tiểu luận quan hệ lợi ích kinh tế ở việt nam và liên hệ thực tiễn về quan hệ lợi ích kinh tế ở việt nam hiện nay

Để tổn tại trong cơ chế mới với sự cạnh tranh khốc liệt, đòi hỏi hoạt động kinh doanh nói chung, thì lợi ích kinh tế của các chủ thể nói riêng và lợi ích của toàn xã hội nói chung luôn

VIEN KIEM SAT NHAN DAN TOI CAO Trường Đại học Kiểm sát Hà Nội

‹» E wy

BAO CÁO BÀI TẬP NHÓM

Môn học: Kinh tế chính trị Mác-Lênin

Đề tài: Quan hệ lợi ích kinh tế ở Việt Nam và liên hệ thực tiễn

vê quan hệ lợi ích kinh tê ở Việt Nam hiện nay

THÀNH VIÊN NHÓM 3:

1 Pham Minh Trang 5 Nguyễn Bùi Hoàng Chiến

2 Lò Phương Lâm 6 Vũ Thị Hương Thảo

3 Đặng Quang Anh 7 Lê Hoàng Tùng

4 Huỳnh Ngọc Vũ 8 Lé Thi Ngọc Anh

9 Nguyễn Công Kiên

Ha Noi, ngay 16 thang 01 nam 2022

Loi mo dau

Nghị quyết đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VII một lần nữa khăng định sự kiên trì chính sách đối mới của Đảng và Nhà nước, để ra chính sách: Công

nghiệp hoá và hiện đại hoá để đưa nước ta nhanh chóng trở thành một nước có

nên kinh tế phát triển ngay trong thập kỷ đầu của thế ký XXI Nền kinh tế nớc ta

đã chuyển đổi dần dân từ nên kinh tế tập trung quan liêu bao cấp sang nền kinh

tế hàng hoá nhiều thành phan, mở cửa, vận hành theo cơ chế thị trường có sự

điều tiết quản lý của Nhà nước

Khi nước ta chuyển sang nên kinh tế thị trường, xây dựng nền công nghiệp hoá hiện đại hoá thì vẫn đề nổi lên không chỉ ở nước ta mả ở cả các nước đang

phát triển là tình trạng cơ sở hạ tầng kém, thiếu kinh nghiệm, trình độ đội ngũ cán bộ công nhân viên chưa cao, các quan hệ lợi ích kinh tế chưa được quan tâm

Vì thế, cùng một lúc chúng ta phải bắt tay vào giải quyết nhiều vấn đề cấp bách thì mới đáp ứng kịp thời với yêu cầu đặt ra

Đặc biệt vẫn đề về lợi ích kinh tế là một trong những vấn đề kinh tế lớn của

Nha nước mà đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VII đã đề ra cho giai đoạn phát triển kinh tế nước ta hiện nay

Việt Nam trong quá trình chuyển đổi nền kinh tế từ cơ chế kế hoạch hoá tập trung sang cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước theo định hướng xã hội

chủ nghĩa, trong điều kiện đó nhiều loại hình Doanh nghiệp nhiều loại hình kinh

tế cùng tôn tại, cùng tham gia hoạt động sản xuất kinh doanh Để tổn tại trong cơ

chế mới với sự cạnh tranh khốc liệt, đòi hỏi hoạt động kinh doanh nói chung, thì lợi ích kinh tế của các chủ thể nói riêng và lợi ích của toàn xã hội nói chung luôn

được quan tâm hàng đâu Vì vậy chúng em sẽ nghiên cứu về vân đề: “Quan hệ

lợi ích kinh tế ở Việt Nam và liên hệ thực tiễn về quan hệ lợi ích kinh tế ở Việt

Nam hiện nay”

Mục tiêu nghiên cứu: nhằm chỉ ra cho người đọc hiểu rõ đợc thế nảo là lợi

ích kinh tế nói chung, các quan hệ lợi ích kinh tế Từ đó thông qua lý luận chỉ ra

rằng tính tất yếu cho các doanh nghiệp là phải quan tâm đến lợi ích kinh tế, các

chủ thê kinh tế và lợi ích xã hội

Do khả năng hạn chế nên bài luận của chúng em không thể tránh khỏi những thiếu xót Rất mong nhận được sự chỉ bảo, đóng góp ý kiến của thầy cô để chúng

em có thê hoàn thiện được kiến thức của mình

Chúng em xin chân thành cảm ơn!

