Lấy thực tế ở Việt nam để chứng minh I.NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ THU HÚT,TẠO LẬP VÀ SỬ DỤNG VỐN Vốn đầu tư là tiền tích lũy của xã hội, của các cơ sở sản xuất kinh doanh, là tiền tiết kiệm c
Trang 1Câu 10: Mối quan hệ giữa tạo lập, thu hút
và sử dụng vốn đầu tư Lấy thực tế ở Việt
nam để chứng minh
I.NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ THU
HÚT,TẠO LẬP VÀ SỬ DỤNG VỐN
Vốn đầu tư là tiền tích lũy của xã hội, của
các cơ sở sản xuất kinh doanh, là tiền tiết kiệm
của nhân dân và tiền huy động từ các nguồn
lực khác được đưa vào sử dụng trong quá trình
tái sản xuất xã hội nhằm duy trì tiềm lực sản
xuất hiện có và tạo ra tiềm lực lớn hơn cho sản
xuất kinh doanh cũng như các hoạt động sinh
hoạt đời sống xã hội
1.Tạo lập vốn đầu tư:
Tạo lập vốn đầu tư bao gồm các hoạt động
sản xuất, kinh doanh của các cá nhân, tâp thể,
doanh nghiệp, chính phủ, … các thành phần
kinh tế,các hoạt động này nhằm tạo ra giá trị
gia tăng cho nền kinh tế và từ đó hình thành nên nguồn tích lũy hay tiết kiệm
Vai trò: Tạo lập vốn đầu tư có trò quan
trọng gián tiếp đến tăng trưởng kinh tế, tạo điều kiện cho quá trình tái sản xuất xã hội; Tạo lập vốn đầu tư là nguồn hình thành nên tiết kiệm, Theo quan điểm của K Max, con đường
cơ bản và quan trọng về lâu dài để tái sản xuất
mở rộng là phát triển sản xuất và thực hành tiết kiệm ở cả trong sản xuất và tiêu dùng Hay nói cách khác nguồn lực cho đầu tư tái sản xuất mở rộng chỉ có thể được đáp ứng do sự gia tăng sản xuất và tích lũy của nền kinh tế; đầu tư có tác động trực tiếp làm tăng tổng sản lượng quốc dân tức là có tác động trực tiếp đến tăng trưởng kinh tế
Các phương pháp tạo lập vốn đầu tư:
Đứng trên góc độ vĩ mô có thể tạo lập vốn
đầu tư thông qua tổng sản phẩm quốc dân, tổng sản phẩm quốc dân tăng sẽ là điều kiện
Trang 2trực tiếp để tăng tích lũy Đây là kênh tạo lập
có vai trò rất quan trọng trong việc tạo ra tích
lũy cho nền kinh tế Sở dĩ nó có vai trò quan
trọng như vậy là vì nó tác động trực tiếp đến
tích lũy của một quốc gia, tổng sản phẩm quốc
dân sau khi trừ đi tiêu dùng sẽ là phần tích lũy
của nền kinh tế Như vậy ta có thể tăng tích
lũy thông qua hai cách Thứ nhất: với điều
kiện tổng sản phẩm quốc dân không đổi thì
tích lũy chỉ được tăng lên khi tiêu dùng giảm
Thứ hai: với điều kiện tổng sản phẩm quốc
dân thay đổi thì khi tổng sản phẩm quốc dân
tăng lên thì tích lũy trong nền kinh tế sẽ tăng
với mức tiêu dùng cố định, hoặc tiêu dùng
tăng nhưng tốc độ tăng nhỏ hơn tốc độ tăng
tích lũy Như vậy tạo lập qua tổng sản phẩm
quốc dân sẽ tạo lập được lượng vốn lớn về mặt
chất cũng như lượng, vì thế nhiệm vụ đặt ra là
nên phát huy vai trò của kênh tạo lập này để có
thể thực hiện được các mục tiêu cho đầu tư
tăng trưởng và phát triển kinh tế.Đứng trên góc độ vi mô có thể tạo lập vốn đầu tư thông
