Bài giảng Thực tập hướng nghiệp ngành kỹ thuật tài nguyên nước

Hồ Chí Minh Trang 3 NgànhKỹthuậttàinguyênnướcWaterResources Engineering làngành:-Liên quan đến các giải phápnhằm tích trữ, điều hòa,chuyển, phân phối, cấp, tưới,tiêu và thoát nước phục

Trang 1

Source: http://bit.ly/1GtJFvo

Khoa Kỹ thuật tài nguyên nước

Bộ môn Kỹ thuật tài nguyên nước

THỰC TẬP HƯỚNG NGHIỆP NGÀNH KỸ THUẬT TÀI NGUYÊN NƯỚC

TS Nguyễn Quang Phi Email: quangphi_nguyen@tlu.edu.vn Điện thoại: 0913050625

Source: http://bit.ly/1GtJFvo

TS Nguyễn Quang Phi

Bộ môn Kỹ thuật tài nguyên nướcKhoa Kỹ thuật tài nguyên nước, Trường Đại học Thuỷ lợi

Mobile: 0913 050 625Email: quangphi_nguyen@tlu.edu.vn

1

Trang 2

Lượng nước trên Trái Đất

có vào khoảng 1,365 tỉ km³, chỉ có 0,3% nước trên toàn thế giới là có thể sử dụng làm nước uống Việc cung cấp nước uống sẽ là một trong những thử thách lớn nhất của loài người trong vài thập niên tới đây Nguồn nước cũng đã

là nguyên nhân gây ra một trong những cuộc chiến tranh

ở Trung Cận Đông.

Với tình trạng ô nhiễm ngày một nặng và dân số ngày càng tăng, nước sạch dự báo

sẽ sớm trở thành một thứ tài nguyên vô cùng quý giá.

“ …Việt Nam ta có hai tiếng Tổ quốc, ta cũng gọi tổ

quốc là đất nước, có đất và có nước thì mới thành tổ

quốc Có đất lại có nước thì dân giàu nước mạnh.

Nước có thể làm lợi nhưng cũng có thể làm hại,

nhiều nước quá thì úng lụt, ít nước quá thì hạn hán.

Nhiệm vụ của chúng ta là làm cho đất với nước điều

hòa với nhau để nâng cao đời sống nhân dân, xây

dựng chủ nghĩa xã hội”.

Hồ Chí Minh

-3

Trang 3

chuyển, phân phối, cấp, tưới,

tiêu và thoát nước phục vụ sản

xuất nông nghiệp, nuôi trồng

thủy sản, sản xuất muối;

Ngành Kỹ thuật tài nguyên nước là gì?

Trang 4

Ngành Kỹ thuật tài nguyên nước (Water Resources

Engineering) là ngành:

- Góp phần phòng, chống thiên tai (hạn hán, lũ lụt, úng ngập),

bảo vệ môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu và bảo đảm

an ninh nguồn nước.

Ngành Kỹ thuật tài nguyên nước là gì?

- Cải thiện và nâng cao chất lượng sống, môi trường và điều

kiện sống của nhân dân nhất là những vùng khó khăn về

nguồn nước;

Vai trò trong sự phát triển kinh tế – xã hội của đất nước?

7

Trang 5

- Tăng diện tích canh tác, tăng vụ nhờ chủ động về nước, góp

phần tích cực cho công tác cải tạo đất;

- Tăng năng suất, sản lượng và chất lượng sản phẩm nông

nghiệp, thuỷ sản;

- Cấp nước cho dân sinh và các ngành

kinh tế khác như công nghiệp, thuỷ sản,

du lịch ;

9

Trang 6

- Tiêu nước, chống ngập lụt góp phần vào việc phòng chống,

giảm nhẹ thiệt hại do thiên tai nhằm giảm đến mức thấp nhất

thiệt hại về người, tài sản, hạn chế sự phá hoại tài nguyên,

môi trường, di sản văn hóa, góp phần quan trọng bảo đảm

phát triển ổn định và bền vững kinh tế, xã hội, quốc phòng, an

ninh.

