(Tiểu luận) đề tài ngân hàng thương mại ở trung quốc trong giai đoạn chuyển đổi số

Nghiệp vụ bên tài sản 4Phần II: Thực trạng hoạt động của ngân hàng thương mại của Trung Quốc trong giai đoạn chuyển đổi số 51.. Ngân hàng thương mại là tổ chức kinh doanh tiền tệ với mục

HỌC VIỆN NGÂN HÀNG

KHOA NGÂN HÀNG

BÀI TẬP LỚN

MÔN HỌC: TÀI CHÍNH - TIỀN TỆ

ĐỀ TÀI: NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI

Ở TRUNG QUỐC TRONG GIAI ĐOẠN

CHUYỂN ĐỔI SỐ

Giảng viên : Thân Thị Vi Linh Lớp niên chế : K24KDQTE Nhóm : 10

MỤC LỤC

Phần II: Thực trạng hoạt động của ngân hàng thương mại của Trung Quốc trong giai

1.4 Ngân hàng Phát triển Phố Đông Thượng Hải (SPD Bank) 8

2 Những thành tựu và thách thức đối với ngân hàng thương mại của Trung Quốc

Phần III: Liên hệ với ngân hàng thương mại tại Việt Nam 10

1 Thực trạng hoạt động của ngân hàng thương mại ở Việt Nam trong giai đoạn

2 Thách thức trong chuyển đổi số ngân hàng thương mại ở Việt Nam 12

3 Đề xuất giải pháp khắc phục và bài học kinh nghiệm từ Trung Quốc 14

Hà Nội, 11/2022

MỞ ĐẦU

Chúng ta đang sống trong kỷ nguyên của cách mạng công nghiệp 4.0 vớinhững thành tựu vượt trội về công nghệ như trí tuệ nhân tạo ( AI) ,dữ liệu lớn ( BigData), Internet kết nối vạn vật (IoT), tác động đáng kể lên mọi mặt cuộc sống conngười Trong đó phải kể tới những thay đổi của nền kinh tế toàn cầu, đặc biệt là đốivới ngành ngân hàng Chuyển đổi số trở thành một xu hướng tất yếu, diễn ra ngày mộtmạnh mẽ và thành công Ở những quốc gia mà nền kinh tế phát triển đi kèm với khoahọc công nghệ tiên tiến, chuyển đổi số trong ngân hàng đã có những bước chuyểnmình chóng mặt, trong đó phải kể đến Trung Quốc – nơi mà làn sóng chuyển đổi sốđang diễn ra mạnh mẽ nhất Việt Nam cũng không đứng ngoài xu hướng này và vẫnđang nỗ lực thực hiện chuyển đối số trong ngân hàng để đạt mục tiêu phát triển kinh

tế

Nhóm 10 quyết định lựa chọn đề tài “Ngân hàng thương mại ở Trung Quốctrong giai đoạn chuyển đổi số” để nghiên cứu, từ đó rút ra bài học kinh nghiệm chuyểnđổi số trong ngân hàng cho Việt Nam Phần 1 của bài báo cáo sẽ cung cấp cơ sở lýthuyết liên quan tới ngân hàng thương mại nói chung Tiếp đó, phần 2 sẽ nêu lên thựctrạng trong chuyển đổi số của ngân hàng thương mại tại Trung Quốc, tiêu biểu nhất là:Ngân hàng Xây dựng Trung Quốc (CCB), Ngân hàng Thương nhân Trung Quốc(CMB), Ngân hàng Công thương Trung Quốc (ICBC), Ngân hàng Phát triển Phố ĐôngThượng Hải (SPD Bank) Phần này tập trung vào kết quả mà họ đã đạt được trong tiếntrình chuyển đổi số những năm gần đây thông qua những báo cáo thường niên của

họ Từ kết quả này, nhóm 10 sẽ trình bày ra những thành tựu đạt được và kèm theo đó

là thách thức mà các ngân hàng Trung Quốc gặp phải trong giai đoạn này Cuối cùng,nhóm sẽ tìm hiểu về thực trạng chuyển đổi số của ngân hàng thương mại tại Việt Namnăm 2021 ở phần 3 và đề xuất ra những giải pháp giúp quá trình này tại Việt Nam diễn

ra một cách thuận lợi và hoàn thiện hơn Đề tài dựa trên những thông tin tìm hiểu đượcqua giáo trình, sách, báo, Phương pháp nghiên cứu được sử dụng là tổng hợp thôngtin,sử dụng số liệu và so sánh, có giá trị tham khảo