qua các doanh nghiệp, các cá nhân và hộ gia đình Các nhân tố kinh tế này sẽ trực tiếp tham gia vào quá trình sản xuất kinh doanh và sẽ trực tiếp tạo ra giá trị gia tăng cho nền kinh tế, tức là tích lũy của nền kinh tế sẽ tăng lên Thực tế ngày càng cho thấy vai trò của các nhân tố này ngày càng quan trọng trong việc tạo lập vốn, các nhân tố này sẽ là điều kiện cơ bản và lâu dài cho việc tạo lập các nguồn vốn một cách bền vững
2.Thu hút vốn đầu tư:
Thu hút vốn đầu tư bao gồm các hoạt động, biện pháp và chính sách nhằm đưa nguồn vốn
từ tích lũy trong nền kinh tế sang đầu tư
Các nhân tố ảnh hưởng tới thu hút đầu tư:
Thứ 1:việc bỏ vốn của nhà đầu tư sẽ phụ
thuộc nhiều vào môi trường đầu tư, vì vậy môi
Trang 3trường đầu tư có một vị trí vô cùng quan
trọng môi trường đầu tư là tổng hòa các yếu
tố bên ngoài liên quan đến hoạt động đầu tư
Mọi hoạt động đầu tư suy ra cho cùng là để
thu lợi nhuận, vì thế môi trường đầu tư hấp
dẫn phải là một môi trường có hiệu quả đầu tư
cao, mức độ rủi ro thấp Điều này lại chịu ảnh
hưởng bởi nhiều nhân tố như: chính sách, cơ
chế ưu đãi đầu tư của địa bàn được đầu tư,
điều kiện phát triển về kết cấu hạ tầng, mức độ
hoàn thiện về thể chế hành chính – pháp lý,
khả năng ổn định về mặt chính trị-xã hội, độ
mở cửa nền kinh tế, sự phát triển của hệ thống
thị trường… Các nhân tố trên có mối quan hệ
tác động qua lại lẫn nhau, vì vậy để nâng cao
chất lượng và hiệu quả của môi trường đầu tư
nhât thiết phải quan tâm xử lý đồng bộ các yếu
tố ảnh hưởng trênThứ hai: mức độ phát triển
về quản lý kinh tế vĩ mô, chất lượng cung cấp
dịch vụ phục vụ cho hoạt động sản xuất và
kinh doanh, mức độ cạnh tranh của thị trường trong nước cũng ảnh hưởng đến quá trình thu hút vốn đầu tư Mức độ phát triển về quản lý kinh tế vĩ mô thấp dẫn đến các hiện tượng lạm phát cao, nợ nước ngoài nhiều, tham nhũng, thủ tục hành chính rườm rà, tăng trưởng kinh
tế thấp, …là nguyên nhân tiềm ẩn gây nên khủng hoảng Chất lượng dịch vụ cơ sở hạ tầng kém ảnh hưởng trực tiếp tới sự vận hành các hoạt động sản xuất kinh doanh cũng như đời sống của các nhà đầu tư nước ngoài, khiến tăng chi phí sản xuất, chất lượng sản phẩm không cao Chất lượng các dịch vụ khác như cung ứng lao động, tài chính cũng là những yếu tố rất cần để thu hút các nhà đầu tư nước ngoài Tính cạnh tranh của các nước chủ nhà
sẽ giảm được rào cản đối với đầu tư nước ngoài, các nhà đầu tư có thể lựa chọn lĩnh vực đầu tư để phát huy lợi thế so sánh của mình
Bên cạnh đó, môi trường luật pháp và chính
Trang 4sách đầu tư là một trong những điều đầu tiên
mà các nhà đầu tư quan tâm khi lựa chọn thị
trường đầu tư Bởi quá trình đầu tư liên quan
đến rất nhiều lĩnh vực hoạt động trong một
thời gian dài, nên cần một môi trường pháp lý
ổn định và có hiệu lực là một yếu tố quan
trọng để quản lý và thực hiện đầu tư một cách
có hiệu quả Môi trường này bao gồm các