TÀI NGUYÊN NƯỚC

Lưu vực sông của Việt Nam

Việt Nam có khoảng 3.450 sông,

suối có chiều dài từ 10 km trở lên:

+ 13 sông lớn và 310 sông liên tỉnh

thuộc 08 LVS lớn với diện tích

Trang 7

Tài nguyên nước lưu vực sông

- Tài nguyên nước mặt: 830 - 840 tỷ

m3/năm (chỉ có khoảng 37% tổng

lượng nước sinh ra trên phần lãnh thổ

Việt Nam, còn lại lượng nước từ nước

ngoài chảy vào và có sự biến động

theo mùa, theo vùng miền)

- Khoảng 80% lượng nước trên các sông

tập trung mùa mưa từ tháng 6 đến

tháng 1 năm sau và giảm mạnh, thậm

chí khô kiệt vào mùa khô Các sông

khu vực miền Nam có lưu lượng lớn

hơn so với các sông, suối khu vực miền

Bắc và miền Trung

Nhu cầu sử dụng nước

- Đến năm 2030, dự kiến cần 150 tỷ m3, cơ cấu

sử dụng nước sẽ thay đổi theo xu hướng:

+ Nông nghiệp: 75%;

+ Công nghiệp 16%;

+ Tiêu dùng 9%

13

Trang 8

Thành tựu của ngành?

Thủy Tinh là đại diện cho sức mạnh

của mưa gió, bão lụt gây phá hoại mùa

màng và ảnh hưởng đến cuộc sống của

người dân

Sơn Tinh phản ánh sức mạnh vĩ đại

của nhân dân ta hàng ngàn năm naykiên trì đắp đê chế ngự nạn lũ lụt, đồngthời nói lên ước mơ chiến thắng thiêntai của người xưa để bảo vệ cuộc sống

và mùa màng

CÔNG TÁC QUẢN LÝ

Xây dựng, hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm

pháp luật về Thủy lợi

- Luật Thủy lợi, Luật Phòng chống thiên tai được ban hành.

15

Trang 9

Xây dựng, hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm

pháp luật về Thủy lợi

- Ban hành: Các Nghị định, Thông tư về tổ chức bộ máy

(Thủy lợi, Phòng chống thiên tai, Nước sạch nông thôn);

các hướng dẫn về KTCTTL, Đê điều, Phòng chống thiên

tai, Nước sạch nông thôn; chính sách tưới tiên tiến - tiết

kiệm nước, phát triển thủy lợi nội đồng.

- Các Đề án: nâng cao hiệu quả quản lý KTCTTL, tái cơ cấu

ngành Thủy lợi,…

- Hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, định mức kinh tế kỹ

thuật thủy lợi

Hệ thống tổ chức Quản lý nhà nước ngành Thủy lợi

Hệ thống tổ chức Quản lý nhà nước ngành Thủy lợi kiện toàn thống

nhất từ Bộ đến cơ sở:

+ Bộ NN&PTNT: Tổng cục Thủy lợi; Tổng cục Phòng chống thiên tai

+ Tỉnh: Sở NN&PTNT, Chi cục Thủy lợi (63 Chi cục), Đê điều (4 Chi cục)

+ Huyện: Phòng NN&PTNT/Phòng Kinh tế);

+ Xã: Cán bộ Thủy lợi

17

Trang 10

Quản lý khai thác công trình thủy lợi:

- Tổng số loại hình các đơn vị QLKT CTTL cấp tỉnh: 99 đơn vị,

+ Chi cục Thủy lợi quản lý trực tiếp: 5;

+ Công ty Quản lý khai thác CTTL: 84;

+ Trung tâm Khai thác CTTL: 7;

+ Ban QLKTCTTL: 3

- Tổng số loại hình các tổ chức thủy lợi cơ sở: 16.800 đơn vị,

+ UBND xã: 1.479+ HTX dịch vụ NN có dịch vụ thủy lợi: 6.432+ HTX dùng nước: 242

+ Tổ hợp tác: 7.767+ BQL thủy nông: 880

Cơ chế quản lý, khai thác:

Chủ sở hữu

Chủ quản lý

Tổ chức khai thác

công trình thủy lợi

05 Đơn vị trực thuộc Bộ

19

Trang 11

TT Đơn vị Tổng Trên đại

học

Đại học đẳng Cao Trung cấp

Công nhân,

sơ cấp

Chưa qua đào tạo

1 Lao động tại Chi cục Thủylợi (63 Chi cục) 1.771 186 1.157 82 162 184

2

Lao động tại Chi cục Đê

điều và Phòng chống

thiên tai (4 Chi cục: Hà

Nội, Hải Dương, Hưng

Yên, Thanh Hóa)

Hiệu quả tưới và cấp nước nuôi trồng thủy sản:

- Diện tích đất sản xuất nông nghiệp: 11.536,7 nghìn ha

+ Được tưới bởi CTTL: 4.278,94 nghìn ha;

+ Không được tưới bởi CTTL: 7.257,76 nghìn ha;

- Diện tích tưới cho lúa: 7.254,5 nghìn ha

- Diện tích tưới cho cây rau màu: 1.255,8 nghìn ha

- Diện tích tưới cho cây công nghiệp hàng năm: 462,5 nghìn ha

- Diện tích tưới cho cây công nghiệp lâu năm, dược liệu: 448 nghìn ha

- Cấp nước cho nuôi trồng thủy sản: 686,6 nghìn ha

- Diện tích tưới tiên tiến cho lúa: 1.320,12 nghìn ha

- Diện tích tưới tiên tiến cho cây trồng cạn: 288,62 nghìn ha

21

Trang 12

Quy hoạch thủy lợi

Trung, Tây Nguyên, Đông Nam Bộ, ĐBSCL (Thủ tướng phê duyệt:

ĐBSH, Miền Trung, ĐBSCL);

Đà - Thao, Cầu - Thương, Trà Bồng - Trà Khúc, Gianh, Hương);

TPHCM, Cà Mau, Cần Thơ, Vĩnh Long;

1 Tiếp nhận, ứng dụng, chuyển giao công nghệ tiên tiến trong

dự báo, cảnh báo thiên tai

Ứng dụng công nghệ viễn thám, mô hình dự báo lũ lụt, hệ thống

cảnh báo sớm để theo dõi, đưa ra cảnh báo sớm:

+ Phần mềm VinaWare;

+ Mô hình dự báo nguồn nước

+ ………

23

Trang 13

KHOA HỌC CÔNG NGHỆ

- Ứng dụng hệ thống SCADA quan trắc,

điều hành HTTL Dầu Tiếng – Tây

Ninh, HTTL Nam Hồng - Hà Nội, Nam

Tiền Hải - Thái Bình, Nam Thạch Hãn

- Quảng Trị, Bắc Hưng Hải;

- Lắp đặt thiết bị giám sát an toàn đập:

+ Dự án WB8: đã thực hiện 16 hồ (Yên

Lập, Cấm Sơn, Cửa Đạt…); Dự kiến

lắp đặt thêm 17 hồ mới (Núi Cốc,

Đồng Mô, Sông Mực…)

+ Dự án KOICA: Dự kiến lắp đặt cho 76

hồ chứa (Đo mưa, độ mở cửa tràn,

- Ứng dụng chương trình, phần mềm trong tính toán thiết kế,… rút

ngắn thời gian, nguồn lực để thực hiện;

- Ứng dụng công nghệ mới trong xây dựng Thủy lợi: Bê tông đầm lăn

(Định Bình, Nước Trong); công nghệ Jet-grouting xử lý nền móng và

chống thấm; Đập xà lan, Trụ đỡ cho vùng ven biển ĐBSCL, mao dẫn

trong xử lý nước sạch

25

Trang 14

KHOA HỌC CÔNG NGHỆ

4 Ứng dụng tưới tiên tiến, tiết kiệm nước

- Hoàn thiện quy trình tưới tiên tiến Chuyển giao các mô hình tưới

tiên tiến cho cây cà phê, hồ tiêu tại Đăk Lăk, Lâm Đồng…

- Đến nay có khoảng 300 nghìn ha được tưới tiên tiến, tiết kiệm nước;

