Tuy nhiên thiết bị của các xưởng cưa này không thích hợp với loại nguyên liệu gỗ từ cây rừng trồng mọc nhanh, đường kính nhỏ hiện nay, vì thế mà tính hiệu quả trong sử dụng gỗ không cao,
Trang 1
Bộ Nông nghiệp & Phát triển nông thôn
Chương trình CARD
027/06VIE Tăng cường kĩ năng và cải tiến công nghệ cho các xưởng
xẻ quy mô nhỏ vùng nông thôn Việt Nam
MS2: BÁO CÁO 6 THÁNG THỨ NHẤT
10/2007
Trang 25 Quá trình thực hiện tới thời điểm hiện tại 14
5.1 Các điểm nổi bật trong quá trình thực hiện _ 145.2 Lợi ích của các bên tham gia _ 145.3 Đào tạo nguồn nhân lực _ 145.4 Các ấn phẩm _ 145.5 Quản lý dự án 14
10 Báo cáo về nguồn nhân lực và thiết bị
Error! Bookmark not defined
Trang 31 Thông tin về tổ chức
nghệ cho các xưởng xẻ quy mô nhỏ vùng nông thôn Việt Nam
Tên tổ chức ở Việt nam Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam
Giám đốc dự án phía Việt nam Đoàn Văn Thu
biến gỗ công nghệ cao, Australia
Giám đốc dự án phía Australia Giáo sư Peter Vinden
Thời gian kết thúc dự án (ban đầu) 3/2009
Thời gian kết thúc dự án (điều chỉnh) 3/ 2009
Báo cáo
Đầu mối liên hệ
Phía Australia: Trưởng nhóm
Họ tên: Peter Vinden Telephone: 03 8344 5238
03 5321 4113 Mobile: 0407 554 11
Chức vụ: Chủ tịch Công nghiệp gỗ, và
Giám đốc Trung tâm Chế
biến gỗ công nghệ cao
Fax: +61 (3) 9349 4172
Tổ chức Đại học Melbourne, Trung
tâm chế biến gỗ công nghệ
cao, Australia
Email: pvinden@unimelb.edu.au
Phía Australia: đầu mối liên hệ
Họ tên: Philip Blackwell Telephone: 0353451011
0419551532
Tổ chức Đại học Melbourne, Trung tâm
chế biến gỗ công nghệ cao, Australia
Email: philipab@unimelb.edu.au
Phía Việt Nam
Họ và tên: Đoàn Văn Thu Telephone: 84-4-8 362 232
Tổ chức Viện Khoa học Lâm nghiệp
Việt Nam
Email: p.d.chien@uu.nl;
dchienvn@yahoo.com thudoanvan@fsiv.org.vn
Trang 42 Tóm tắt dự án
Hiện nay rừng trồng các loài cây mọc nhanh mà phần lớn là các loài Keo và Bạch đàn
từ Úc đã có thể thay thế cho một lượng lớn gỗ khai thác từ rừng tự nhiên Sự gia tăng các xưởng cưa quy mô nhỏ với nguyên liệu là các loại gỗ rừng trồng tại địa phương
đã đáp ứng nhu cầu về gỗ xây dựng , đồ nội thất hoặc sản phẩm dăm phục vụ cho công nghiệp giấy và bột giấy Tuy nhiên thiết bị của các xưởng cưa này không thích hợp với loại nguyên liệu gỗ từ cây rừng trồng mọc nhanh, đường kính nhỏ hiện nay,
vì thế mà tính hiệu quả trong sử dụng gỗ không cao, hơn nữa hầu hết “công nhân” trong các xưởng cưa này không được đào tạo, vì thế chất lượng sản phẩm thấp và an toàn lao động không đảm bảo Hiện nay có một vài cơ sở đào tạo công nhân, các cán
bộ quản lí xưởng cưa, giới thiệu các công nghệ mới Mặc dù còn nhiều tồn tại, các xưởng cưa quy mô nhỏ đã và đang có đóng góp quan trọng cho phát triển kinh tế nông thôn Mục đích của dự án này là nâng cao tính hiệu quả và khả năng sản xuất của các xưởng cưa quy mô nhỏ, nhằm góp phần phát triển nông thôn và xoá đói, giảm nghèo Điều này sẽ đạt được thông qua các chương trình đào tạo và phát triển công nghệ cho các xưởng cưa quy mô nhỏ khu vực miền Trung Việt Nam
3 Tóm tắt xây dựng và thực hiện dự án
Mục tiêu của dự án là cải hiện năng suất và hiệu quả của các xưởng cưa vùng nông thôn Việt Nam góp phần phát triển nông thôn và giảm nghèo Các bên liên quan được mời tới tham dự Hội thảo khởi động dự án để thảo luận, góp ý kiến cho việc xây dựng