I LOL ICH KINH TE VA QUAN HE LOT ICH KINH TE

1 Loi ich kinh té

Để tôn tại, phát triển, con người cần được thoả mãn các nhu cầu vật chất cũng như nhu cầu tỉnh thần Lợi ích thu được khi con người được thỏa mãn nhu cầu

của mình Lợi ích có thể là lợi ích vật chất, có thể là lợi ích tỉnh thần

Trong mỗi điều kiện lịch sử, tuỳ từng bối cảnh mà vai trò quyết định đối với

hoạt động của con người là lợi ích vật chất hay loi ich tinh than Nhung xuyén

suốt quá trình tỒn tại của con người và đời sống xã hội thì lợi ích vật chất đóng vai trò quyết định thúc đây hoạt động của mỗi cá nhân, tổ chức cũng như xã hội 1.1 Khái niệm lợi ích kinh tế

Lợi ích kinh tế là lợi ích vật chất, nó phản ánh mục đích và động cơ khách quan

của các chủ thể khi tham gia vào các hoạt động kinh tế - xã hội và do hệ thống quan hệ sản xuất quyết định

Mỗi một con người hay xã hội muốn tôn tại và phát triển thì nhu cầu của họ phải được đáp ứng

Ví dụ: #oạí động của con người nói chung bao giờ cũng nhằm thỏa mãn nhu

cầu như : ăn, mặc, ở, đi lại, học tập, vui choi Vi vay, dé thỏa mãn nhu cầu của

mình thì một trong những cách thức đó là con người phải tiễn hành hoạt động

lao động sản xuất để tạo ra những của cải, vát chất thỏa mãn nhu cầu của mình

=> VÌ vậy lợi ích kinh tế là một phạm trù kinh tế, một mặt, nó phản ánh những

điều kiện, những phương diện nhằm đáp ứng nhu cầu vật chất của mỗi con người, mỗi chủ thể Suy cho cùng, lợi ích kinh tế được biểu hiện ở mức độ của cải vật chất mà mỗi con người có được khi tham gia vào các hoạt động kinh

té - xã hội

1.2 Tỉnh chất lợi ích kinh tẾ

e Phản ánh quan hệ xã hội giữa các thành viên trong xã hội với nhau thông qua hoạt động kinh tế Nghĩa là phản ánh quan hệ giữa con người với con người

trong quá trình tham gia vào các hoạt động kinh tế để tạo ra của cải, vật chất của

minh

=> Những quan hệ đó chính là quan hệ sản xuất trong xã hội

Ví dụ: 7rong quá trình khai thắc mỏ than, nếu các công nhân chỉ làm việc một cách tách biệt, không có sự phối hợp giữa các công nhân với nhau, không

có sự chỉ đạo của quản lý thì giữa họ không có tôn tại một môi quan hệ giữa con người với con người, không có quan hệ sản xuất thì tập thê đó không thể nào

khai thác than một cách hiệu qua và không đạt được lợi ích kinh té mong muon

=> Không có lợi ích kinh tế nằm ngoài những quan hệ sản xuất mà nó là sản phẩm của những quan hệ sản xuất, là hình thức vốn có bên trong, hình thức tồn

tại và biểu hiện của các quan hệ sản xuất

1.3 Bản chất lợi ích kinh tế

e Lợi ích kinh tế là biểu hiện ra bên mặt xã hội của các quan hệ lợi ích

e Vẻ thực chất, quan hệ lợi ích là mối quan hệ giữa người với người nảy sinh và phát triển tất yếu do chính các quan hệ sản xuất, quan hệ kinh tế chuyển hóa

thành nhu cầu đời sống xã hội và mỗi thành viên Quan hệ kinh tế, quan hệ lợi

ích có thể xem là “cốt lõi vật chất” của các mối quan hệ xã hội

Ví dụ: Các mối quan hệ lợi ích trong lĩnh vực kinh tẾ như là: quan hệ lao động và tiên lương giữa chủ và thợ trong mỗi doanh nghiệp, quan hệ thương trường giữa các doanh nhân với nhau, quan hệ dong làm chủ và chia lợi nhuận công ty giữa các cô đông trong mỗi công ty và trong thực tế lợi ích kinh tế luôn

