Mục tiêu cần đạt - Hs cảm nhận được vẻ đẹp của các n/v trong truyện, chủ yếu là n/v anh thanh niên trong công việc thầm lặng, trong cách sống và ~ suy nghĩ, t/cảm trong quan hệ với mọi
Trang 1TIẾT 66 + 67 : LẶNG LẼ SA PA
Nguyễn Thành Long
A Mục tiêu cần đạt
- Hs cảm nhận được vẻ đẹp của các n/v trong truyện, chủ yếu là n/v anh thanh niên trong công việc thầm lặng, trong cách sống và ~ suy nghĩ, t/cảm trong quan hệ với mọi người
- Nắm được chủ đề truyện, hiểu được niềm hạnh phúc của con người trong lao động, rèn kỹ năng phân tích truyện
B Chuẩn bị
- Gv soạn bài, chuẩn bị tư liệu
- Hs chuẩn bị tóm tắt truyện, soạn bài
C Khởi động
1 Kiểm tra : Tóm tắt truyện ngắn “Làng” của Kim Lân
Em có nhớ tên tác phẩm vh nào viết về tình yêu quê hương đ/n ? Hãy nêu ~ nét riêng của truyện ngắn “Làng” so với ~ tác phẩm ấy ?
2 Giới thiệu bài : Giới thiệu về Sa Pa, một nơi nghỉ ngơi du lịch thú vị bởi vẻ đẹp thiên nhiên thơ mộng Nhưng Sa Pa còn hấp dẫn với ~ con người tuyệt vời
D Tiến trình tổ chức các hoạt động
Hoạt động của giáo viên - học sinh Nội dung cần đạt
Trang 21 Trình bày ~ nét chính về tác giả ?
2 Trình bày ~ hiểu biết về tác phẩm ?
(H/c sáng tác, Ngôi kể, điểm nhìn trần thuật,
bố cục, tóm tắt.)
* Ngôi kể : ngôi thứ 3 nhưng tác giả lại đặt
điểm nhìn trần thuật vào n/v ông hoạ sĩ già
mặc dù không dùng ngôi thứ nhất
* Bố cục
- Xe dừng bác lái xe giới thiệu về anh thanh
niên
- Cuộc gặp gỡ giữa anh thanh niên và bác hoạ
sĩ, cô kỹ sư
- Họ chia tay
1 Tác giả
- Chuyên viết truyện ngắn và kí
- Truyện giàu chất thơ, nhẹ nhàng kín đáo mà sâu sắc
- Đề tài trong k/c CMỹ
+ Đấu tranh cách mạng + Xây dựng CNXH
- Sau giải phóng ca ngợi người lđộng mới
2 Tác phẩm
* H/c sáng tác : 1970 Lào Cai thời kỳ thanh niên miền Bắc ba sẵn sàng
* Bố cục
* Chủ đề
* Tóm tắt
Trang 3Cốt truyện đơn giản
N/v trực tiếp – gián tiếp
Hoạt động 2 :
Hs đọc “Một anh TN 27 tuổi
K0 thể nào ngủ lại được”
(3) Anh thanh niên làm công việc gì ? trong
hoàn cảnh nào? Theo em cái gian khổ nhất
trong công việc của anh là gì ? vì sao
Hs đọc
(4) ? Nhưng vì sao anh có thể hoàn thành tốt
nhiệm vụ và vẫn sống vui sống khoẻ trong
h/cảnh ấy ? Phân tích ~ suy nghĩ, quan niệm
của anh về nghề nghiệp, công việc về lý tưởng
trong c/sống ?
Hoạ sĩ hiểu sự luống cuống và việc về trước
một tí của anh thanh niên ntn ? Vì sao ông lại
ngạc nhiên khi bước lên bậc thang đất ?
Trong cuộc nói chuyện gặp gỡ với hoạ sĩ và cô
kĩ sư anh còn hiện lên với ~ nét đẹp nào nữa?
Chi tiết anh về trước hái hoa tặng cô, khi chia
II Phân tích
1 N/v anh thanh niên
* H/cảnh và công việc
- H/cảnh rất khó khăn đặc biệt là sự cô độc
- Công việc đòi hỏi tinh thần trách nhiệm cao
* Phẩm chất
- Ý thức trách nhiệm về công việc và lòng yêu nghề
Cs của anh không cô đơn buồn tẻ còn vì anh
có một nguồn vui khác ngoài công việc - đó là niềm vui đọc sách mà anh thấy như lúc nào cũng có người bạn để trò chuyện
- Sự cởi mở chân thành, rất quí trọng tình cảm của mọi người khao khát gặp gỡ mọi người (Tình thân với bác lái xe, thái độ ân cần chu đáo, tặng tam thất
Trang 4tay nhắc cô quên khăn mùi soa, tặng làn trứng,
không đưa tiễn với lí do sắp đến giờ ốp nói
lên điều gì ?
(7) Tóm lại có thể khái quát về n/v anh thanh
niên ntn ? (về tinh thần, về tình cảm, về cách
sống, về suy nghĩ
Hs khái quát PB ý kiến
-
Chuyển tiết 67
Hoạt động 3
(8) N/v ông hoạ sĩ đóng vai trò gì trong
truyện? Tình cảm và thái độ của ông khi tiếp
xúc và trò chuyện với anh thanh niên ?
ông suy nghĩ gì về nghê nghiệp về nghệ thuật,
về cs con người ?
