(Tiểu luận) đề tài nhận xét về vai trò của yếu tố văn hóa trongthần kỳ kinh tế của israel và bài học cho việt nam

Nhờ tinh thần không sợ thất bại và các chính sách của Nhà nước mà người dân Israel đãthành công với các ý tưởng khởi nghiệp độc đáo, phát triển các công nghệ mới và tạo ra nhữngsản phẩm,

THÔNG TIN CHUNGNhóm 06 - Lớp K24CLC - TCD

Môn học: Kinh tế phát triển

Đề tài nghiên cứu: “Nhận xét về vai trò của yếu tố văn hóa trong thần kỳ kinh tế của Israel vàbài học cho Việt Nam”

Nhóm trưởng: Trần Phương Huyền Liên hệ: 0964312903 - 24A4012072@hvnh.edu.vnDanh sách thành viên nhóm 6:

1 Lê Quỳnh Chi - 24A4013082

2 Vũ Thu Giang - 24A4011314

3 Nguyễn Trung Hiếu - 24A4013095

4 Trần Phương Huyền - 24A4012072

5 Lê Trung Khoa - 24A4010293

6 Trần Thùy Ngân - 24A4012738

7 Chu Thúy Quỳnh - 24A4011345

Bảng đánh giá mức độ đóng góp của thành viên trong nhóm:

STT Họ và tên Mã sinh viên Mức độ đóng góp Ký tên

3 Nguyễn Trung Hiếu 24A4013095 100% Hiếu

4 Trần Phương Huyền 24A4012072 100% Huyền

7 Chu Thúy Quỳnh 24A4011345 100% Quỳnh

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ VĂN HÓA TRONG KINH TẾ 2

1.1 Khái niệm về văn hoá 2

1.1.1 Định nghĩa 1.1.2 Mối quan hệ giữa văn hóa và kinh tế CHƯƠNG 2: VAI TRÒ CỦA VĂN HÓA TRONG THẦN KỲ KINH TẾ CỦA ISRAEL 2

2.1 Sự phát triển thần kỳ trong kinh tế Israel 2

2.1.1 Tổng quan về Israel 2.1.2 Quá trình phát triển kinh tế của Israel 2.2 Yếu tố văn hoá của Israel trong thần kỳ kinh tế 5

2.2.1 Yếu tố văn hoá của Israel 2.2.2 Vai trò của yếu tố văn hóa trong thần kỳ kinh tế của Israel CHƯƠNG 3: BÀI HỌC CHO VIỆT NAM 11

3.1 Đối với văn hóa đổi mới và sáng tạo 11

3.2 Đối với văn hóa giáo dục 12

3.3 Đối với văn hóa khởi nghiệp 13

3.4 Đối với đa dạng văn hóa và tôn giáo 14

KẾT LUẬN 15

TÀI LIỆU THAM KHẢO 16

Tài liệu tham khảo Tiếng Việt 16

Tài liệu tham khảo Tiếng Anh 17

MỞ ĐẦUVăn hóa đóng một vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế của một quốc gia Vớitác động sâu sắc đến các khía cạnh của đời sống, văn hóa không chỉ ảnh hưởng đến giá trị,niềm tin và hành vi của một cộng đồng mà còn có thể tác động mạnh mẽ đến sự phát triểnkinh tế Và không ngoại lệ, Israel là một minh chứng cho việc văn hóa đã tác động mạnh mẽnhư thế nào đến nền kinh tế của một quốc gia Chỉ trong vài thập kỷ, Israel đã chuyển đổithành công “từ một nền kinh tế bán tập trung, lạc hậu thành một siêu cường quốc công nghệcao” Bài học từ đất nước này có thể mang lại những quan điểm quý giá cho Việt Nam, mộtquốc gia đang trong quá trình phát triển, muốn nâng cao sự đổi mới và sáng tạo trong nền kinh

tế của mình Hiểu được những giá trị đó, nhóm chúng em xin phép được nêu lên đề tài: “Nhậnxét về vai trò của yếu tố văn hóa trong thần kỳ kinh tế của Israel và bài học cho Việt Nam”.Đối tượng nghiên cứu của bài viết này là vai trò của yếu tố văn hóa trong thần kỳ kinh

tế của Israel và những bài học có thể được rút ra cho Việt Nam Bài viết nhằm xác định cũngnhư phân tích các yếu tố văn hóa đặc trưng của Israel và rút ra cách chúng đã tác động vào sựphát triển kinh tế ấn tượng của quốc gia này như thế nào Từ đó đề xuất những quan điểm vàbài học quan trọng từ Israel có thể được áp dụng cho Việt Nam

