Báo cáo nghiên cứu nông nghiệp " Phát triển nghề nuôi ngao nhằm cải thiện và đa dạng hoá sinh kế cho cộng đồng cư dân nghèo ven biển miền Trung VN - MS10 " doc

1.2 Mục tiêu nghiên cứu 1.2.1 Mục tiêu chung Mục tiêu chung của nghiên cứu này phân tích ảnh hưởng về kỹ thuật, kinh tế và xã hội cũng như đánh giá tỷ lệ chấp nhận các chỉ tiêu kỹ thuật

Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn

CHƯƠNG TRÌNH HỢP TÁC NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN

NÔNG THÔN (CARD)

027/05VIE

Phát triển nghề nuôi ngao nhằm cải thiện và đa dạng hoá sinh

kế cho cộng đồng cư dân nghèo ven biển miền Trung VN

MS10: Báo cáo đánh giá dự án Phân tích các chỉ tiêu kỹ thuật, kinh tế, xã hội và đánh giá tỷ lệ chấp nhận các kỹ thuật trong nuôi ngao của các

nông hộ ở Miền Trung Việt Nam

Nguyễn Xuân Sức 1 , Đinh Văn Thành 1 , Chu Chí Thiết 2 , và Martin S Kumar 3

Đình Bảng - Từ Sơn - Bắc Ninh, Việt Nam

Cửa Lò - Nghệ An, Việt Nam

PO Box 120, Henley Beach, South Australia 5022

- 3/2010 -

I GIỚI THIỆU

1.1 Giới thiệu

Ngành thuỷ sản Việt Nam phát triển nhanh trong vòng 20 năm vừa qua kể từ khi có chính sách đổi mới của nhà nước về chuyển sang nền kinh tế thị trường của nước ta Đầu tư nước ngoài và tự do thương mại đã giúp tăng trưởng đáng kể về kim ngạch xuất khẩu các sản phẩm thuỷ sản, với mức tăng khoảng tám lần giữa các năm từ 1990 đến 2002 Đây là kết quả của sự thay đổi về chính sách và cách thức quản lý cũng như sự nhìn nhận đối với các công ty tư nhân (Dũng, 2003) Nam 2002, xuất khẩu thuỷ sản Việt Nam đứng hàng ba về giá trị với trên

2 tỷ đô la, tăng 13% so với cùng kỳ năm trước và đóng góp 11% vào thu nhập quốc gia (Bộ Thuỷ sản, 2003) Ứớc tính có khoảng 3,4 triệu người (gần 4% dân số) có thu nhập trực tiếp từ hoạt động nuôi trồng và khai thác thuỷ sản (FAO, 2001) Tuy nhiên, trên thực tế sinh kế của người dân phụ thuộc vào nghề thuỷ sản con cao hơn nhiều

Nuôi trồng thuỷ sản phát triển nhanh trong hai thạp niên gần đây và đã đóng góp trên 40% sản lượng thuỷ sản xuất khẩu Nuôi trồng thuỷ sản ở Việt Nam hiện tại chủ yếu là nuôi trồng quy mo nhỏ gia đình với suất đầu tư và yêu cầu còn thấp (Dũng, 2003) Tăng trưởng về giá trị

và đa dạng về chủng loại thuỷ sản xuất khẩu có ảnh hưởng tích cực đến người nuôi thuỷ sản ở Việt Nam Tuy nhiên, sự phát triển của dịch bệnh đặc biệt là hệ thống nuôi tôm dẫn tới sự thụt giẩm về sản lượng thuỷ sản nuôi trồng Trong bối cảnh đó, việc mở rộng diện tích và đa dạng hoá đối tượng nuôi là cần thiết nhằm tăng sản lượng cũng như giá trị hàng hoá Trong khuôn khổ chiến lượng phát triển ngành, sản lượng các đối tượng nhiễm thể hàng năm đạt 50 ngàn tấn đến năm 2010 (Chiến lược phát triển của Bộ Thuỷ sản, 2006)

Nhuyễn thể đang được xem là đối tượng nuôi hứa hẹn cho sản lượng đáng kể với chi phí đầu

tư thấp Trong đó nuôi ngao được xem là hoạt động mang lại hiệu quả kinh tế cao Tuy nhiên, hiện nay nuôi ngao đang gạp phải trở ngại lớn về vấn đề con giống chủ yếu được khai thác tự nhiên Sản xuất giống nhân tạo và phát triển các hệ thống nuôi ngao bền vững con chưa được đánh giá đúng mức Nông dân chủ yếu nuôi ngao bãi triều Ở một số tỉnh miền Bắc và Bắc Trung bộ, nuôi ngao ở các bãi biển cạn ven bờ đã mang lại hiệu quả thu nhận cho các nông

hộ nghèo Được sự trợ giúp tài chính của chính phủ Việt Nam và Cơ quan phát triển quốc tế của chính phủ Úc, dự án “phát triển nghề nuôi ngao nhằm cải thiện và đa dạng hoá sinh kế cho cộng đồng cư dân nghèo ven biển miền Trung Việt Nam” đã được triển khai

Báo cáo này là sản phẩm đầu ra của dự án nói trên Mục đích của nghiên cứu này nhằm phân tích các chỉ tiêu kinh tế-xã hội, đánh giá về kỹ thuật cũng như ảnh hưởng của nuôi ngao đối với các hoạt động liên quan và ngược lại Tỷ lệ chấp nhận các khâu kỹ thuật do dự án đề xuất của các nông hộ được tập huấn cũng được trình bày trong báo cáo này Ngoài ra, báo cão cũng so sánh kết quả với báo cáo điều tra ban đầu của dự án đối với những số liệu sẵn có và phù hợp

1.2 Mục tiêu nghiên cứu

1.2.1 Mục tiêu chung

Mục tiêu chung của nghiên cứu này phân tích ảnh hưởng về kỹ thuật, kinh tế và xã hội cũng như đánh giá tỷ lệ chấp nhận các chỉ tiêu kỹ thuật nuôi ngao của các nông hộ ở 6 tỉnh Bắc Trung Bộ Việt Nam

• Các nông hộ nuôi ngao trình diễn thuộc dự án, các hộ nuôi ngao khác trong vùng, đã cung cấp số liệu thông qua đợt phỏng vấn cho nghiên cứu này

Danh sách các bảng

Bảng 1: Thông tin về tuổi, giói tính và học vấn của người trả lời phỏng vấn 9

Bảng 2: Nhân khẩu và giới tính 9

Bảng 3: Số lao động gia đình và lao động tham gia nuôi ngao vùng nghiên cứu 10

Bảng 4: Thông tin về nghề nghiệp của các nông hộ trong vùng nghiên cứu 11

Bảng 5: Số năm kinh nghiệm nuôi ngao của các nông hộ 11

Bảng 6: Tỷ lệ tham gia tập huấn, đánh giá chất lượng và tỷ lệ áp dụng kỹ thuật 12