kế hoạch triển khai dự án Trong bước đầu tiên này, một mạng lưới các bên liên quan
sẽ được thiết lập để góp ý kiến cho việc hoàn thành các mục tiêu của dự án Thách thức của dự án là việc chuyển tải một các thích hợp các kỹ năng, kiến thức và công nghệ của các nhà nghiên cứu Việt Nam và Australia tới các xưởng cưa vùng nông thôn Nó đòi hỏi 3 dạng đào tạo, đào tạo ở Australia với các kỹ năng chuyên sâu (hàn lâm) về cưa xẻ vùng nông thôn cho một số học viên Việt Nam, đào tạo nâng cấp kỹ năng đào tạo nghề về cưa xẻ vùng nông thôn ở Việt Nam, và đào tạo thực hành cho các xưởng cưa thông qua hệ thống đào tạo và dạy nghề Khoá đào tạo 6 tuần cho các học viên Việt Nam tổ chức tại Trung tâm chế biến gỗ công nghệ cao, đại học Melbourne đã được hoàn thành Kế hoạch đào tạo ở Việt Nam đang được tiến hành trên cơ sở kết hợp với các cơ sở đào tạo để cải thiện hiệu quả kiến thức và kỹ năng vận hành của các xưởng cưa nhỏ vùng nông thôn
Các nhà nghiên cứu Australia đã thăm Việt Nam 2 lần kể từ khi bắt đầu dự án Lần đầu vào tháng 5/2007, và cuối đợt là tổ chức thành công Hội thảo khởi động dự án và
đã có báo cáo Lần thăm Việt Nam thứ 2 tập trung vào việc hoàn thành khảo sát hiện trạng các xưởng cưa nhỏ vùng nông thôn Việt Nam Sau 6 tháng vận hành, dự án đã đạt được các kết quả như đã đề ra ở Hợp đồng đã ký Hội thảo khởi động dự án góp mặt của 23 đại diện của các bên liên quan, từ công nghiệp, đào tạo, nghiên cứu, chính phủ, các dự án và các tổ chức tài trợ đã động ý mục tiêu của chương trình và xác định các yêu cầu chính và tiêu chí của bản câu hỏi phỏng vấn các xưởng cưa nhỏ Khảo sát hiện trường được hoàn thành vào 7/10/2007 Số liệu và thông tin được xử lý và được hoàn thành vào 15/11/2007 Đào tạo kiến thức chuyên sâu (hàn lâm) cho 7 cán bộ Việt Nam được tổ chức tại Australia từ 22/9/2007-5/11/2007 Tất cả các mục tiêu đặt
ra cho chương trình đào tạo đã được hoàn thành với chất lượng tốt Kế hoạch chi tiết
Trang 5Rừng tự nhiên ở Việt Nam đã bị suy giảm đáng kể trong giai đoạn sau chiến tranh từ
1976 đến 1990 (FAO 2001) Độ che phủ rừng toàn quốc bị suy giảm từ 43% (14,3 triệu ha) năm 1943 xuống còn 33,8% (11,2 triệu ha) vào năm 1976 và 28% (10,7 triệu ha) vào năm 1995 Chất lượng rừng cũng bị suy giảm nghiêm trọng Nghị quyết Quốc hội số 08/1997/QH10 ngày 5 tháng 12 năm 1997 đã phê chuẩn chương trình trồng mới 5 triệu ha rừng nhằm phục hồi độ che phủ rừng toàn quốc đạt 43% vào năm 2010, trong đó có 3 triệu ha rừng sản xuất Một chỉ thị của thủ tướng Chính phủ (số 19/2004/CT-TTg về phát triển công nghiệp chế biến lâm sản và đồ gỗ xuất khẩu) cũng đã nêu rõ tình trạng lạc hậu về công nghệ, thiết bị và hạn chế về trình độ tay nghề trong lĩnh vực chế biến lâm sản hiện nay Chỉ thị này cũng đã giao trách nhiệm cho Bộ Lao động và Thương binh- xã hội, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn,
Uỷ ban nhân dân các tỉnh cùng phối hợp thực hiện đào tạo công nhân kĩ thuật, thợ lành nghề, nâng cấp các cơ sở đào tạo và thành lập các cơ sở dạy nghề nhằm đáp ứng nhu cầu của ngành Mục tiêu tăng cường năng lực của Chính phủ là nhằm nâng cao giá trị sản phẩm gỗ rừng trồng, tạo việc làm, tăng thu nhập cho người dân địa phương và góp phần phát triển bền vững rừng trồng, giảm áp lực khai thác rừng tự nhiên