Phần I: Cơ sở lý thuyết về ngân hàng thương mại

1 Khái niệm

Tổ chức tài chính trung gian là các tổ chức hoạt động trong lĩnh vực Tài chính tiền tệ, thực hiện điều tiết, luân chuyển vốn gián tiếp giữa người đi vay và người chovay Trong đó, hoạt động chủ yếu và thường xuyên của các tổ chức này là sử dụngkhoản vốn nhàn rỗi để cung cấp sản phẩm dịch vụ tài chính cho khách hàng Trunggian tài chính tồn tại dưới dạng ngân hàng trung gian hoặc các trung gian tài chính phingân hàng

-Ngân hàng thương mại (NHTM) là một hình thức tổ chức của trung gian tàichính Ngân hàng thương mại là tổ chức kinh doanh tiền tệ với mục đích lợi nhuận.Hoạt động chủ yếu là nhận tiền gửi của khách hàng với trách nhiệm hoàn trả và sửdụng số tiền đó để vay, thực hiện các nghiệp vụ chiết khấu và làm phương tiện thanhtoán Theo Luật Tổ chức tín dụng 2010 thì “NHTM là loại hình ngân hàng được thựchiện tất cả các hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác theo quy địnhnhằm mục tiêu lợi nhuận.”

2 Chức năng của ngân hàng thương mại

Chức năng thủ quỹ cho xã hội: NHTM là tổ chức huy động vốn gửi dưới hìnhthức nhận tiền gửi của khách hàng, đồng thời bảo quản tiền tệ và đáp ứng nhu cầu chitiêu của họ Mỗi loại tiền gửi có một tài khoản ngân hàng riêng và số dư của nó chính

là số tiền mà ngân hàng đang quản lí cho khách hàng Thông qua thực hiện chức năngnày, các tài khoản bằng tiền của khách hàng được quản lí an toàn và hiệu quả; đồngthời, hệ thống NHTM cũng tạo ra được nguồn vốn để cho vay và đầu tư, mang lại lợiích cho chính ngân hàng và nền kinh tế

Chức năng trung gian tín dụng: NHTM đóng vai trò là “cầu nối” giữa chủ thể

dư thừa vốn và người có nhu cầu về vốn Qua việc huy động vốn và các khoản vốntiền tệ tạm thời nhàn rỗi trong nền kinh tế, NHTM hình thành quỹ cho vay để cung cấptín dụng cho nền tài chính Với chức năng này NHTM vừa đóng vai trò là người đi vayvừa đóng vai trò là người cho vay góp phần tạo lợi ích kinh tế cho cả người gửi tiền(khách hàng được hưởng lãi từ các khoản tiền gửi), người đi vay (tiếp cận được nguồnvốn đáp ứng nhu cầu đầu tư nhằm thực hiện hóa các cơ hội đầu tư sinh lời) và thúc đẩyphát triển nền kinh tế Đây được xem là chức năng quan trọng nhất của NHTM vì nó

phản ánh đúng bản chất của NHTM là đi vay để cho vay Nó quyết định sự tồn tại vàphát triển của ngân hàng và cũng là cơ sở để thực hiện các chức năng khác.

