(Tiểu luận) đề tài cơ hội và thách thức của việt nam trong tiến trìnhhội nhập quốc tế

Ngày nay, quá trình hội nhập quốc tế đang diễn ra ngày càng nhanh hơn,mạnh hơn dưới sự tác động của nhiều nhân tố, trong đó kinh tế thị trường và sự pháttriển như vũ bão của khoa học côn

HỌC VIỆN NGÂN HÀNG KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

Học phần: KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC - LÊNIN

ĐỀ TÀI:

CƠ HỘI VÀ THÁCH THỨC CỦA VIỆT NAM TRONG TIẾN TRÌNH

HỘI NHẬP QUỐC TẾ

Giảng viên hướng dẫn : Nguyễn Đức Quỳnh

Sinh viên thực hiện : Nhóm 1

Lớp : K24TCE

Hà Nội, ngày 15 tháng 5 năm 2022

MỤC LỤC

I LỜI MỞ ĐẦU 1

II NỘI DUNG 2

1 Khái quát chung về hội nhập quốc tế 2

1.1 Hội nhập quốc tế là gì? 2

1.2 Sự cần thiết của hội nhập quốc tế 2

2 Thực tiễn hội nhập quốc tế ở Việt Nam 3

2.1 Hội nhập kinh tế quốc tế 3

2.2 Hội nhập chính trị 3

2.3 Hội nhập về quốc phòng an ninh 4

3 Cơ hội hội nhập quốc tế 5

3.1 Hội nhập quốc tế thúc đẩy sự phát triển trong lĩnh vực kinh tế 5

3.2 Hội nhập quốc tế thúc đẩy tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa 5

3.3 Hội nhập quốc tế có tác động tích cực đến lao động, việc làm 5

3.4 Hội nhập quốc tế thúc đẩy khoa học và công nghệ 6

3.5 Hội nhập quốc tế góp phần bảo vệ môi trường sinh thái 6

3.6 Hội nhập quốc tế giúp phát triển văn hóa đa phương 7

4 Thách thức, khó khăn 8

4.1 Việt Nam là một nước đang phát triển có trình độ kinh tế thấp 8

4.2 Phải chịu sự ràng buộc của các quy tắc kinh tế 9

4.3 Bảo vệ an ninh quốc gia, giữ gìn bản sắc văn hoá 9

4.4 Tăng trưởng kinh tế đi đôi với xoá đói, giảm nghèo 10

4.5 Nguy cơ đe doạ độc lập dân tộc, chủ quyền quốc gia 10

5 Việt Nam cần làm gì trước những cơ hội và thách thức trong tiến trình hội nhập quốc tế 11

6 Sinh viên cần làm gì để nâng cao hiệu quả hội nhập quốc tế 12

6.1 Vai trò của sinh viên trong quá trình hội nhập quốc tế 12

6.2, Trách nhiệm của sinh viên 13

III KẾT LUẬN 14

TÀI LIỆU THAM KHẢO 15

I LỜI MỞ ĐẦU

Cùng với quá trình toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế là một xu thế khách quan.Đây là một bước đi tất yếu, và Việt Nam cũng không phải là ngoại lệ Đặc biệt, Đạihội X của Đảng đã khẳng định: “Toàn cầu hóa kinh tế tạo ra cơ hội phát triển nhưngcũng chứa đựng nhiều yếu tố bất bình đẳng, gây khó khăn, thách thức cho các quốcgia, nhất là các nước đang phát triển” Việt Nam đã và đang từng bước cố gắng chủđộng hội nhập quốc tế