Dự án này hoàn toàn phù hợp với chương trình CARD bằng việc ứng dụng trực tiếp các kết quả nghiên cứu, kĩ năng công nghệ và thực tế quản lí Dự án đặt mục tiêu vào chiến lược phát triển nông thôn (nâng cao năng suất và tính cạnh tranh của sản phẩm nông nghiệp, kể cả côngnghệ sau thu hoạch) Trong khi dự án nhằm vào nhóm đối tượng là các chủ xưởng cưa nhỏ vùng nông thôn và công nhân của họ thì những người trồng rừng cũng được chia sẻ lợi ích từ việc bán gỗ tròn với giá cao hơn cho sản sản xuất gỗ xẻ Hiện nay giá gỗ tròn làm gỗ xẻ cao hơn từ 2-4 lần so với gỗ tròn làm nguyên liệu băm dăm
Nhu cầu phát triển công nghiệp chế biến gỗ đã được FAO nêu ra, trong đó các ưu tiên nghiên cứu về Lâm nghiệp ở Việt Nam bao gồm các nghiên cứu về sản phẩm rừng là :
• Các biện pháp nâng cao năng suất và chất lượng lâm sản trong đó có gỗ củi cho nhu cầu tiêu dùng địa phương
• Phát triển kĩ thuật chế biến
• Nghiên cứu và đề ra các chính sách, biện pháp khuyến khích những người làm nghề rừng
Trang 6• Nghiên cứu , phát triển thị trường
• Chế biến và bảo quản lâm sản: Phát triển các công nghệ, quy trình chế biến lâm sản hiệu quả cao; thiết kế, chế tạo các máy chế biến lâm sản; đề xuất kĩ thuật chế biến gỗ rừng trồng thay thế gỗ rừng tự nhiên và xác định các quy trình, các hoá chất phù hợp nhất cho chế biến lâm sản
Lâm nghiệp Việt Nam trong thập kỉ qua đã đạt được tiến bộ vượt bậc trong phát triển rừng trồng các loài cây mọc nhanh mà phần lớn là các loài Keo và Bạch đàn có nguồn gốc từ Úc Với việc hạn chế khai thác gỗ rừng tự nhiên và nhiều xưởng xẻ quy mô lớn của Nhà nước phải đóng cửa hoặc phải chuyển đổi hoạt động kinh doanh thì đã hình thành rất nhiều xưởng xẻ tư nhân quy mô nhỏ vùng nông thôn nhằm đáp ứng nhu cầu gia tăng về các sản phẩm cho xây dựng, nội thất và công nghiệp dăm và giấy Những xưởng xẻ này sử dụng ngày càng nhiều các sản phẩm rừng trồng Tuy nhiên công nghệ chế biến sản phẩm sau thu hoạch bị tụt hậu rất nhiều so với công nghệ tạo rừng Không kể các công ty liện doanh tại các thành phố lớn, công nghiệp chế biến gỗ xẻ tại các cơ sở nhỏ vùng nông thôn đang sử dụng các thiết bị lỗi thời, không phù hợp với các loài gỗ rừng trồng kích thước nhỏ Những người vận hành thiết bị phần lớn là nông dân không được đào tạo Những xưởng cưa này không những làm việc không hiệu quả, tạo ra sản phẩm chất lượng thấp mà môi trường làm việc không an toàn cho người vận hành Hiện nay đang có một số hình thức đào tạo cho các công nhân và những người quản lí, thử nghiệm và giới thiệu các công nghệ phù hợp, nhưng chưa thể đáp ứng nhu cầu cho tất cả các xưởng xẻ tư nhân trên cả nước
Mặc dù còn nhiều bất cập, nhưng các xưởng xẻ quy mô nhỏ vùng nông thôn đang đóng góp một phần quan trọng cho phát triển kinh tế nông thôn ở nhiều vùng, tạo cơ hội việc làm lúc nông nhàn Chúng cũng tạo ra thị trường mới cho những người trồng rừng, thay vì đang phải chịu bán sản phẩm với giá thấp cho sản xuất giấy và dăm Chúng đáp ứng nhu cầu nguyên liệu cho các cơ sở sản xuất gỗ xây dựng, gỗ nội thất
và đáp ứng nhu cầu lớn cho cải tạo nhà cửa trên phạm vi cả nước Đồ gỗ đang là một trong các mặt hàng xuất khẩu hàng đầu của Việt Nam hiện nay, giá trị đồ mộc xuất khẩu năm 2005 là 2 tỉ AuD nhưng hầu như ngành côngnghiệp này đang phụ thuộc vào nguồn gỗ nhập khẩu ước tính 0,8 tỉ AuD
