quan niệm về ý thức của các nhà triết học trước mác ý nghĩa của những quan niệm đó đối với thực tiễn

bộ não người được phát triền Và ngày cảng tiễn one Nor} người là nguôn gốc trực tiếp quyết định sự a đời của ý thức con người biết chế tạo ra các công cụ và sử dụng chúng đề 8O ra của cả

Đề tài 7: Quan niệm về ý thức của các nhà Triết học trước Mác

Ý nghĩa của những quan niệm đó

đi với thực tiễn

NHÓM 9

89 Nguyễn Việt Phương

90 Vũ Kim Phượng 9] Bạch Đức Quang

92 Bùi Thị Hương Quê

93 Nguyên Đình Quốc

94 Nguyên Ngọc Quỳnh

96 Vi Thi Thuy Quynh

97 Dao Trung Son

LỚP HỌC PHAN: LHP2083MLNPĐ0221 99 Bàng Ngọc Tân oz

GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN: Phạm Thị Hương

lly A’ M6 BAU

Thé giới sẽ sống như thé nào vào với nước Mỹ lên ngôi đề ché và nước Mỹ sẽ hành sử thế nào với phân còn lại của thế giới ?

—<PHAN NOP DUNG

PHAN I

QUAN NIỆM CỦA CÁC NHÀ TRIẾT HỌC CỎ ĐẠI

; QUANANIEM CUA CAC

NHÀ.TRIẾT HỌC TRUNG ĐẠI

QUAN NIỆM CỦA CÁC NHÀ TRIÉT HỌC CẬN ĐẠI

Be

wae

QUAN NIEM CUA

CAC NHA TRIET

HOC CO DAI

Ý thức là sự phản ánh sáng tạo thế giới KQ vào bộ não người thông qua lao động và ngôn ngữ; là toàn bộ HĐÐ tinh thân của con người bao gôm từ cảm giác cho tới tư duy, lý luan

° _ Chủ nghĩa DVBC ST: định rang ý thức là một thuộc tính của vật NT!

nhưng không phải của mọi dạng vật chất mà chỉ là thuộc tính của một dạng

vật chất sống có tô chức cao là bộ óc người Bộ óc người là cơ quan vật chất

của ý thức

° Ý thức là chức năng của bộ óc người Hoạt động ý thức của con người diễn

ra trên cơ sở hoạt động sinh lý thần kinh của bộ óc người Ý thức không thê

diễn ra, không thể tách rời hoạt động sinh lý thân kinh của bộ óc người

LAO ĐỘNG

NGÔN NGỮ

° Ý thức ra đời cùng với quá trình hình thành bộ óc người nhờ 1⁄4 ĐỘNG VÄ

NGON NGU va những quan hệ xã hội Ý thức là sản phẩm của sự phát triển

xã hội, nó phụ thuộc vào xã hội, và ngay từ đâu đã mang tính chât xã hội

bộ não người được phát triền

8O ra của cải vật

ành động có mục đích, tạo

ra của cải thỏa mãn nhu câu

ua con nguol

=>“Sau lao động và đồng thời với lao động là

ngôn ngữ đó là hai sức kích thích chủ yêu”

“Đem so sánh con người với các loài vật, người ta sẽ thấy rõ ràng ngôn ngữ bắt nguôn từ trong lao động và cùng phát triển và lao động, đó là cách giải thích duy nhất đúng về nguồn gốc của ngôn ngữ” _Ăngphen -

a Y thức xã hội thường lạc hậu so với tôn tại xã hội

b.Ý thức xã hội có tính kế thừa trong sự phát triển

Chúng ta khắng định: ““Irong điều kiện kinh tế thị trường và mở

rộng giao lưu quốc tế phải đặc biệt quan tâm giữ gìn và nâng cao

bản sắc văn hóa dân tộc, kế thừa và phát huy truyền thống đạo đức,

tập quán tốt đẹp và lòng tự hào dân tộc, tiếp thu tinh hoa các dân tộc trên thê giới, làm giàu đẹp thêm nên văn hóa Việt Nam”

Ý thức xã hội tôn tại xã hội, trong quá trình phản ánh ý thức xã hội

luôn có tính kế thừa các 21a frỊ của nhân loại để lại

Lénin viét: “Van học vô sản phải là sự phát triển lôgíc của tông sô kiến thức mà loài người

đã tích lũy được dưới ách thông trị của xã hội

tư bản, xã hội của bọn địa chủ và xã hội của

bọn quan liêu”

c Y thức xã hội tác động trở lại tôn tại xã hội

° Mức độ ảnh hưởng của tư tưởng đôi

với sự phát triển xã hội phụ thuộc

vào những điêu kiện lịch sử cụ thê:

Vào tính chất của các mối quan hệ

kinh tế mà trên đó tư tưởng nảy sinh;

vào vai trò lịch sử của giai cấp mang

ngọn cờ tư tưởng: vào mức độ phản

ánh đứng đắn của tư tưởng trong

eae tuong tu san da tac : 7 we 1

Ầ X ` => W l Angghen viet: “Su phat trién ve

động mạnh mẽ đến xã hội các nước _ Í chính trị, phát luật, triết học, tôn Tây Au thê kỷ XVII, XVI Hệ tư giáo, văn hóa, nghệ thuật, v.v tưởng vô sản trở thành vũ khí về mặt | dựa vào sự phát triển kinh tế

tư tưởng của giai rye v6 san dau Nhưng tât cả những sự phát triên

Ra 2 LAS : đó đều tác động lẫn nhau và

tranh đề xóa bỏ xã hội tư bản cùng tác động đên cơ sở kinh ' Đ— ¿ aA:

d, Sự tác động qua lại giữa các hình thái YT XH trong sự PT của chúng

Sự tác động qua lại giữa các hình thái ý thức xã hội là một nguyên nhân làm cho

trong mỗi hình thái ý thức có những mặt, những tính chất không thể giải thích

được một cách trực no tư tồn tại xã hội

Lịch sử phát triển của ý thức xã hội cho thấy, thông thường ở mỗi thời đại,

tùy theo những hoàn cảnh lịch sử cụ thể có những hình thái ý thức nào đó

nồi lên hàng đầu và ác động mạnh đến các hình thái ý thức khác

~ ao =

4

Ví dụ: Ở thời cỗ đại Tây Âu thì triết học và nghệ thuật

đóng vai trò đặc biệt Thời Trung Cô ở Tây Au thì tôn giáo ảnh hưởng mạnh mẽ đên triệt học, nghệ thuật, pháp quyên,

e, Ý thức xã hội có thé Vượt trước Tà) tại xã hội

Trong những điều kiện nhất định, tư tưởng của con người, đặc biệt

những tư tưởng khoa học tiên tiễn có thê vượt trước sự II) triển của tồn tại xã hội, dự báo được tương lai và có tác dụng tô chức, chỉ đạo

hoạt động thực tiễn của con người, hướng hoạt động đó vào việc giải

quyết những nhiệm vụ mới do sự phát triển chin muôi của đời sống

vật chất của xã hội đặt ra

Ví dụ: vũ trụ quan trọng tư tưởng

Triết học Phật 2140 cho dén thoi

điểm này vẫn con nguyên giá trị Nói

như Albert Einstein thì: “Nêu có một

tôn giáo nào Cao can duoc voi su

phát triển của khoa học thì đó là Phật

=

=

ÊÂ puiànn

QUAN NIỆM CỦA CAC NHA TRIET HOC TRUNG DAI

ình thái ý thức chính trị xuât hiện trong xã hội có giai câp và nhà nước nó phan ánh các quan hệ chính trị, kinh tê xã hội giữa các giai cap, cac dân tộc và các

quôc gia Nó thê hiện thái độ các gia1 câp đôi với quyên lực nhà nước

Đã từ lâu Mỹ và một số quốc gia trên luôn đặt thế giới vào tâm trạng phập

phông bất an Nhưng Mỹ và quốc gia đó không nhận thức được hậu quả hay do

cô tình không nhận thấy được hậu quả tất yêu mà Mỹ và các quốc gia đó do áp đặt quân sự và các chính sách kinh tế khác, trên các quốc gia (như GHDCND

Triều Tiên, lrắc, Afganixtan)

° Trong dao duc :

“Một dân tộc, một Đảng và mỗi một con người, Úc DẦU hôm qua là vĩ đại, có sức Hồi, cen) jon mon nity 900018)

¢ Tri thuc khoa hoc dang tré thanh mot luc luong san xuat truce rio do la dac điểm nỗi bật nhất của sự phát triển của nó trong điều kiện hiện đại Tri thức khoa học ngày nay được kết tỉnh trong mọi yếu tô của lực lượng sản xuat-

trong người lao động và trong đối tượng lao động, trong kỹ thuật, trong các quy trình công ngệ, trong tổ chức và quản lý sản xuất

Khoa học ngày nay phát triển theo khuynh hướng vừa phân ngành mạnh

mẽ vừa xâm nhập vào nhau và kêt hợp với kỹ thuật thành một sức mạnh

trí tuệ thông nhât đê nhận thức và cải tạo hiện thực

ật chân chính găn liên với đời sống hiện thực của nhân dân lao Si SẺ la nin tố thúc đây mạnh mẽ tiên bộ xã hội thông qua việc đáp ứng nhu câu thâm

mỹ của con người Khi phản ánh thê giới hiện thực trong các hình tượng nghệ

thuật, nghệ thuật đã tác động đến lý trí và tình cảm của con người, kích thích tính tích cực hoạt động của con người, xây dựng ở con người những hành vi đạo đức

Vĩ dụ: các vũ công trong bức tranh của MaHisse

=> Nghệ thuật đóng vai trò to lớn trong các nhân tô giáo dục con người,

nhận thức và cải tạo hiện thực

nay với sự bùng nô của nhiều giáo phái khiến trào lưu xã hội có nhiều thay đôi,

có nhiều giáo phái được hình thành với nghi lễ mới dung tục học quyền bỏ Nhiều khi

mang tính pha tạp hỗn hợp giả danh khoa học hoặc trộn lẫn các tín ngưỡng đã có cả trường hợp cực đoan, dẫn đến tự sát tập thể Tuy nhiên ta nhận thay mục đích của những đoạn giáo này hướng con người tới cái thiện, cái đẹp

ĐỨC HUỲNH GIÁO CHỦ PHẬT GIAO HOA HAO

Ngày nay khoa học nhận dạng vẫn đang tôn tại trong xã hội, có xu

hướng phát triển mạnh hơn, trong xã hội xuất hiện những trào lưu

mạnh mẽ hơn Sở dĩ như vậy bởi con người luôn muốn tìm hiểu

những gì quanh mình Đặc biệt với những nước Phương Đông khoa

học nhận dạng tâm linh- tín ngưỡng đã phát triển đến mức tôi đa

PHAN III

QUAN NIEM CUA

CAC NHA TRIET

HOC CAN DAI

phong kiên và nên sản xuât của nó

trong quá trình tan rã, xã hội phong

kiến nhường chỗ cho những tiền đề

của xã hội tư bản chủ nghĩa

triên mới Cuộc đầu tranh giữachủ ƒ thuyết “Nhật tâm” của Copernic là

0120155 9)/000052549))002)0)1.55)5)0/2)0 A44) một phát mình có sức công phá dữ

từ thê kỷ 15 rât quyết liệt được biêu _ ii DNNinininnn phong kiến và ý

hiện trên hai lập trường Các nhà duy - | thức hệ của giai cấp quý tộc cầm

tâm quay lưng lại với các thành tựu

khoa học còn các nhà duy vật lại ủng

— hộ mạnh mẽ các thành tựu khoa học

eo Wea

Nền triết học thời đại này xem con người là vấn đề trung tâm của triết học, chủ

Hương, giải phóng con người ra khỏi mọi sự ràng buộc của thượng dé

Các nhà Triết học thời Phục hưng và cận đại ủng hộ mạnh mẽ mọi thành tựu của

khoa học, đông thời họ đòi hỏi phải Phục hưng lại các giá trị khoa học mà con

người đã tao as lên trong thời cô đại

ÍÍ 3

VA Poe

_a Chủ nghĩa duy vật

“Tri thức không phải vi tri thức,

khoa học không phải vì khoa học

ma moi tri thức phải ứng dụng vào

thực nghiệm”

Bacon cho răng lịch sử nhận thức của con người có những sự nhâm lẫn đáng tiếc Sự lầm lẫn đáng tiếc đó, Bacon gọi là ngẫu tượng Từ quan điểm này, Bacon cho răng xưa nay người

ta nhận thức băng các hình ảnh sau đây:

* Nhận thức theo kiểu con kiến

°_ Nhận thức theo kiêu con nhện

° Nhận thức theo kiêu con ong Quan niệm của Bacon về triết học và khoa học

tự nhiên: Bacon khang định tri thức là sức mạnh Ông cho rằng để cải tạo hiện thực thì con người phải sử dụng tri thức của triết học và khoa học tự nhién

=> Triết học của ông đặt nền móng cho chủ nghĩa duy vật siêu hình thê kỷ 17-

18

a Chu nghia duy vat

Hôpxơ (Triết gia người Anh, 1588 - 1679) Phát triển chủ nghĩa duy vật của Becon, nhưng chủ nghĩa duy vật của Hopxơ có tính máy móc: Giới tự nhiên là máy lớn,

con người là máy nhỏ, trái tim như lò xo

Đi- đờ- rô là nhà duy vật nồi tiếng, nhà tư

tưởng của giai cấp tư sản cách mang thé ky 18

và là nhà sáng lập phái “Bách khoa toàn thư”

Thế giới quan của ông là duy vật Ông cho răng thế giới là vật chất tồn tai khách quan trong trạng thái thường xuyên vần động Con người là sự thông nhất hữu cơ giữa linh hồn và thể xác, trong đó linh hồn là tông thể các hiện

tượng tâm lý, vì thế linh hôn sẽ không là cái gì

cả nếu không có thân thể con người

Ong viết ”ĐỊa ngục, thiên đường quá xa Xôi, trong khi những cái cân cho sự sông thì lại ở ngay trước mặt”

a Chu nghia duy vat

(Paul Henry HolBach, 1729- 1789)

Hôn- Bách là đại biểu xuất sắc của chủ nghĩa duy vật vô thân Pháp thê kỷ 18

Thế giới quan của Hôn- Bách được dựng nên từ vật chất Trong tác phẩm “Hệ thông tự nhiên hay là quy luật của thế cate vật lý và của thế giới tỉnh thân”, Ông đã chỉ ra răng thế giới này

không có gì khác hơn là thế giới vật chất Vật chất luôn vận động và NUNS hoa nhau theo quy luat nhan qua

Ong là nhà triết học viết và chống tôn cate hay nhat: “Than hoc 1a khoa hoc mang ELST thân thánh và dạy chúng ta suy nghĩ về những cái mà chúng ta không hiểu và làm cho chúng

ta mất quan niện rõ ràng về những điều mà hoàn toàn chúng ta có thê hiểu được” “Tôn giáo dù ở chín tầng trời thì cũng chỉ là những sản phẩm chính những sinh linh mang kiếp người tạo ra”

b Chủ nghĩa duy tâm và các triết gia tiéu biéu Descartes (1596 - 1650)

* Descartes cho rang bản nguyên thế giới vừa là vật chất, vừa là tinh thần: Ông xây dựng vật lý học cho rằng thế giới chỉ do yêu tô vật chất, đồng thời ông cũng xây dựng môn siêu hình học, thừa nhận yếu tô tỉnh thần là bản nguyên của thế giới

° - Về nhận thức, ông đề cao vai trò của lý tính: “Tôi tư

duy, tức là tôi tôn tại”

Descartes (1596 - 1650)

¢ Chu nghia duy tam chu quan: Bercelin, Hium Bercelin la

một giáo chủ đã đi nhiều nơi trên thế giới để truyền đạo,

đã viết nhiều tác phâm nhăm chỗng chủ nghĩa duy vật

Ông lợi dụng chủ Ð 0ã duy vật để cứu vãn chủ nghĩa

duy tâm Bercelin cho rằng những phức hợp cảm earl

làm cho người ta có khái niệm về sự vật, cảm giác câu

thành sự vật, cảm giác ấy là tư tưởng, là cảm giác của con

người nào đấy, là cảm giác của cái tôi - duy ngã

Về nhận thức, cả Bercelin và Hium đều phủ nhận tính

khách quan của chân lý và không thừa nhận sự tôn tại

khách quan của sự vật

Tóm lại, triết học thời kỳ này cũng như triết học các

thời kỳ trước, là cuộc đâu tranh giữa chủ nghĩa duy

vật và chủ nghĩa duy tâm Cuộc đấu tranh này do

quy luật kinh tế - xã hội- chính trị quy định Đại

biểu cho chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa duy tâm là

hai lực lượng xã hội đôi lập: một bên là phong kiến

và chủ nghĩa duy tâm phục hôi còn một bên là lực

lượng xã hội tiên bộ với chủ nghĩa duy vật và khoa

hoc

Nhu chung ta da biết, thực ra sự sup (OMe som sCevi Toa <:

hội chủ nghĩa ở Liên Xô cũ va Dong Au là do diễn giải

sai chủ nghĩa Mác — Lênin Tức là nhận thức sai về chủ

nghĩa xã hội, làm cho cả thế giới luôn vật vã, phập

phông, bất ồn

Việt Nam cũng là quốc gia chịu nhiều ảnh hưởng những

cuộc chiên tranh áp bức bóc lột aCeynte thoi chiu nhiéu anh

hưởng nặng nê của chế độ phong kiến đô hộ, cho nên dé

có kinh tế phát triển sánh vai với các quốc gia trên thé

ø1ới thì đòi hỏi Đảng ta phải đặc biệt chú trọng tới tư

tưởng chính trỊ- nét văn hóa dân tộc, dé đưa đất nước

phát triên nhưng đông thời cũng không đánh mất đi bản

sắc văn hóa dân tộc