mới quản lý, điềuhành nhà nước hiệu quả Công bằng xã hội đòi hỏi phải có luật pháp và điều này chỉ

có thể được thiết kế và thực hiện trên cơ sở đào tạo về pháp luật

1.2 Khái niệm và vai trò, vị trí, mục đích của tổ chức Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật

1.2.1 Khái niệm Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh

Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là một tổ chức chính trị - xã hội do Đảng Cộngsản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh lãnh đạo, tập hợp đông đảo thanh niên ưu

tú, dũng cảm phấn đấu và rèn luyện theo lý tưởng độc lập dân tộc và CNXH, phấnđấu xây dựng nước Việt Nam: dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ vàvăn minh Đoàn thanh niên, là một thành viên của tổ chức chính trị do Đảng lãnhđạo, Nhà nước quản lý, và các đoàn thể chính trị xã hội: Mặt trận Tổ quốc, Côngđoàn, Hội phụ nữ, Hội nông dân, Hội liên hiệp Thanh niên Việt Nam,… Đoàn thanhniên, là tổ chức tiên tiến của thanh niên Việt Nam; Hoạt động dưới sự lãnh đạotuyệt đối và toàn diện của Đảng Cộng sản Việt Nam, nằm trong khuôn khổ của Hiếnpháp, pháp luật của Nhà nước, bình đẳng trước pháp luật và trước xã hội với tất cảcác thành viên khác của tổ chức chính trị - xã hội Đoàn có ba tính chất cơ bản: tínhchính trị, tính tiên tiến và tính quần chúng

Thứ nhất, tổ chức Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh là nơi dành cho

thanh niên của Đoàn hướng dẫn thanh niên thực hiện công việc của mình trong bốicảnh văn hoá có các giá trị chuẩn mực đạo đức, xã hội tiến bộ, hình ý thức phápluật, kiến thức cho thanh niên; phổ biến, giáo dục kiến thức pháp luật cơ bản, kỹnăng tranh tụng giúp thanh niên nhận thức rõ các quyền, nghĩa vụ, trách nhiệm xãhội cơ bản của công dân; nâng cao nhận thức pháp luật và xử lý các tình huống

pháp luật thường gặp giúp các bạn trẻ có hành vi xử sự hợp lý, phòng tránh rủi ropháp lý do thiếu hiểu biết.

Thứ hai, việc tổ chức Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh thể hiện sự

chăm lo, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của thanh niên; Khi quyền lợi của thanhniên bị xâm hại, Đoàn thanh niên không những là chỗ dựa tin cậy cho thanh niên và

là tổ chức đấu tranh, bảo vệ thanh niên theo đúng quy định của pháp luật

Thứ ba, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh là nòng cốt, là đội dự bị tin

cậy của Đảng Cộng sản Việt Nam nên Đoàn có nhiệm vụ giáo dục, vận động thanhniên rèn luyện, hình thành đạo đức, lối sống, tác phong chấp hành pháp luật; Vậnđộng thanh niên gương mẫu, vận động người thân, gia đình chấp hành tốt các quyđịnh của pháp luật trong cuộc sống;

Hiện nay, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh được tổ chức một cách

có hệ thống từ trung ương đến địa phương, ở 4 cấp: trung ương; cấp thành phố vàtương đương; cấp huyện và tương đương; Ở cấp cơ sở (thông qua các tổ chức Côngđoàn trực thuộc Công đoàn), Công đoàn không những giáo dục chính trị, tư tưởng,đạo đức, giáo dục lối sống, kỹ năng sống, hiểu biết của thanh niên mà còn tập hợp,động viên, tổ chức quần chúng thanh niên mọi người Những năm gần đây, côngtác Đoàn, phong trào thanh niên có bước phát triển, mặt trận đoàn kết, tập hợp thanhniên có bước phát triển; Số lượng thanh niên gia nhập các tổ chức, đoàn thể ngàycàng tăng Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh đã bám sát đường lối, chủtrương của Đảng, pháp luật của Nhà nước, từng bước đổi mới nội dung, phươngpháp giáo dục thanh thiếu nhi Các phong trào thanh niên ngày càng thiết thực, gắnkết với các nhiệm vụ kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh, từng bước hướng tới thế