Chức năng trung gian thanh toán: NHTM thực hiện thanh toán theo yêu cầu củakhách hàng như: trích tiền từ tài khoản tiền gửi của họ để thanh toán tiền hàng hóa,dịch vụ và nhập vào tài khoản tiền gửi của khách hàng tiền thu bán hàng và các khoảnthu khác theo lệnh của khách hàng Chức năng này thúc đẩy lưu thông hàng hóa, đẩynhanh tốc độ thanh toán, lưu chuyển vốn, từ đó góp phần quan trọng trong phát triểnkinh tế Đối với bản thân ngân hàng, chức năng này góp phần tăng khả năng cung ứngnguồn vốn cho vay của ngân hàng

Như vậy ta có thể thấy các chức năng của NHTM có thể bổ sung cho nhau, hỗtrợ nhau Trong các chức năng của NHTM có thể thấy chức năng trung gian tín dụng làchức năng cơ bản, tạo nền tảng cơ bản cho việc thực hiện chức năng sau

3 Nghiệp vụ ngân hàng thương mại

3.1 Nghiệp vụ bên nguồn vốn

3.1.1 Vốn tiền gửi

Vốn tiền gửi là nguồn vốn chiếm tỉ trọng cao nhất và là nguồn vốn chủ yếu củangân hàng thương mại, bao gồm: tiền gửi không kỳ hạn, tiền gửi có kỳ hạn, tiền gửitiết kiệm

Tiền gửi không kỳ hạn là loại tiền gửi mà khách hàng có thể rút ra bất cứ lúcnào Mục đích nhằm đảm bảo an toàn về tài sản và thực hiện các khoản thanh toán qua

ngân hàng

Tiền gửi có kỳ hạn là loại tiền gửi mà khách hàng rút ra sau một khoảng thời

gian nhất định, từ một tháng đến vài năm nhằm mục đích lấy lãi

Tiền gửi tiết kiệm là tiền để dành của dân cư được gửi vào ngân hàng nhằmmục đích hưởng lãi

chiết khấu, tái chiết khấu chứng từ có giá.

Ngoài ra, các NHTM còn có các nguồn vốn vay khác như:

⮚ Vay từ các ngân hàng và các tổ chức tài chính khác

⮚ Vay từ công ty mẹ của ngân hàng

sở hữu bao gồm vốn của chủ sở hữu ban đầu và vốn của chủ sở hữu hình thành trongquá trình hoạt động

3.2 Nghiệp vụ bên tài sản

3.2.1 Nghiệp vụ ngân quỹ

Là nghiệp vụ không tạo nên lợi nhuận nhưng đảm bảo khả năng thanh toán vàcác nghĩa vụ tài chính khác cho ngân hàng

● Tiền mặt tại quỹ : Bao gồm tiền giấy và tiền kim loại hiện có tại kho

● Tiền gửi ở ngân hàng khác: Để đổi lấy các dịch vụ như thanh toán giữa cácngân hàng, giao dịch ngoại tệ, mua chứng khoán

● Tiền gửi ở NHTW :Bao gồm tiền gửi dự trữ bắt buộc và tiền gửi thanh toán

3.2.2 Nghiệp vụ cho vay

Là nghiệp vụ cung ứng vốn của NH trực tiếp cho các nhu cầu sản xuất , tiêudùng trên cơ sở thỏa mãn các điều kiện vay vốn của ngân hàng

Các loại hình phổ biến: chiết khấu thương phiếu, cho vay ứng trước, cho vayvượt chi, tín dụng ủy thác thu hay bao thanh toán, cho vay thuê mua, tín dụng bằngchữ ký, tín dụng tiêu dùng.

3.2.3 Nghiệp vụ đầu tư

Nghiệp vụ đầu tư là nghiệp vụ sinh lời khi ngân hàng thương mại đầu tư chứngkhoán (trái phiếu Chính phủ, trái phiếu công ty) và góp vốn để mua cổ phần của các tổchức kinh tế cũng như tổ chức tín dụng

3.2.4 Nghiệp vụ tài sản khác

Là nghiệp vụ ngân hàng sử dụng vốn để hình thành nên vốn hiện vật của ngânhàng như: tài sản cố định, đất đai, văn phòng…

Phần II: Thực trạng hoạt động của ngân hàng thương mại của Trung Quốc

trong giai đoạn chuyển đổi số

1 Thực trạng hoạt động

Trong những năm gần đây, ngành ngân hàng ở Trung Quốc đã chứng kiến mộtlượng lớn những doanh nghiệp áp dụng kỹ thuật số trong việc thanh toán Điển hìnhtrong số đó là những gã khổng lồ kỹ thuật số như Alibaba và Tencent, những công ty