chính sách, qui định, luật cần thiết đảm bào sự
nhất quán, không mâu thuẫn, chồng chéo nhau
và có tính hiệu lực cao
Vai trò Cũng như tạo lập vốn đầu tư thu hút
vốn đầu tư có vai trò quan trọng đến tăng
trưởng kinh tế, tuy nhiên tác động của nó cũng
là gián tiếp, nó không trực tiếp tiến hành đầu
tư mà nó thu hút các nguồn tích lũy trong nền
kinh tế tạo thành vốn đầu tư, vốn đầu tư là yếu
tố quan trọng cho việc thực hiện hoạt động đầu
tư làm cho nền kinh tế tăng trưởng
Nếu không có hoạt động thu hút vốn thì nguồn tích lũy trong nền kinh tế không được đưa vào sử dụng, điều này dẫn đến tình trạng không có nguồn vốn đầu tư tái sản xuất xã hội
và tất yếu là nền kinh tế sẽ không tăng trưởng Mặt khác nếu không có hoạt động thu hút vốn thì việc tạo lập vốn đầu tư sẽ không còn ý nghĩa gì nữa, vì vậy thu hút vốn đầu tư là cơ
sở cho tạo lập và là điều kiện cho sử dụng vốn đầu tư
3.Sử dụng vốn đầu tư:
Sử dụng vốn đầu tư bao gồm các hoạt động phân bổ, quản lý và giám sát quá trình chuyển biến của vốn từ hình thái tiền tệ sang hình thái vật chất dưới dạng các kết quả đầu tư nhằm phục vụ trực tiếp cho quá trình tái sản xuất và tái sản xuất mở rộng của nền kinh tế
Vai trò:Cơ chế phân bổ vốn, cơ chế quản lý
và giám sát hoạt động đầu tư sẽ có ảnh hưởng trực tiếp và cơ bản đến hiệu quả đầu tư và chất
Trang 5lượng tăng trưởng của mỗi quốc gia Cơ chế
phân bổ vốn hiểu quả sẽ giúp cho quá trình
điều tiết vốn đến được đúng địa chỉ thực sự
nhu cầu sử dụng vốn, giúp nền kinh tế chuyển
dịch vốn từ nơi dư thừa sang nơi thiếu, từ nơi
sử dụng kém hiểu quả sang nơi hiệu quả hơn
Cơ chế quản lý công khai và minh bạch sẽ
giúp cho quá trình giám sát thực hiện đầu tư
được thực hiện triệt để và từ đó sẽ góp phần
nâng cao hiệu quả sử dụng vốn
Chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sử dụng vốn đầu
tư: Phương pháp phân tích hệ số Icor và
Phương pháp phân tích năng suất nhân tố
tổng hợp (TFP)
II MỐI QUAN HỆ GIỮA TẠO LẬP, THU
HÚT VÀ SỬ DỤNG VỐN ĐẦU TƯ
Trong vốn đầu tư, vấn đề tạo lập, thu hút và
sử dụng vốn luôn là vấn đề trọng tâm được
nhà nước và các doanh nghiệp rất quan tâm
Giữa tạo lập, thu hút và sử dụng luôn tồn tại mối quan hệ hữa cơ, không một yếu tố nào có thể tách rời với các yếu tố còn lại Việc nắm bắt được mối quan hệ giữa chúng là một bài toàn khó, một yêu cầu bức thiết đối với các nhà kinh tế
1 Tính thuận chiều trong mối quan hệ giữa tạo lập, thu hút và sử dụng vốn đầu tư:
Xét trong tiến trình hoạt động và chu chuyển của luồng vốn, giữa việc tạo lập, thu hút và sử dụng vốn đầu tư luôn có mối quan hệ thuận chiều xuyên suốt
Quá trình tạo lập vốn tạo nên nguồn tích lũy trong nền kinh tế, đây là nguồn gốc của vốn đầu tư, muốn có vốn đầu tư thì phải có nguồn tích lũy này Để nguồn tích lũy này có thể đưa vào sử dụng thì phải có một công cụ trung gian làm nhiệm vụ đưa tiền từ tích lũy sang đầu tư, đó chính là hoạt động thu hút vốn, như vậy trong mối quan hệ này tạo lập vốn là điều