Với mục tiêu trên, bài viết sẽ dựa vào việc thu thập thông tin và dữ liệu từ các nguồn

đa dạng, bao gồm các tài liệu nghiên cứu, báo cáo và bài báo về sự phát triển kinh tế của Israel

Sự kết hợp giữa lý thuyết và dữ liệu thực tiễn sẽ cung cấp cái nhìn tổng quan và chi tiết về tácđộng của văn hóa trong quá trình phát triển kinh tế của quốc gia này cũng như đưa ra nhữngbài học cụ thể cho Việt Nam

Bài tiểu luận này gồm các nội dung chính như sau Chương 1 sẽ tập trung vào cơ sở lýthuyết về vai trò của văn hóa trong kinh tế Chương 2 sẽ được chia thành hai mục bao gồmmục ý thứ nhất sẽ đi sâu vào phân tích về Israel và nền kinh tế của quốc gia, mục ý thứ hai sẽtập trung vào yếu tố văn hóa và tác động của nó đến sự phát triển thần kỳ của Israel Cuốicùng, chương 3 sẽ trình bày bài học mà Việt Nam có thể rút ra từ kinh nghiệm của Israel

CHƯƠNG 1:

CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ VĂN HÓA TRONG KINH TẾ

1.1 Khái niệm về văn hoá

1.1.1 Định nghĩa

Văn hóa được hiểu theo hai nghĩa rộng và hẹp Theo nghĩa rộng, văn hóa được hiểu làtoàn bộ những giá trị về vật chất và tinh thần, do con người sáng tạo ra, nó tiêu biểu chonhững thành tựu mà con người đạt được trong tiến trình lịch sử Còn theo nghĩa hẹp, đó là cácsản phẩm và các hoạt động trong lĩnh vực tinh thần như văn học, nghệ thuật, triết học, đạo đức.1.1.2 Mối quan hệ giữa văn hóa và kinh tế

Thứ nhất, kinh tế và văn hóa là hai lĩnh vực gắn bó chặt chẽ, không thể tách rời Trong

đó văn hóa là tổng hòa giá trị vật chất và giá trị tinh thần do con người sáng tạo ra, còn kinh tế

là một bộ phận của thành tố xây dựng nền văn hóa Nếu chúng ta nhận thức được vấn đề vănhóa, biết kết hợp giữa văn hóa truyền thống và hiện đại thì tương lai của nền kinh tế sẽ vôcùng khả quan và ngược lại

Thứ hai, văn hóa thấm nhuần và được phản ánh trong toàn bộ quá trình hoạt động củanền kinh tế bao gồm hoạt động của con người, thuộc về con người, vì con người Văn hóađược phản ánh từ nguồn nhân lực tham gia đến quá trình xử lý, phát triển và phân phối sảnphẩm trong nền kinh tế

Thứ ba, văn hoá đạo đức trong kinh doanh có vai trò thúc đẩy mạnh mẽ các hoạt độngkinh tế Trong xu thế hội nhập kinh tế thị trường hiện đại, chủ thể mong muốn phát triển kinh

tế mạnh mẽ nhưng không tách rời với nâng cao toàn diện phẩm chất văn hóa và văn hóa đạođức của con người Yếu tố văn hoá này vừa phải ăn sâu vào tâm trí người kinh doanh, vừaphải thể hiện trong sản phẩm được đưa ra thị trường

Thứ tư, văn hóa đóng vai trò trong việc thúc đẩy, định hướng và hỗ trợ phát triển kinh

tế ngày càng rõ nét trong kỷ nguyên kinh tế văn hóa ngày nay Từ việc hoạch định chiến lược,chính sách phát triển kinh tế, đến sản xuất, quản trị doanh nghiệp và tạo ra sản phẩm cóthương hiệu

là một quốc gia với nền kinh tế đa dạng các lĩnh vực như nông nghiệp, khoa học, sản xuất vàdịch vụ Đặc biệt phát triển ngành công nghiệp quốc phòng và công nghệ thông tin Theo sốliệu thống kê của World Bank (2021), ghi nhận tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Israel đạt488,53 tỷ USD với tổng dân số là 9.364.000 người và chỉ số Human Development Index (HDI)đạt 0,919 Israel được biết đến là quốc gia có nền văn hóa phong phú, tôn giáo đa dạng với