Bảng 7: Loại hình và diện tích đất sở hữu của các nông hộ vùng nghiên cứu 13

Bảng 8: Nguồn gốc vùng nuôi và hiện trạng nguồn nước nuôi ngao vùng nghiên cứu 13

Bảng 9: Diện tích nuôi ngao và độ sâu mục nước do ảnh hưởng của thuỷ triều 14

Bảng 10: Nguồn ngao giống của các nông hộ vùng nghiên cứu 15

Bảng 11: Kích cỡ ngao giống và mật độ thả 16

Bảng 12: Cỡ ngao thu hoạch và năng suất ngao nuôi 16

Bảng 13: Cách thức bán sản phẩn và lượng ngao tiêu thụ gia đình 17

Bảng 14: Chi phí tu sửa ao/bãi nuôi, rào chắn/tháp canh, thả giống, trông coi/bảo vệ và thuế/lệ phí sử dụng đất 19

Bảng 15: Chi phí ngao giống, phân bón và vôi 20

Bảng 16: Chi phí thuê nhân công và thu hoạch 21

Bảng 17: Tổng chi, tổng thu, lợi nhuận và tỷ suất sinh lọi trong nuôi ngao 22

Bảng 18: Nguồn vốn, lượng vốn vay và lãi suất tiền vay 23

Bảng 19: Các nguồn thu nhập của nông hộ nuôi ngao 24

Bảng 20: Ảnh hưởng của nuôi ngao đến các vấn đề xã hội (%) 25

Bảng 21: Ảnh hưởng của nuôi ngao đến các hoạt động sản xuất khác (%) 26

Bảng 22: Ảnh hưởng của các hoạt động sản xuất khác đến nuôi ngao (%) 27

Bảng 23: Ảnh hưởng của nuôi ngao đến các vấn đề môi trường (%) 27

Bảng 24: Ảnh hưởng của môi trường đến phát triển nuôi ngao (%) 28

Bảng 25: Các khó khăn trong phát triển nuôi ngao (%) 29

Bảng 26: Tỷ lệ chấp nhận các chỉ tiêu về ao nuôi 30

Bảng 27: Tỷ lệ chấp nhận các chỉ tiêu về chuẩn bị ao nuôi 30

Bảng 28: Tỷ lệ chấp nhận các chỉ tiêu về thả giống 30

Bảng 29: Tỷ lệ chấp nhận các chỉ tiêu về tạo tảo và quản lý ao nuôi 31

Bảng 30: Tỷ lệ chấp nhận các chỉ tiêu về thu hoạch và bảo quản sản phẩm………30

Bảng 31: Tỷ lệ chấp nhận các chỉ tiêu về chọn bãi nuôi……… ……… 32

Bảng 32: Tỷ lệ chấp nhận các chỉ tiêu về chuẩn bị bãi nuôi………33

Bảng 33: Tỷ lệ chấp nhận các chỉ tiêu về thả giống……….33

Bảng 34: Tỷ lệ chấp nhận các chỉ tiêu theo dõi và quản lý ……….34

Bảng 35: Tỷ lệ chấp nhận các chỉ tiêu về thu hoạch và bảo quản sản phẩm………34

Danh sách các hình Hình 1: Bản đồ Việt Nam chỉ ra các tỉnh vùng nghiên cứu……… 7

Hình 2: Sơ đồ thể hiện các kênh cung cấp nguồn ngao giống cho các hộ nuôi ngao thịt……15

Hình 3: Sơ đồ thể hiện kênh cung cấp nguồn ngao thương phẩm đến người tiêu dùng ……18