Trang 6kiện tiên quyết cho thu hút vốn và thu hút vốn
là cơ sở cho việc sử dụng vốn Tính thuận
chiều này tạo nên sự liên kết chặt chẽ giữa các
giai đoạn tạo lập, thu hút và sử sụng vốn với
nhau và đảm bảo tính lưu thông của nguồn vốn
đầu tư Với nguồn vốn tạo lập càng lớn, trong
điều kiện môi trường đầu tư lý tưởng thì việc
thu hút nhiều các nguồn vốn sẽ đem lại hiệu
quả cao trong sử dụng vốn Tuy nhiên giữa tạo
lập, thu hút và sử dụng vốn lại thường vấp
phải các trở ngại về năng lực đầu tư, môi
trường đầu tư, rủi ro tài chính… trong các hoạt
động của nguồn vốn Điều này đã gây nên xu
hướng giảm dần về lượng vốn đầu tư trong
suốt quá trình tạo lập, thu hút và sử dụng vốn
đầu tư
Tạo lập là điều kiện tiên quyết cho việc thu
hút vốn đầu tư:
Theo lý thuyết thì tạo lập bao gồm các hoạt
động sản xuất kinh doanh để tạo ra tích lũy
cho nền kinh tế, mà như chúng ta đã biết đối tượng của thu hút vốn đầu tư chính là nguồn tích lũy của nền kinh tế, thu hút đưa tích lũy trong nền kinh tế sang đầu tư, vì thế tạo lập chính là điều kiện tiên quyết cho việc thu hút vốn đầu tư
Việc thu hút vốn đầu tư bị ảnh hưởng trực tiếp bởi kết quả của tạo lập vốn Nếu hoạt động sản xuất kinh doanh tốt sẽ tạo ra giá trị gia tăng cao và tích lũy của nền kinh tế sẽ tăng
và điều này tạo điều kiện thuận lợi cho việc thu hút vốn đầu tư và ngược lại Các biện pháp
và chính sách thu hút vốn đầu tư sẽ không có hiệu quả nếu như nền kinh tế không có tích lũy hay rõ hơn là việc sản xuất kinh doanh của nền kinh tế không tạo ra giá trị gia tăng
Tạo lập vốn chính là phương thức để tạo ra
sự tăng trưởng và phát triển đối với nền kinh
tế Trên thị trường Vốn, có rất nhiều phương thức để tạo lập vốn ( hay còn gọi là phương
Trang 7thức tài trợ vốn) mà nhà nước và các doanh
nghiệp có thể tiếp cận và khai thác như: Sự tạo
lập vốn ban đầu có thể và trước hết là dựa vào
thị trường tài chính,thu hút vốn qua góp vốn
cổ phần ( phát hành cổ phiếu) hay đi vay (phát
hành trái phiếu, vay ngân hàng ) Sau đó, do
gắn liền với sản xuất kinh doanh, vốn và các
quỹ tiền tệ khác được bổ sung, tái tạo thông
qua việc phân phối doanh thu tiêu thụ sản
phẩm, lập các quỹ bù đắp ( như quỹ khấu hao
tài sản cố định, quỹ bù đắp vốn lưu động) và
tạo lập các quỹ từ lợi nhuận Mỗi quỹ tiền tệ
trong doanh nghiệp đều có mục đích nhất
định, nhưng tính chất chung của chúng là gắn
liền với sản xuất kinh doanh, chi dùng cho
mục đích sản xuất kinh doanh và phần tiêu
dùng để hình thành thu nhập của những người
tham gia sản xuất kinh doanh ở doanh nghiệp
Từ rất nhiều phương thức tạo vốn đó nguồn
vốn được tạo ra là rất lớn Tuy nhiên lượng
vốn thu hút được thì lại thấp hơn so với nguồn vốn tạo lập Mặc dù có nhiều phương thức khác nhau để tiếp cận các nguồn vốn dầu tư, nhưng các doanh có thu hút được vốn hay không lại phụ thuộc vào việc các doanh nghiệp