2.1.2 Các dự án liên quan
Đã có một số dự án nghiên cứu về công nghiệp chế biến gỗ nhỏ ở nông thôn Việt Nam thông qua những chính sách kêu gọi sự cải thiện một cách có hiệu quả Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt nam đã thực hiện một số nghiên cứu cho những loài cây rừng trồng, bao gồm các loại gỗ nguyên liệu và công nghệ thích hợp để chế biến và bảo tồn Đây là việc làm cần thiết được phát triển và mở rộng trong khuôn khổ phù hợp với công nghiệp chế biến gỗ ở nông thôn Việt nam Hiện tại, Chương trình hợp tác kỹ thuật Đức (GTZ) đã thực hiện một dự án về chế biến, thương mại và marketing cho các sản phẩm lâm sản bản địa ở một số vùng được lựa chọn tại Việt Nam Và với
dự án CARD này được thiết kế để hoạt động phụ trợ thêm cho các hoạt động của GTZ ACIAR đang hỗ trợ một dự án nghiên cứu cải thiện công nghệ chế biến gỗ bạch đàn, trong khi một dự án CARD đang triển khai một số mô hình lâm sinh trồng rừng Keo gỗ lớn và một dự án khác của ACIAR đang nghiên cứu cải thiện gen và chiến lược lâm sinh cho trồng rừng Bạch đàn sản xuất gỗ lớn Một dự án trước đó của CARD (2002) liên quan đến nhu cầu tương lai về các sản phẩm lâm sản ở Việt Nam, nhưng đã không đáp ứng được những vấn đề cụ thể của công nghiệp nhỏ chế biến gỗ
Trang 7Chính Phủ Hà Lan đang hỗ trợ một dự án đào tạo nghề cho lĩnh vực Nông - Lâm nghiệp do đó sẽ có mối liên hệ chặt chẽ với một số dự án tiếp tục được thực thi
• Dự án Viện KHLN Việt Nam: Nghiên cứu về gỗ nguyên liệu của một số loài cây rừng trồng – 2001
• Dự án Viện KHLN Việt Nam: Sát nhập quy mô chế biến nhỏ của rừng trồng
• Dự án ACIAR - FST 2001/021: Chế biến gỗ xẻ của các loài cây Bạch đàn
• Dự án ACIAR - FST 1999/095: Biện pháp lâm sinh và di truyền học về các loài cây gỗ lớn bạch đàn
• Dự án GTZ: Chương trình thúc đẩy sử dụng bền vững và quản lý rừng tự nhiên và thị trường các loại sản phẩm lâm sản quan trọng
• Dự án Hà Lan BNN-HH-04-047: Cải thiện chất lượng và tăng cường theo hướng đào tạo và giáo dục hệ thống công nhân và kỹ thuật viên Nông Lâm Kết Hợp (Chương trình VocTech)
Dự án này nhằm đáp ứng 2 thiếu sót chủ yếu trong năng lực chế biến gỗ ở Việt Nam
là thiếu các kỹ năng và kinh nghiệm của những người hoạt động gỗ xẻ trong phần lớn các khía cạnh về chế biến gỗ, quản lý cơ sở chế biến gỗ xẻ và sự hạn chế về công nghệ để đáp ứng những tiêu chuẩn và yêu cầu của thị trường Các công tác viên người
Úc có bề dày kinh nghiệm trong việc phát triển công nghiệp gỗ xẻ ở Úc đã được lựa chọn và họ có trách nhiệm chuyển giao những tiến bộ kỹ thuật trong lĩnh vực này Như một dự án nhỏ và ngắn hạn thì điều cần thiết là tập trung cho những vấn đề cụ thể và xác định rõ giới hạn phạm vi của dự án Dự án này chỉ tập trung cho công nghiệp chế biến gỗ xẻ là những loài cây Keo và Bạch đàn, những loài mà người Úc là những chuyên gia hang đầu Đây là vấn đề quan trọng để phát triển ngành công nghiệp chế biến gỗ xẻ mà không được đề cập đến trong dự án lớn của GTZ, một dự án quan tâm nhiều đến lĩnh vực chế biến gỗ rừng tự nhiên
2.2 Phân tích đối tượng hưởng lợi/các bên tham gia