Hình 4: Tỷ lệ phần trăm các loại chi phí nuôi ngao bãi triều ………21

Hình 5: Tỷ lệ phần trăm các loại chi phí nuôi ngao trong ao……… ……21

Nội dung

I GIỚI THIỆU 2

1.1 Giới thiệu 2

1.2 Mục tiêu nghiên cứu 3

1.2.1 Mục tiêu chung 3

1.2.2 Mục tiêu cụ thể 3

1.3 Lời cảm ơn 3

II PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 7

2.1 Địa điểm nghiên cứu 7

2.2 Thu thập số liệu 7

2.3 Phân tích số liệu 8

III KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN 8

3.1 Thông tin nông hộ 8

3.1.1 Thông tin về người trả lời phỏng vấn 8

3.1.2 Thông tin về nông hộ 9

3.1.2.1 Nhân khẩu 9

3.1.2.2 Lao động 10

3.1.2.3 Nghề nghiệp của nông hộ 10

3.1.2.4 Kinh nghiệm nuôi ngao của các nông hộ 11

3.1.2.4 Tham gia tập huấn về kỹ thuật nuôi ngao của các nông hộ 11

3.1.2.5 Diện tích đất, mặt nước sở hữu 12

3.2 Hoạt động nuôi ngao 13

3.2.1 Các chỉ số về kỹ thuật trong nuôi ngao nông hộ 13

3.2.1.1 Điều kiện bãi triều và ao nuôi ngao 13

3.2.1.2 Diện tích nuôi ngao 14

3.2.1.3 Nguồn giống 14

3.2.1.4 Cỡ giống và mật độ thả 15

3.2.1.5 Kích cỡ thu hoạch và năng suất ngao nuôi 16

3.2.1.6 Hình thức bán ngao và tiêu thụ gia đình 17

3.2.2 Các chỉ tiêu kinh tế trong nuôi ngao 18

3.2.2.1 Chi phí chuẩn bị ao/bãi nuôi ngao 18

3.2.2.2 Chi phí con giống, phân bón và vôi 19

3.2.2.3 Chi phí thuê nhân công và thu hoạch 20

3.2.2.4 Tổng chi, tổng thu, lợi nhuận và tỷ suất sinh lợi 22

3.2.2.5 Nguồn vốn và lãi suất tiền vay 23

3.2.2.6 Nguồn thu nhập gia đình 23

3.3 Các yếu tố ảnh hưởng và bị ảnh hưởng từ nuôi ngao 25

3.3.1 Ảnh hưởng của nuôi ngao đến các vấn đề xã hội 25

3.3.2 Ảnh hưởng của nuôi ngao đến các hoạt động sản xuất khác 26

3.3.3 Ảnh hưởng của các hoạt động sản xuất khác đến nuôi ngao 26

3.3 Ảnh hưởng của nuôi ngao đến các vấn đề môi trường 27

3.3 Ảnh hưởng của môi trường đến phát triển nuôi ngao 28

3.3.6 Các khó khăn trong phát triển nuôi ngao 28

3.4 Tỷ lệ chấp nhận kỹ thuật được tập huấn của nhóm hộ nuôi ao 29

3.4.1 Chọn ao nuôi 29

3.4.2 Chuẩn bị ao nuôi 30

3.4.3 Thả giống 30

3.4.4 Tạo tảo làn thức ăn cho ngao và quản lý ao nuôi 31

3.4.5 Thu hoạch và bảo quản 31

3.5 Tỷ lệ chấp nhận kỹ thuật được tập huấn của các hộ nuôi ngao bãi triều 32

3.5.1 Chọn bãi nuôi 32

3.5.2 Chuẩn bị bãi nuôi 32

3.5.3 Thả giống 33

3.5.4 Theo dõi và quản lý 33

3.5.6 Thu hoạch và bảo quản 34

IV ẢNH HƯỞNG CỦA DỰ ÁN 34

V KẾT LUẬN 36

VI KIẾN NGHỊ 36

VII TÀI LIỆU THAM KHẢO 37

Phụ lục A: 38

Phụ lục B: 43

Phụ lục C 47

II PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1 Địa điểm nghiên cứu

Nghiên cứu này được thực hiện tại sáu tỉnh miền trung Việt nam, nơi dự án triểm khai bao gồm: Thanh Hoá, Ngọê An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị và Thừa Thiên Huế (Hình 1)

Bộ câu hỏi thứ 2 được dùng điều tra các số liệu liên quan đến tỷ lệ chấp nhận các khâu kỹ thuật nuôi ngao của các hộ mô hình và các nông hộ tham gia các lớp tập huấn kỹ thuật của dự

án Bộ câu hỏi này dùng cho cả 2 nhóm hộ nuôi ngao trong ao và nuôi ngao bãi triều Cấu trúc bộ câu hỏi này gồm 2 phần Phần 1 nhằm thu thập thông tin số liệu của các nông hộ nuôi

Thanh Hoa

N g h e An

H a Tinh Quang Binh

Q uang T ri

Travel rout during 20- 25 August

2005 for the project developmentand stakeholder/ beneficiary analysis

Thanh Hoá Nghệ An

Hà Tĩnh Quảng Bình Quảng Trị Thừa Thiên-Huế CÁC TỈNH DỰ ÁN

ngao trong ao gồm 7 nhóm thông tin gồm: điều kiện ao nuôi, chuẩn bị ao, chọn giống và thả giống, sản xuất tảo và quản lý ao nuôi, thu hoạch và bảo quản sản phẩm, lập kế hoạch sản xuất, ghi chép số liệu và phân tích kinh tế của nông hộ Phần 2 được dùng thu thập số liệu các nông hộ nuôi ngao vùng bãi triều và cũng bao gồm 7 nhóm số liệu tương tự như phần nông

hộ nuôi ngao trong ao, chỉ có khác ở phần theo dõi và quản lý vùng nuôi (trong khi nuôi trong

ao, nội dung này là nuôi tảo và quản lý ao nuôi)

2.3 Phân tích số liệu

Số liệu sau khi thu thập được hiệu chỉnh, đánh giá, và bổ sung Số liệu cũng được phân loại phân tích dựa trên cơ sở loại hình nuôi gồm nuôi ngao trong ao và nuôi ngao bãi triều ở các tỉnh thuộc vùng thực hiện dự án Số liệu phân tích bằng phần mềm EXCEL trên máy tính cá nhân Phương pháp thống kê mô tả được sử dụng Các số liệu tính toán gồm số trung bình, cao nhất, thấp nhất, tỷ lệ phần trăm nhằm mô tả các hệ thống nuôi ngao cũng như đánh giá tỷ

lệ chấp nhận các khâu kỹ thuật của các nông hộ nuôi ngao trong vùng dự án

III KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN

Phần này được chia ra 5 phần cơ bản sau: thông tin chung về nông hộ (Phần 3.1); thông tin về hoạt động nuôi ngao (Phần 3.2); các yếu tố ảnh hưởng và bị ảnh hưởng của nghề nuôi ngao (Phần 3.3); tỷ lệ chấp nhận các khâu kỹ thuật của nhóm nuôi tôm trong ao (Phần 3.4); và tỷ lệ chấp nhận các khâu kỹ thuật của nhóm nuôi ao bãi triều (Phần 3.5) Số liệu trong báo cáo này cũng được so sánh với số liệu có trong báo cáo điều tra ban đầu của dự án, tuy nhiên chỉ những số liệu sẵn có và phù hợp mới được dẫn liệu so sánh

3.1 Thông tin nông hộ

3.1.1 Thông tin về người trả lời phỏng vấn

Các thông tiên liên quan đến người tham gia trả lời phỏng vấn như tuổi, giới tinhư, học vấn của các nông hộ nuôi ngao được trình bày ở Bảng 1 Độ tuổi của người trả lời phỏng vấn của nhóm nuôi ngao trong ao và bãi triều thuộc nhiều nhóm tuổi khác nhau Trung bình chung cho toàn vùng là 47,9 tuổi và dao động trong khoảng 28 đến 56 tuổi So với báo cáo điều tra ban đầu thì không có sự sai khác đáng kể về tuổi trung bình của người tham gia trả lời phỏng vấn (bình quân 45,2 tuổi trong báo cáo điều tra) Cũng không có khác biệt đáng kể về tuổi trung bình giữa hai nhóm hộ nuôi ngao trong ao và nuôi ngao bãi triều (tuổi trung bình lần lượt là 48,2 và 47,7)

Nam giới chiếm tỷ lệ chính trong số những người tham gia trả lời phỏng vấn ở cả 2 nhóm nuôi ao và nuôi bãi triều (95,9% và 94,2%) Chỉ có 4,7% số người trả lời phỏng vấn là nữ và dao động từ 4,1% (nhóm nuôi bãi triều) tới 5,8% (ở nhóm nuôi ngao trong ao)

Ở vùng nghiên cứu, tất cả những người tham gia trả lời phỏng vấn đầu biết chữ Có tới 57,9%

số người được phỏng vấn hoàn thành chương trình học cấp 2, trong đó nhóm tuôi ngao bãi triều là 59,8% và nhóm nuôi ngao trong ao là 55,1% Tính chung cho toàn vùng nghiên cứu

có 34,2% số ngưòi trả lời phỏng vấn có trình độ học vấn cấp 3 và dao động từ 33,1% ở nhóm nuôi bãi triều tới 38,1% ở nhóm nuôi trong ao Các mức học vấn khác như cấp 1 hay trung học chuyên nghiệp chiếm tỷ lệ không đáng kể