đó có hội đủ các điều kiện cần thiết để vay vốn hay không và có nhận được sự tin tưởng từ phía các nhà tài trợ vốn hay không Trong đó
có các điều kiện cần thiết để vay vốn bao gồm: năng lực tài chính như khả năng huy động vốn lớn, có khả năng trả nợ cao, khả năng thanh toán tiện lợi nhanh chóng, cân đối thu chi tốt, phân phối lợi nhuận hiệu quả …; năng lực kinh doanh như kỹ năng bán hàng chuyên nghiệp, khả năng phân phối sản phẩm rộng, marketing hiệu quả cao; năng lực quản lý như đáp ứng tối dịch vụ khách hàng, quản trị nhân
sự hợp lý …; năng lực hoạt động như khả năng nghiên cứu tìm thị trường mới, xây dựng
Trang 8chiến lược cạnh tranh, dự báo đánh giá được
các cơ hội đầu tư …
Thu hút vốn đầu tư là cơ sở cho việc sử dụng
vốn đầu tư :
Mục đích chính của việc thu hút vốn đầu tư
là đưa tiết kiệm trong nền kinh tế sang đầu tư
Nền kinh tế sử dụng vốn đầu tư để phục vụ
trực tiếp cho quá trình tái sản xuất và tái sản
xuất mở rộng của nền kinh tế, nguồn vốn sử
dụng này không phải từ nguồn nào khác mà
chính là từ nguồn vốn thu hút, mà nếu nói rõ
hơn nếu không có hoạt động thu hút vốn đầu
tư thì sẽ không có việc sử dụng vốn đầu tư và
nền kinh tế sẽ không tăng trưởng
Việc sử dụng vốn đầu tư chịu ảnh hưởng rất
lớn từ việc thu hút vốn đầu tư: những rủi ro tài
chính do sự biến động của thị trường như giá
ngoại tệ lên xuống thất thường, đồng nội tệ
mất giá, thị trường bất động sản thay đổi, tình
trạng trượt giá phi mã, … khiến cho lượng vốn
thu hút được không như mong đợi dẫn đến việc sử dụng vốn sẽ gặp nhiều khó khăn trong khâu phân bổ, quản lý và giám sát vốn, và đặc biết là khâu phân bổ vốn, từ đó ảnh hưởng trực tiếp và cơ bản đến hiệu quả đầu tư và chất lượng tăng trưởng của mỗi quốc gia
Xét trên tổng thể một quốc gia, việc thu hút được một lượng vốn lớn chưa đảm bảo được tính hiệu quả trong sử dụng lượng vốn đó Bởi
vì khi đó các vấn đề cơ sở hạ tầng, nhân lực, thủ tục hành chính và sự đồng bộ của thị trường lại trở thành những thách thức đối với việc tăng hiệu quả thực tế của việc sử dụng vốn đầu tư Đồng thời sự lỏng lẻo cũng như tiêu cực trong công tác quản lý nguồn vốn của nhà nước thương dẫn đến tình trạng thất thoát, lãng phí vốn gây ảnh hưởng rất lớn tới hiệu quả sử dụng của đồng vốn bỏ ra cũng như chất lượng dự án thực hiện
Trang 9Đặc biệt là sự chậm trễ trong công tác giải
ngân vốn đầu tư cho các dự án Nguyên nhân
chậm trễ là do bất cập ở nhiều khâu từ vướng
mắc về thủ tục, tư vấn của dự án yếu, khó
khăn trong giải phóng mặt bằng, năng lực nhà
thầu kém, không đảm bảo đủ vốn đối ứng, thời
gian thực hiện các dự án quá dài, năng lực
điều hành của các ban quản lý còn nhiều hạn
chế Xét tầm vi mô, khi vốn thu hút được đầu
tư vào các dự án thì các doanh nghiệp lại
thường chậm trễ trong tiến độ thực hiện, công
việc giải ngân chậm chạp cùng với những