người Do Thái và người Hồi Giáo chiếm số đông Ngoài văn hóa và di sản, nền giáo dục tạiIsrael cũng được đánh giá cao, đóng góp nhiều phát minh trong sự phát triển công nghệ khoahọc trên thế giới Tổng quan cho thấy quốc gia Israel tuy nhỏ gọn nhưng mang tính quan trọng

về lịch sử, văn hóa và kinh tế

2.1.2 Quá trình phát triển kinh tế của Israel

● Giai đoạn trước năm 1948

Israel có nguồn gốc bắt đầu từ những năm 1880 khi những người Do Thái theo chủnghĩa phục quốc nhập cư đến Palestine thành lập các khu định cư và một số ngành côngnghiệp Có thể nói, dòng người nhập cư và dòng vốn là hai yếu tố đã ảnh hưởng lớn đến sựphát triển kinh tế nhanh chóng của khu vực Yếu tố dòng vốn, đặc biệt là vốn tư nhân, gópphần thúc đẩy kinh tế trong khu vực và tăng trưởng mạnh trong tổng sản phẩm quốc nội Từnăm 1922 đến năm 1947, GDP tăng trưởng với tốc độ trung bình hàng năm là 13,2% Đếncuối giai đoạn, GDP của khu vực Do Thái đã đóng góp 54% GDP của cả khu vực Sau Thếchiến II, Anh tuyên bố ý định rút khỏi lãnh thổ Palestine Đại hội đồng Liên Hợp Quốc đềxuất chia Palestine thành hai quốc gia, một quốc gia Ả Rập và một quốc gia Do Thái

● Giai đoạn khởi đầu (1948 - 1968)

Đây là giai đoạn quốc gia Israel mới thành lập và phải đối mặt với nhiều thách thức.Đầu tiên, Israel đã trải qua một đợt bùng nổ nhập cư từ năm 1948 đến năm 1951 Với nhập cưtrung bình chiếm tỷ lệ trên 20%/ năm làm cho dân số Israel tăng gấp đôi Vào thời điểm đó,Israel đang thu hút rất ít vốn đầu tư nước ngoài Vì vậy, Israel tiếp tục đẩy mạnh nông nghiệpđồng thời chú trọng xây dựng các hệ thống cung cấp điện, nước và giao thông Cuộc chiếnnăm 1967 đã đưa kinh tế Israel ra khỏi tình trạng suy thoái Giai đoạn 1950 - 1968, GDP bìnhquân trên năm tăng trưởng xấp xỉ 9,2%, chỉ đứng sau Nhật Bản với mức độ tăng trường 9,7%/năm Vào cuối giai đoạn, GDP bình quân đầu người đạt 1.647,88 USD, chính thức bắt đầu sựphát triển thần kỳ của Israel

● Giai đoạn đa dạng hoá kinh tế (1968 - 1989)

Trong giai đoạn này, Israel chuyển từ một nền kinh tế nông nghiệp sang một nền kinh

tế công nghiệp và dịch vụ đa dạng hoá Vì phải luôn gặp phải sự tranh chấp của các nước lánggiềng, Israel chú trọng phát triển mạnh sản xuất quốc phòng Điều đó đã dẫn tới việc đầu tưquá mức khiến chi tiêu của Israel tăng nhanh chóng Chỉ trong 7 năm, từ 1972 đến 1979, đầu

tư cho quốc phòng đã chiếm khoảng 30% GDP cả khu vực, trong đó Hoa Kỳ tài trợ tới 1/4 sốchi tiêu đó Trong những năm 1980, chi tiêu vẫn ở mức 20% GDP Suốt giai đoạn còn lại, nềnkinh tế Israel chỉ tăng trưởng khoảng 2,7%/ năm Năm 1985, nhằm định giá lại đồng tiền cũngnhư chi tiêu công, Chính phủ Israel đã áp dụng một chương trình cải cách kinh tế mới Tăngtrưởng chậm lại, lạm phát tăng mạnh và khu vực tư nhân suy yếu về cuối giai đoạn Tuy nhiên,với GDP xấp xỉ 45 tỷ USD và thu nhập bình quân đầu người là 9.889 USD vào năm 1989,minh chứng cho việc nền kinh tế Israel vẫn đang phát triển mạnh mẽ

Biểu đồ 01 GDP bình quân đầu người giai đoạn 1969 - 1989 (đơn vị: USD)

Nguồn: World development Indicators

● Giai đoạn phát triển công nghệ cao (1990 - nay)