Một nhóm nghiên cứu gồm: Ông Nguyễn Quang Trung, Bùi Chí Kiên và John Fryer của Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam, và Ông Peter Vinden Đại học tổng hợp Melbourne đã tới thăm 15 cơ sở chế biến gỗ xẻ trong tháng 8 năm 2006 để đánh giá
và tư liệu hóa hiện trạng phát triển của ngành công nghiệp này Các địa bàn nghiên cứu là Huyện Từ Liêm - ngoại thành Hà nội và huyện Đan Phượng tỉnh Hà Tây Kết quả điều tra khảo sát:
• Ngành công nghiệp này là một nhóm kinh doanh đồng ngành nghề Hiện tại,
có khoảng 400 cơ sở chế biến gỗ xẻ trong huỵện Từ, đã tăng thêm 50 cơ sở so với năm trước
• Công nghệ được ứng dụng trong 15 cơ sở là tương đối giống nhau Phần lớn các cơ sở chế biến gỗ xẻ (75%) đã sử dụng cắt khúc bằng tay
Trang 8• Gỗ xẻ rất ngắn, phần lớn có đường kính nhỏ và cong queo, bị hư hại nhiều do nấm, mốc
• Phần lớn gỗ trong các xưởng xẻ là gỗ keo, một số loài bạch đàn, một số thông
và không nhiều gỗ cây bản địa Tất cả gỗ thông đều bị giảm chất lượng do bị chảy nhựa
• Bãi gỗ không được lưu, xuất theo hình thức gỗ tới trước sẽ được xẻ trước Gỗ mới nhập về được chất lên đống gỗ cũ, do vậy làm giảm chất lượng gỗ lưu ở bãi thời gian dài
• Một số xưởng xẻ mở rộng chế biến gỗ ngoài xẻ Khoảng 10% xưởng xẻ có lò sấy Các lò sấy này do Việt Nam thiết kế sử dụng gỗ phế thải để đốt lò Tuy nhiên, việc sấy gỗ keo chưa có kinh nghiệm Tuy chưa có nhiều nghiên cứu về sấy các loài cây này ở Australia, nhưng có thể rút ra được là các loài keo rất khó sấy, lịch trình sấy phải cẩn thận và từ từ ở giai đoạn đầu để tránh nứt Kiến thức sơ đẳng này rút ra khi tiếp xúc và thảo luận với những người vận hành lò sấy Tuy nhiên, những vấn đề này đang được nghiên cứu và thử nghiệm
• Khoảng 10% cơ sở chế biến gỗ xẻ thường xuyên đầu tư dưới nhiều hình thức khác nhau để tăng thêm giá trị cho các sản phẩm The same sawmills (10%) usually invested in various forms of timber thicknessing / planing / machining and were adding value in terms of selling products The pine was being used for wooden cable drums and employed some child labour Other products included boxes, doors, windows, trusses and beams, joinery and furniture The bulk of production was wooden blanks The short blanks were then on-sold elsewhere for further manufacture, some of it for finger-jointed blockboard
• Sấy bằng lò gặp nhiều khó khăn do kích thước không đồng đều của gỗ sau xẻ Các lò thường sử dụng mộ tấm bê tông nặng đặt lên trên lò để chống biến dạng gỗ khi sấy Tuy nhiên, độ dày của ván gỗ khác nhau ở các lớp đầu tiên có thể bị biến dạng làm gỗ sấy bị thải loại
• Một khối lượng lớn gỗ phế phẩm được tạo ra, bao gồm: Vỏ, mùn cưa và bìa bắp gỗ Có một thực tế rõ ràng là nhu cầu sử dụng gỗ chế biến phế thải là gỗ củi và được bán và vận chuyển tới các hộ gia đình và doanh nghiệp chế biến
gỗ khác chủ yếu bằng xe đạp của các nữ công nhân
• Lực lựơng lao động nữ chiếm khoảng 20% và thực hiện nhiệm vụ như những người giúp việc, nhưng một vài trong số họ có trách nhiệm làm những công việc về sổ sách, vận hành cưa và máy móc thiết bi
• Sức khoẻ công nhân và an toàn lao động không được chú trọng Nơi làm việc không an toàn Không được trang bị an toàn lao động khi làm việc với máy móc thiết bị (không hướng dẫn an toàn, không dao chống xé cho cho cưa vòng (đề phòng gỗ bị bật lại), không có bảo hộ an toàn lao động (cho mắt, tai, phổi