hệ trẻ, gắn kết chặt chẽ giữa lao động, học tập và giáo pháp thanh niên Điểm nhấncủa phong trào thanh niên là sự lan toả mạnh mẽ của các phong trào "Thanh niênlập nghiệp", "Thanh niên bảo vệ Tổ quốc", "Thanh niên xung phong" và hiện nay làphong trào "Xây dựng Đoàn thanh niên vững mạnh" Hỗ trợ thanh niên lập nghiệp,lập nghiệp ",tạo môi trường giáo dục thanh niên, động viên thanh niên tham gia giảiquyết những băn khoăn, trăn trở của cộng đồng

1.2.2 Vai trò, vị trí của Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật

Căn cứ theo Điều 29 luật PBGDPL về Trách nhiệm của Ủy ban Mặt trận Tổquốc Việt Nam và các tổ chức thành viên của Mặt trận :

“1 Tổ chức PBGDPL cho hội viên, đoàn viên của tổ chức mình; vận động nhân dân chấp hành pháp luật.

2 Phối hợp với cơ quan nhà nước, tổ chức hữu quan PBGDPL cho nhân dân.

3 Xây dựng, tập huấn, bồi dưỡng đội ngũ báo cáo viên pháp luật, tuyên truyền viên pháp luật của tổ chức mình.

4 Vận động tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp tham gia và hỗ trợ hoạt động PBGDPL.

5 Tham gia giám sát việc thực hiện chính sách, pháp luật về PBGDPL”.[14]

Vai trò của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh trong việc nâng caonhận thức pháp luật trong thanh niên bao gồm: Vị trí của Đoàn Thanh niên Cộngsản Hồ Chí Minh trong hệ thống tổ chức lực lượng làm công tác nâng cao nhận thứcpháp luật của nhân dân nói chung và thanh niên nói riêng; Đoàn Thanh niên Cộngsản Hồ Chí Minh là tổ chức nâng cao nhận thức pháp luật chủ yếu cho thanh niên

Thứ nhất, thanh niên là đối tượng chính của công tác tuyên truyền phổ biến

giáo dục pháp luật của tổ chức Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh

Ngay từ đầu, Đảng và Nhà nước đã giao cho các tổ chức Đoàn Thanh niênCộng sản Hồ Chí Minh nhiệm vụ nâng cao nhận thức nhà nước pháp quyền chothanh niên bằng nhiều hình thức Chính phủ đã ban hành Chiến lược phát triểnthanh niên Việt Nam đến năm 2010; Quốc hội khóa IX (7/2007) đã thông qua LuậtThanh niên đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong việc quản lý nhà nước về côngtác thanh niên, đồng thời khẳng định rõ vai trò của tổ chức Đoàn TNCS Hồ ChíMinh trong xây dựng ý thức pháp luật đối với thanh niên giai đoạn mới

Thể chế hóa Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủnghĩa xã hội, kế thừa các Hiến pháp trước đây, Hiến pháp 2013 ra đời bao gồm 11

chương và 120 điều Trong đó, Đoàn thanh niên cũng đã được đề cập đến, được xácđịnh rõ hơn nữa tại khoản 2 Điều 9: “Công đoàn Việt Nam, Hội nông dân ViệtNam, Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh, Hội liên hiệp phụ nữ Việt Nam, Hộicựu chiến binh Việt Nam là các tổ chức chính trị - xã hội được thành lập trên cơ sở

tự nguyện, đại diện và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của thành viên,hội viên…”.[15] Và cũng tại khoản 2, Điều 37: “Thanh niên được Nhà nước, giađình và xã hội tạo điều kiện học tập, lao động, giải trí, phát triển thể lực, trí tuệ, bồidưỡng đạo đức, truyền thống dân tộc, ý thức công dân; đi đầu trong công cuộc laođộng sáng tạo và bảo vệ Tổ quốc”.[16] Trong Hiến pháp mới này, thanh niên đượctạo điều kiện trong học tập, lao động… Và gắn với đó là trách nhiệm sáng tạo vàbảo vệ Tổ quốc – trách nhiệm to lớn trên đôi vai của thế hệ trẻ, của thanh niên

Vì vậy, tổ chức Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh phải tích cực tổchức, thực hiện các hoạt động tuyên truyền thanh niên góp phần bảo vệ quyền và lợiích chính đáng của thanh niên; đồng thời vận động, hướng dẫn thanh niên chấphành pháp luật; tạo môi trường văn hóa pháp luật để thanh niên học tập, thực hành,thực hành pháp luật, góp phần xây dựng nhà nước pháp quyền Góp phần nâng caolối sống

Thứ hai, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là tổ chức gần gũi với thanh niên, hiểu

thanh niên và có biện pháp để nâng cao ý thưc pháp luật cho thanh niên

Là tổ chức chính trị - xã hội của thanh niên, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh cónhững thuận lợi trong công tác xây dựng ý thức pháp luật đối với thanh niên, đó là:Giáo dục chính trị, tư tưởng trong đó có giáo dục nhằm xây dựng ý thức pháp luật lànhiệm vụ trọng tâm của tổ chức Đoàn

Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là tổ chức có kỷ luật chặt chẽ; có tổ chức từ Trungương đến cơ sở; hoạt động theo Điều lệ, vì vậy Đoàn chỉ đạo công tác xây dựng ýthức pháp luật đối với thanh niên từ Trung ương đến cơ sở và Đoàn TNCS Hồ ChíMinh là lực lượng nòng cốt chính trị trong phong trào thanh niên và trong các tổchức thanh niên Việt Nam

Đoàn TNCS Hồ Chí Minh có khả năng tập hợp, thu hút đông đảo thanh niênmột cách, linh hoạt; mặt khác đoàn viên Đoàn TNCS Hồ Chí Minh cũng trong độtuổi thanh niên, luôn gần gũi với thanh niên, đây là điều kiện quan trọng trong xâydựng và nâng cao ý thức pháp luật cho thanh niên.

Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là thành viên của hệ thống chính trị, do đó, Đoàn

có quyền và trách nhiệm tham gia Hội đồng PBGDPL ở các cấp từ Trung ương đến

cơ sở và phối hợp với các lực lượng xã hội nhằm phổ biến, giáo dục để xây dựng ýthức pháp luật đối với thanh niên

Thứ ba, Đoàn TNCS Hồ Chí có khả năng giải quyết phần nào những hạn chế

trong việc xây dựng ý thức pháp luật trong thanh niên thông qua hoạt động củamình và khắc phục những điểm yếu của các tổ chức, cơ quan khác trong việc thựchiện trách nhiệm này

Đoàn TNCS Hồ Chí Minh không dừng lại ở việc giáo dục kiến thức phápluật mà có khả năng tác động đến việc hình thành tình cảm, hành vi pháp luật mộtcách chủ động, có ý thức, linh hoạt, linh hoạt và hiệu quả Đoàn Thanh niên Cộngsản Hồ Chí Minh có khả năng giảng dạy một khối lượng kiến thức pháp luật lớn,đáp ứng nhu cầu kiến thức pháp luật của thanh niên ở các cấp độ, ngành nghề khácnhau cho thanh niên

Đưa thanh niên vào đời sống thực tế thông qua hành động, tạo điều kiện,hướng dẫn thanh niên thực hiện, áp dụng pháp luật; thúc đẩy hình thành động cơ,hành vi tích cực, tuân thủ pháp luật Nội dung cơ bản của việc xây dựng nhận thứcpháp luật là giáo dục người dân hiểu biết pháp luật và thái độ tôn trọng pháp luật, từ