(9) N/v này rất ít nói Cuộc gặp gỡ với anh
thanh niên đã để lại cho cô ~ tình cảm ấn
tượng gì ? Đưa cô kỹ sư vào truyện có dụng ý
- Anh sắp xếp cuộc sống ngăn nắp, chủ động ham học tập
- Sống khiêm tốn cởi mở chân tình và luôn quan tâm chu đáo với người khác
-
2 Những nhân vật khác
a Ông hoạ sĩ
- yêu nghề, từng trải, nhân hậu
- say mê sáng tạo trăn trở về nghệ thuật
- nhạy cảm luôn trân trọng cái đẹp
- N/v hoạ sĩ góp phần làm cho n/v chính thêm sáng đẹp và chứa đựng chiều sâu tư tưởng :
VD về nghệ thuật với sức mạnh và sự bất lực của
b Cô kỹ sư
- Háo hức hồn nhiên bước vào cs mới nhưng
Trang 5NT gì ?
N/v bác lái xe có vai trò ntn trong câu chuyện
? bác ta là người ntn
- Làm cho câu chuyện thêm sinh động hấp dẫn,
kích thích sự tò mò, hồi hộp của ông hoạ sĩ, cô
kỹ sư và cả người đọc bằng các lời giới thiệu
“người cô độc nhất thế gian” “thèm người”
* Gv chốt lại vai trò các n/v phụ
(11) Các nhân vật được giới thiệu gián tiếp là ~
ai ? Họ có đặc điểm chung gì?
- Ông kỹ sư trồng rau : thay ong thụ phấn cho
hàng vạn cây su hào để hạt giống làm ra tốt
hơn
- Anh ng/cứu sét 11 năm không một ngày xa
cơ quan túc trực chờ sét để lập bản đồ sét
- Anh bạn ở trạm khí tượng 3142m
Vậy chủ đề đó là gì ? “trong cái lặng im của
Sa Pa, Sa Pa mà chỉ nghe tên, người ta đã nghĩ
đến chuyện nghỉ ngơi, có ~ con người làm việc
và lo nghĩ như vậy cho đ/n”
còn nhiều bỡ ngỡ
- Cuộc gặp gỡ bất ngờ khiến cô bàng hoàng như bắt gặp một ánh sáng đẹp
- Đưa n/v nữ vào làm câu chuyện về anh TN mềm đi, có dáng dấp câu chuyện tình yêu thoáng gặp Đó là sự đồng cảm của thế hệ trẻ
VN thời đánh Mỹ
d Bác lái xe
- Tốt bụng vui tính chân tình
- Có máu nghệ sĩ
- Biết đánh giá đúng con người
→ Các nhân vật phụ làm tôn lên vẻ đẹp của n/v chính góp phần thể hiện sâu sắc chủ đề tác phẩm
e Các n/v được giới thiệu gián tiếp
- Ông bố “ tuyệt lắm ”
- Ông kỹ sư trồng rau
- Anh cán bộ nghiên cứu sét
Trang 6(13) Vì sao tên các n/v đều vô danh ? (
Hoạt động 4
(14) Có ý kiến cho rằng truyện ngắn như một
bài thơ giàu chất trữ tình ý kiến em ?
* Chất trữ trình
- Những đoạn văn tả cảnh thiên nhiên đẹp đẽ
thơ mộng : cảnh nắng lên, ~ cây thông = bạc,
rừng cây bó đuốc
- Vẻ đẹp cs một mình ngày đêm giữa thiên
nhiên lặng lẽ của anh TN mà đầy sức sống,
không cô đơn
- Chất trữ tình toát lên chủ yếu từ nội dung
truyện : Vẻ đẹp cuộc gặp gỡ tình cờ của 3 n/v
→ Họ miệt mài lđ khoa học lặng lẽ mà khẩn trương vì lợi ích của đ/n, vì cs con người
→ Góp phần thể hiện chủ đề tác phẩm
* Ca ngợi những con người ~ con người lđ lặng lẽ âm thầm cống hiến cho đ/n
tác giả muốn vô danh họ, bình thường hoá họ, muốn nói rằng đó là ~ con người lđ bình thường, phổ biến, thường gặp trong quần chúng nd ta trên khắp nẻo đường đ/nước.)
III Tổng kết
1 NT
- Tác phẩm giàu chất trữ tình, chất thơ bàng bạc, ngọt ngào sâu lắng
- Cốt truyện đơn giản, n/v vô danh, tạo tình huống tự nhiên
- Lựa chọn ngôi kể và điểm nhìn trần thuật hợp lý
- n/v chính được tôn lên bởi các n/v phụ
- Lời văn trau chuốt trong sáng
Trang 7để lại bao xúc động trong kẻ ở người đi và ~
dư vị cho người đọc suy nghĩ về cuộc sống, về
con người, về nghệ thuật, ~ nét giản dị đáng
mến của n/v anh TN, ~ câu chuyện anh kể, ~
t/cảm cxúc mơi nảy nở trong hoạ sĩ và cô kỹ
sư
(15) Ngoài chất trữ tình truyện còn hấp dẫn
người đọc bởi ~ yếu tố NT nào ?
(16) Tư tưởng nội dung chính của truyện ?
2 ND
- Ca ngợi vẻ đẹp con người lđ
- Ý nghĩa và niềm vui của lđ chân chính
E Củng cố – dặn dò
- Hs làm bài tập Tr 190 sgk
- PBCN về n/v anh thanh niên
* Gợi ý :
- Không biến thành ptích n/v
- Không nên nêu cảm nghĩ chung chung
- Nêu ấn tượng suy nghĩ thật về n/v, gắn với thực tế đời sống