Trong giai đoạn từ năm 2000 đến 2020, Israel đã trải qua thời kỳ tăng trưởng kinh

tế ấn tượng về GDP với tỷ lệ tăng trưởng trung bình hàng năm đạt khoảng 3,6%

Biểu đồ 02 GDP bình quân đầu người giai đoạn 1990 - 2020 (đơn vị: USD)

Nguồn: World development IndicatorsTrong giai đoạn này, Israel bắt đầu đầu tư mạnh vào lĩnh vực công nghệ cao và đổimới Dòng người nhập cư từ Liên Xô với 900.000 người là yếu tố đóng góp trong sự phát triểnthần kỳ của Israel khoảng 6 - 7% tăng trưởng GDP vào đầu những năm 1990 Trong giai đoạnnày, các công ty công nghệ như Intel và Microsoft đã đầu tư vào Israel, và các công ty côngnghệ khởi nghiệp nổi lên, tạo nên một ngành công nghệ phát triển nhanh chóng hiện đangđược xếp hạng trong số năm quốc gia hàng đầu thế giới về công nghệ Hơn thế nữa, chínhsách cải cách và khuyến khích đầu tư của Chính phủ đã giúp thúc đẩy sự tăng trưởng kinh tế

và thu hút vốn đầu tư nước ngoài đạt mức hơn 7 tỷ USD khoản đầu tư trực tiếp nước ngoài từnăm 1993 đến 1997 và đạt mức kỷ lục 5 tỷ USD vào năm 2000, trong đó phần lớn là đầu tưmạo hiểm, góp phần vào tăng trưởng kinh tế Tiến trình hòa bình Trung Đông đã tác độngmạnh mẽ đến quá trình phát triển của Israel và thúc đẩy hợp tác giữa các tổ chức trong nước

Kinh tế phát triển 100% (2)

CÔNG THỨC KINH

TẾ PHÁT TRIỂN

Kinh tế phát triển 100% (1)

1

2.2 Yếu tố văn hoá của Israel trong thần kỳ kinh tế

2.2.1 Yếu tố văn hoá của Israel

Thứ nhất, Israel là quốc gia nuôi dưỡng tinh thần sáng tạo không tương đồng với diệntích lãnh thổ và điều kiện thiếu tài nguyên thiên nhiên, nguồn lực lao động Tinh thần sáng tạo

là yếu tố văn hoá bao trùm trong sự phát triển kinh tế của quốc gia Nó bao gồm thái độ tíchcực, sự kiên trì và sáng tạo trong việc đưa ra giải pháp mới cho các vấn đề khác nhau Theo sốliệu thống kê, chỉ số Đổi mới sáng tạo (GII - Global Innovation Index) của Israel năm 2021xếp hạng thứ 14 trong số 51 quốc gia có nền kinh tế thuộc nhóm thu nhập cao Đây là yếu tốtạo động lực cho người dân Israel đưa ra các giải pháp sáng tạo và đột phá để phục vụ nhiềungành nghề như sản xuất nông nghiệp, công nghiệp, công nghệ, thiết bị y tế, năng lượng mới

và trong các lĩnh vực khác Trong sản xuất nông nghiệp, Israel đã chứng minh được văn hóasáng tạo của mình với mô hình Kibbutz Mô hình là kết tinh của hệ thống giáo dục và cácnông trang thực hiện, đóng góp lớn trong “cú nhảy vọt” của nền kinh tế Israel Trong mô hình,người dân đã kết hợp hệ thống tưới tiêu nhỏ giọt và giải pháp vi tưới vào cộng đồng nôngnghiệp Kibbutz, làm tăng 50% sản lượng cây trồng trong khi lượng nước tưới tiêu giảm đến40% Nhờ vậy, Israel có thể đáp ứng được 95% nhu cầu lương thực của đất nước Mô hìnhvẫn được tiếp tục sử dụng đến ngày nay, tính đến năm 2021, cả đất nước Israel có trên dưới

300 Kibbutz với trung bình có từ 40 đến 1.000 xã viên trong mỗi cộng đồng Không chỉ trongsản xuất nông nghiệp mà Israel còn thành công trong việc chuyển mình “từ một nền kinh tếlạc hậu, bán tập trung thành một siêu cường công nghệ cao” (The Economist, 2010) Tronggiai đoạn từ 1990 đến nay, Israel liên tục có những phát minh đổi mới, đóng góp trong sự pháttriển khoa học - công nghệ của thế giới Với sự tăng trưởng ổn định, đến nay đã có 1.500 công

ty hoạt động trong lĩnh vực y tế, phát triển lên các thiết bị sáng tạo như Laser y tế, điều trị từ

xa, công nghệ phẫu thuật thông minh và những thiết bị y tế khác Bên cạnh đó, Israel còn nổitiếng với những phát minh đóng góp cho ngành công nghệ quốc phòng như hệ thống phòngthủ Trophy, vòm sắt, tia sắt, đây đều là thiết bị quân sự giúp Israel duy trì sự sinh tồn của đấtnước Những thành công trên là niềm tin để người dân quốc gia luôn tự hào khẳng định rằng:

“Sáng tạo là tài nguyên của Israel”

Thứ hai, giáo dục tại Israel được đánh giá là một trong những hệ thống giáo dục tốt vàhiệu quả nhất trên thế giới Áp dụng phương pháp kết hợp giữa lý thuyết và thực tiễn, giúphọc sinh phát triển tư duy sáng tạo, kỹ năng lãnh đạo, kỹ năng giải quyết vấn đề và nhiều kỹnăng khác nhằm đóng góp vào sự phát triển của kinh tế đất nước Kể tên đến Tel AvivUniversity,Technion Israel Institute of Technology, Hebrew University of Jerusalem đều lànhững ngôi trường nổi tiếng lâu đời và giữ vững trong top các trường đại học trên thế giới

Các trường học và các trung tâm đào tạo kinh doanh hàng đầu tại Israel cung cấp các chươngtrình giáo dục kinh doanh đẳng cấp thế giới, thu hút những sinh viên và học giả tài năng từkhắp nơi trên thế giới Nhờ vậy, học sinh sinh viên luôn có thể đưa ra những phát minh đổimới và sáng tạo, đóng góp quan trọng trong sự phát triển các ngành công nghệ, khoa học, y tế,năng lượng mới và nhiều lĩnh vực khác Theo số liệu của tổ chức OECD vào năm 2021,49,7% người dân Israel trong độ tuổi từ 25 - 34 có trình độ học vấn cao, xếp hạng thứ 9 trongcác nước OECD.

Biểu đồ 03 Trình độ học vấn trong độ tuổi 25 - 34 của Israel và các nước OECD trong

giai đoạn 2000 - 2020 (đơn vị: % dân số)

Nguồn: OECD Data (2020)Giáo dục Israel luôn định hướng và khuyến khích học sinh tham gia vào các đơn vịquân đội Môi trường quân đội chính là minh chứng và chất xúc tác cho tinh thần sáng tạo củaIsrael, cung cấp đủ điều kiện giúp người học chứng tỏ năng lực của bản thân và xây dựng vănhóa con người Israel Xây dựng tinh thần “chutzpah” - nghĩa là “táo bạo, gai góc, trắng trợn,thần kinh, vô liêm sỉ mà không ngôn từ nào có thể miêu tả chính xác” Tinh thần này chochúng ta cái nhìn sâu sắc hơn về lối tư duy độc lập, tầm nhìn sâu rộng và sự bất phục tùng, tất

cả đều là yếu tố nuôi dưỡng tinh thần khởi nghiệp của giới doanh nhân Khi tham gia nghĩa vụtại Israel, sinh viên luôn được cung cấp đầy đủ các cơ sở vật chất và kỹ thuật để thúc đẩy quátrình tìm tòi và nghiên cứu Do vậy, môi trường quân đội được coi là nguồn gốc cho nhữngphát minh đột phá mang tính thời đại Văn hóa giáo dục giúp cho người dân Israel có pháttriển tư duy đổi mới để bắt đầu những công việc kinh doanh, tạo ra các sản phẩm và dịch vụđột phá

Thứ ba, tinh thần khởi nghiệp được coi là một nguồn lực quan trọng để thúc đẩy sựphát triển kinh tế Tinh thần được bắt nguồn từ giáo dục và nền văn hóa khoan dung mà ởIsrael gọi là “thất bại có tính xây dựng” hay “thất bại thông minh” Một quốc gia bao dung với

sự thất bại được thể hiện qua sự hỗ trợ từ Chính phủ và phi Chính phủ Chính phủ Israel đã cónhững chính sách luật bảo hộ phá sản và chính sách hỗ trợ kinh phí và đầu tư tài chính cho các

doanh nghiệp khởi nghiệp Kể từ đầu những năm 1990 ngành đầu tư mạo hiểm của Israel đãphát triển nhanh chóng với khoảng 70 quỹ đầu tư mạo hiểm đang hoạt động, trong đó có 14văn phòng quỹ đầu tư quốc tế Các trung tâm và hội đồng tư vấn hiệu năng cũng được thànhlập để giúp đỡ những nhà khởi nghiệp tìm kiếm sự đầu tư, tài trợ và trợ giúp về kỹ thuật Theo