đó hình thành đời sống văn hóa pháp quyền Khẳng định vai trò của các liên minhthanh niên trong việc nâng cao nhận thức pháp luật trong thanh niên cũng để khẳngđịnh thêm rằng Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là mảnh đất tốt hình thành bầu không khípháp luật xã hội, hình thành văn hóa pháp lý cho thanh niên

1.2.3 Mục đích của Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật

Nội dung, hình thức, phương pháp giáo dục, đào tạo pháp luật phần lớn phụthuộc vào mục tiêu PBGDPL trước khi thực hiện Mục đích giáo dục, đào tạo phápluật cho đoàn viên, thanh thiếu niên phải phù hợp với nhu cầu, yêu cầu giáo dục,đào tạo pháp luật ở các giai đoạn khác nhau của xã hội và trong những điều kiệnlịch sử cụ thể khác nhau

Mục đích giáo dục pháp luật cho đoàn viên, thanh niên là nhằm nâng caochuẩn mực quan trọng nhất về nhận thức pháp luật cho đoàn viên, thanh niên Giáodục pháp luật cho thanh niên thông qua Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh có

ý nghĩa to lớn trong việc góp phần xây dựng đất nước và đáp ứng yêu cầu côngnghiệp hóa, hiện đại hóa Xuất phát từ chức năng, nhiệm vụ của Đoàn Thanh niênCộng sản, mục đích xây dựng pháp luật thanh niên được thể hiện cụ thể trên cácmặt sau:

Thứ nhất, cung cấp hệ thống kiến thức, từng bước hình thành, mở rộng và

đào sâu hệ thống kiến thức pháp luật cho thanh niên về các quy định pháp luật hiệnhành (mục tiêu nhận thức), làm cơ sở để thanh niên hiểu pháp luật, tuân thủ phápluật trong đời sống Đây là mục tiêu chính, bởi hiểu biết pháp luật, nhận thức đúngđắn về các giá trị xã hội và vai trò điều tiết của pháp luật là điều kiện cần để thanhniên tuân thủ pháp luật Kiến thức pháp luật còn giúp thanh niên đánh giá bản thân

và so sánh hành vi của mình với các chuẩn mực pháp luật Thực tế đã chứng minh,nếu thanh niên thiếu kiến thức pháp luật thì sẽ thiếu định hướng trong hành vi.Thanh niên là nhóm người trẻ có kiến thức còn hạn chế về mọi lĩnh vực Họ phảiđược trang bị kiến thức pháp luật để xử lý thông tin, xử lý tình huống và vận dụngpháp luật để giải quyết vấn đề phát sinh trong thực tế để tránh vi phạm pháp luật

Thứ hai, PBGDPL giúp thanh thiếu niên từng bước hình thành tinh cảm,niềm

tin đối với pháp luật và thúc đẩy hành vi tuân thủ pháp luật ở thanh thiếu niên Điềunày rất quan trọng vì nếu không có kiến thức pháp thì thanh niên dễ có những hành

vi không phù hợp với chuẩn mực xã hội, pháp luật Vì vậy, giáo dục pháp luật sẽ đi

đôi với hoạt động giáo dục của Đoàn Thanh niên Cộng sản và giáo dục toàn diệnchính trị, tư tưởng cho thanh niên nhằm nâng cao ý thức về pháp luật, giúp xâydựng các chuẩn mực đánh giá pháp luật, biết cách đối xử với người khác bằng cáctiêu chuẩn của pháp luật, điều này được thể hiện thông qua việc thực thi các tiêuchuẩn và quy định pháp luật Đồng thời, giáo dục tinh thần trách nhiệm, xây dựng ýthức tôn trọng pháp luật ở mọi nơi, mọi lúc, biết phê phán, đấu tranh chống nhữngbiểu hiện coi thường pháp luật, vi phạm pháp luật và bảo vệ công lý.