Chặng đường hơn 30 năm đổi mới và hội nhập quốc tế của Việt Nam từ 1986đến nay là một quá trình đồng hành đầy thử thách, khó khăn Những thành công đạtđược có ý nghĩa lịch sử, tạo tiền đề và động lực để Việt Nam bước vào giai đoạn hộinhập quốc tế sâu rộng và phát triển mạnh mẽ, toàn diện hơn Hội nhập quốc tế là mộtquá trình phát triển tất yếu, do bản chất xã hội của lao động và quan hệ giữa con ngườivới nhau Ngày nay, quá trình hội nhập quốc tế đang diễn ra ngày càng nhanh hơn,mạnh hơn dưới sự tác động của nhiều nhân tố, trong đó kinh tế thị trường và sự pháttriển như vũ bão của khoa học công nghệ là động lực hàng đầu

Trong quá trình hội nhập, nhờ vào những nỗ lực không ngừng của toàn dân và sự chỉđạo tài tình của Đảng và Nhà nước, Việt Nam đã mở rộng được thị trường xuất nhậpkhẩu, thu hút được vốn đầu tư nước ngoài, tiếp thu được khoa học công nghệ tiên tiến,những kinh nghiệm quý báu của các nước kinh tế phát triển và tạo được môi trườngthuận lợi để phát triển kinh tế Tuy nhiên, một vấn để bao giờ cũng có hai mặt đối lập.Bên cạnh những cơ hội thuận lợi thì hội nhập quốc tế cũng đem lại cho Việt Namnhững khó khăn, thách thức Chính vì vậy, nhóm em xin chọn đề tài: “Cơ hội và tháchthức của Việt Nam trong tiến trình hội nhập quốc tế” với mong muốn tìm hiểu rõ bảnchất của quá trình hội nhập quốc tế, từ đó đưa ra một số giải pháp để nâng cao hiệu

quả và liên hệ thực tiễn với sinh viên hiện nay

1

II NỘI DUNG

1 Khái quát chung về hội nhập quốc tế

Hội nhập quốc tế là quá trình liên kết, gắn kết giữa các quốc gia/vùng lãnh thổvới nhau thông qua việc tham gia các tổ chức, thiết chế, cơ chế, hoạt động hợp tácquốc tế vì mục tiêu phát triển của bản thân mỗi quốc gia/vùng lãnh thổ đó và nhằm tạothành sức mạnh tập thể giải quyết những vấn đề chung mà các bên cùng quan tâm.Hội nhập quốc tế theo đúng nghĩa đầy đủ là hội nhập trên tất cả lĩnh vực khác nhaucủa đời sống xã hội

Về bản chất, hội nhập quốc tế chính là một hình thức phát triển cao của hợp tácquốc tế nhằm đạt được một mục tiêu hoặc lợi ích chung nào đó

Hội nhập quốc tế có ba cấp độ chính là: Hội nhập toàn cầu, khu vực và songphương Các phương thức hội nhập này được triển khai trên các lĩnh vực khác nhaucủa đời sống xã hội Cho đến nay, đối với Việt Nam, hội nhập quốc tế được triển khaitrên 3 lĩnh vực chính gồm: Hội nhập kinh tế quốc tế, hội nhập trong lĩnh vực chính trị,quốc phòng, an ninh và hội nhập quốc tế trong lĩnh vực văn hóa - xã hội, giáo dục,khoa học - công nghệ và các lĩnh vực khác

Hội nhập quốc tế là một quá trình tất yếu, có lịch sử phát triển lâu dài và cónguồn gốc, bản chất xã hội của lao động và sự phát triển văn minh của quan hệ giữacon người với con người Trong xã hội, con người muốn tồn tại và phát triển phải cómối liên kết chặt chẽ với nhau Rộng hơn, ở phạm vi quốc tế, một quốc gia muốn pháttriển phải liên kết với các quốc gia khác

Trong một thế giới hiện đại, sự phát triển của khoa học, kỹ thuật, công nghệ vàkinh tế thị trường đòi hỏi các quốc gia phải mở rộng thị trường, hình thành thị trườngkhu vực và quốc tế nhằm thúc đẩy quá trình hội nhập quốc tế