đã có một số tăng trưởng nhanh chóng trong vài năm qua

Ngày nay, chúng ta đang sống trong một thế giới thay đổi nhanh đến chóng mặt.Khi Internet và các dịch vụ trực tuyến ngày càng trở nên phổ biến, hầu hết các ngânhàng truyền thống ở Trung Quốc đều cảm nhận được hiện trạng và bắt đầu thành lậpcác nền tảng gọi là Mobile Banking, cung cấp nhiều loại dịch vụ truyền thống trongứng dụng của các ngân hàng cho khách hàng

Dưới những thách thức của thị trường hóa lãi suất, mất trung gian tài chính vàcạnh tranh ngày càng gay gắt, việc các NHTM thực hiện chuyển đổi số là giải pháp tốtnhất trong thời điểm hiện tại Nhìn chung, với việc cải cách thị trường tài chính và ứngdụng rộng rãi công nghệ Internet, hoạt động ngân hàng thương mại đã có những thayđổi sâu sắc về mô hình kinh doanh, hình thức công nghệ và cơ sở người dùng Mộtmặt, mô hình kinh doanh và hình thức công nghệ đang thay đổi so với phương thứctruyền thống Mặt khác, thị trường khách hàng phức tạp và dễ thay đổi hơn, và ngàycàng có nhiều nhóm khách hàng trẻ tuổi đổ vào thị trường Do đó, nhu cầu chuyển đổi

OTHK Tài chính tiền tệ

Tài chínhtiền tệ 100% (15)

79

BT TCTT - Bài tập TCTT

Tài chínhtiền tệ 100% (8)

17

Tiểu luận tài chính tiền tệ - NHTM tại…

Tài chínhtiền tệ 100% (5)

24

Phiếu học tập đáp án

Tài chínhtiền tệ 100% (5)

3

Trắc nghiệm tài chính tiền tệ

Tài chínhtiền tệ 88% (16)

21

TCC Lý thuyết Full

đẻ học tâkp tốt hon…

Tài chínhtiền tệ 100% (3)

101

kỹ thuật số ngày càng cấp thiết Trên thực tế có những ngân hàng không ngừng chuyểnmình, đã đạt được những thành tựu và kinh nghiệm nhất định trong việc chuyển đổi kỹthuật số, có thể được coi là ở vị trí dẫn đầu trong ngành Bốn ngân hàng đó là: Ngânhàng Xây dựng Trung Quốc, Ngân hàng Công thương Trung Quốc, Ngân hàngThương nhân Trung Quốc và Ngân hàng Phát triển Phố Đông Thượng Hải.

1.1 Ngân hàng Xây dựng Trung Quốc (CCB)

Ngân hàng Xây dựng Trung Quốc đã có những nỗ lực thúc đẩy sự phát triển củacông nghệ số trong lĩnh vực tài chính từ sớm Từ năm 2010 đến năm 2012, tốc độ tăngtrưởng lợi nhuận ròng trung bình ba năm là 112,8%, trong khi 141,2% từ năm 2013đến năm 2016, tăng gần 30% Kể từ năm 2019, CCB đã ra mắt ứng dụng thanh toán kỹthuật số cấp doanh nghiệp “Dragon Payment” và nền tảng quản lý tài sản cá nhân

“Dragon Wealth”, tài khoản kỹ thuật số “Rice Gold Card” cũng được tung ra thịtrường bán lẻ Trong bối cảnh dịch Covid-19 diễn biến phức tạp, dịch vụ công cộngnhư "Internet Food Basket" đã được đưa ra, gắn liền các dịch vụ vào cuộc sống củangười dân thông qua công nghệ kỹ thuật số Thông qua xây dựng sinh thái thông minh,các dịch vụ tài chính sẽ thâm nhập vào tất cả các khía cạnh của cuộc sống để tạo thànhmột vòng tròn sinh thái tốt Đối với ngoại tuyến, một khái niệm mới về "Ngân hàngthông minh 5G+" đã được đưa ra nhằm tăng cường hoạt động hợp tác trực tuyến vàngoại tuyến