được biểu hiện ở các hình thức thu nhập như: tiền lương, tiền công, lợi nhuận,

lợi tức, thuế, phí và lệ phí

1.4 Biểu hiện lợi ích kinh tẾ

Gan với những chủ thể kinh tế khác nhau là những lợi ích tương ứng với chủ thể đó Trong nên kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa thì tồn tại

nhiều quan hệ sản xuất mà trước hết phải là quan hệ sở hữu về tư liệu sản xuất Tùy vào những góc độ xem xét của nó và phân chia lợi ích kinh tế thành những

Góc độ các khâu của quá trình tái sản xuất xã hội: lợi ích kinh tế của người sản

xuất, người phân phối, người trao đổi, người tiêu dùng

Tuy nhiên, mỗi chủ thể kinh tế đều có mục tiêu để hướng đến là tối đa hóa lợi

ích kinh tế của họ

Ví dụ: Áục tiêu của các doanh nghiệp là tôi đa hóa lợi nhuận, mục tiêu của

người tiêu dùng là tối đa hóa mức độ tiêu dùng, mục tiêu của người lao động là

tôi đa hóa tiên công và mục tiêu của chính phu là tôi áa hóa lợi ích xã hội

1.5 Vai trò của lợi ích kinh tế đối với các chủ thể kinh tế - xã hội

e Trong nén kinh té thi trường hoạt động kinh tế được biểu hiện vô cùng phong

phú Mặc dù vậy điểm chung hết thảy các hoạt động đó là hướng tới lợi ích

Có thê khái quát vai trò của lợi ích kinh tế trên một số khía cạnh chủ yếu sau:

Lợi ích kinh tế là một trong những vẫn đề sống còn của sản xuất và đời sống Lợi

ích kinh tế giữ vai trò quyết định nhất, chi phối các lợi ích khác

Lợi ích kinh tế được nhận thức và thực hiện đúng thì nó sẽ là động lực kinh tế

thúc đây con người hành động => động lực và mục tiêu của hoạt động kinh té

10

> Loi ich kinh tế còn có vai trò quan trọng trong công việc cúng cố, duy trì các mối quan hệ kinh tế giữa các chủ thể sản xuất — kinh doanh => động lực của hoạt động xã hội

> Lợi ích kinh tế là cơ sở thúc đây sự phát triển các lợi ích khác

=> Lợi ích kinh tế mang tính khách quan và là động lực mạnh mẽ để phát triển kinh tế - xã hội

> Lợi ích kinh tế là động lực của các hoạt động kinh tẾ, của sự phát triển xã hội

Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là chúng ta hạ thấp vai trò của lợi ích chính trị, tư tưởng, văn hóa — xã hội Nhất là trong điều kiện mở rộng hợp tác, giao lưu

kinh tế với các nước khác, phải quan tâm chú trọng không chỉ đến lợi ích kinh tế,

mà cả lợi ích chính trị, tư tưởng, văn hóa — xã hội

2 Quan hệ lợi ích kinh tế

2.1 Khái niệm về quan hệ lợi ích kinh tế

Quan hệ lợi ích kinh tế là sự thiết lập những tương tác giữa con người với con người, giữa các cộng đồng người, giữa các tổ chức kinh tế, giữa các bộ phận hợp thành nền kinh tế, giữa con người với tổ chức kinh tế, giữa quốc gia với phan

còn lại của thế giới nhằm mục tiêu xác lập các lợi ích kinh tế trong mối liên hệ

với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất và kiến trúc thượng tầng tương ứng của một giai đoạn phát triển xã hội nhất định

e Nhu vậy, quan hệ lợi ích kinh tế có biểu hiện hết sức phong phú:

> Quan hệ đó có thể là các quan hệ theo chiều dọc, giữa một tô chức kinh tế với

một cá nhân trong tổ chức kinh tế đó VD: quan hệ người nông dân với ngân hàng, đại lí bán buôn, người tiêu thụ

> Cũng có thể theo chiều ngang giữa các chủ thế, các cộng đồng người, giữa các tổ

chức, các bộ phận chủ thể có thể trở thành bộ phận cầu thành của chủ thể khác

VD: hợp tác xã, doanh nghiệp, các thành viên trong tổ chức

11

e Trong diéu kién héi nhap ngay nay, quan hé loi ich kinh té con phai xét toi quan

hệ giữa quốc gia với phần còn lại của thế giới

2.2 Sự thông nhất và mâu thuẫn trong các quan hệ lợi ích kinh tế

a Sự thống nhất của quan hệ lợi ích kinh tế:

nhau trong xã hội sẽ dẫn đến sự liên hệ chặt chẽ và thâm nhập lẫn nhau, không

có lợi ích nào tách rời riêng rẽ Vì vậy, cần quan tâm đúng mức đến ba loại lợi

ích; trong đó, xét về lâu dài thì lợi ích xã hội đóng vai trò chủ đạo, thể hiện

những nhiệm vụ phát triển và tiễn bộ xã hội, nó cũng bao quát những lợi ích kinh

tế căn bản của tập thể và xã hội Chang hạn, khi Nhà nước thu đúng đủ thuế của

các cấp kinh tế thì Nhà nước mới có điều kiện để đầu tư, xây dựng những cơ sở

hạ tầng như: cầu cống, đường xá, các công trình công cộng Từ đó tạo điều kiện

cho các cá nhân tập thể phát triển Mặt khác, khi các cá nhân làm tốt công việc

cũng như bốn phận của mình thì các tập thể và xã hội cũng ngày càng phát triển hơn

e_ Lợi ích của chủ thể kinh tế có quan hệ trực tiếp trong việc phân phối kết quả hoạt

động sản xuất, kinh doanh Cụ thể là khi các tô chức phân phối công việc một

cách hợp lý, có hiệu quả thì hiệu quả công việc của cá nhân tang, lợi ích cá nhân cũng tăng theo thì trách nhiệm của cá nhân cũng tăng Từ đó, kết quả hoạt động sản xuất ngày càng tốt hơn, lợi ích kinh tế tập thể và xã hội cũng được đảm bảo

b Sự mâu thuẫn trong quan hệ lợi ích kinh tế

Biểu hiện:

12

Mặt mâu thuẫn thể hiện ở sự tách biệt nhất định giữa chúng, do đó nếu dành quá

nhiều cho lợi ích này thì bộ phận lợi ích khác sẽ bị ảnh hưởng và ngược lại

Các quan hệ lợi ích kinh tế mâu thuẫn với nhau vì các chủ thể kinh tế có thể

hành động theo những phương thức khác nhau để thực hiện các lợi ích của mình

Sự khác nhau đó đến mức đối lập thì trở thành mâu thuẫn Ví dụ, vì lợi ích của

mình, các cá nhân, doanh nghiệp có thể làm hàng giả, buôn lậu, tron thué thi loi ích của cá nhân, doanh nghiệp và lợi ích của xã hội mâu thuẫn với nhau Khi đó,

chủ doanh nghiệp càng thu được nhiều lợi nhuận, lợi ích kinh tế của người tiêu

dùng của xã hội càng bị tốn hai

Lợi ích của những chủ thể kinh tế có quan hệ trực tiếp trong việc phân phối kết

quả hoạt động sản xuất, kinh doanh cũng có thé mâu thuẫn với nhau vì tại một

thời điểm kết quả hoạt động sản xuất, kinh doanh là xác định Do đó, thu nhập

của chủ thể này tăng lên thì thu nhập của chủ thể khác giảm xuống Chăng hạn, tiền lương của người lao động bị bớt xén sẽ làm tăng lợi nhuận của chủ doanh nghiệp; nhà nước giảm thuế sẽ làm lợi nhuận doanh nghiệp tăng

Trong các hình thức lợi ích kinh tế, lợi ích cá nhân là nên tảng của các lợi ích

khác bởi vì: thứ nhất, nhu cầu cơ bản sống trước hết thuộc về các cá nhân; thứ hai thực hiện lợi ích cá nhân là cơ sở tạo nên tập thé

2.3 Các nhân tô ảnh hưởng dén quan hé loi ich kinh té

Cac quan hé loi ich trong nén kinh té thi trường chịu tác động của nhiều nhân

tố, cụ thể như sau:

Thứ nhất, trình độ phát triển của lực lượng sản xuất

Là phương thức và mức độ thỏa mãn các nhu cầu vật chất của con người, lợi ích

kinh tế trước hết phụ thuộc vào số lượng, chất lượng hàng hóa và dịch vụ, mà điều này lại phụ thuộc vào trình độ phát triển của lực lượng sản xuất Do đó,