Diện tích áp dụng SRI là 1.320.000 ha

- Hợp tác Nhật Bản (ĐH Kyoto và Cty Kitai Seikkei): Thí điểm 47 ha

“Cải tạo đồng ruộng” tại Nam Định và Thanh Hóa

vi 26,000 km đê/bờ bao

vii 16,800 công trình cấp nước sinh hoạt nông thôn

27

Trang 15

HIỆN TRẠNG CÔNG TRÌNH

1 Đập, hồ chứa nước thủy lợi

- Tổng số hồ chứa thủy lợi cả nước có dung tích trên 0,05 triệu m3

hoặc có chiều cao đập từ 5m là 6.336 hồ.

- Tổng dung tích trữ khoảng 13 tỷ m3, được phân bố tại 45/63 tỉnh,

- Về phân loại hồ chứa theo Nghị định 114/2018/NĐ-CP của Chính phủ

về quản lý an toàn đập, hồ chứa nước như sau:

+ Hồ chứa quan trọng đặc biệt có 04/6.336 hồ:

1 Hồ Cửa Đạt (Thanh Hóa) 2 Hồ Tả Trạch (Thừa Thiên Huế)

29

Trang 16

- Về phân loại hồ chứa theo Nghị định 114/2018/NĐ-CP của Chính phủ

về quản lý an toàn đập, hồ chứa nước như sau:

+ Hồ chứa quan trọng đặc biệt có 04/6.336 hồ:

3 Hồ Ngàn Trươi (Hà Tĩnh) 4 Hồ Dầu Tiếng (Tây Ninh)

- Về phân loại hồ chứa theo Nghị định 114/2018/NĐ-CP của

Chính phủ về quản lý an toàn đập, hồ chứa nước như sau:

+ Hồ chứa lớn có 863/6.336: Dung tích từ 3 triệu m3 trở lên

hoặc chiều cao đập từ 15 m trở lên hoặc (chiều dài đập từ 500

m trở lên và chiều cao đập từ 10 m trở lên).

+ Hồ chứa vừa có 1.512/6.336: Dung tích từ 0,5 đến nhỏ

hơn 3 triệu m3hoặc chiều cao đập từ 10 đến nhỏ hơn 15 m.

đến 0,5 triệu m3 hoặc có chiều cao đập từ 5 đến nhỏ hơn 10

m.

31

Trang 17

Hồ Dầu Tiếng (Tây Ninh) Hồ Sông Quao (Bình Thuận) Hồ Cửa Đạt (Thanh Hóa)

Hồ Yên Lập (Quảng Ninh)

12.953 trạm; trạm bơm tiêu: 2.310 trạm; trạm bơm tưới, tiêu kết

- Tổng số cống đầu mối: 27.754 cái;

122 hệ thống (50 hồ chứa, 11 đập dâng, 21 cống, 11 trạm bơm và

29 kết hợp)

2 Các công trình thủy lợi khác (Đập dâng)

33

Trang 18

Đập Liễn Sơn (Vĩnh Phúc) Đập Cầu Sơn (Bắc Giang) Đập Bái Thượng (Thanh Hóa)

Đập Thác Huống (Thái Nguyên) Đập Nha Trinh (Ninh Thuận) Đập Đồng Cam (Phú Yên)

2 Các công trình thủy lợi khác (Đập dâng)

Đập Văn Phong (Bình Định) – Đập tràn Piano

2 Các công trình thủy lợi khác (Đập dâng)

35

Trang 19

Đập Suối Chiếu (Phù Yên, Sơn La)

Trang 20

Đập Thảo Long (TT.Huế) Cống Sơn Đốc (Bến Tre) Cống Sông Kiên (Kiên Giang)

Cống Đò Điểm (Hà Tĩnh) Cống Láng Thé (Trà Vinh) Cống Xuân Vinh (Nam Định)