Thứ ba, PBGDPL nhằm hình thành động cơ, hành vi và thói quen (mục đích

hành vi) Động cơ pháp luật và hành vi pháp luật là kết quả cuối cùng của quá trình

ý thức pháp luật và đấu tranh nội tâm dưới sự tác động của các yếu tố tâm lý, tìnhcảm, niềm tin pháp luật Thói quen hành vi pháp luật là thói quen tuân thủ các quyphạm pháp luật, thực hiện đúng quyền, nghĩa vụ pháp luật, sử dụng kiến thức phápluật và các quy phạm pháp luật cụ thể để bảo vệ quyền, nghĩa vụ, nghĩa vụ Đâychính là mục đích và mong muốn của Đoàn Thanh niên Cộng sản trong việc giáodục pháp luật cho thanh niên Vì vậy, mục đích của công tác tuyên truyền, giáo dục

là hình thành, nâng cao nhận thức pháp luật của tổ chức hội, thúc đẩy việc rèn luyệnhành vi đạo đức, hình thành và củng cố thói quen hành vi chấp hành pháp luật hàngngày Luật pháp cần phải được thực thi một cách đúng đắn trong thanh thiếu niên

Xác định mục đích của công tác PBGDPL có ý nghĩa vô cùng quan trọng củaquá trình nâng cao nhận thức pháp luật trong thanh niên Sự phân chia mục tiêu, ýnghĩa chỉ mang tính chất tương đối từ kiến thức pháp luật đến tự nhận thức, từ tựnhận thức đến tích cực hoạt động, từ tính tích cực của thanh niên trong thói quenứng xử đúng mực với pháp luật Ngược lại, khi có thói quen chấp hành pháp luật,lòng tin và tình cảm với pháp luật sẽ được củng cố

Có thể nói, PBGDPL cho thanh niên của tổ chức Đoàn TNCS Hồ Chí Minh

có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc giáo dục, đào tạo pháp luật cho thanh niên,không ngừng nâng cao nhận thức của thanh niên về mọi mặt, nắm vững pháp luật,đảm bảo trang bị kiến thức pháp luật cần thiết để tuân thủ pháp luật, đồng thời gópphần củng cố pháp luật xã hội

1.3 Nội dung, hình thức và các yếu tố ảnh hưởng công tác phổ biến, giáo dục pháp luật của Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh

1.3.1 Nội dung của công tác phổ biến giáo dục pháp luật của Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh

Việc xác định đúng nội dung của PBGDPL là sự đảm bảo cần thiết đểPBGDPL có hiệu quả thực tế Nội dung cốt lõi của PBGDPL được xác định ở mức

độ phù hợp cho từng đối tượng trên cơ sở nghiên cứu nhu cầu và đặc điểm của đốitượng

Mục đích của PBGDPL là trang bị kiến thức pháp luật; hình thành thói quentuân thủ pháp luật theo quy định của pháp luật nên nội dung PBGDPL phạm vitương đối rộng, đó là: Thông tin về pháp luật, bao gồm các kiến thức pháp luật cơbản và các văn bản pháp luật hiện hành Thông tin về hoạt động thực thi pháp luật,tình hình vi phạm pháp luật cũng như công tác điều tra, xử lý hành vi vi phạm phápluật Thông tin về kết quả nghiên cứu, điều tra xã hội học về thực hiện, áp dụngpháp luật, hiện trạng và tác động của các văn bản quy phạm pháp luật đối với đờisống kinh tế, xã hội Kỹ năng hướng dẫn thông tin về thực thi và áp dụng pháp luật

cụ thể (quyền, nghĩa vụ pháp lý, bảo vệ quyền lợi chính đáng quyền và lợi ích) quytrình và thủ tục) Công tác tuyên truyền, giáo dục là chức năng đặc biệt quan trọngcủa Đoàn thanh niên, nhằm nâng cao nhận thức pháp luật cho thanh thiếu niên, đặcbiệt là trẻ em Trong đó, công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật luôn giữ một vịtrí trọng yếu, là cầu nối góp phần đưa pháp luật vào cuộc sống; hiệu quả của hoạtđộng giáo dục pháp luật có tác động trực tiếp và lâu dài tới kết quả của công tácĐoàn và phong trào thanh thiếu nhi ở từng địa bàn, đơn vị; là tiêu chí để đánh giáchất lượng phong trào, chất lượng đoàn viên, thanh niên Xác định và nhận thức rõyêu cầu và trách nhiệm đó, trong những năm qua, tổ chức Đoàn các cấp luôn quantâm tăng cường thực hiện vai trò của mình trong công tác PBGDPL cho đoàn viên,thanh niên