Từ những thập niên cuối của thế kỷ XX cho đến nay, cùng với sự phát triểnmạnh mẽ của khoa học - kỹ thuật đã thúc đẩy sự phát triển vượt bậc các lĩnh vực củađời sống xã hội và xã hội hóa cao của lực lượng sản xuất Quá trình xã hội hóa vàphân công lao động ở mức độ cao đã vượt ra khỏi phạm vi biên giới quốc gia và được

2

quốc tế hoá ngày một sâu sắc Sự quốc tế hoá như vậy thông qua việc hợp tác ngàycàng sâu giữa các quốc gia ở tầm song phương, tiểu khu vực, khu vực và toàn cầu Hội nhập quốc tế đang trở thành xu thế chủ đạo trong sự phát triển của thế giớingay nay Hội nhập quốc tế đã, đang và sẽ chi phối, quyết định toàn bộ các quan hệquốc tế và làm thay đổi cấu trúc toàn cầu, dù cho thế giới vẫn còn tồn tại những bấtđồng và chia rẽ.

2 Thực tiễn hội nhập quốc tế ở Việt Nam

Việt Nam đã thiết lập quan hệ ngoại giao, kinh tế - thương mại với hầu hết cácnước, vùng, lãnh thổ và là thành viên của nhiều tổ chức quốc tế ở khu vực và thế giới.Tính đến năm 2014, Việt Nam có quan hệ ngoại giao với 181 quốc gia, quan hệ kinh

tế - thương mại với trên 230 thị trường nước ngoài, là thành viên tích cực của hơn 70

tổ chức quốc tế và khu vực

Tháng 7/1995, Việt Nam gia nhập ASEAN (Hiệp hội các quốc gia Đông NamÁ); Năm 1996 là thành viên của APEC (Diễn đàn Hợp tác kinh tế Châu Á - Thái BìnhDương); Năm 2000, ký kết Hiệp định Thương mại song phương Việt Nam - Hoa Kỳ;Tháng 1/2007 là thành viên chính thức của WTO (Tổ chức Thương mại Thế giới).Trong thời gian qua, Việt Nam đã tham gia nhiều Hiệp định Thương mại tự do(FTA) khu vực và song phương, như cùng với các nước ASEAN ký FTA giữa ASEANvới Trung Quốc, ASEAN - Hàn Quốc, ASEAN - Nhật Bản Ký FTA song phươngViệt Nam - Nhật Bản, Việt Nam - Liên minh kinh tế Á - Âu Điểm nổi bật hội nhậpkinh tế quốc tế của Việt Nam là tháng 10/2015 Việt Nam đã hoàn tất đàm phán để kýkết Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) vào tháng 02/2016 Đây là mộtHiệp định được kỳ vọng sẽ trở thành một khuôn khổ thương mại toàn diện, có chấtlượng cao và là khuôn mẫu cho các Hiệp định thế kỷ 21

Hội nhập quốc tế đã mở ra một không gian phát triển mới cho nền kinh tế ViệtNam, tranh thủ được môi trường quốc tế thuận lợi để tập trung phát triển kinh tế - xãhội

Tháng 4 năm 1976 Quốc hội Việt Nam chính thức trở thành thành viên của

3

IPU(Liên minh nghị viện thế giới) Với uy tín và vị thế của Việt Nam, Nghị viện cácnước đã bầu đại diện của Quốc hội nước ta làm Phó Chủ tịch IPU - đại diện cho Nhómnước châu Á - Thái Bình Dương (nhiệm kỳ 2010-2011) và Ủy viên Ban chấp hànhIPU (nhiệm kỳ 2007-2011) Điều đó đã khẳng định những thành tựu quan trọng tronghoạt động đối ngoại của Quốc hội nước ta trong quá trình hội nhập quốc tế và mở rộngquan hệ đối ngoại.