2 Các công trình thủy lợi khác (Cống vùng triều ngăn mặn, giữa ngọt)

Trạm bơm Yên Nghĩa Trạm bơm Nghi Xuyên Trạm bơm Cầu Khải

2 Các công trình thủy lợi khác (Trạm bơm)

39

Trang 21

Trạm bơm tiêu Vân Đình, Ứng Hòa, Hà Nội

2 Các công trình thủy lợi khác (Trạm bơm)

Kênh Ngàn Trươi (Hà Tĩnh) Kênh Núi Cốc (Thái Nguyên) Kênh Hồ Sông Quao (Bình Thuận)

Kênh Phước Hòa (Bình Dương) Kênh Hồ Dầu Tiếng (Tây Ninh)

2 Các công trình thủy lợi khác (Hệ thống vận chuyển nước)

41

Trang 22

Đường ống dẫn nước kênh Thường Xuân (Thanh Hóa)

Đường ống dẫn nước kênh Tân Mỹ (Ninh Thuận)

2 Các công trình thủy lợi khác (Hệ thống vận chuyển nước)

THÁCH THỨC

Biến đổi khí hậu:

- Thiên tai có diễn biến ngày càng cực đoan và phức tạp.

- Diễn biến lũ, ngập lụt, úng, hạn hán, thiếu nước, xâm nhập

mặn ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản xuất và dân sinh.

(*) Năm 2019, cùng thời điểm, khi khu vực Miền Trung xảy ra hạn

hán nghiêm trọng, thì Miền núi phía Bắc, Tây Nguyên và Tỉnh

Thanh Hóa lũ lụt, ngập úng gây thiệt hại lớn.

43

Trang 23

THÁCH THỨC

Phát triển thủy điện thượng nguồn Mê Công:

- Phát triển ở thượng nguồn các lưu vực

sông.

25 thủy điện trên dòng chính Mê Công:

Trung Quốc 14 thủy điện ~ 45 tỉ m3 (7

Phương án chuyển nước, kiểm soát nguồn nước:

• Kế hoạch chuyển nước của Thái Lan:

chuyển 1320 m3/s từ dòng chính

(chuyển ra ngoài lưu vực sông 680

m3/s; chuyển nội bộ trong lưu vực sông

640 m3/s);

• Cambodia có kế hoạch gia tăng diện

tích tưới, kế hoạch xây dựng đập kiểm

soát dòng chảy vào/ra Biển hồ.

→ Giảm đáng kể dòng chảy về ĐBSCL,

đặc biệt trong mùa khô.

45

Trang 24

THÁCH THỨC

Tác động của phát triển nội tại:

- Phát triển cơ sở hạ tầng công nghiệp, đô thị tại những vùng

thấp, trũng, vùng ven sông làm giảm không gian chứa và

thoát lũ; xây dựng cơ sở hạ tầng giao thông không đủ khẩu độ

thoát lũ, không đảm bảo ổn định mái dốc đối với các tuyến

đường phải đào, đắp dẫn đến gia tăng nguy cơ ngập lụt, sạt lở

đất;…

THÁCH THỨC

Tác động của phát triển nội tại:

- Quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa; phát triển hồ chứa ở

thượng nguồn, khai thác cát ở hạ lưu (lòng sông, ven biển)

làm mất cân bằng bùn cát gây hạ thấp đáy sông, xói lở bờ

sông, bờ biển và gia tăng xâm nhập mặn.