Bám sát định hướng của Trung ương Đoàn, gắn liền với các nhiệm vụ chínhtrị ở từng địa phương, hàng năm, Ban Thường vụ các, đoàn trực thuộc đều xây dựng

chương trình, kế hoạch công tác, trong đó đặc biệt quan tâm chỉ đạo công tác giáodục pháp luật cho thanh niên, triển khai sâu rộng tới các cấp bộ Đoàn Các đoàntrực thuộc chỉ đạo các đơn vị cơ sở xây dựng kế hoạch PBGDPL cho thanh niênphù hợp với lứa tuổi và thực tiễn địa bàn, đơn vị, với hình thức linh hoạt, phongphú, đa dạng, coi đây là nhiệm vụ trọng tâm trong công tác Đoàn và phong tràothanh thiếu nhi, là tiêu chí đánh giá thi đua của các cấp bộ Đoàn hằng năm Tổ chứcĐoàn các cấp căn cứ vào chỉ đạo của cấp bộ đoàn cấp trên, đã chủ động xây dựngchương trình, kế hoạch cụ thể, phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan để thựchiện, phát huy tối đa mọi nguồn lực, kết hợp với việc thực hiện nhiệm vụ chuyênmôn thường xuyên, các phong trào hoạt động của tổ chức Đoàn thanh niên.

Hàng tháng, các cấp Đoàn đều ban hành chủ trương công tác phổ biến, giáodục của Đoàn các cấp, trong đó có nội dung giáo dục pháp luật cho thanh niên;Lãnh đạo, hướng dẫn sự hiểu biết về tình hình tư tưởng, dư luận xã hội trong đoànviên, thanh niên để có phương hướng tuyên truyền, giáo dục phù hợp Đoàn thanhniên các cấp tăng cường công tác kiểm tra, động viên, hướng dẫn ở cấp địa phươngtrong việc thực hiện nhiệm vụ, mục tiêu giáo dục pháp luật cho thanh niên, đẩymạnh phong trào xây dựng văn hóa, thói quen sinh hoạt, làm việc, làm việc đúngpháp luật trong thanh niên tích cực tham gia phong trào giữ gìn an ninh, trật tự, antoàn xã hội ở khu dân cư, đấu tranh chống tội phạm, tệ nạn xã hội, từng bước đápứng yêu cầu, trách nhiệm của công tác phục vụ[17]

Để thực hiện có hiệu quả công tác giáo dục, đào tạo pháp luật cho thanh niên,trong thời gian qua, các bộ, ngành Đoàn Thanh niên đã ký nhiều nghị quyết chung,chương trình phối hợp với các bộ, ngành Đáng chú ý là các Nghị quyết liên tịchgiữa Trung ương Đoàn và Bộ Tư pháp về tăng cường giáo dục pháp luật trong đoànviên, thanh niên; giữa Trung ương Đoàn và Bộ Giáo dục và Đào tạo về tăng cườnggiáo dục toàn diện cho học sinh và thành lập các đoàn thể, hiệp hội, đội thanh niêntrong trường học giai đoạn 2016-2020; giữa Trung ương Đoàn và Bộ Công an vềphối hợp hành động phòng, chống ma túy trong thanh niên giai đoạn 2016 - 2020