Năm 2021, giới thiệu “Ngân hàng thông minh” để dạy kèm trực tuyến và trợ lýthông minh để cung cấp hỗ trợ toàn bộ quy trình cho khách hàng Bên cạnh đó, ra mắtcác khu vực “Pleasant Enjoyment” và “Study Abroad” để cung cấp các dịch vụ tàichính và phi tài chính một cửa cho người cao tuổi và sinh viên quốc tế Ứng dụng ngânhàng số thay đổi để thân thiện với người cao tuổi và kênh quản lý tài sản với các phiênbản mới của và mang đặc trưng từng vùng miền

1.2.Ngân hàng Công thương Trung Quốc (ICBC)

Ngân hàng Công thương Trung Quốc tập trung vào mục tiêu chiến lược là xâydựng “Ngân hàng Tài chính Cá nhân số một” một cách toàn diện Trong quá trìnhchuyển đổi số, ngân hàng này đã phát triển nhiều sản phẩm đa dạng để đáp ứng nhucầu của các đối tượng khách hàng khác nhau Năm 2013, họ cho ra mắt ICBC e Series,

2 năm sau, tiếp tục giới thiệu Rong e Series và đến năm 2019 là ICBC Research Đồng

thời, ICBC coi trọng việc phát triển theo chiều sâu các sản phẩm và hệ thống hiện có,tích cực thúc đẩy nâng cấp các sản phẩm kinh doanh đa dạng So với các ngân hàngtruyền thống, ICBC đã tạo ra nhiều sản phẩm thông minh và tích hợp nhiều tính nănghơn Ngân hàng này tập trung tìm ra những cách tốt hơn để tung ra các sản phẩm mớivới sự hỗ trợ của hệ sinh thái thông minh mới được phát hành ECOS Năm 2021,ICBC đã thiết lập nền tảng đám mây tài chính và một loạt nền tảng công nghệ AI,blockchain Các công nghệ mới như nhận dạng sinh trắc học, trí tuệ nhân tạo (AI) vàblockchain được sử dụng để cải thiện trải nghiệm khách hàng và bảo mật thông tin

1.3 Ngân hàng Thương nhân Trung Quốc (CMB)

Trong quá trình chuyển đổi số, Ngân hàng Thương nhân Trung Quốc đã thựchiện đổi mới kỹ thuật số ở chế độ "mở và tích hợp", liên tục thúc đẩy và tích lũy cáckhả năng đổi mới cũng như nâng cao hiệu quả quản lý Kể từ năm 2012, Ngân hàngThương nhân Trung Quốc đã lấy "China Merchants Bank" và "Palm Life" làm nềntảng APP chính của mình trong ngành bán lẻ, nhằm khám phá khả năng tối ưu hóa hơnnữa hoạt động kỹ thuật số, tích cực tìm kiếm phương thức vận hành khách hàng hiệuquả trực tuyến và tập trung Dựa trên phương thức tiếp thị hiện có của nền tảng, ngânhàng này không ngừng nỗ lực khám phá và xây dựng mô hình kỹ thuật số thu hútkhách hàng, đồng thời nâng cao hơn nữa hiệu quả của các dịch vụ tài chính Từ năm

2010 - 2012, tốc độ tăng trưởng lợi nhuận ròng trung bình trong 3 năm là 120,7%, nó

đã tăng lên 157,3% trong giai đoạn 2013 - 2015, tăng gần 37% Trên thực tế, CMB lấyứng dụng trực tuyến làm trọng tâm, mở rộng nền tảng của mình trong nội bộ và giànhđược hợp tác API bên ngoài, tập trung vào các kế hoạch cung cấp dịch vụ hiệu quảtrong cuộc sống, mở rộng phạm vi và ranh giới dịch vụ, thu hẹp khoảng cách giữa cáckênh và tập trung vào việc khám phá việc xây dựng hệ sinh thái tài chính Thông quaviệc định vị thị trường chính xác, CMB củng cố cơ sở hạ tầng tài chính kỹ thuật số quy

mô lớn, tích hợp sâu hơn giữa kinh doanh và công nghệ, đồng thời chuyển đổi thànhmột mô hình kinh doanh năng động và thông minh hơn