47

Trang 25

THÁCH THỨC

Đối với vùng ĐBSH và ĐBSCL:

• Hạ thấp mực nước sông vùng ĐBSH tác động bất lợi đến hoạt động

lấy nước của hầu hết các hệ thống công trình thủy lợi lớn, các hồ

chứa thủy điện, làm gia tăng tình hình ô nhiễm nguồn nước, gián

đoạn giao thông thủy, hàng năm Vụ Đông Xuân, các hồ chứa thủy

điện phải điều tiết về hạ du khoảng 5 tỉ m3nước.… diễn biến hạ thấp

mực nước sông cũng đã được ghi nhận tại vùng Bắc Trung bộ, và

vùng ĐBSCL;

• Đối với vùng ĐBSCL, số liệu đo đạc giám sát gần đây cho thấy gia

tăng xâm nhập mặn vào các cửa sông, sụt lún đất tại một số khu vực

làm gia tăng hạn hán, thiếu nước, ô nhiễm nguồn nước trên diện

rộng, cũng như ngập lụt, úng, đặc biệt tại các đô thị, vùng dân cư

tập trung

1 Tiếp tục triển khai xây dựng Chiến lược thủy lợi Việt Nam

giai đoạn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Triển khai lập quy hoạch phòng chống thiên tai và thủy lợi

quốc gia, QHTL vùng ĐBSCL theo Nghị quyết 120/NQ-CP ngày

17/11/2017 của Chính phủ về Phát triển bền vững ĐBSCL thích

ứng với biến đổi khí hậu.

NHIỆM VỤ TRONG THỜI GIAN TỚI

49

Trang 26

2 Tiếp tục đầu tư công trình lớn vùng Tây Nguyên, Miền Trung,

ĐBSCL; hoàn thiện các hệ thống thủy lợi; đầu tư công trình

chuyển nước; đầu tư công trình ngăn mặn trữ ngọt – đặc biệt

tại vùng ĐBSCL.

3 Tập trung ứng phó với thiên tai tại khu vực Miền Trung, Tây

Nguyên, miền núi phía Bắc và ĐBSCL, đặc biệt đối với lũ quét,

sạt lở đất, hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn;

51

Trang 27

4 Thúc đẩy chuyển từ cơ chế “thủy lợi phí” sang “giá sản phẩm,

dịch vụ thủy lợi”, đồng thời phân rõ vai trò chủ quản lý và đơn vị

khai thác công trình thủy lợi, đổi mới phương thức hoạt động quản

lý, khai thác công trình thủy lợi, chuyển mạnh sang đặt hàng, đấu

thầu trong quản lý, khai thác công trình thủy lợi;

5 Quan tâm đặc biệt đến an toàn đập, an toàn công trình thủy

lợi, đến năm 2025 cần sửa chữa, nâng cấp khoảng 1200 hồ

chứa nước xung yếu; đồng thời nâng cao năng lực dự báo

(mưa, lũ) phục vụ vận hành hồ chứa theo thời gian thực;

53

Trang 28

6 Triển khai đồng bộ các giải pháp để thúc đẩy khu vực tư nhân đầu tư

vào nước sạch nông thôn; huy động cộng đồng tham gia xây dựng,

quản lý hệ thống cấp nước quy mô nhỏ, đặc biệt hệ thống cung cấp

nước sạch ở vùng sâu, vùng xa, biên giới; tăng cường công tác

truyền thông; rà soát cơ chế chính sách, áp dụng công nghệ mới

nâng cao chất lượng, tính bền vững trong cấp nước sinh hoạt quy

mô hộ gia đình

6 Triển khai đồng bộ các giải pháp để thúc đẩy khu vực tư nhân đầu tư

vào nước sạch nông thôn; huy động cộng đồng tham gia xây dựng,

quản lý hệ thống cấp nước quy mô nhỏ, đặc biệt hệ thống cung cấp

nước sạch ở vùng sâu, vùng xa, biên giới; tăng cường công tác

truyền thông; rà soát cơ chế chính sách, áp dụng công nghệ mới

nâng cao chất lượng, tính bền vững trong cấp nước sinh hoạt quy

mô hộ gia đình

55

Tiêu đề	Thực Tập Hướng Nghiệp Ngành Kỹ Thuật Tài Nguyên Nước
Tác giả	Ts. Nguyễn Quang Phi
Trường học	Trường Đại Học Thủy Lợi
Chuyên ngành	Kỹ Thuật Tài Nguyên Nước
Thể loại	thực tập
Năm xuất bản	2022
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	47
Dung lượng	6,63 MB