Về nội dung PBGDPL các cấp đoàn thể tiếp tục tuyên truyền, phổ biếnnhững nội dung cơ bản của pháp luật, các quy định liên quan trực tiếp đến thanhniên, đặc biệt là Luật Thanh niên Ngoài ra, tổ chức Đoàn Thanh niên Cộng sản HồChí Minh ngày càng quan tâm hơn đến công tác tuyên truyền, giáo dục giao thôngtrong giới trẻ thông qua “Thanh niên có văn hóa dòng chảy” với nhiều cách thứcthực hiện Tốt, phù hợp với thực tế hiện nay Bên cạnh việc duy trì hoạt động cáccâu lạc bộ và các mô hình tuyên truyền mà PBGDPL đã có, nhiều tổ chức côngđoàn đã triển khai các phương pháp, mô hình mới như: “Đào tạo pháp luật – trảinghiệm thực tế”, “Đào tạo pháp luật – trải nghiệm thực tế”, “Đào tạo pháp luật –trải nghiệm thực tế” trải nghiệm “Hội thanh niên với pháp luật”, “Ngày phápluật” góp phần nâng cao nhận thức pháp luật của thanh niên và giúp các bạn có lốisống tuân thủ pháp luật.

1.3.2 Hình thức của công tác phổ biến giáo dục pháp luật của đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh

Hình thức PBGDPL được quy định trong Điều 11 Luật PBGDPL năm 2012:

“1 Họp báo, thông cáo báo chí.

2 Phổ biến pháp luật trực tiếp; tư vấn, hướng dẫn tìm hiểu pháp luật; cung cấp thông tin, tài liệu pháp luật.

3 Thông qua các phương tiện thông tin đại chúng, loa truyền thanh, internet, pa-nô, áp-phích, tranh cổ động; đăng tải trên Công báo; đăng tải thông tin pháp luật trên trang thông tin điện tử; niêm yết tại trụ sở, bảng tin của cơ quan,

tổ chức, khu dân cư.

4 Tổ chức thi tìm hiểu pháp luật.

5 Thông qua công tác xét xử, xử lý vi phạm hành chính, hoạt động tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân và hoạt động khác của các cơ quan trong bộ máy nhà nước; thông qua hoạt động trợ giúp pháp lý, hòa giải ở cơ sở.

6 Lồng ghép trong hoạt động văn hóa, văn nghệ, sinh hoạt của tổ chức chính trị và các đoàn thể, câu lạc bộ, tủ sách pháp luật và các thiết chế văn hóa khác ở cơ sở.

7 Thông qua chương trình giáo dục pháp luật trong các cơ sở giáo dục của

hệ thống giáo dục quốc dân.

8 Các hình thức PBGDPL khác phù hợp với từng đối tượng cụ thể mà các

cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền có thể áp dụng để bảo đảm cho công tác PBGDPL đem lại hiệu quả.”[18]

Trên cơ sở cáchình thức PBGDPL được quy định trong luật thì tổ chức Đoànthanh niên tiến hành linh hoạt thông qua các hình thức chính sauđây:

Đoàn thanh niên tổ chức PBGDPL cho thanh niên thông qua các hoạt độngtuyên truyền của Đoàn

Công tác tuyên truyền miệng, phổ biến các văn bản pháp luật được các cấp

bộ Đoàn sử dụng phổ biến và có nhiều ưu thế trong công tác giáo dục pháp luật chothanh niên, thông qua các hội nghị chuyên đề, các buổi sinh hoạt chi đoàn định kỳ,các lớp tập huấn nâng cao kiến thức về phòng, chống tội phạm và tệ nạn xã hội chocán bộ Đoàn… Trong 5 năm từ 2017 đến 2022, tổ chức Đoàn đã tuyên truyền vềpháp luật và ý thức chấp hành pháp luật hàng trăm cuộc, cho hàng nghìn lượt đoànviên, thanh thiếu nhi và quần chúng nhân dân Các cấp bộ Đoàn tập trung tổ chứctập huấn về kỹ năng tuyên truyền, các nội dung giáo dục pháp luật, quan tâm đổimới phương pháp truyền đạt, thảo luận, trao đổi giữa người nói và người nghe, đảmbảo công tác phổ biến, giáo dục đạt hiệu quả được tích cực, xây dựng thế hệ thanhniên trong thời đại mới có ý thức tuân thủ pháp luật