Tháng 9/1977 Việt Nam trở thành thành viên thứ 149 của Liên hợp quốc - tổchức quốc tế rộng nhất hành tinh.Trong chặng đường ấy, Việt Nam từ một nước nhỏ,chỉ biết đến chiến tranh đói nghèo, đã vươn lên trở thành một trong những quốc gia điđầu trong việc thực hiện các Mục tiêu phát triển Thiên niên kỷ mà Liên hợp quốc đề

ra, được bạn bè quốc tế đánh giá cao.Bên cạnh đó Đảng cộng sản Việt Nam đã thamgia vào nhiều đảng phái chính trị, tăng cường hợp tác, giúp đỡ lẫn nhau

Trong một thế giới ngày càng phụ thuộc lẫn nhau, an ninh của Việt Nam khôngthể tách rời an ninh khu vực nói riêng và an ninh của thế giới nói chung Hợp tác quốcphòng là một trong những yếu tố quan trọng để duy trì hòa bình, ổn định trong khuvực và trên thế giới đồng thời cũng là một yếu tố quan trọng để thực hiện các mục tiêuquốc phòng của Việt Nam Chính vì vậy, Việt Nam chủ trương mở rộng đối ngoạiquốc phòng, tham gia ngày càng tích cực vào các hoạt động hợp tác quốc phòng, anninh của khu vực và của cộng đồng quốc tế

Việt Nam cùng với các nước trao đổi các đoàn quân sự, chia sẻ thông tin, kinhnghiệm; hợp tác huấn luyện, đào tạo, giải quyết các vấn đề nhân đạo… Đến nay, ViệtNam đã có quan hệ quốc phòng chính thức với 65 nước trong đó có các cường quốctrên thế giới; đã thiết lập tùy viên quốc phòng tại 31 nước và đã có 42 nước thiết lậptùy viên quốc phòng tại Việt Nam

Việt Nam đã nỗ lực trong việc tăng cường, mở rộng và làm sâu sắc thêm cácquan hệ đối ngoại của ASEAN, cùng phấn đấu vì hòa bình, ổn định và hợp tác pháttriển ở khu vực Việt Nam tham gia các cơ chế hợp tác của ASEAN như ARF.ADMM, ADMM+, MACOSA…, cùng các nước Đông Nam Á khác ký Hiệp ước khuvực Đông Nam Á không có vũ khí hạt nhân (SEANWFZ) Việt Nam cũng tham dựvới vai trò quan sát viên các cuộc tập trận chung với các nước trên thế giới điển hình

4

KTCT- NHỮNG ĐẶC TRƯNG KINH TẾ THỊ…

kinh tếchính trị 100% (27)

20

KINH TẾ CHÍNH TRỊ HỌC VIỆN NGÂN…

-kinh tếchính trị 98% (49)

53

KINH TẾ CHÍNH TRỊ HỌC VIỆN NGÂN…

-kinh tếchính trị 96% (371)

83

BÀI TẬP THỰC HÀNH CHƯƠNG 2 - KINH…

kinh tếchính trị 97% (65)

24

Phân tích cạnh tranh giữa Coca và Pepsi

kinh tếchính trị 100% (12)

8

PHÂN TÍCH HÀNG HÓA SỨC LAO ĐỘNG

kinh tếchính trị 93% (44)

19

như cuộc tập trận lớn nhất châu Á mang tên “Hổ mang vàng”.

3 Cơ hội hội nhập quốc tế

Việt Nam, với tư cách là một nước đang phát triển, lại có quan hệ kinh tế đadạng với nhiều nước thuộc cả nhóm phát triển và đang phát triển, hoàn toàn có thể tậndụng xu hướng này, tham gia vào các tập hợp lực lượng kinh tế mới để đẩy mạnh tăngtrưởng kinh tế quốc gia Thông qua các thể chế này Việt Nam tiếp tục có phạm vi hoạtđộng đối ngoại rộng Cụ thể, việc tham gia vào các cơ chế đa phương trong khu vực

