Báo cáo nghiên cứu nông nghiệp " Phát triển bền vững và hiệu quả kinh tế cho rừng trồng các loài Keo cung cấp gỗ xẻ - MS9 " pot

Khóa đào tạo tại VN về “Cải thiện giống cho rừng trồng các loài Keo và biện pháp kỹ thuật lâm sinh cho sản xuất gỗ xẻ” Như một phần của dự án CARD 032/05VIE, phát triển bền vững và hiệ

Ministry of Agriculture & Rural Development

032/05VIE Phát triển bền vững và hiệu quả kinh tế cho rừng trồng

các loài Keo cung cấp gỗ xẻ

MS9: Báo cáo khóa đào tạo

Từ ngày 11-15 tháng 6 năm 2007 Phân viện Khoa học lâm nghiệp Việt Nam, Thành phố Hồ Chí Minh

Khóa đào tạo tại VN về “Cải thiện giống cho rừng trồng

các loài Keo và biện pháp kỹ thuật lâm sinh

cho sản xuất gỗ xẻ”

Như một phần của dự án CARD 032/05VIE, phát triển bền vững và hiệu quả kinh tế cho rừng trồng các loài Keo cung cấp gỗ xẻ, một khóa đào tạo về cải thiện giống cho rừng trồng các loài Keo và các biện pháp kỹ thuật lâm sinh được thực hiện từ ngày 11 tới ngày

15 tháng 6 năm 2007, tại thành phố Hồ Chí Minh và các vùng lân cận Mục tiêu chính là đào tạo các cán bộ nghiên cứu trẻ của Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam (FSIV) và các tỉnh về những nguyên lý cơ bản trong cải thiện giống cho rừng trồng các loài Keo và biện pháp lâm sinh liên quan tới sản xuất gỗ xẻ

Khóa học bao gồm các bài giảng (tại văn phòng Phân viên Khoa học lâm nghiệp Việt Nam (FSSIV) và thăm quan và thực hiện tại hiện trường Mười ba học viên từ nhiều tổ chức lâm nghiệp của 8 tỉnh đã tham dự khoa học này Danh sách các học viên được trình bày ở Đính kèm 1 Chương trình khóa học được chỉ ra ở Đính kèm 2

Các kỹ năng và kiến thức cơ bản của các học viên được đánh giá khi bắt đầu khóa học Trước khi tổng kết khóa học các học viên cũng được hỏi các câu hỏi để xác định họ đã học những gì Các đánh giá này được tổng hợp tương ứng tại Đính kèm 3 và 4

Phần lên lớp được thể hiện dưới đây

1 Những nguyên lý cơ bản về cải thiện giống cho các loài Keo (Khongsak)

Bài giảng này đã đưa ra một tổng quan những nguyên lý cơ bản trong cải thiện giống cây rừng, với các tài liêu tham khảo đặc thù về cải thiện giống cho các loài Keo tại Việt nam và các nước láng riềng như Indonesia, Philippines và Thái lan Nội dung tập chung nhiều hơn vào khía cạnh thực hành so với lý thuyết và thống kê, những gì nên phải làm và những gì không nên làm Xây dựng và quản lý các lâm phân rừng sản xuất hạt, ví dụ như các rừng giống và các vườn giống, đã được thảo luận rất chi tiết

2 Sử dụng và các yêu cầu về gỗ xẻ (Kiên)

Đây là một trình bày ngắn gọn để chỉ ra các loại gỗ xẻ mà các nhà máy xẻ thích mua Các nhà máy xẻ trả giá cao hơn cho các khúc gỗ xẻ có đường kính lớn hơn Ví dụ, giá của gỗ khúc Keo có đường kính 15 cm vào khoảng 700.000 đ/m3 so với 1.300.000 đ/m3 cho gỗ khúc có đường kính lớn hơn 20 -30 cm Nhìn chung, khúc gỗ có chiều dài 1,5 tới 2 m được các nhà máy xẻ chấp nhận, bời vì độ dài này phù hợp với việc sản xuất đồ gia dụng