Thực tế cho thấy, để xây dựng cho thanh niên có ý thức pháp luật, chấp hànhtốt các quy định của pháp luật, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh - là chủ thể có vai trònòng trong việc xây dựng ý thức pháp luật cho thanh niên thường xuyên quan tâmchỉ đạo, hướng dẫn các cấp bộ Đoàn nắm bắt tình hình tư tưởng của đoàn viên,thanh niên, từ đó có những hình thức chuyển tải pháp luật đến đoàn viên, thanh niên

và nhân dân một cách phù hợp

Trong từng thời điểm, tùy theo đối tượng, các cấp bộ Đoàn chọn chủ đề, nộidung, phương pháp, hình thức thích hợp, bám sát tình hình, cập nhật kịp thời cácvăn bản pháp luật mới ban hành của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền để tuyên

truyền, phổ biến với nội dung được chọn lọc có trọng tâm, sát với các đối tượngthanh niên và gắn với hoạt động kỷ niệm, hưởng ứng các ngày lễ lớn, các đợt caođiểm như: Tháng Thanh niên (tháng 3), Chiến dịch thanh niên tình nguyện hè(tháng 6,7,8, 9 – Chiến dịch hoa phượng đỏ; Chiến dịch kỳ nghỉ hồng; Chiến dịchmùa hè xanh, Chiến dịch hành quân xanh), Tháng cao điểm phòng, chống ma túy(tháng 6), Tháng an toàn giao thông (tháng 9)…; tập trung tuyên truyền các văn bảnluật liên quan trực tiếp đến thanh niên như: tuyên truyền Luật Nghĩa vụ quân sự vàodịp thanh niên đăng ký, khám tuyển và lên đường nhập ngũ, hoàn thành 100% chỉtiêu tuyển quân, không để xảy ra tình trạng thanh niên trốn lệnh khám nghĩa vụquân sự, đào ngũ; tuyên truyền Luật Thanh niên, Luật Đất đai, Luật Hôn nhân vàgia đình, Luật trẻ em, Luật Giao thông đường bộ, Luật Phòng, chống HIV/AIDS,Luật Phòng, chống ma túy, Luật Bảo vệ môi trường, Luật Khiếu nại, tố cáo, Bộ luậtLao động, Bộ luật Dân sự, Bộ luật Hình sự Một số pháp lệnh và nghị định quantrọng cũng được tuyên truyền, phổ biến kịp thời như: Pháp lệnh Dân quân tự vệ,Pháp lệnh Dân số, Pháp lệnh về Phòng, chống bão lụt; Nghị định 144/2021/NĐ-CPQuy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội;phòng, chống tệ nạn xã hội; phòng cháy, chữa cháy; cứu nạn, cứu hộ; phòng, chốngbạo lực gia đình và 88/CP trên lĩnh vực văn hóa và phòng, chống tệ nạn xã hội Phốihợp với các nhà trường tuyên truyền về phòng, chống tội phạm, buôn bán phụ nữ vàtrẻ em, phòng, chống buôn bán, vận chuyển ma tuý, phòng, chống mại dâm,HIV/AIDS, phòng, chống buôn bán phụ nữ trẻ em và khai thác tình dục trẻ em…trong các hoạt động ngoại khoá, chào cờ đầu tuần, sinh hoạt lớp, sinh hoạt chi đoàn,chi hội, các buổi tọa đàm thanh niên, thu hút hàng vạn lượt đoàn viên, thanh niên,học sinh, sinh viên tham gia.

Tổ chức Đoàn thanh niên nâng cao nhạn thức pháp luật trong thanh niênthông qua hoạt động truyền thông

Nhận thức được vai trò của các hoạt động truyền thông, Đoàn TNCS Hồ ChíMinh các cấp thường xuyên coi trọng việc chỉ đạo các cấp bộ Đoàn đa dạng hóa cáchình thức truyền thông, lồng ghép PBGDPL cho thanh niên Trong 5 năm gần đây,