và chân tay) Máy móc tạo ra tiếng ồn rấ lớn, rất bẩn và nguy hiểm Điều kiện làm việccủa ngươi công nhân chưa được quan tâm đúng mức Trong khi hiện tại có một hiện trạng nghèo nàn, ngành công nghiệp này có thể có những bước tiến vượt bậc Một số xưởng cưa ở những khu tập trung công nghiệp đã được tăng cường về năng lực như các công nghệ mới đã được ứng dụng Điều này
đã được thể hiện rõ ở một số công ty, xý nghiệp Đã có một cơ chế khoán ở
Trang 9các xí nghiệp nhưng nhìn chung kỹ thuật và công nghệ hiện đại vẫn chưa được
áp dụng để tạo ra năng suất và hiệu quả cao hơn
Một chuyến khảo sát Tổng công ty Lâm nghiệp và một nhà máy trực thuộc ở Hà nội (Công ty chế biến gỗ Hà nội) đã xác định được các vấn đề tương tự về thay đổi nguồn nguyên liệu thô Họ muốn thay đổi bằng việc sử dụng các xưởng cưa nhỏ và chế biến tại rừng thay cho việc vận chuyển hơn 200 km tới các cơ sở lớn Vấn đề kỹ thuật cũng được xác định tương tự như trên Vấn đề chính là thiếu vắng sự tư vấn về kỹ thuật Ví
dụ như nhũng tấm ván ngăn (có độ dài bằng nhau) được mang về nhà máy và được ghép lại với nhau Mục tiêu của nó là tạo ra những tấm ván có độ dài thích hợp, lược
bỏ bớt những nhược điểm và đảm bảo đủ độ dài thích hợp của sản phẩm cho gỗ ván sàn nhà Trong trường hợp ở Việt nam, việc nối ghép này là để khắc phục những nhược điểm của chế biến gỗ xẻ Tuy nhiên, việc khắc phục những nhược điểm này chưa được tốt như việc các mối nối vẫn còn quá sơ sài Trên phương diện kỹ thuật thì việc nối ghép này rất phức tạp, phải sử dụng cơ khí chính xác và công nghệ cáo về keo Việc chỉ ra những vấn đề cơ bản của công nghiệp gỗ xẻ sẽ song hành với việc cải thiện công nghệ sấy, thiết bị, kỹ thuật ghép nối và chế biến sản phẩm Những sự phát triển như thế này sẽ giúp cho Việt nam giảm sự phụ thuộc vào việc nhập khẩu khẩu
Trang 10Những số liệu thống kê trở nên có ý nghĩa khi sự tương phản thị trường gỗ của Úc cho thấy: Gỗ nguyên liệu cho sản xuất đồ gia dụng chỉ chiếm 5 %, gỗ bao bì 5%, còn
gỗ xây dựng là 70% Điều này có nghĩa là nhu cầu tiềm năng cao cho gỗ xây dựng ở Việt nam Thực sự, có một sự thiếu vắng dự báo nhu cầu gỗ xây dựng nhà ở đô thị như: Dàn giáo, cột chống và cốp pha đổ bê tông Bởi vậy, gỗ rừng trồng có cơ hội để hình thành thị trường mới phục vụ ngành công nghiệp xây dựng
Thật khó mường tượng lợi ích thu được từ sự cải tiến công nghiệp gỗ xẻ ở địa phương Tuy nhiên sẽ thấy một điều là lợi ích sẽ cao và tất cả mọi người đều được hưởng lợi và những rủi ro tiềm năng là nhỏ Một phân tích các tác nhân có liên quan được tóm tắt ở bảng 4
Biểu 4 Phân tích tác nhân có liên quan
Người trồng
rừng gỗ xẻ so sánh với gỗ dăm mảnh Một sự lựa chọn thị trường gỗ lớn Người trồng rừng nhận được lợi ích cao hơn từ 2 đến 4 lần nếu là
cũng cung cấp sự ổn định tốt hơn sự thay đổi nhu cầu đối với dăm mảnh Thị trường dăm mảnh xuất khẩu có mức độ cạnh tranh ngày càng cao
Người trồng
rừng quy mô
nhỏ
Người trồng rừng quy mô nhỏ nhận được lợi ích từ giá cao hơn
và đang có đầu tư cho cây đứng mà sẽ tiếp tục để đảm bảo giá trị bởi gỗ lớn Điều này đảm bảo cung cấp độ an toàn chống lại những năm khó khăn và sản phẩm không đủ tiêu chuẩn Nó cũng cung cấp tính đa dạng và công nghiệp nông thôn mới tới sự phát triển cao của cộng đồng địa phương
Chủ xưởng
xẻ gỗ