13

trinh do phat triển của lực lượng sản xuất càng cao, việc đáp ứng lợi ích kinh tế

của các chủ thể cảng tốt

Lực lượng sản xuất chính là người lao động và tư liệu sản xuất

Vĩ dụ: trong xã hội nông nghiệp, thì đất đai và cuốc, xẻng chính là tư liệu sản

xuất Hoặc một ví dụ khác hiện tại thì như tôi mù công nghệ thông tin thì tư liệu

sản xuất của tôi đó chính là internet và máy tính, nếu như sau này tôi đi làm thì tôi sẽ là người lao động và tích lũy được nhiều kinh nghiệm, vượt qua những khó

khăn, thách thức thì tôi sẽ có mỘt vị trí cao hơn cũng như là của cải của tôi được

tạo ra nhiễu hơn Qua đó, trình độ phát triển của lực lượng sản xuất và người lao động tôi đây đã ảnh hưởng đến lợi ích kinh tế và quan hệ lợi ích kinh tế Thứ bai, địa vị của chủ thể trong hệ thống quan hệ sản xuất xã hội

Quan hệ sản xuất trước hết là quan hệ tư liệu sản xuất, quyết định vị tri,vai tro

của mỗi con người, mỗi chủ thể trong quá trình tham gia các hoạt động kinh tế-

xã hội, tham gia vào quá trình phân chia lợi ích

Ví dụ: cụ thể như nên kinh tế thị trường ở Việt Nam chính là nên kinh tế thị trường hiện đại và trong đó có sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, diéu

này cũng có nghĩa là nên kinh tẾ hiện đại đều được phát huy, phát triển ở mức

cao như tính tích cực, năng động và hiệu qua Nhờ có sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đã hạn chế được các mặt trải tiễu cực cũng như tác động

làm cho quan hệ kinh tế cũng thay đổi về cách thức và phương thức mới theo hướng phát triển tốt hơn, hiệu quả hơn

Thứ ba, chính sách phân phối thu nhập của nhà nước

Trong các chính sách kinh tế - xã hội, chính sách phân phối thu nhập của nhà nước làm thay đối mức thu nhập và tương quan thu nhập của các chủ thể kinh tế

Khi mức thu nhập và tương quan thu nhập thay đổi, lợi ích kinh tế và quan hệ lợi

ích kinh tế giữa các chủ thể cũng thay đổi

14

Đề có một nền kinh tế thị trường đòi hỏi phải có môi trường công khai, minh bạch, có bộ máy nhà nước tỉnh gọn, đủ năng lực điều hành và quản lý nền kinh

tế, đưa nền kinh tế đạt được tốc độ tăng trưởng cao, chất lượng và hiệu quả, giải

quyết tốt những vấn đề xã hội, bảo đảm nên kinh tế phát triển bền vững một cách

thật sự

Thứ tư, hội nhập kinh tế quốc tế

Ban chất của nền kinh tế thị trường là hội nhập Khi mở cửa hội nhập, các

quốc gia có thể gia tăng lợi ích kinh tế từ thương mại và đầu tư Để nên kinh tế thị trường phát triển, cần tạo lập một môi trường kinh doanh thông thoáng, hòa

nhập với thị trường thế giới Và đề đạt được điều đó thì kinh tế nhà nước và kinh

tế hợp tác cần được xem như mọi thành phần kinh tế khác, được đối xử bình đăng, không có sự ưu tiên hay phân biệt

Các khu vực kinh tế đều là bộ phận hợp thành của nên kinh tế thị trường, hoạt

động bình đăng, đúng luật pháp và được bảo vệ, phát triển như nhau

Vĩ dụ: Ở Châu Âu, các nước đã thống nhất với nhau sử dụng một đồng tiên để kinh doanh giữa các nước đó chính là đồng Euro; qua đó, đã tạo lập một môi trường kinh doanh thông thoáng, hòa nhập với thị trưởng giữa các Hước

2.4 Một số quan hệ lợi ích kinh tẾ cơ bản trong nên kinh tẾ thị trường

Trong điều kiện kinh tế thị trường, ở đâu có hoạt động kinh tế, ở đó có quan

hệ lợi ích Trong đó, có một SỐ quan hệ lợi ích kinh tế cơ bản sau đây:

Một là, quan hệ lợi ích giữa người lao động và người sứ dụng lao động Người lao động là người làm việc tạo ra sản phẩm cho người sử dụng lao động

và được trả công phù hợp với trình độ và kỹ năng nghề nghiệp của người đó trên

cơ sở thỏa thuận với người sử dụng lao động

Người sử dụng lao động là người thuê mướn sử dụng và trả công cho người lao

động nhằm mục đích thu lại lợi nhuận từ các sản phẩm bán được

15