Bảng 1: Thông tin về tuổi, giói tính và học vấn của người trả lời phỏng vấn

Chỉ tiêu Nuôi bãi triều Nuôi trong ao Tính chung

Bảng 2: Nhân khẩu và giới tính

Chỉ tiêu Nuôi bãi triều Nuôi trong ao Tính chung

3.1.2.2 Lao động

Thông tin về lao động gia đình và lao động tham gia nuôi trồng thuỷ sản được trình bày ở Bảng 3 Không có sự khác biệt đáng kể về số lao động cũng như giới tính của lao động gia đình ở 2 nhóm nuôi ngao ngao bãi triều và nuôi ngao trong ao Bình quân chung cho 6 tỉnh vùng dự án, số lao động trung bình là 3,4 lao động/hộ, trong đó số lao động là nam và nữ lần lượt là 2,2 và 1,2 người

Đối với lao động nuôi ngao, nhóm nuôi ngao bãi triều có số lao động tham gia nuôi ngao nhiều hơn so với nhóm nuôi ngao trong ao (2,8 so với 1,8 lao động) Trung bình chung cho toàn vùng nghiên cứu, số lao động tham gia nuôi ngao là 2,3 người/hộ và dao động trong khoảng 1 và 4 lao động/hộ Số lao động trung bình nàu thấp hơn so với số liệu trong báo cáo điều tra ban đầu (trung bình 2,7 lao động/hộ) Ở giai đoạn điều tra ban đầu chỉ có hoạt động nuôi ngao bãi triều ở vùng nghiên cứu, như vậy có thể thấy số lao động nuôi ngao của nhóm bãi triều trong nghiên cứu này là tương đương với kết quả điều tra ban đầu (2,8 so với 2,7 lao động/nông hộ)

Bảng 3: Số lao động gia đình và lao động tham gia nuôi ngao vùng nghiên cứu

Chỉ tiêu Nuôi bãi triều Nuôi trong ao Tính chung

3.1.2.3 Nghề nghiệp của nông hộ

Bảng 4 trình bày các thông tin về nghề nghiệp của các nông hộ trong vùng nghiên cứu Hai nghề chính được xác định là nuôi trồng thuỷ sản và nông nghiệp Nuôi trồng thuỷ sản được

đa số nông hộ xác nhận là nghề chính của gia đình với tỷ lệ 95,2% số hộ được phỏng vấn Chỉ

có 4,8% số hộ cho rằng nghề chính của họ là sản xuất nông nghiệp Giữa hai nhóm hộ nuôi ngao bãi triều và nuôi ngao trong ao không có sự sai khác đáng kể về số hộ cho rằng nghề chính là nuôi trồng thuỷ sản (lần lượt là 97,0% và 91,5%), đối với nghề chính là làm nông nghiệp giữa hai nhóm hộ này cũng không sai khác nhau nhiều (3% so với 6,5% số hộ)

Có tới 6 hoạt động được xác đình là nghề phụ của các nông hộ điều tra, bao gồm nuôi trồng

thuỷ sản, nông nghiệp, khai thác thuỷ sản, chế biến thuỷ sản, buôn bán/dịch vụ và làm thuê

Nuôi trồng thuỷ sản là nghề phụ chiếm tỷ lệ rất thấp ở cả 2 nhóm nuôi ngao bãi triều và nuôi

ao trong ao, chỉ chiếm 4,8% số hộ Các hoạt nghề phụ khác chiếm tỷ lệ thay đổi từ 2,4% đến

21,7% Nhiều nông hộ không có nghề phụ nào

Bảng 4: Thông tin về nghề nghiệp của các nông hộ trong vùng nghiên cứu

Chỉ tiêu Nuôi bãi triều Nuôi trong ao Tính chung

3.1.2.4 Kinh nghiệm nuôi ngao của các nông hộ

Kinh nghiệm nuôi ngao của các nông hộ điều tra trong vùng nghiên cứu được thể hiện tại

Bảng 5 Tính cho toàn vùng nghiên cứu, số năm kinh nghiệm trung bình của các nông hộ

nuôi ngao là 4,7 năm với khoảng biến động lớn từ 1 tới 10 năm Các nông hộ nhóm nuôi

ngao bãi triều có số năm kinh nghiệm nhiều hơn hản so với nhóm nuôi ngao trong ao (6,5 so

với 1,7 năm) Sự biến động về số năm kinh nghiệm nuôi của 2 nhóm này cung khác nhau

đáng kể, cụ thể là nhóm nuôi bãi triều có khoảng biến động từ 2 đến 10 năm, trong khi đó

nhóm nuôi ngao trong ao có khoảng biến động tự 1 tới 2,5 năm Báo cáo điều tra ban đầu cho

thấy số năm kinh nghiệm nuôi trung bình là 7,3 năm cao hơn so với nghiên cứu ngày Điều

này có thể giải thích thông qua việc tăng nhanh các nông hộ nuôi ngao trong những năm gần

đây ở vùng nghiên cứu

Bảng 5: Số năm kinh nghiệm nuôi ngao của các nông hộ

Chỉ tiêu Nuôi bãi triều Nuôi trong ao Tính chung

3.1.2.4 Tham gia tập huấn về kỹ thuật nuôi ngao của các nông hộ

Thông tin về tham gia tập huấn kỹ thuật nuôi ngao, chất lượng tập huấn và tỷ lệ áp dụng kỹ

thuật tập huấn được trình bày ở Bảng 6 Trung bình chung có 84,2% số nông hộ tham gia các

lớp tập huấn về kỹ thuật nuôi ngao Tỷ lệ phần trăm số nông hộ nhóm nuôi ngao trong ao

tham gia các lớp tập huấn cao hơn so với nhóm nuôi ngao bãi triều (lần lượt là 95,3% so với

75,4%) So sánh với số liệu điều tra ban đầu, tỷ lệ phần trăm số hộ tham gia tập huấn nuôi ngao là không sai khác đáng kể (89,3% số hộ được tập huấn trong báo cáo điều tra ban đầu)

Hầu hết các nông hộ tham gia các lớp tập huấn cho rằng chất lượng của các lớp tập huấn là tốt (chiếm 83,5% số hộ) Tỷ lệ số hộ nhóm nuôi ngao trong ao trả lời chất lượng tập huấn tốt cao hơn so với nhóm nuôi ngao bãi triều (86,3% so với 76,2%) Có 13,5% số hộ hài lòng với chất lượng tập huấn, tỷ lệ này biến động từ 12,5% (nhóm nuôi ao) tới 20,2% (nhóm nuôi bãi triều) Số ít nông hộ cho rằng chất lượng tập huấn là chưa tốt (chiếm 1,2%), số ít khác không

có câu trả lời (chiếm 1,8% số hộ điều tra)