Chủ xưởng xẻ sẽ giành được năng suất cao hơn, tỷ lệ gỗ phế phẩm ít hơn, có khả năng canh tranh hơn với các sản phẩm khác, đặc biệt với sắt và bê tông từ đó mở ra một thị trường mới và tạo thêm nhu cầu đối với gỗ xẻ là gỗ rừng trồng
Công nhân
xẻ gỗ cao và bảo hộ lao động được tốt hơn từ điều kiện làm việc tồi Công Công nhân xưởng xẻ sẽ nhận được lợi ích từ kỹ năng được nâng
Trang 11xẻ được mở rộng
Nền kinh tế
nông thôn làm việc, tạo thêm việc làm và tạo thu nhập bằng tiền mặt trong nền Nền kinh tế nhận được lợi ích từ cơ sở hạ tầng tốt hơn, kỹ năng
kinh tế Nền kinh tế nhận được lợi ích từ việc sử dụng tài nguyên tốt hơn, cơ sở hạ tầng, thêm nhiều việc làm và giảm bớt áp lực cho dịch
từ 4 đến 5 năm trước Có một cuộc điều tra khác đã và đang được thực hiện bởi GTZ nhưng sẽ chỉ tập trung cho công nghiệp chế biến gỗ rừng tự nhiên ở mức lớn hơn của Việt nam Mục tiêu của nghiên cứu này là để cung cấp những thông tin thị trường chi tiết về những ngành công nghiệp sử dụng sản phẩm chủ yếu cuối cùng, như ngành công nghiệp xây dựng và đồ nội thất Điều này nằm ngoài mục tiêu của dự án CARD nhưng thông tin sẽ rất có giá trị cho ngành chế biến gỗ xẻ quy mô nhỏ bởi vì nó cố gắng mở rộng thị trường của ngành công nghiệp này Cố vấn trưởng dự án GTZ, ông Heiko Woerner đã được giới thiệu đầy đủ và ngắn gọn đề án của CARD nên đã rất ủng hộ cho sự triển khai thêm các hoạt động cho ngành công nghiệp này Ông đã đồng ý chia xẻ thông tin giữa 2 dự án và là thành viên của Hội Đồng Tư vấn
2.3 Cách tiếp cận và Phương pháp thực hiện
Cách tiếp cận và chiến lược thực thi
Mục tiêu của Dự án là nâng cao hiệu quả và lợi nhuận của các xưởng xẻ nhỏ ở nông thôn Việt Nam và sự đóng góp của nó cho phát triển của nông thôn và xoá đói, giảm nghèo Với một phạm vi rộng, nhóm những người hưởng lợi và những người quan tâm sẽ được bàn bạc, tham khảo ý kiến trong hội thảo khởi động dự án Trong hội thảo này, những người tham dự sẽ được cung cấp các thông tin về dự án và sẽ cùng tìm ra các thông tin đầu vào về các nhu cầu và những tồn tại của công nghiệp cưa xẻ
gỗ, những thông tin này sẽ được sử dụng cho thiết kế chi tiết và thực hiện dự án Cuộc họp này sẽ là bước đầu tiên trong việc phát triển mạng lưới điện tử cho những người hưởng lợi, nó có thể được cập nhật thường xuyên và được sử dụng để duy trì tiếp nhận các bình luận và khuyến cáo trong suốt tiến trình thực hiện dự án Hội thảo này cũng sẽ đề cử một Ban tư vấn để giám sát toàn bộ tiến trình dự án và hoạt động như là một kênh tư vấn và góp ý trực tiếp cho dự án
Thách thức của dự án là việc chuyển giao các kỹ năng và kiến thức ở mức độ mang tính học thuật của Úc và Việt Nam thành các dạng phù hợp với các công nhân xẻ ở nông thôn Việt Nam Điều này sẽ yêu cầu 3 cấp độ đào tạo, bao gồm đào tạo tại úc các kĩ năng đặc biệt về các kiến thức cơ bản cho các xưởng xẻ, đào tạo tại Việt Nam
để nâng cao các kĩ năng dạy nghề cho các xưởng xẻ và tập huấn kĩ năng thực hành cho các thợ cưa thông qua hệ thống dạy nghề Việc đào tạo ở Việt Nam sẽ được thực hiện thông qua Trung tâm đào tạo nghề ở miền Trung nhằm đảm bảo rằng dự án giữ nguyên mục tiêu của họ về đào tạo kĩ năng tay nghề và nâng cao kiến thức
Trang 12Để hỗ trợ cho các hoạt động này, điều cần thiết là phải có thông tin đầy đủ về thực trạng và nhu cầu của các chủ xưởng cưa vùng nông thôn Điều này sẽ đạt được thông qua việc khảo sát có hệ thống các xưởng cưa đại diện ở Việt Nam Nó cũng sẽ cung cấp một dữ liệu cơ bản để đối chứng cho sự cải thiện nền công nghiệp chế biến gỗ có thể được đánh giá trong tương lai
Với các hoạt động này, nhóm dự án sẽ biết rõ hơn nhu cầu cho việc thay đổi công nghệ hơn với nhu cầu về sự thay đổi công nghệ cho công nghiệp cưa xẻ gỗ Tiêu chí cho sự lựa chọn hoặc điều chỉnh cho phù hợp công nghệ mới sẽ được phát triển và việc thay thế công nghệ của nước ngoài hay của Việt Nam sẽ được xem xét định kỳ
và chỉ được quyết định nếu nó phù hợp với loại hình thực tế ở Việt Nam
Đến giai đoạn cuối của dự án, các thành viện nhóm dự án sẽ nhận biết được khả năng tương lai của nền công nghiệp chế biến gỗ xẻ Kinh nghiệm này sẽ được sử dụng để đưa ra những đề xuất cho Bộ NN & PTNT về phương hướng cho tương lai lâu dài của các xưởng xẻ vùng nông thôn và cho khuyến nghị cho các nhà lập chính sách đối với phát triển công nghiệp chế biến gỗ
Có một số thông tin về phát triển công nghiệp từ các hoạt động đã qua đã được hỗ trợ thêm cho Dự án CARD Từ năm 2001 “Chương trình phát triển công nghiệp chế biến lâm sản ở Việt Nam đến năm 2010” đã được chính phủ đề ra nhưng hiện nay vẫn chưa được ban hành Năm 2002, Dự án CARD 02/11 (Nhu cầu tương lai ngành công nghiệp chế biến lâm sản ở Việt Nam: Tăng cường năng lực chuyên môn và nâng cao nhận thức cho các nhà hoạch định chính sách và các nhà khoa học) đã kết luận rằng: công nghiệp chế biến gỗ ở Việt Nam hiện đang trong tình trạng “Thiết bị cũ , công nghệ lạc hậu, năng suất thấp và giá thành sản xuất cao”’ nhưng không đề cập các khuyến cáo cụ thể về các xưởng xẻ
Tính rủi ro của dự án
Những rủi ro có thể xảy ra với dự án sẽ được nêu ra cụ thể trong hội thảo khởi động
dự án, và bất kỳ những rủi ro nghiêm trọng nào sẽ được làm sáng tỏ và làm rõ trong
kế hoạch thực hiện dự án cùng với phương án dự phòng đối phó cho từng rủi ro Ban
tư vấn sẽ sẽ tìm giải pháp khắc phục khi cần thiết
Tính bền vững của dự án phụ thuộc rất nhiều vào sự cam kết của các đối tác dự án phía Việt Nam Điều này có thể được củng cố thêm bởi sự thừa nhận của các tổ chức tham gia về nâng cao kĩ năng cho các nhân viên của họ thông qua việc đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ, do vậy mà hiệu quả của dự án tiếp tục được duy trì Những đánh giá tích cực về tác động của dự án đối với công nghiệp chế biến gỗ xẻ cũng sẽ có tác dụng thúc đẩy các thành viên tiếp tục áp dụng các kinh nghiệm, kĩ năng tích lỹ được trong quá trình thực hiện dự án
Một rủi ro nghiêm trọng có thể xảy ra với dự án này là việc mối liên kết giữa các Trường đại học của úc, Việt Nam với các cơ sở đào tạo nghề ở Việt Nam khó có thể duy trì lâu dài nhằm thực hiện việc chuyển giao có hiệu quả các kĩ năng và công nghệ Mối liên kết này cần được quan tâm đặc biệt trong quá trình thực hiện dự án Mọi nỗ lực sẽ được thực hiện nhằm lôi cuốn sự tham gia của các cán bộ dạy nghề trong từng bước thực hiện dự án, nhằm giúp họ nhận thức được họ chính là thành viên và là chủ
dự án điều này sẽ tiếp tục duy trì khi dự án kết thúc
Phương pháp thực hiện
Mục tiêu của dự án là cải thiện năng suất và hiệu quả của các xưởng xẻ quy mô nhỏ ở