số liệu của PwC & Start-Up Nation Central 2018, thống kê tổng vốn đầu tư mạo hiểm củaIsrael là khoảng 6 tỷ USD Với dân số năm 2018 là 8,9 triệu người, Israel được ghi nhận làquốc gia đứng đầu trong ngành đầu tư mạo hiểm với vốn đầu tư bình quân đầu người là 674USD Nhờ tinh thần không sợ thất bại và các chính sách của Nhà nước mà người dân Israel đãthành công với các ý tưởng khởi nghiệp độc đáo, phát triển các công nghệ mới và tạo ra nhữngsản phẩm, dịch vụ mang tính quan trọng trên toàn cầu Các lĩnh vực như Khoa học công nghệ,

Y tế, Kinh doanh và Ẩm thực được khởi xướng bởi các nhà khởi nghiệp ở Israel Tính đếnnăm 2020, Israel vẫn tiếp tục trở thành trung tâm khởi nghiệp công nghệ lớn với 200 công tykhởi nghiệp mỗi năm Cùng với câu chuyện chuyện công nghệ của Israel là sự gia tăng vềlượng tiền toàn cầu đổ về các công ty và các trung tâm khởi nghiệp tại Israel bao gồm các địađiểm khởi nghiệp hay dòng tiền đầu tư nổi tiếng nhất thế giới Israel luôn không ngừng nỗ lựctìm kiếm những cơ hội mới, vực dậy những dự án khởi nghiệp thất bại và phát triển tinh thầnkhởi nghiệp của người dân Theo thống kê năm 2020 của The Israel Venture Capital ResearchCenter, Israel phát triển 9.538 công ty khởi nghiệp đồng nghĩa với cứ 967 người thì phát triểnmột doanh nghiệp Tinh thần khởi nghiệp đã trở thành một phần văn hóa của Israel và vẫnđang được đào tạo, cổ vũ ở nhiều quốc gia khác trên thế giới

Thứ tư, sự đa dạng văn hóa và tôn giáo cũng góp phần tạo nên thần kỳ kinh tế Israel.Với tỉ lệ dân số hỗn hợp 74,2% Do Thái, 17,8% Hồi giáo, 2,0% Kito giáo, 1,6% Druzze và4,4% còn lại nằm trong số các tôn giáo không được phân loại hay còn gọi là Samaritans, Israelđược coi là nhà của 70 văn hóa và tôn giáo khác nhau Các tôn giáo lớn như Hồi giáo, Do Tháigiáo và Cơ đốc giáo có tầm ảnh hưởng sâu sắc đến mọi lĩnh vực trong đời sống, từ chính trị,

xã hội cho đến kinh tế Tôn giáo đã làm nên lịch sử, văn hóa, kiến trúc và ẩm thực của Israel,đóng vai trò cho sự phát triển kinh tế của đất nước Những điểm đến tâm linh như Bức tườngTây, Đền Western Wall hay những địa điểm quan trọng của Do Thái Giáo đều thu hút đôngđảo khách du lịch đến tham quan tìm hiểu Nhờ đó, ngành du lịch cũng đóng góp vào sự pháttriển kinh tế với khoảng 7% tổng sản phẩm quốc nội của Israel Sự đa dạng văn hoá này tạonên một môi trường đa dạng và giàu có, giúp người dân Israel có những trải nghiệm phongphú và đổi mới trong nhiều lĩnh vực Việc tôn trọng giá trị văn hoá và tôn giáo của người dânphần nào đóng góp thúc đẩy trong lĩnh vực kinh doanh, đầu tư và tạo ra môi trường kinhdoanh đúng mực, đảm bảo người dân thực hiện đạo đức trong kinh doanh và đảm bảo thànhcông bền vững của các doanh nghiệp

2.2.2 Vai trò của yếu tố văn hóa trong thần kỳ kinh tế của Israel

Tinh thần sáng tạo là một yếu tố quan trọng trong quá trình xây dựng "thần kỳ kinh tế"của Israel Nhiều người cho rằng, tinh thần sáng tạo đã giúp đất nước này biến các khó khăncủa chính nó thành một cơ hội để phát triển và trở thành một trong những trung tâm công nghệcủa thế giới Tinh thần sáng tạo ở Israel đã phát triển một số lĩnh vực công nghiệp mới và tăng