Có tới 96,4% số hộ tham gia tập huấn áp dụng các kỹ thuật được tập huấn vào quá trình sản xuất của họ Tất cả các hộ nhóm nuôi ngao trong ao đều áp dụng kỹ thuật được tập huấn trong khi đó có 95,2% số hộ nhóm nuôi bãi triều xác nhận điều này Như vậy, tỷ lệ áp dụng các kỹ thuật được tập huấn là rất cao

Bảng 6: Tỷ lệ tham gia tập huấn, đánh giá chất lượng và tỷ lệ áp dụng kỹ thuật

Chỉ tiêu Nuôi bãi triều Nuôi trong ao Tính chung

3.1.2.5 Diện tích đất, mặt nước sở hữu

Diện tích đất, mặt nước sở hữu của các nông hộ vùng nghiên cứu trình bày trong Bảng 7 Trung bình diện tích đất sở hữu vùng nghiên cứu là 2 ha/nông hộ, trong đó diện tích nuôi trồng thuỷ sản chiếm tỷ lệ lớn nhất (1,53 ha/ nông hộ), với sự biến động lớn giữa các hộ từ 0,25 ha đến 15,72 ha Nhóm nuôi ngao bãi triều có diện tích nuôi trồng thuỷ sản lớn hơn nhóm nuôi ngao trong ao Diện tích nuôi trồng thuỷ sản của nhóm nuôi ngao trung bình đạt 1,75 ha/hộ và dao động trong khoảng 0,45 ha đến 15,72 ha Trong khi đó nhóm nuôi ngao trong ao có diện tích nuôi trồng thuỷ sản trung bình là 1,12 ha và khoảng biến động là 0,25 ha đến 4,2 ha Số liệu trong báo cáo điều tra ban đầu cho thấy bình quân mỗi hộ sở hữu 3,81 ha cho nuôi trồng thuỷ sản Con số ngày cao hơn nhiều so với nhóm hộ nuôi bãi triều trong nghiên cứu này Điều này cho thấy trong những năm gần đây có nhiều hộ tham gia nuôi ngao bãi triều trong bối cảnh diện tích bãi triều thuận lợi cho nuôi ngao ngày càng thu hẹp

Bảng 7 cho thấy trung bình diện tích đất sản xuất nông nghiệp chỉ chiếm 0,27 ha/hộ với khoảng biến động 0,05 đến 0,53 ha Nhóm nuôi ao có nhiều đất sản xuất nông nghiệp hơn so

với nhóm nuôi bãi triều (0,33 ha so với 0,14 ha/hộ) Các loại đất khác như đất vườn, đất ở trung bình đạt 0,2 ha/hộ và dao động từ 0,18 đến 0,21 ha/hộ

Bảng 7: Loại hình và diện tích đất sở hữu của các nông hộ vùng nghiên cứu

Chỉ tiêu Nuôi bãi triều Nuôi trong ao Tính chung

3.2 Hoạt động nuôi ngao

3.2.1 Các chỉ số về kỹ thuật trong nuôi ngao nông hộ

3.2.1.1 Điều kiện bãi triều và ao nuôi ngao

Thông tin về nguồn gốc diện tích nuôi và hiện trạng nguồn nước nuôi ngao của các nông hộ trong vùng nghiên cứu thể hiện ở Bảng 8 Phần lớn diện tích nuôi ngao có nguồn gốc từ đất chưa sử dụng, chiếm 91,3% số hộ điều tra Tất cả các hộ nuôi ngao vùng bãi triều đều tận dụng vùng bãi chua chưa được sử dụng trước đó để nuôi ngao, trong khi đó con số này ở nhóm nuôi ngao trong ao là 78,5%, số còn lại chuyển đổi từ diện tích đất nông nghiệp sang nuôi ngao

Có 83,6% số hộ điều tra cho rằng nguồn nước sử dụng trong nuôi ngao hiện tại là không bị ô nhiễm Số liệu này ở nhóm nuôi bãi triều và nhóm nuôi ao lần lượt alf 88% và 82% Tính chung cho toàn vùng nghiên cứu, có 16,4% số hộ nhận thấy người nước bị ô nhiễm Tuy nhiền nguồn ô nhiễm ở đây được xác định là từ sản xuất nông nghiệp hoặc từ các hoạt động khác của nông hộ Nghiên cứu này không đi sâu phân tích các ô nhiễm hoá chất từ sản xuất công nghiệp

Bảng 8: Nguồn gốc vùng nuôi và hiện trạng nguồn nước nuôi ngao vùng nghiên cứu

Chỉ tiêu Nuôi bãi triều Nuôi trong ao Tính chung

3.2.1.2 Diện tích nuôi ngao

Bảng 9 trình bày diện tích nuôi ngao trong ao và diện tích nuôi ngao bãi triều của các nông hộ các tỉnh nghiên cứu Tính chung cho cả 2 nhóm hộ, diện tích nuôi ngao trung bình là 1,05 ha/hộ với khoảng biến động lớn từ 0,04 đến 7,5 ha Diện tích nuôi ngao bãi triều lớn hơn đáng kể so với diện tích nuôi ngao trong ao (bình quân lần lượt là 1,45 ha và 0,56 ha/hộ)

Độ vùng bãi triều hoàn toàn phụ thuộc vào mức nước lên xuống của thuỷ triều Trong nghiên cứu này mức nước bãi nuôi nao dao động từ 0 đến 2,5 m và cho giá trị trung bình là 1,56 m Trong khi đó độ sâu của các ao nuôi ngao trung bình đạt 0,52 m, với khoảng biến động từ 0 đến 1 m Đây là mức nước ảnh hưởng của thuỷ triều, mức nước trong ao thường được duy trì trong khoảng 0,8 đến 1 m

Bảng 9: Diện tích nuôi ngao và độ sâu mục nước do ảnh hưởng của thuỷ triều

Chỉ tiêu Nuôi bãi triều Nuôi trong ao Tính chung

có cách đay 16 tháng xuất phát từ Phân Viện nghiên cứu NTTS Bắc Trung Bộ với trang thiết

bị của dự án Sau đó 4 trại được thực nghiệm sản xuất với tổng năng lực khoảng 18-20 triệu

ngao bột, bao gồm:

(i) Trung tâm sản xuất giống hải sản Hoằng Thanh (tỉnh Thanh Hoá);

(ii) Trại sản xuất giống hải sản Hải Tuấn (tỉnh Ninh Bình);

(iii) Trại sản xuất giống hải sản Vạn Xuân (thành phố Hồ Chí Minh); và

(iv) Phân Viện nghiên cứu NTTS Bắc Trung Bộ (ARSINC)

Vì thế nguồn giống từ các trại này mới có từ 16 tháng trở lại đây Các trại sản xuất này hiện tại chưa sản xuất hết công suất Cần mất 1 đến 2 năm nữa thì các trại này mới phát huy được hết công suất Hy vọng, cùng với kế hoạch sản xuất các trại này sẽ phát huy 100% công suất trong vòng vài năm tới nhằm cung cấp nhiều giống hơn đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người nuôi ngao