đã giúp tiếng nói của Việt Nam có trọng lượng hơn, đồng thời lợi ích quốc gia đượcđảm bảo tốt hơn đặc biệt khi lợi ích đó gắn với lợi ích của khu vực

Nhờ hội nhập, Việt Nam đã mở rộng thị trường cho xuất, nhập khẩu hàng hóa,dịch vụ; thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài, các nguồn vốn, thành tựu khoa học –công nghệ, để đạt được những thành tựu phát triển như những năm qua

Hiện nay, Cách mạng khoa học - công nghệ phát triển mạnh mẽ, nhất là cuộcCách mạng công nghiệp lần thứ tư tạo điều kiện hình thành và phát triển kinh tế trithức ở nhiều quốc gia, khu vực; tạo cơ hội hợp tác, giao lưu trong tìm kiếm, tiếp thunhững thành tựu khoa học - công nghệ hiện đại, tạo nguồn lực phát triển kinh tế Toàncầu hóa làm cho thị trường thế giới ngày nay càng rộng lớn về quy mô, hoàn thiện về

cơ chế hoạt động

Từ những cơ hội đó cán bộ, đảng viên của chúng ta có điều kiện để học hỏi,tiếp thu, trao đổi, nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, ngoại ngữ, tin học, kinhnghiệm quản lý, nguồn vốn của thế giới, đặc biệt là những tri thức để phát triển nềnkinh tế số, tham gia chuỗi cung ứng sản phẩm toàn cầu Qua đó, Việt Nam có cơ hội

mở rộng, phát triển tiến trình công nghiệp hóa-hiện đại hóa

Phân công lao động quốc tế cho phép các quốc gia khai thác lợi thế của mìnhkhi tham gia thị trường thế giới Vì thế hội nhập quốc tế cho phép các Việt Nam xuấtkhẩu được nhiều lao động ra nước ngoài Đây được coi là cơ hội để thu về nguồnngoại tệ lớn tăng thu nhập, đồng thời cải thiện đời sống dân cư, giải quyết việc làm và

5

đào tạo được lực lượng lao động có chuyên môn tốt cho công cuộc xây dựng đất nước.Lĩnh vực lao động và xã hội ở nước ta đã được Đảng và Nhà nước tích cực, chủđộng tham gia và thực hiện các cam kết quốc tế như công ước quốc tế về lao động,việc làm, người khuyết tật, phụ nữ, trẻ em, tham gia các hiệp định thương mại tự doCPTPP, EVFTA và tham gia vào các tổ chức đa phương, khu vực như hội đồng quảntrị của tổ chức lao động quốc tế ILO, cộng đồng văn hóa xã hội ASEAN Sự tham giavào các hiệp định thương mại tự do như CPTPP, EVFTA và các thỏa thuận hợp tác laođộng song phương đã mở rộng cơ hội việc làm cả trong nước và ngoài nước.Bên cạnh đó, cuộc Cách mạng Công nghiệp lần thứ tư đang làm thay đổi mạnh

mẽ phương thức sản xuất và chế tạo dẫn đến nhu cầu lao động có kỹ năng, trình độcao tăng mạnh Công nghệ mới cũng sẽ thay thế nhiều việc làm cũ đồng thời tạo nênnhiều việc làm mới Người lao động trong nước, nhất là những lao động có trình độ,tay nghề sẽ có điều kiện tiếp cận với thị trường lao động rộng lớn hơn cả trong nước

và quốc tế

Tiếp cận nhanh và khách quan tới những tiến bộ khoa học và công nghệ của thếgiới, tạo điều kiện thuận lợi cho việc chuyển giao, mua bán công nghệ, rút ngắnkhoảng cách về khoa học và công nghệ với các nước trong khu vực và quốc tế

Có điều kiện tranh thủ khai thác các nguồn lực từ nước ngoài (tài chính, thôngtin, nhân lực, cơ sở vật chất kỹ thuật, khoa học và công nghệ) để phát triển tiềm lựckhoa học và đổi mới công nghệ trong nước