Những kết quả từ một nghiên cứu xẻ trình diễn thực hiện trên một lâm phần Keo lai 9 tuối cho thấy sự khác nhau lớn của ván xẻ từ các khúc gỗ khuyết tật và không khuyết tật Không khuyết tất thường chỉ tiêu rất quan trọng cho các gỗ xẻ Keo Các ván xẻ với hiện tượng nứt đầu cuối và những mắt chết lớn là không thể sử dụng, thậm chí đem lại rất ít lợi nhuận cho các nhà trồng rừng gỗ xẻ

3 Mô hình kinh tế cho rừng trồng Keo cung cấp bột giấy (Kiên)

Sử dụng các trang tính toán trên chương trình Excel, ba mô hình kinh tế đã được thể hiện cho (1) Rừng trồng Keo lá tràm cung cấp gỗ xẻ, (2) Rừng trồng Keo lai cung cấp gỗ xẻ, và (3) Rừng trồng Keo lai cung cấp bột giấy

4 Các hoạt động lâm sinh cơ bản cho rừng trồng Keo (Hưởng)

Bài giảng này dựa trên một loạt các thí nghiệm về quản lý rừng trồng bền vững được xây dựng tại tỉnh Bình Dương dưới sự hợp tác với CIFOR Đầu vào của các công thức thí nghiệm bao gồm (1) quản lý lượng rơi rụng (phương quản lý lập địa khác nhau), (2) quản

lý thực bì (làm cỏ), và (3) quản lý dinh dưỡng (phân bón) Loài cây được sử dụng là Keo lá tràm Tổng hợp lại, thông điệp gửi tới cho các học viên là:

(1) Sinh trưởng của rừng trồng tăng nêu tất cả lượng rơi rụng không bị đốt đi trong quán trình chuận bị đất

(2) Làm cỏ bằng thuốc diệt cỏ phun theo rạch 1,5 m bề rộng là hiệu quả nhất, tốt hơn

cả phun toàn diện và đối chứng không làm cỏ

(3) Phân bó cả thiện sinh trưởng cây

5 Quản lý lân phần sản xuất gỗ xẻ Keo (Khongsak)

Phần bài giảng này tập chung vào các kỹ thuật tỉa thưa và tỉa cành, chúng là một phần thiết yếu trong quản lý lâm sinh rừng trồng Keo, đặc biệt là Keo tai tượng, nếu mục đích kinh doanh là sản xuất gỗ xẻ Bởi vì các cành chết, nếu không được tỉa cành, có liên quan tới tỷ

lệ cao biến mầu gỗ và mục nát trong gỗ Keo tai tượng Dựa trên kinh nghiệm của Indonesia, hai kiểu tỉa cành, tỉa nâng cao (tỉa giữ một thân) và tỉa tạo hình, đã được thảo luận với các học viên Cả hai biện pháp tỉa cành này giúp làm tăng giá trị rừng trồng Tỉa thưa các rừng trồng cũng rất quan trọng, vì vậy sinh trưởng của cây cá thế nói chung được cải thiện

Thời gian tỉa cành và tỉa thưa được nhấn mạnh để đảm bảo rằng cây sẽ được cải thiện từ các biện pháp này

Thực hành, thăm hiện trường

1 Khảo nghiệm CIFOR tại Tân Phú (Hưởng)

Tất cả các học viên đến thăm Trạm lâm nghiệp Tân Phú (một trạm nghiên cứu của FSIV) vào ngày 12 tháng 6 năm 2007 để xem xet kỹ các khảo nghiệm về quản lý bền vững rừng

trồng Keo lá tràm Đây là phần của dự án network về “Quản lý lập địa và sản lương rừng

trong rừng trông nhiệt đới” được điều phối bởi CIFOR Chuyến thăm đã cung cấp thêm

các thông tin về báo cáo của ông Hưởng trong một ngày trước đó, nơi mà các học viên có

cơ hội để hiểu biết về quản lý rừng bền vững

Các học viên khóa học thăm quan Khảo nghiệm CIFOR tại Tân Phú, Bình Dương

2 Thực hành tỉa thưa

Một buổi thực tập tỉa cành nâng cao và tỉa tạo hình dáng than được tiến hành trong một lâm phần Keo lai 1 tuổi tại Trạm nghiên cứu lâm nghiệp Tân Phú của FSSIV Mỗi học viên đều có cơ hội thực tập tỉa cành

Hình dáng thân được cải thiện đáng kể sau tỉa cành

3 Các khảo nghiệm di truyền và lâm sinh tại Bầu Bàng, tỉnh Bình Dương

Chuyến thăm quan tới Bầu Bàng (một hiện trường của Trung tâm Khoa học và sản xuất Đông Nam Bộ thuộc tinhe Đồng Nai) để thăm quan một loạt các khảo nghiệm lâm sinh và

di truyền

Vườn vật liệu và luống tạo hom Keo lai ngoài trời tại Bầu Bàng

Ở Việt Nam, sự lựa chọn nhân giống sinh dưỡng cho các loài Keo hoàn toàn khác nhau giữa các loài Keo lá tram có thể được nhân giống bằng hạt và hom Keo tai tượng không được nhân giống cho rừng trồng sản xuất , bởi vì vườn vật liệu bị già rất nhanh và tỷ lệ ra

rễ thấp, và cây hom thường sinh trưởng chậm

Khảo nghiệm dòng vô tính tại Bầu Bàng

Thảo luận chuyển hóa một lâm phần Keo lá liềm thành rừng giống tại Bầu Bàng

Khảo nghiệm tỉa thưa Keo lai tại Bầu Bàng, thể tích than cây tăng lên đáng kể sau tỉa thưa

từ 700 cây/ha (cận cảnh) tới 400 cây/ha (cảnh nền)

Khảo nghiệm hậu thế bạch đàn pellita, đã được tỉa thưa 2 lần để chuyển hóa thành một

vườn giống Khống chế sinh trưởng chồi là rất quan trọng

4 Viếng thăm xưởng xẻ tại Thủ Dầu Một

Ông Trần Công Huân, cán bộ quản lý một xưởng xẻ tại thủ Dầu Một đã giải thích các hoạt động cho các học viên Gỗ Keo lá tram và Keo lai được ưa chuộng hơn gỗ Keo tai tượng, bởi vì gỗ có độ bền lớn, mầu tối hơn, không có mục lõi và ít hơn số lượng mắt lớn sau khi

xẻ Xưởng này đang trả 1,3-1,4 triệu đồng/m3 cho Keo lá tràm và Keo lai, 1 triệu đồng/m3 cho Keo tai tượng Đường kính đầu nhỏ tối thiệu cho Keo lá tràm là 10cm và cho các loài Keo khác là 12 cm Độ dài tối thiểu là 1 m với khúc gỗ thẳng

Phát triển bền vững và hiệu quả kinh tế cho rừng trồng các loài Keo cung

cấp gỗ xẻ Khóa đào tạo Mục tiêu

Khóa học đào tạo cho 10 cán bộ nghiên cứu của Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt nam và các cán bộ lâm nghiệp ở các tỉnh về:

• Những nguyên tắc cơ bản về cải thiện chất lượng gỗ cho rừng trồng keo

• Một số kỹ thuật lâm sinh liên quan đến sản phẩm gỗ xẻ

Lịch trình khóa đào tạo

Từ ngày 11 tháng 6 đến ngày 15 tháng 6

Bài giảng lý thuyết khóa học diễn ra tại phòng họp Phân viện khoa học Lâm nghiệp Việt Nam tại TP Hồ Chí Minh

Thăm hiện trường và thực hành tại Trạm thực nghiệm Tân Phú, Bình Dương và Trạm lâm sinh Bầu Bàng (thuộc Trung tâm khoa học và sản xuất Lâm nghiệp Đông Nam Bộ)

Lịch trình lớp học

Chủ nhật, 10/6 Giáo viên và học viên tham gia khóa học đến TP HCM

Thứ hai, 11/6

08.30 Học viên tham dự khóa học đăng ký tên, nhận tài liệu, điền vào

bảng điều tra trước khóa đào tạo

09.00 Ông Phạm Thế Dũng (phân viện trưởng phân viện khoa học Lâm

nghiệp Việt Nam) phát biểu khai mạc

Tóm tắt mục tiêu và nội dung khóa đào tạo (Khongsak và Kiên) 09.30 Những kỹ năng cơ bản để cải thiện di truyền cho loài keo

(Khongsak) 10.30 Nghỉ ngơi

11.00 Những kỹ năng cơ bản để cải thiện di truyền cho loài keo(tiếp

theo)

13.30 Tổng quan về ngành công nghiệp chế biến gỗ và những yêu cầu về

chất lượng đối với gỗ xẻ ở Việt nam (Kiên) Tính toán lợi ích vê mặt kinh tế đối với trồng rừng cung cấp bột giấy – sử dụng bảng tính Excel (Kiên)

14.30 Những kỹ thuật lâm sinh cơ bản cho rừng trồng keo: thiết lập và

quản lý (Hưởng)

15.00 Nghỉ ngơi

15.30 Quản lý rừng trồng cung cấp gỗ xẻ: tỉa cành và tỉa thưa Trên cùng

một lập địa, mối quan hệ giữa mật độ và đường kính gỗ đạt đường (Khongsak và Kiên)

Thứ ba, 12/6

07.00 Đi thăm hiện trường ở Trạm Tân Phú (Phân viện Khoa học Lâm

nghiệp Việt Nam) tại Bình Dương 09.00 Thăm mô hình CIFOR (Hưởng)

12.00 Ăn trưa tại trạm Tân Phú

13.00 Thực hành (Khongsak và Kiên): tỉa thân, tỉa cành ở rừng trồng keo

lai 12 tháng tuổi Thảo luận để chọn ra biện pháp tỉa thưa đối với rừng trồng non

Nghỉ đêm ở thị trấn Đồng Xoài

Thứ tư, 13/6

07.00 Thăm hiện trường tại Trạm Lâm nghiệp Bầu Bàng (Khongsak và

Kiên)

- Thăm lâm phần keo lai 10 tuổi đã được tỉa thưa (Minh); khoảng cách trồng (2m x 3m; 3m x 3m)

- Khảo nghiệm dòng vô tính Keo tai tượng và keo lá tràm

- Thăm rừng trồng Keo lá liềm, thảo luận về việc chuyển hóa

thành rừng giống

- Thăm khảo nghiệm dòng vô tính keo lá tràm

- Khảo nghiệm hậu thế và vườn giống hữu tính keo lá tràm

- Vườn vật liệu và khu nhân giống hom keo lai

- Về thành phố Hồ Chí Minh

Thứ năm, 14/6

08.00 Thăm xưởng chế biến gỗ ở Thủ Dầu Một (Quản lý Trần Công

Huân) Những yêu cầu về gỗ

Quy trình xẻ gỗ Quy trình gia công, chế biến tạo đồ gia dụng

18.30 Liên hoan kết thúc lớp học

Thứ sáu, 15/6

08.30 Tổng kết và thảo luận (Khongsak, Kien)

Nhắc lại kiến thức đã thu được và những kinh nghiệm làm việc

hiện trường

12.00 Đánh giá sau khóa học

12.30 Kết thúc khóa học (TS Hà Huy Thinh)

Đính kèm 3 CARD 032/05VIE – Đánh giá trước khi đào tạo tháng 6, 2007

Trả lời

1 Công việc của bạn có liên quan đến lĩnh vực

cải thiện giống cây rừng hay không?

a Không 1

b Có 12 Nếu câu trả lời là có, hãy cho biết chính xác công việc bạn làm

……… ………

2 Công việc của bạn có liên quan đến lĩnh vực trồng rừng hay không?

a Không 0

Nếu câu trả lời là có, hãy cho biết chính xác công việc bạn làm

……… ………

3 Hiểu biết của bạn về lĩnh vực cải thiện giống cây rừng?

a Rất tốt 1

b Tương đối tốt 7

d Không 0

4 Hiểu biết của bạn về lĩnh vực thiết lập rừng trồng ?

a Rất tốt 1

b Tương đối tốt 8

5 Hiểu biết của bạn về lĩnh vực quản lý rừng giống vườn giống, đặc biệt là về

lĩnh vực tỉa cành và tỉa thưa?

a Rất tốt 0

b Tương đối tốt 9

d Không 0

Đính kèm 4 CARD 032/05VIE – Đánh giá sau khóa học tháng 6, 2007

1 Công việc của bạn liên quan đến lĩnh vực nào sau đây Trả lời

(thêm thông tin nếu có thể)

2 Bạn đánh giá nội dung của khóa học như thế nào?

B Bình thường 2

C Khó hiểu 0

3 Bạn đánh giá bài trình bày như thế nào?

B Tạm được, tuy nhiên đôi khi khó hiểu 4

C Khó hiểu 0

4 Bạn đánh giá thế nào về chuyến đi thăm và thực tập hiện trường?

B Tạm được những đôi khi còn khó hiểu 1

C Khó hiểu 0

5 Bạn có nghĩ mình học được nhiều hơn từ

B Thăm hiện trường và thực tập 0

6 Bạn có nghĩ rằng khóa học sẽ giúp bạn thực hiện công việc của mình tốt hơn

không?

C Không – bình thuận 0

Một số suy nghĩ của bạn về khóa học

BÁO CÁO KHÓA ĐÀO TẠO TẠI AUSTRALIA

(Thời gian từ ngày 18 tháng 3 đến ngày 6 tháng 4 năm 2007)

Đặng Thịnh Triều và Vũ Đình Hưởng

Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam

Mục tiêu

Mục tiêu của khóa đào tạo là giúp các học viên tiếp cận phương pháp xác định và giải quyết vấn đề của các nhà khoa học Australia trong nghiên cứu lâm nghiệp, đặc biệt là trong quản lý rừng

Giới thiệu

Đất nước Australia có khoảng 164 triệu ha rừng chiếm 21% tổng diện tích đất tự nhiên, trong số đó khoảng 21,5 triệu ha rừng ở các vùng khô hạn qui hoạch làm các khu bảo tồn thiên nhiên (Chính phủ Australia, 2004)

Đến năm 2005 có hơn 1,7 triệu ha rừng trồng gồm rừng trồng các loài cây lá kim (900.000 ha) và 740.000 ha rừng cây gỗ lá rộng hầu hết rừng trồng cây lá rộng là các loài bạch đàn (http://adl.brs.gov.au/mapserv/plant/Plantations_100dpi.pdf ) Rừng trồng cây lá kim (gỗ mềm) cung cấp 66% sản phẩm gỗ xẻ tiêu thụ nội địa, 12% gỗ xẻ phải nhập khẩu, phần còn lại được khai thác từ rừng tự nhiên cây lá rộng Có rất ít rừng trồng cây lá rộng nhằm cung cấp nguyên liệu gỗ xẻ

Trước kia rừng trồng được quản lý bởi chính quyền các bang, ngày nay chúng được sở hữu bởi các doanh nghiệp tư nhân và tập trung là rừng trồng bạch đàn Một số công ty đại diện như Timbercorp (http://www.timbercorp.com.au ) đã đầu tư trồng rừng Timbercorp hiện nay rất phát triển và quản lý khoảng 12% diện tích trồng rừng tại Australia Ngoài ra người dân Úc cũng đầu tư trồng rừng nhưng với diện tích không lớn

Chu kỳ trồng rừng kéo dài khoảng 10 năm đối với các loài cây bạch đàn và 30 năm đối với loài thông (hầu như là rừng trồng để lấy gỗ xẻ)

Lịch sử nghiên cứu trong ngành lâm nghiệp Australia đã có hơn 100 năm nay Theo TS Nambiar cho rằng kết quả của công tác trồng rừng phải là: (i) Năng suất rừng trồng không

bị giảm đi theo các luân kỳ sau (ii) Rừng trồng phải bảo vệ và nâng cao được chất lượng đất, nước và môi trường (iii) Mang lại hiệu quả kinh tế trong kinh doanh rừng (iii) Đóng góp lợi ích kinh tế, môi trường và xã hội cho cộng đồng người dân địa phương sống vì nghề rừng

Các nhà nghiên cứu lâm nghiệp Australia đã thành công trong nghiên cứu về quản lý rừng bền vững bằng việc đã tập hợp được các nhóm nghiên cứu khác nhau cùng góp sức giải quyết các vấn đề mà thực tiễn đòi hỏi Cách làm này là bài học quý báu cho các nhà nghiên lâm nghiệp trên toàn thế giới cần hiên cứu và ứng dụng, đặc biệt rất hữu ích cho các nhà nghiên cứu về lâm nghiệp ở các nước đang phát triển tham khảo và xây dựng được mạng lưới nghiên cứu trong vùng

Báo cáo này trình bày một số thông tin và phương pháp tiếp cận và giải quyết các vấn đề cần đặt ra

Vấn đề 1 Sàn lượng rừng trồng Pinus radiata trên đất cát ở vùng Mt Gambier giảm

đi qua các luân kỳ khai thác

Xác định vấn đề

Từ thập niên 60 của thế kỷ 20, rừng trồng Pinus radiata tại Mt Gambier thuộc vùng phía

nam Australia khi khai thác cho thấy sản lượng đã bị giảm đi so với chu kỳ đầu tiên (sản lượng giảm đi từ 30-60%)

Chương trình nghiên cứu

CSIRO và các cơ quan nghiên cứu lâm nghiệp ở phía nam Australia và Victoria đã hợp tác nghiên cứu về các lĩnh vực giống và lâm sinh, tại thời điểm này rừng trồng thuộc sở hữu nhà nước

Đất ở các vùng này thuộc dạng đất cát và nghèo dinh dưỡng Nghiên cứu lâm sinh tập trung vào các biện pháp quản lý lập địa như để lại cành nhánh sau khai thác và bón phân nhằm duy trì độ phì của đất

Chương trình nghiên cứu giống đã được triển khai nhằm tạo ra giống có năng suất cao và chất lượng gỗ tốt để phục vụ trồng rừng

Kết quả nghiên cứu

Đến thập kỷ 80, vấn đề sản lượng rừng ở chu kỳ 2 bị giảm đi đã không còn xuất hiện nữa, đồng thời trữ lượng rừng ở chu kỳ 2 còn tăng 50 -100 % khi so sánh với chu kỳ đầu Kết quả này đạt được là nhờ có sự kết hợp nghiên cứu giữa công tác lâm sinh và cải thiện giống.1

Vấn đề thứ 2: Rừng trồng E globulus ở bang phía Tây Australia

Xác định vấn đề

Việc mở rộng rừng trồng E globulus ở vùng phía nam bang Tây Australia được triển khai

từ giữa thập niên 80 và đẩy nhanh tốc độ vào những năm thập kỷ 90 của các công ty trồng rừng tư nhân Hầu hết rừng trồng thiết lập trên đất đã qua sản xuất nông nghiệp như đồng

cỏ dùng để chăn nuôi gia súc, do vậy mà loại đất này rất giàu lân và bão hòa nước

Các nhà khoa học đã nghiên cứu sự cân bằng nước trong rừng trồng E globulus ở bang

Tây Australia từ giữa thập niên 90 Họ cho rằng sản lượng rừng sẽ bị giảm đi ở các chu kỳ trồng rừng tiếp theo khi mà nguồn nước và chất dinh dưỡng trong đất (lân) không còn được dồi dào như ban đầu

Chương trình nghiên cứu

CSIRO đã thiết lập các mô hình thí nghiệm trên các dạng lập địa thuộc sự sở hữu của các công ty tư nhân và người dân địa phương để nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng tới năng suất rừng trồng ở chu kỳ 2 Đoàn thăm quan đã đi thăm một số hiện trường nghiên cứu về quản lý lập địa ở Carpenters và Cox Các thí nghiệm tiến hành nhằm tìm ra câu trả lời về vấn đề dinh dưỡng trong đất và việc quản lý lập địa bằng việc để lại cành nhánh sau khai thác sẽ ảnh hưởng tới năng suất rừng ở chu kỳ thứ 3 Thí nghiệm thứ 3 được thiết lập ở Brookmans nhằm tìm ra sự khác biệt trong quá trình sử dụng nguồn tài nguyên đất, nước

và không gian dinh dưỡng giữa trồng cây bạch đàn bằng cây con và cây tái sinh

Kết quả nghiên cứu

Các thí nghiêm trên vẫn đang được tiến hành theo kế hoạch đề ra Thí nghiệm quản lý lập

địa bằng phương pháp để lại cành nhánh sau khai thác đã cho thấy năng suất rừng trồng E

globulus tăng lên ở lập địa có độ phì thấp Đồng thời chất hữu cơ và sự trao đổi của các

ion trong đất như K, Ca và Mg đều tăng (Mendham et al 2002)

Vấn đề thứ 3: Nghiên cứu hệ thống canh tác tại bang Tây Australia

1 (Dr E.K.S Nambiar, 2007 lecture notes provided to us)