Hình 2: Sơ đồ thể hiện các kênh cung cấp nguồn ngao giống cho các hộ nuôi ngao thịt

Bảng 10: Nguồn ngao giống của các nông hộ vùng nghiên cứu

Chỉ tiêu Nuôi bãi triều Nuôi trong ao Tính chung

ở nghiên cứu ngày là tương đương với cỡ ngao thả trong báo cáo điều tra ban đầu Tuy nhiên,

cỡ ngao giống của nhóm nuôi ngao bãi triều lại nhỏ hon đáng kể so với báo cáo điều tra ban đầu của dự án

Nguồn giống khai thác tự nhiên (99 %) Nguồn giống từ trại sản xuất (1 %)

Người bán buôn

(91 %)

Người khai thác giống (8 %)

1%

Mật độ ngao thả tính chung cho toàn vùng nghiên cứu là 95,6 con/ m2, với khoảng dao động khá lớn từ 25 con/m2 đến 150 con/m2 Nuôi ngao trong ao có mật độ thả thấp hơn nhiều so với nuôi ngao bãi triều (lần lượt là 68,8 và 102,6 con/m2) Mật độ thả phụ thuộc vào kích cỡ ngao giống và điều kiện nuôi, nuôi ngao bãi triều thả giống có kích cỡ nhỏ và thức ăn cho ngao nuôi vùng bãi triều dường như phong phú hơn so voi nuôi ngao trong ao Số liệu trong báo cáo ban đầu cho thấy mật độ thả bình quân là 4.050, 9 con/m2, số liệu này cao hơn nhiều

so với mật độ ngao thả trong báo cáo hiện tại Điếu này có thể được giải thích là mật độ ngao thả trong báo cáo điều tra ban đầu được tính chung cho cả các hộ nuôi ngao thịt và ương ngao giống (ương giống thường có mật độ thả rất lớn lên tới vài vạn con/m2), trong khi đó, nghiên cứu này chỉ quan tâm tới các nông hộ nuôi ngao thịt

3.2.1.5 Kích cỡ thu hoạch và năng suất ngao nuôi

Thông tin về cỡ ngao thu hoạt và năng suất nuôi được trình bày trong bảng 12 Cỡ ngao thu hoạch trung bình tính cho toàn vùng nghiên cứu là 52 con/kg, dao động trong khoảng từ 35 con/kg đến 60 con/kg Không thấy có sự khác biệt đáng về kích cỡ ngao thu hoạch trong báo cáo ngày và báo cáo điều tra ban đầu (lần lượt là 52 con/kg và 50 con/kg) Bảng 12 cho thấy

cỡ ngao thu hoạch của nhóm nông hộ nuôi trong ao lớn hơn so với nhóm nuôi ngao bãi triều (lần lượt là 48,7 con/kg so với 53,1 con/kg)

Bảng 12: Cỡ ngao thu hoạch và năng suất ngao nuôi

Chỉ tiêu Nuôi bãi triều Nuôi trong ao Tính chung

Năng suất

(kg/ha)

Về năng suất, bình quan chung cho toàn vùng nghiên cứu, năng suất ngao nuôi đạt xấp xỉ

11,3 tấn/ha, với khoảng biến động lớn từ 4,2 tấn/ha đến 41,4 tấn/ha Năng suất ngao của hai

nhóm nông hộ nuôi ngao trong ao và nuôi ngao bãi triều cũng có sự khác biệt đấng kể (8,1

tấn/ha so với 13 tấn/ha) Số liệu trong báo cáo điều tra ban đầu cho thấy năng suất ngao nuôi

trung bình đạt 12,7 tấn/ha Như vậy, so với nghiên cứu này, năng suất ngao nuôi của các nông

hộ nuôi ngao bãi triều cao hơn chút ít so với báo cáo ban đầu, trong khi đó năng suất ngao

nuôi trong ao lại thấp hơn

3.2.1.6 Hình thức bán ngao và tiêu thụ gia đình

Bảng 13 cho thấy hầu hết sản lượng ngao nuôi vùng nghiên cứu được bán buôn tới người tiêu

dùng hay nhà máy chế biến (chiếm 79,1% số hộ nuôi) và không khác biệt nhiều so với báo

cáo điều tra ban đầu (chiếm 82,6% số nông hộ) Giữa 2 nhóm hộ nuôi ngao bãi triều và nuôi

ngao trong ao cũng khong thấy có sai khác đáng kể về tỷ lệ sản lượng ngao bán theo hình

thức bán buôn (82,3% so với 74,6% số hộ) Lượng ngao bán theo hình thức bán lẻ ở 2 nhóm

nông hộ nuôi bãi triều và nuôi trong ao chiếm tỷ lệ thấp (lần lượt là 6,7% và 10,1% số hộ) Tỷ

lệ phần trăm nông hộ bán ngao theo cả 2 hình thức bán buôn và bán lẻ chiếm 12% và dao

động trong khoảng 11% (ở nhóm nuôi ngao bãi triều) và 15,3% (ở nhóm nuôi ao)

Về lượng ngao tiêu dùng gia đình, tính chung cho toàn vùng nghiên cứu, lượng tiêu dùng gia

đình trung bình là 113,3 kg/hộ, với khoảng biến động từ 40 kg/hộ đến 180 kg/hộ Các hộ nuôi

ngao bãi triều tiêu dùng nhiều ngao hơn so với các hộ nuôi ao (121,8 kg/hộ so với 97,4

kg/hộ) Lượng ngao dùng trong gia đình trong báo cáo này so với báo cáo điều tra ban đầu là

thấp hơn không đáng kể (113,3 kg/hộ so với 128 kg/hộ)

Bảng 13: Cách thức bán sản phẩn và lượng ngao tiêu thụ gia đình

Chỉ tiêu Nuôi bãi triều Nuôi trong ao Tính chung

Hình 3: Sơ đồ thể hiện kênh cung cấp nguồn ngao thương phẩm đến người tiêu dùng

3.2.2 Các chỉ tiêu kinh tế trong nuôi ngao

3.2.2.1 Chi phí chuẩn bị ao/bãi nuôi ngao

Bảng 14 trình bày chi phí về tu sửa ao/bãi nuôi, chi phí rào chắn, tháp canh, chi phí thả ngao giống, chi phí trông coi, bảo vệ và chi phí thuế, lệ phí sử dụng đất vùng nghiên cứu Tính chung cho toàn vùng nghiên cứu, chi phí tu sửa ao/bãi nuôi trung bình 2,5 triệu đồng/ha, với khoảng biến động từ 0,6 đến 3,5 triệu đồng/ha Chi phí này chiếm 3,3% tổng chi phí Chi phí chuẩn bị bãi nuôi và ao nuôi lần lượt chiếm 2,9% và 5,1% tương đương 2,3 và 2,9 triệu đồng/ha

Về chi phí trông coi bảo vệ ao, bãi nuôi ngao, trung bình là 1 triệu đồng/ha, tương đương 1,3% tổng chi phí, biến động trong khoảng 1% đến 1,6% Chi phí thả giống trung bình là 5,8 triệu đồng/ha chiếm 7,6% so với tổng chi phí và dao động từ 1,5 đến 8,5 triệu đồng/ha Không có sai khác đáng kể về tỷ lệ phần trăm chi phí thả giống giữa 2 nhóm hộ nuôi ngao bãi triều và nuôi ngao trong ao (lần lượt là 7,8% và 7,4%)

Trong coi, bảo vệ là hoạt động quan trọng trong nuôi ngao, chi phí cho hoạt động này trung bình là 5,8 triệu đồng/ha (chiếm 7,7% tổng chi) và dao động từ 0,8 đến 11,5 triệu đồng/ha Giữa 2 nhóm nông hộ nuôi ao và nuôi bãi triều có sự chênh lệch đáng kể về chi phí bảo vệ

Người bán buôn (80 %)

Người nuôi (Nuôi bãi triều và nuôi ao)

Người bán dạo (5 %)

Người bán lẻ

(10 %)

Người tiêu dùng

5 %

trong ao chi phí chỉ là là 2,3 triệu đồng/ha Nếu tính % so với tổng chi phí, tỷ lệ chi phí bảo

vệ của 2 nhóm này lần lượt là 10,5% và 4,1%

Từ bảng 14 cho thấy chi phí về thuế hoặc lệ phí sử dụng đất/mặt nước nuôi ngao truong bình

là 2,9 triệu đồng/ha chiếm 3,7% tổng chi phí Chi phí này giữa 2 nhóm hộ nuôi bãi triều và nuôi trong ao không khác biệt đáng kể về tỷ lệ % so với tổng chi phí (3,9% và 3,3%), tuy nhiên về giá trị lại có sự sai khác rõ rệt (3,2 so với 1,8 triệu đồng/ha)

Bảng 14: Chi phí tu sửa ao/bãi nuôi, rào chắn/tháp canh, thả giống, trông coi/bảo vệ và

2.506,4 (3,3)

1.003,5 (1,3) Thấp nhất 500,0 0,0 0,0

5.782,9 (7,6)

5.813,2 (7,7) Thấp nhất 6.358,0 832,5 832,5

2.958,4 (3,7)

Ghi chú: số liệu trong dấu ngoặc đơn ( ) chỉ % so với tổng chi phí

3.2.2.2 Chi phí con giống, phân bón và vôi

Bảng 15 thể hiện chi phí con giống, phân bón và vôi trong sản xuất ngao ở các tỉnh nghiên cứu Chi phí chiếm tỷ trọng đáng kể nhất trong nuôi ngao là chi phí mua con giống Chi phí ngao giống bình quân chung cho toàn vùng nghiên cứu xấp xỉ đạt 45,5 triệu đồng/ha, với khoảng biến động lớn từ 15,1 đến 74,2 triệu đồng/ha, chi phí ngao giống chiếm tới 63,1% trên tổng chi chí Nhóm nông hộ nuôi ngao bãi triều đầu tư tiền mua con giống cao hơn so với nhóm nuôi ngao trong ao (51,5 so với 37,5 triệu/ha) Ngược lại, nếu xét về tỷ lệ phần trăm so

với tổng chi phí thì nhóm nuôi ngao trong ao chiếm tỷ lệ cao hơn nhóm nuôi ngao bãi triều

(lần lượt là 66,6% và 62,3% so với tổng chi)

Từ bảng 15 cho thấy nuôi ngao bãi triều không sử dụng phân bón và vôi vì thế chi phí các

loại đầu vào này bằng 0 Tuy nhiên, đối với nuôi ngao trong ao, chi phí phân bón trung bình

là 2,2 triệu đồng/ha, chiếm 3,8% tổng chi phí và chi phí cho vôi bón/dolomite là 2,1 triệu/ha,

chiếm 3,5% tổng chi Có sự khác biệt này là do nuôi ngao trong ao cần sử dụng các loại vật

liệu này nhằm duy trì hàm lượng tảo làm thức ăn tự nhiên cho ngao trong ao

Bảng 15: Chi phí ngao giống, phân bón và vôi

Chỉ tiêu Nuôi bãi triều Nuôi trong ao Tính chung

Trung bình 51.489,1

(62,3)

37.545,6 (66,6)

45.558,7 (63,1)

1.461,7 (1,9)

1.402,4 (1,8)

Ghi chú: số liệu trong dấu ngoặc đơn ( ) chỉ % so với tổng chi phí

3.2.2.3 Chi phí thuê nhân công và thu hoạch

Chi phí nhân công và công thu hoạch ngao được trình bày tại bảng 16 Bình quân chung cho

toàn vùng nghiên cứu, chi phí công lao động thuê cho sản xuất ngao là 3,1 triệu đồng/ha,

chiếm 4,1% tổng chi Khoảng biến động về giá trị của chi phí công lao động khá lớn từ 0,6

đến 6,4 triệu đồng/ha Nhóm nuôi ngao bãi triều chi phí thuê công lao động cao gấp g 2 lần so

với nhóm nuôi ngao trong ao 4,3 so với 2,2 triệu đồng/ha)

Chi phí thu hoạch ngao chiếm vị trí thứ 2 trong tổng chi phí sản xuất ngao, khoảng 7,8% tổng

chi, với giá trị trung bình là 5,6 triệu đồng/ha, biến động trong khoảng 1,6 đến 11,5 triệu/ha

Chi phí thu hoạch của nhóm nông hộ nuôi ngao bãi triều cao hơn đáng kể so với nhóm hộ

nuôi ngao trong ao (7,1 so với 3,4 triệu đồng/ha)

Bảng 16: Chi phí thuê nhân công và thu hoạch

Chỉ tiêu Nuôi bãi triều Nuôi trong ao Tính chung

Trung bình 4.365,2

(5,3)

2.214,6 (3,9)

3.112,0 (4,1) Thấp nhất 1.270,0 626,8 626,8

5.629,7 (7,8)

Rµo ch¾n vµ th¸p canh

7,4%

Tr«ng coi, b¶o vÖ 4,1%

ThuÕ, lÖ phÝ 3,3%

Thu ho¹ch 5,1%

H×nh 5: Tû lÖ phÇn tr¨m c¸c lo¹i chi phÝ nu«i ngao trong ao

3.2.2.4 Tổng chi, tổng thu, lợi nhuận và tỷ suất sinh lợi

Bảng 17 trình bày tổng chi, tổng thu, lợi nhuận và tỷ suất sinh lợi (BCR) trong nuôi ngao ở 6 tỉnh vùng nghiên cứu Về chi phí sản xuất, trung bình mỗi ha nuôi ngao cần đầu tư 75,2 triệu đồng/ha, biến động trong khoảng từ 28,2 tới 109,5 triệu đồng/ha Tổng chi phí sản xuất của nhóm nuôi ngao bãi triều cao hơn hẳn so với nhóm nuôi ngao trong ao (82,6 so với 56,3 triệu đồng/ha) Cũng cần lưu ý rằng trong nghiên cứu này công lao động gia đình chưa được tính toán vào chi phí sản xuất Tổng chi phí sản xuất nuôi ngao trong nghiên cứu này cao hơn so với tổng chi phí sản xuất trong báo cáo điều tra ban đầu (66,9 triệu đồng/ha) Đây có thể là do

sự tăng đầu tư sản xuất của các nông hộ và sự tăng giá các loại vật liệu đầu vào, đặc biệt là giá ngao giống

Về tổng thu nhập, bình quân chung cho toàn vùng nghiên cứu tổng thu nhập trong nuôi ngao đạt 129,6 triệu đồng/ha, khoảng dao động từ 32,2 đến 189,0 triệu đồng/ha Sự khác nhau về tổng thu nhập giữa nhóm nuôi bãi triều và nuôi trong ao là đáng kể, nhóm nuôi ngao bãi triều cho thu nhập cao gấp 1,5 lần so với nhóm nuôi ngao trong ao (148,4 so với 90,7 triệu đồng/ha) Số liệu tính toán cho thấy tổng thu nhập trong báo cáo điều tra ban đầu đạt 121,6 triệu đồng/ha Như vậy, ở thời điểm điều tra ban đầu, thu nhập nuôi ngao của nông dân thấp hơn so với kết quả trong nghiên cứu này Sự tăng trưởng về thu nhập có thể có sự đóng góp

do kiến thức nuôi ngao của các nông hộ đã tăng lên Đây cũng là đóng góp đáng kể của dự án

về tăng năng suất trong nuôi ngao bãi triều và giới thiệu các kỹ thuật mới trong nuôi ngao trong ao

Bảng 17: Tổng chi, tổng thu, lợi nhuận và tỷ suất sinh lọi trong nuôi ngao

Chỉ tiêu Nuôi bãi triều Nuôi trong ao Tính chung

So với kết quả điều tra ban đầu, lợi nhuận của nhóm nuôi ngao bãi triều trong nghiên cứu này

cao hơn

Tỷ suất sinh lợi (BCR) là một chỉ số quan trọng nhằm đánh giá ảnh hưởng về mặt kinh tế

trong nuôi ngao Tỷ suất sinh lợi được tính bằng tỷ số giữa giá trị của tổng thu so với tổng chi

phí Bảng 17 trình bày kết quả về BCR của các nhóm nuôi ngao bãi triều và nuôi trong ao và

toàn khu vực Bình quân chung cho vùng nghiên cứu, BCR đạt 1,72, điều này cho thấy nông

dân nuôi ngao cứ đầu tư 1 đồng thu cho thu nhập 1,72 đồng hay cho lợi tức 0,72 đồng So

sánh giữa các nhóm hộ, BCR của nhóm nuôi ngao bãi triều cao hơn BCR của nhóm nuôi nga

trong ao (1,79 so với 1,61) Giá trị cao nhất và thấp nhất về BCR cùng khác nhau đáng kể

trong khoảng 1,3 và 2,15

3.2.2.5 Nguồn vốn và lãi suất tiền vay

Nguồn vốn, lượng tiền đi vay và lãi suất tiền vay được trình bày tại bảng 18 Có 68,5% số hộ

điều tra cho biết nguồn vốn sản xuất cuat họ dựa vào cả 2 nguồn là tự có và đi vay Tỷ lệ %

số hộ trả lời nguồn vốn hoặc tự có hoặc hoàn toàn đi vay là tương đương nhau (15,9 và

15,6% số hộ) So sánh về nguồn vốn giữa các nhóm nuôi ngao bãi triều, nuôi ngao trong ao

và toàn vùng không có sự khác đáng kể

Bảng 18 cho thấy lượng vốn đi vay dùng trong nuôi ngao trung bình là 19 triệu đồng/hộ, dao

động từ 3 đến 60 triệu Nông dân nuôi ngao bãi triều vay nhiều vốn hơn so với nông dân nuôi

ngao trong ao (21,6 so với 15,2 triệu đồng/hộ) Về lãi suất tiền vay trung bình là 0,8%/tháng

với khoảng biến động từ 0,5 đến 1,2%/tháng Không thấy có khác biệt về lãi suất tiền vay

giữa các nhóm nông hộ

Bảng 18: Nguồn vốn, lượng vốn vay và lãi suất tiền vay

Chỉ tiêu Nuôi bãi triều Nuôi trong ao Tính chung

3.2.2.6 Nguồn thu nhập gia đình

Bảng 19 thể hiện số liệu về các nguồn thu nhập của các nông hộ vùng nghiên cứu Bình

quân chung cho toàn vùng, thu nhập mỗi nông hộ đạt 180,5 triệu đồng/năm Nhóm nuôi

ngao bãi triều có tổng thu nhập cao hơn so với nhóm còn lại (248,5 triệu/hộ so với 91,6 triệu

đồng/hộ)

Nuôi ngao là nghề chính của các hộ nông dân vùng nghiên cứu và cũng cho thu nhập cao nhất so với các hoạt động sản xuất khác, chiếm 78,9% tổng thu nhập và dao động trong khoảng 56,4% đến 87,6% Nuôi trồng các loài thuỷ sản khác đóng góp vị trí thứ hai trong tổng thu của nông hộ, chiếm 13,4% Thu nhập từ các hoạt động khavs như trồng lúa, làm vườn, chăn nuôi, khai thác thuỷ sản, chế biến, làm thuê, lương và thương mại chiếm tỷ trọng không đáng kể trong tổng thu của nông hộ (dưới 2%)

Một số hoạt động có ở nhóm hộ nuôi ngao trong ao nhưng không có ở nhóm hộ nuôi ngao bãi triều Chẳng hạn, trồng lúa, làm vườn, chăn nuôi hay làm thuê chỉ thấy ở nhóm nông hộ nuôi ngao trong ao

Bảng 19: Các nguồn thu nhập của nông hộ nuôi ngao

Chỉ tiêu Nuôi bãi triều Nuôi trong ao Tính chung