Có điều kiện tiếp cận đa dạng tới các hình thức cạnh tranh lành mạnh, hìnhthức đào tạo tiên tiến để phát triển đội ngũ các nhà khoa học và cán bộ quản lý khoahọc và công nghệ

Kể từ khi tiến hành hội nhập kinh tế quốc tế, chúng ta có điều kiện nhập khẩunhững trang thiết bị, công nghệ tiên tiến, những sản phẩm thân thiện với môi trường,đồng thời nâng cao sức cạnh tranh, nâng cao chất lượng sản phẩm, thúc đẩy nền kinh

tế đất nước phát triển, tạo điều kiện thuận lợi thực thi các giải pháp bảo vệ môi trường.Nhờ dòng đầu tư trực tiếp của nước ngoài, Việt Nam được tiếp cận với công nghệ tiên

6

tiến, hiện đại, “xanh” và “thân thiện” hơn với môi trường, ít gây ô nhiễm và sử dụngnguyên liệu hiệu quả hơn trong quá trình sản xuất.

Trên thực tế, với sự trợ giúp của quốc tế đã có một số dự án sản xuất sạch đượcthực hiện thành công tại Việt Nam Nó chứng minh hiệu quả và lợi ích cho doanhnghiệp thông qua giảm chi phí đầu vào, nâng cao hiệu quả sản xuất đồng thời bảo vệmôi trường

Việc mở rộng, đa dạng hóa, đa phương hóa quan hệ đối ngoại đã tạo điều kiệnthúc đẩy giao lưu văn hóa giữa nước ta với các quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới,với những quy mô, tầm mức khác nhau Nhiều hoạt động, như ngày/tuần/tháng vănhóa Việt Nam, biểu diễn nghệ thuật, lễ hội văn hóa - du lịch, chiếu phim, triển lãmsách, ảnh, sản phẩm văn hóa - nghệ thuật, hội thảo, xúc tiến, quảng bá du lịch nhằmgiới thiệu hình ảnh đất nước, con người Việt Nam liên tục được tổ chức ở nhiều quốcgia và vùng lãnh thổ trên thế giới Các hoạt động giao lưu văn hóa, văn hóa đối ngoạiđược Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch chủ trì, phối hợp với Bộ Ngoại giao và các bộ,ngành, địa phương liên quan, các cơ quan truyền thông đại chúng, các tổ chức đốingoại nhân dân, các đại sứ quán Việt Nam ở nước ngoài tổ chức đã đem lại sự thấuhiểu, cảm mến, thân thiện, để lại ấn tượng đẹp đối với cộng đồng quốc tế, tạo tiền đề,điều kiện để nhiều quốc gia, tổ chức trên thế giới mong muốn, tích cực đẩy mạnh giaolưu, hợp tác với nước ta

Tại các tổ chức như: Tổ chức Du lịch thế giới của Liên hợp quốc (UNWTO),Quỹ Văn hóa dân gian quốc tế (IGF), Tổ chức Triển lãm thế giới (BIE), Tổ chức Sởhữu trí tuệ quốc tế (WIPO), Tổ chức Văn hóa - Giáo dục và Khoa học của Liên hợpquốc (UNESCO), Chương trình phát triển của Liên hợp quốc (UNDP)…, đại diện ViệtNam đã thể hiện được sự năng động, tinh thần trách nhiệm, đóng góp một số sángkiến được ghi nhận, góp phần nâng cao vị thế đất nước Không chỉ tổ chức ở nướcngoài, các cơ quan văn hóa còn chủ động phối hợp tổ chức nhiều sự kiện, hoạt độnggiao lưu văn hóa quốc tế ngay tại Việt Nam, để các tổ chức quốc tế, đoàn ngoại giao,nhà văn hóa, nhà báo, nghệ sĩ, doanh nhân, du khách, …có thể tiếp xúc, tương tác vớivăn hóa, con người Việt Nam

7