vướng mắc trong công tác đấu thầu khiến cho
hiệu quả của dồng vốn bỏ ra không cao, tỷ lệ
vốn hoạt động có hiệu quả trong tổng nguồn
vốn thu hút được thường thấp
Qua việc phân tích xu hướng trên, ta thấy thu
hút hiệu quả nguồn vốn đóng vai trò đặc biệt
trong tạo lập và sủ dụng vốn có hiệu quả Nó
chính là công cụ hữu hiệu để thực hiện liên kết
giữa tạo lập và mục tiêu sử dụng vốn đầu tư Mối quan hệ chặt chẽ từ việc tạo lập vốn đến thu hút và sử dụng các nguồn vốn cho đầu tư phát triển đã tạo nên sự xuyên suốt trong quá trình lưu thông nguồn vốn đáp ứng sự tăng trưởng và phát triển nền kinh tế
2 Sử dụng hiệu quả vốn đầu tư là cơ sở duy trì sự tăng trưởng kinh tế, đẩy mạnh tạo lập vốn và tăng khả năng thu hút vốn:
Tính hiệu quả của việc sử dụng vốn được thể hiện thông qua các tác động tích cực đến nền kinh tế Cụ thể ở:
Vốn đầu tư được sử dụng hiệu quả góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế…
được thể hiện chủ yếu thông qua chỉ tiêu GDP với sự gia tăng đều đặn của tỷ trọng khu vực phi nông nghiệp, đồng thời với mức suy giảm tỷ trọng của khu vực nông nghiệp ( trong khi giá trị tuyệt đối và quy mô của khu vực nông nghiệp vẫn tăng lên), hay sự tập trung
Trang 10phát triển các vùng có trọng điểm Mức đầu tư
của nền kinh tế cũng như của từng thành phần
trong các năm liên tục tăng Cơ cấu đầu tư tuy
chưa có nhiều biến đổi, nhưng đã có những
dấu hiệu tích cực: phần vốn đầu tư của thành
phần kinh tế nhà nước dần giảm tỷ trọng, thay
vào đó là tỷ trọng vốn của thành phần kinh tế
ngoài nhà nước đang dần tăng lên Điều đó thể
hiện chúng ta đang ngày huy động được nhiều
nguồn lực của đất nước … Ngoài ra chúng ta
còn hình thành cơ cấu vùng kinh tế trọng điểm
của đất nước
Cơ sở hạ tầng được cải thiện đáng kể: giao
thông đường xá cầu cống thuận lơi hơn hiện
đại hơn, hệ thống thông tin liên lạc nhanh
chóng, xã hội được điện khí hóa Khoa học kỹ
thuật ngày càng phát triển: ngày càng nhiều
nghiên cứa cơ bản và nghiên cứa ứng dụng ra
đời khắc phục đắc lực cho kinh tế xã hội
chính vì lý do đó mà năng suất xã hội tăng
nhanh do cơ khí hóa tự động hóa, cách thành tựu khoa học tiên tiến và các phương pháp quản lý hiện đại
Nhờ những kết quả trên mà tăng trưởng kinh
tế đạt tốc độ cao, năm sau cao hơn năm trước;
cơ cấu kinh tế bước đầu chuyển dịch theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa; cơ sở hạ tầng được xây dựng và nâng cấp … Cơ cấu đầu tư đã dịch chuyển theo hướng tích cực, tập trung cho những mục tiêu quan trọng về phát triển kinh tế xã hội; vừa tập trung cho tăng trưởng kinh tế, vừa quan tâm đến phát triển xã hội và xây dựng cơ sỏ hạ tầng; vừa tập trung cho vùng động lực, vừa tăng cho vùng nghèo.Đặc biệt thể hiện ở đời sống nhân dân không ngừng nâng cao.Và chính việc sử dụng hiệu quả vốn đầu tư đã tác động trở lại đối với quá trình tạo lập và thu hút vốn thể hiện như sau: