Dự án xây dựng năng lực nghiên cứu cho các cán bộ của Viện KH Lâm nghiệp Việt Nam về chọn tạo các giống Keo đã khá phù hợp với việc sản xuất gỗ xẻ và nghiên cứu các biện pháp lâm sinh để
Trang 1
Ministry of Agriculture & Rural Development
Báo cáo tiến độ dự án
(VIE 032/05)
Bỏo cỏo 6 thỏng lần thứ năm, từ 4.2008 – 9.2008
Thứ tư, ngày 1 thỏng 10 năm 2008
Trang 2Mục lục
1 Thông tin các tổ chức tham gia dự án 3
2 Tóm tắt dự án 4
3 Tóm tắt việc quản lý và thực hiện kế hoạch 4
4 Lời giới thiệu và tổng quan 5
5 Tiến độ tời kỳ hạn 6
5.1 Những điểm thực hiện nổi bất của kỳ đánh giá 6
5.2 Các lợi ích của hộ trồng rừng 11
5.2 5.3 Ấn phẩm 12
5.3 5.4 Quản lý dự án 12
6 Báo cáo về các vấn đề liên quan 12
6.1 Môi trường 12
6.2 Các vấn đề xã hội và giới 12
7 Các vấn đề thực thi và cần kéo dài 12
7.1 Vấn đề và trở ngại 12
7.2 Những lựa chọn 12
7.3 7.3 Sự bền vững 12
8 Những bước then chốt tiếp theo 13
9 Kết luận 13 Công bố theo yêu cầu của pháp luật Error! Bookmark not defined
Trang 3
1 Thông tin các tổ chức tham gia dự án
Tên dự án Phát triển bền vững và hiệu quả kinh tế
cho rừng trồng các loài Keo cung cấp
gỗ xẻ
Tổ chức đối tác Việt Nam Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam
Giám đốc dự án đối tác Việt Nam TS Hà Huy Thịnh
Tổ chức đối tác Australia Ensis
Nhân sự dự án đối tác Australia TS Chris Harwood, TS Sadanandan
Nambiar, TS Chris Beadle, Khongsak Pinyopusarerk
Ngày bắt đầu thực hiện dự án 1/03/2006
Ngàu hoàn thành dự án (gốc) 31/12/2008
Ngàu hoàn thành dự án (sửa đổi)
Khoảng thời gian báo cáo 1/9/2006 – 28/2/2006
Cán bộ liên hệ
Đối tác Australia: Giám đốc dự án
Tên: TS Chris Harwood Điện thoại: +61-3-62267964
Chức vụ: Nghiên cứu viên cao cấp Fax: +61-3-62267901
Cơ quan Ensis Email: Chris.harwood@ensisjv.com
Đối tác Australia: Liên hệ hành chính
Tên: Linda Berkhan Điện thoại: +61-3-95452222
Chức vụ: Cán bộ hành chính Fax: +61-3-95452446
Cơ quan Ensis Email: Linda.berkhan@ensisjv.com
Đối tác Việt Nam
Tên: TS Ha Huy Thinh Điện thoại: +84-4-8389813
Chức vụ: Giám đốc, Trung tâm nghiên cứu
giống cây rừng
Fax: +84-4-8369722
Cơ quan Viện Khoa học lâm nghiệp Việt
Trang 42 Tóm tắt dự án
3 Tóm tắt việc quản lý và thực hiện kế hoạch
Dự án tiếp tục được thực hiện tốt với tất cả các hợp phần của dự án được hoàn thành
theo đúng kế hoạch Đây là báo cáo tiến độ từ ngày 1 tháng 4 năm 2008 tới ngày 30
tháng 9 năm 2008
Tiến sĩ Harwood thực hiện chuyến công tác tới Việt Nam vào tháng 7/2008 để làm
việc với các đối tác tại Viện Khoa học lâm nghiệp Việt Nam về các hoạt động của dự
án, bao gồm cả một chuyến thăm quan các hiện trường tại miền Trung và miền Bắc –
Việt Nam
Khóa học thứ hai của ba khóa học khuyến lâm được lên kế hoạch trong dự án đã được
tổ chức từ ngày thứ tư 16 tháng 7 tới ngày 17 tháng 7 năm 2008, với sự giảng dạy của
Ông Phí Hồng Hải, Ông Đặng Thịnh Triều (FSIV) và Tiến sĩ Harwood, đại diện
CSIRO Một bộ tài liệu đơn giản đã được chuẩn bị bằng tiếng Việt và tiếng Anh và tài
liệu này cũng đã được thảo luận về nội dung với Trung tâm khuyến Nông quốc gia
(Bộ Nông nghiệp và phát triển nong thôn) trước khi tổ chức khóa học
Dự án này trợ giúp phát triển mang lại lợi ích cho các hộ nông dân trồng rừng quy mô nhỏ
ở miền Trung - Việt Nam, những hộ đang trồng các loài Keo cung cấp gỗ xẻ giá trị cao cho các ngành chế biến gỗ cứng ở Việt Nam Dự án xây dựng năng lực nghiên cứu cho các cán bộ của Viện KH Lâm nghiệp Việt Nam về chọn tạo các giống Keo đã khá phù hợp với việc sản xuất gỗ xẻ và nghiên cứu các biện pháp lâm sinh để trợ giúp cho việc trồng rừng bền vững và mang lại hiệu quả kinh tế Dự án cũng nâng cao năng lực khuyến lâm cho các nhà trồng rừng cấp địa phương và cấp vùng nhằm trình diễn các kỹ thuật gây trồng tối ưu cho các giống Keo đã được cải thiện, và sẽ giúp đỡ các nhóm nông dân trồng rừng đầu tư hiệu quả nguồn tài chính và lao động sao cho phù hợp với tình hình của địa phương mình Các hoạt động của dự án bao gồm:
• Xây dựng bản hướng dẫn kỹ thuật lâm sinh phù hợp với quản lý rừng trồng Keo cung cấp gỗ xẻ bền vững
• Chọn các giống Keo phù hợp nhất cho trồng rừng cung cấp gỗ xẻ ở miền Bắc và miền Trung Việt Nam, và lập kế hoạch cải thiện di truyền hơn nữa cho các giống Keo nhằm tăng giá trị gỗ xẻ
• Xây dựng các điểm khảo nghiệm để so sánh các biện pháp kỹ thuật lâm sinh được áp dụng (thâm canh và quảng canh) và xác định biện pháp tốt nhất để nâng cao năng suất, sản lượng gỗ xẻ, lợi nhuận kinh tế và tính bền vững cho các hộ trồng rừng
• Xây dựng mô hình tài chính để giúp các nhà trồng rừng đánh giá khả năng sinh lợi và chọn lựa các biện pháp lâm sinh tốt nhất để áp dụng
• Tổ chức các khóa đào tạo ở Aust và Việt Nam cho các nhà quản lý, các nhà khoa học, các nhân viên kỹ thuật và các cán bộ khuyến lâm
Trang 5Mười một học viên từ các tỉnh Quảng Bình và Quảng Trị và một cán bộ nghiên cứu từ Viện khoa học lâm nghiệp đã tham gia khóa học Các học viên là các cán bộ khuyến lâm khuyến nong, các cán bộ lâm nghiệp (địa phương và công ty) và một gia đình hộ dân trồng rừng Năm trong tổng số 12 học viên là nữ Khóa học bao gồm các phần thực tập được thực hiện tại các rừng trồng và các khảo nghiệm nghiên cứu và các nhà máy chế biến gỗ tại Quảng Bình và Quảng Trị Khóa học đã giới thiệu về xây dựng rừng trồng gỗ xẻ Keo, quản lý lâm sinh (như khoảng cách trồng, tỉa đơn thân, tỉa cành
và tỉa thưa), các vật liệu giống Keo đã được cải thiện phù hợp cho trồng rừng gỗ xẻ và các nhà máy chế biến gỗ Keo Các học viên cũng đã thực tập các kỹ thuật lâm sinh áp dụng cho trồng rừng Keo gỗ xẻ Đánh giá kết quả trước và sau khóa học đã chứng minh rằng rất nhiều học viên đã cải thiện đáng kể về hiểu biết một vài kiến thức cơ bản cũng như các kỹ năng đã được trình bày tại lớp tập huấn
Khảo nghiệm tỉa thưa tại Đồng Hới – tỉnh Quảng Bình, đang tiếp tục phát triển tốt và kết quả sau 24 tháng đã được thu thập trong chuyến công tác của tiến sĩ Harwood Xử
lý các số liệu này đang được tiến hành nhằm so sánh hiệu quả liên quan của các biện pháp kỹ thuật lâm sinh áp dụng cho gỗ giấy và gỗ xẻ
Khảo nghiệm lâm sinh bền vững tại trạm nghiên cứu Đông Hà, tỉnh Quảng Trị đã được xây dựng rất tốt, với tỷ lệ sống là 86% sau 8 tháng trồng
Tiến sĩ Nambiar đã có chuyến công tác vào tháng 9 năm 2008 và Ông đã làm việc tại Việt Nam trong 5 ngày về các hoạt động của dự án, bao gồm cả một chuyến thăm quan va làm việc cùng với các cán bộ nghiên cứu của dự án như Ông Vũ Đình Hưởng
và Ông Phạm Xuân Đỉnh, tại hiện trường khảo nghiệm Đông Hà nhằm tìm ra các biện pháp lâm sinh phù hợp sau 1 năm trong cho khảo nghiệm này Ông cũng đã các nhà lãnh đạo của Viện Khoa học Lâm nghiệp và Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn tại Hà Nội trong một buổi nói chuyển về quản lý lâm sinh bền vững
4 Lời giới thiệu và tổng quan
Mục đích chung của dự án là tạo ra và cải thiện các nguồn thu nhập cho các nhà trồng rừng, đặc biệt là những người hộ gia đình trồng rừng nghèo trong các vùng nông thôn tại miền Bắc và miền Trung Việt Nam, thông qua phát triển bền vững và hiệu quả các rừng trồng Keo phục vụ cung cấp gỗ xẻ
Dự án đã xây dựng bản hướng dẫn kỹ thuật lâm sinh cho rừng trồng Keo sản xuất gỗ
xẻ, dựa trên cơ sở kinh nghiệm của Việt Nam và nước ngoài Bản hướng dẫn này đã đánh giá lại tiến độ cải thiện giống cây rừng cho các loài Keo tại Việt Nam, với những mục tiêu cụ thể như chọn lọc các giống Keo phù hợp nhất cho rừng trồng gỗ xẻ tại miền Bắc và Trung Việt Nam, và từ đó sẽ phát triển một chiến lược chọn giống cho tương lai nhằm cải tăng giá trị gỗ xẻ Keo Chiến lược cải thiện giống cây rừng này sẽ đòi hỏi phải hiểu biết tốt hơn về các yêu cầu về chất lượng của nên công nghiệp chế biến gỗ của Việt Nam, mà các thông tin này được thu thập từ các cuộc khảo sát các xưởng xẻ gỗ và các nhà máy chế biến lâm sản
Các khảo nghiệm hiện trường sẽ được xây dựng để so sánh các biện pháp lâm sinh quản canh và thâm canh, và quyết định và trình diễn các kỹ thuật tốt nhất nhằm cải thiện năng suất rừng trồng, kinh doanh bền vững rừng trồng, chất lượng và sản lượng
Trang 6gỗ xẻ, và cuối cùng là lợi nhuận cho các hộ gia đình trồng rừng Một khảo nghiệm chính nhằm khảo nghiệm các biện pháp tỉa thuwataij một hiện trường rừng trồng sản xuất ở Quảng Bình đã được xây dựng vào tháng 6 năm 2006 Tháng 11 năm 2007 dự
án cũng đã xây dựng một khảo nghiệm chính khác tại Đông Hà, tỉnh Quảng Trị phục
vụ các nghiên cứu dài hạn về sự bền vững của rừng trồng
Một bản tính toán đơn giản dựa trên các mô hình kinh tế sẽ được phát triển, kết hợp với các kiến thức sẵn có và các kết quả của dự án, nhằm giúp cho các tổ chức khuyến lâm và nhà trồng rừng phán đoán lợi ích của quản lý kinh doanh gỗ xẻ đối với rừng trồng Keo và lựa chọn các biện pháp lâm sinh tốt nhất cho các điều kiện của họ Một chuyến thăm quan học tập đã được thực hiện tại Australia vào tháng 5 và tháng 6 năm 2006 cho 8 cán bộ nghiên cứu và nhà quản lý, nhằm giới thiệu cho họ về các nền tảng môi trường quản lý và nghiên cứu ban đầu để xây dựng nên nền công nghiệp gỗ
xẻ rừng trồng Lớp học đào tạo cụ thể hơn về nghiên cứu lâm sinh và cải thiện giống cây rừng cũng đã được thực hiện vào tháng 3 và tháng 4 năm 20007, cho 6 các bộ nghiên cứu của Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam (FSIV) Các khóa đào tạo khác cũng sẽ được tại Việt Nam cho các cán bộ nghiên cứu, kỹ thuật viên, các cán bộ khuyến lâm và hộ trồng rừng Các khóa học này sẽ tập trung vào đào tạo thực hành tại hiện trường và viếng thăm các mô hình trình diễn của dự án Tài liệu khuyến lâm sẽ bao gồm các bản hướng dẫn, các áp phích lớn và các băng đĩa tiếng và hình Những tài liệu này sẽ được các tổ chức khuyến lâm sử dụng để mô tả gói công nghệ mà dự án xây dựng tới các hộ trồng rừng Năng lực khoa học của FSIV sẽ được tăng cường củng cố thông qua các thiết bị phân tích chất lượng gỗ Khuyến cáo về nâng cấp thiết
bị và bố trí phòng thí nghiệm đất và mẫu thực vật tại FSIV ở Hà Nội cũng đã được cung cấp
Dự án sẽ có đạt được kết quả tăng cường năng lực thông qua cả đào tạo chính thức và đào tạo qua công việc và cả trong quá trình xây dựng khảo nghiệm hiện trường, mà sẽ được thực hiện như những mô hình trình diễn của các công nghệ được khuyến cáo Từ các khảo nghiệm sẽ cung cấp các kết quả có giá trị trong thời gian ngắn để củng cố tăng sản lượng gỗ xẻ
5 Tiến độ tời kỳ hạn
5.1 Những điểm thực hiện nổi bất của kỳ đánh giá
Báo cáo này trình bày các kết quả đạt được trong giai đoạn từ 1/42008 tới 30/9/2008, một kỳ 6 tháng (kỳ báo cáo trước bao gồm 7 tháng thực hiện)
Chuyến công tác của Tiến sĩ Harwood tới Việt Nam
Tiến sx Harwood đã thực hiện một chuyến công tác để thực hiện các hoạt động của dự
án tới Việt Nam từ ngày 5 tháng 7 tới ngày 19 tháng 7
Trang 7Ông đã làm việc với các cán bộ Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam để phát triển và đánh giá lại các tài liệu lớp học và các hoạt động hành chính của dự án từ ngày 6 – 8 tháng 7 Ngày 10 tháng 7, Ông cũng cán bộ dự án Phí Hồng Hải thăm quan trạm nghiên cứu Ba Vì để đánh giá sự phát triển của các lâm phần Keo phù hợp và sẽ sử dụng các lâm phần này như các mô hình trình diễn trong khoa học thứ ba về khuyến lâm cho tỉnh Hà Tây vào tháng 3 năm 2009
Tại trạm Ba Vì, tỉnh Hà Tây, nhóm điều tra cũng đã tiến hành phỏng vấn một xưởng cưa nhỏ, người mua gỗ Keo và Bạch đàn từ các hộ dân trồng rừng để xẻ trên hệ thống cưa vòng ngang – giống như các nghiên cứu xưởng xẻ tại Đông Hà vào năm 2006 phục vụ cho báo cáo “Baseline Conditions”
Hình 1 Ông chủ xưởng cưa với chiếc tủ làm từ gỗ Keo lá tràm
Ông chủ xưởng cưa này cho biết giá cả gỗ Keo lai và Keo tai tượng như sau (giá này
là giá tại xưởng cưa, đã bao gồm giá khai thác và vận chuyển)
Chu vi đầu nhỏ của khúc gỗ
(cm)
Đường kính đầu nhỏ tương ứng (cm)
Giá 1 m3 gỗ (được đo như 1 viên trụ dựa trên
cơ sở đầu nhỏ)
50 = nhỏ nhất (ông chấp
nhận)
16
Ông trả thêm 500.000 đồng/m3 cho gỗ Keo lá tram so với các loài Keo khác Ông cũng trả giá thấp hơn một chút cho gỗ Bạch đàn Giá gỗ này đã tăng lên nhất nhiều so với năm ngoái (báo cáo Baseline Conditions) Ông chủ xưởng xẻ này giữ lại các ván
gỗ lớn và không mấu mắt để đóng đồ gia dụng và xà gồ cho nhà cửa, và bán các ván nhỏ nhơ đạt kích thước tiêu chuẩn cho nhà buôn, những người sẽ bán chúng cho các nhà máy sản xuất đồ gia dụng
Trang 8Tiến sĩ Harwood đã thăm quan miền Trung với các cán bộ dự án của FSIV vào ngày
12 tháng 7 Họ đã thực hiện thu thập số liệu 24 tháng cho khảo nghiệm tỉa thưa tại Đồng Hới, Quảng Bình từ ngày 13 tới 15 tháng 7
Kết quả chính của đợt đánh giá này được thể hiện tại Bảng 1 dưới đây:
Bảng 1 Khảo nghiệm tỉa thưa Đồng Hới – Thu thập được thực hiện vào tháng 7 năm 2008, tuổi lâm phần: 4.5 tuổi, 24 tháng sau khi tỉa thưa
Công thức tỉa thưa Mật độ tại bình quân Chiều cao 1.3m bình quân Đường kính
Đường kính bình quân tiếp tục tăng rất nhanh trong các công thức tỉa thưa sau 24 tháng, như đã thấy tại bảng 1
Một vài xưởng cưa ở miền Trung và miền Nam – Việt Nam sử dụng cưa vòng đứng
có thể chấp nhận hầu hết các khúc gỗ nhỏ hớn từ các cây trong các công thức tỉa thưa (300, 450 và 600 cây/ha) tại tuổi 4.5 Sinh trưởng của công thức đối chứng (ban đầu
1000 cây/ha; hiện tại 850 cây/ha do một số cây chết) thể hiện nếu mật độ ban đầu là 3
x 3 m (1111 cây/ha) hoặc 4 x 2.5m (1000 cây/ha) thì các khúc gỗ đầu nhỏ (đường kính >15 cm) có thể đạt được trong các rừng trồng sản xuất sau 6-7 tuổi mà không cần tỉa thưa Tuy nhiên, một vài phương thức tỉa thưa sẽ được yêu cầu để tạo ra các khúc gỗ với đường kính đầu nhỏ từ 18-20m cho các xưởng cưa vòng ngang
Trang 9Hình 2 Đo đếm đường kính trong khảo nghiệm tỉa thưa tại Đồng Hới,
tháng 7 năm 2008
Các mô hình kinh tế để so sánh lợi nhuận từ các biện pháp lâm sinh cho gỗ giấy và gỗ
xẻ , được dựa trên giá gỗ đã cập nhật, sẽ được chỉnh lý Các mô hình này sẽ bao gồm các thong tin về độ vút thon thân cây được thu thập từ khảo nghiệm Đồng Hới
Lớp tập huấn khuyến lâm thứ hai, tại Đồng Hới và Đông Hà, từ 15-16 tháng 7 năm 2008
Lớp tập huấn thứ hai của 3 lớp tập huấn khuyến lâm đã được lên kê hoạch trong dự án được tổ chức tại miền Trung từ ngày thứ tư 16/7 tới ngày thứ năm 17/7/2008, với sự trình bày của Ông Phí Hồng Hải và Ông Đặng Thịnh Triều (FSIV), và tiến sĩ Harwood (đại diện CSIRO) Một bộ tài liệu đơn giản đã được chuẩn bị bằng tiếng Việt và tiếng Anh và tài liệu này cũng đã được thảo luận về nội dung với Trung tâm khuyến Nông quốc gia tại Hà Nội (Bộ Nông nghiệp và phát triển nong thôn) trước khi
tổ chức khóa học
Mười một học viên từ các tỉnh Quảng Bình và Quảng Trị và một cán bộ nghiên cứu từ Viện khoa học lâm nghiệp đã tham gia khóa học Các học viên là các cán bộ khuyến lâm khuyến nong, các cán bộ lâm nghiệp (địa phương và công ty) và một gia đình hộ dân trồng rừng Năm trong tổng số 12 học viên là nữ Khóa học bao gồm các phần thực tập được thực hiện tại các rừng trồng và các khảo nghiệm nghiên cứu và các nhà máy chế biến gỗ tại Quảng Bình và Quảng Trị Khóa học đã giới thiệu về xây dựng rừng trồng gỗ xẻ Keo, quản lý lâm sinh (như khoảng cách trồng, tỉa đơn thân, tỉa cành
và tỉa thưa), các vật liệu giống Keo đã được cải thiện phù hợp cho trồng rừng gỗ xẻ và các nhà máy chế biến gỗ Keo Các học viên cũng đã thực tập các kỹ thuật lâm sinh áp
Trang 10dụng cho trồng rừng Keo gỗ xẻ Tổng số 16 dụng cụ (6 bộ Kéo cán dài, 3 bộ kéo ngắn
và 7 cưa cành nhỏ) đã được phân phát cho học viên Đánh giá kết quả trước và sau khóa học đã chứng minh rằng rất nhiều học viên đã cải thiện đáng kể về hiểu biết một vài kiến thức cơ bản cũng như các kỹ năng đã được trình bày tại lớp tập huấn
Một báo cáo về khóa tập huấn thứ hai cùng với danh sách học viên lớp tập huấn, và phụ biểu tài liệu lớp học, đã được cung cấp như một báo cáo riêng biệt đính kèm báo cáo tiến độ này
Khảo nghiệm lâm sinh bền vững
Khảo nghiệm lâm sinh bền vững tại Trạm nghiên cứu Đông Hà, tỉnh Quảng Trị (Mục đánh giá dự án 7, Đầu ra 3) hiện nay đã được xây dựng tốt với tỷ lệ sống trung bình là 86% tại thời điệm tháng 7 năm 2008, 8 tháng sau khi trồng (Hình 3) Hàng rào xung quanh khu khảo nghiệm đã ngăn chặn thành công Trâu bò thả tự do trong rừng
Hình 3 Hình ảnh tổng thể của khảo nghiệm lâm sinh bền vững tại Đông Hà,
tháng 7 2008
Chuyến công tác của Tiến sĩ EKS Nambiar, tháng 9.2008
Tiến sĩ Nambiar thực hiện một chuyến công tác độc lập từ ngày 15 – 19 tháng 9
Ông ở lại Thành phố Hồ Chí Minh một ngày làm việc với Ông Vũ Đình Hưởng và sau đó thực hiện chuyến thăm hiện trưởng 2 ngày với Ông Hưởng tại khảo nghiệm lâm sinh bền vững tại Đông Hà, tỉnh Quảng Trị Trong quá trình thăm hiện trường ông đã làm vệc với các cán bộ nghiên cứu địa phương để: (1) đánh giá sớm tác động hạn chế của thuốc diệt cỏ tới một số cây Keo lai, (2)bàn thảo vê các bước thực hiện cho biện pháp khống chế cỏ dại, (3) quyết định phương pháp tỉa đơn thân và tỉa cành,