Năm 2021, AI Xiao Zhao - trợ lý được thiết kế dựa trên công nghệ dữ liệu lớn,cung cấp cho khách hàng các dịch vụ quản lý tài sản hoàn toàn mới như giải thích cácđiểm nóng của thị trường, đề xuất sản phẩm phân bổ tài sản Đồng thời, CMB đã thiếtlập mối quan hệ kinh doanh qua ứng dụng ngân hàng số cho 12.640.000 khách hàng.CMB xây dựng một hệ thống phân tích về rủi ro hoạt động với hiệu suất phân tích

hàng tháng tăng 42,86% so với 2020

Ngân hàng chính thức đưa ra hai dịch vụ là “giám đốc tài chính kỹ thuật số” và

“trợ lý kinh doanh kỹ thuật số” giúp nâng cấp dịch vụ khách hàng đơn lẻ thành cụmcông nghiệp Theo báo cáo 2021, Ngân hàng có 2.178.100 khách hàng trên các kênhngân hàng điện tử, với tỷ lệ bao phủ là 94% Ngân hàng tiếp tục đẩy mạnh xây dựngCMB Corporate APP và triển khai chức năng thanh toán tiền điện cho các doanhnghiệp lưới điện và thuế hải quan Số lượng giao dịch của khách hàng được thực hiệnthông qua CMB Corporate APP lên đến 31.542.900, tăng 95,05% so với 2020

1.4 Ngân hàng Phát triển Phố Đông Thượng Hải (SPD Bank)

Ngân hàng Phát triển Phố Đông Thượng Hải tập trung vào các ngân hàng mởkhông bị ràng buộc “Ngân hàng API” để mở rộng phạm vi dịch vụ tài chính và mởrộng hơn nữa hệ sinh thái tài chính Kể từ năm 2014, Ngân hàng Phát triển Phố Đôngtập trung vào việc xây dựng, phát triển nền tảng hệ thống mạng tín dụng bán lẻ kết hợpvới ngân hàng số Trong 3 năm từ 2013 đến 2015, tốc độ tăng trưởng lợi nhuận ròngbình quân là 152,6%, so với mức 121,6% trong giai đoạn 2010 - 2012 rõ ràng là tăngtrưởng, và từ năm 2016 - 2018 giữ mức tăng trưởng lợi nhuận ròng trung bình là102,1% SPD Bank liên tục đổi mới sản phẩm và dịch vụ khách hàng Về mặt kỹ thuật,ngân hàng này đạt được những đột phá đáng kể, chẳng hạn như giới thiệu nhân viên kỹthuật số đầu tiên "Xiaopu" (2019) giúp cải thiện trải nghiệm tương tác thông minh củakhách hàng

Năm 2021, Khởi chạy nền tảng SaaS tài chính kỹ thuật số dành riêng cho ngành

để giúp kết nối API có thể truy cập được cho nhiều khách hàng hơn Để thúc đẩy việcxây dựng “ngân hàng quản lý tài sản thông minh nhất”, SHPB đã tạo điều kiện chuyểnđổi từ MAU sang tài sản được quản lý (AUM) kích hoạt tổng cộng 49 triệu kháchhàng SHDB cũng tăng cường ứng dụng kết hợp dữ liệu và công nghệ để xây dựng hệthống dịch vụ tài chính tập trung vào khách hàng Ngân hàng đã ra mắt 33 nền tảng tàichính kỹ thuật số và 91 chuỗi cung ứng trực tuyến, kết nối hiệu quả 710 kháchhàng Bằng cách xây dựng các nền tảng như Dịch vụ Cuộc sống SPD, Bảng lươngSPD và Kho bạc Đám mây, ngân hàng cũng đã cung cấp cho khách hàng cá nhân cácdịch vụ phục vụ cuộc sống hàng ngày cũng như khách hàng doanh nghiệp và chínhphủ một hộp công cụ kỹ thuật số trực tuyến Trong năm, các giao dịch ngân hàng điện