Báo cáo nghiên cứu nông nghiệp " Nghiên cứu chọn lọc và phát triển các giống cây có củ có chất lượng hàng hoá cao sử dụng cho mục đích chế biến tại Miền Bắc và Miền Trung Việt Nam " MS7 pot

Về năng lượng sinh học của sinh khối khoai lang có thể được tận dụng và thời gian sử dụng làm thức ăn gia súc được kéo dài, do sự lên men vi khuẩn thân lá, củ khoai lang trong điều kiện

Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn

Chương trình hợp tác phát triển Nông nghiệp Nông thôn

008/07VIE Nghiên cứu chọn lọc và phát triển các giống cây có củ có chất lượng hàng hoá cao sử dụng cho mục đích chế biến tại Miền Bắc

và Miền Trung Việt Nam

Tổ chức Nghiên cứu phía Việt Nam Viện Cây lương thực và Cây thực phẩm, Bộ

Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn

Chủ nhiệm dự án phía Việt Nam PGS.TS Nguyễn Văn Tuất

Tổ chức Nghiên cứu phía Úc Khoa Nông nghiệp, Lương thực và Tài nguyên

thiên nhiên, trường Đại học Sydney

Chủ nhiệm dự án phía Úc GS.TS Les Copeland

Đầu ra 3 và 4 MS7: Chế biến khoai lang Chế biến thức ăn gia súc từ thân lá, củ khoai lang

Chế biến tinh bột từ củ khoai lang

Tháng 5 - 2010

I ĐẶT VẤN ĐỀ

Khoai lang1 (Ipomea batatas, là một loại cây thuộc họ bìm bìm Convolvulacae), được

trồng trên 100 nước trên thế giới, hầu hết được trồng bởi nông hộ gia đình Khoai lang là loại cây trồng có tiềm năng năng suất sinh học cao, địa bàn phát triển rộng, thích hợp cho nhiều loại đất và là loại cây trồng đứng vào hàng đầu của thế giới Khoai lang là loại cây đa dụng

Củ có thể ăn như là một loại rau hoặc dùng cho chế biến hoặc dùng cho nhiều loại khác nữa bao gồm chế biến mỳ ăn liền, thức ăn nhanh, chế biến rượu, cồn và tinh bột Củ khoai lang là nguồn gốc sinh ra năng lượng từ tinh bột khoai lang và đồng thời đưa ra cấu trúc không phải

là tinh bột và polysaccharides Thân lá khoai lang, rất giàu vitamins A and C và có một hàm lượng protein tương đối cao (25–30% phần trăm chất khô) nếu so sánh với các lá cây trồng khác Ngoài ra, khoai lang còn có chất carotenoid, anthocyanin và các chất nhuộm màu, như chất màu vàng, màu cam, màu đỏ, màu tím có từ ruột củ, là các chất nhuộm màu tự nhiên phục vụ cho công nghiệp chế biến Củ, thân lá khoai lang còn được dùng làm thức ăn cho gia súc có thể dùng bằng bằng vật liệu tươi hoặc khô hoặc sau khi ủ chua bằng cách lên men

Thông thường củ khoai lang chiếm từ 20 đến 50% chất khô, tùy thuộc vào giống và giai đoạn phát triển từ khi trồng cho đến khi thu hoạch Carbohydrates chiếm khoảng 90% lượng chất khô, hầu hết đó là tinh bột Độ ngọt của khoai lang phụ thuộc vào hàm lượng đường, hầu hết phụ thuộc hàm lượng đường maltose nhưng kể cả đường sucarose, glucose và fructose, điều này được tính toán chiếm từ 5 đến 30% hàm lượng chất khô Ngoài ra, các chất không phải tinh bột là các polysaccharides chiếm từ (0.5-7.5%), protein 10%) và lipids (1-2%) Thành phần củ khoai lang phụ thuộc vào giống, môi trường và kỹ thuật trồng trọt, công nghệ sau thu hoạch và ảnh hưởng dinh dưỡng, chất lượng và ăn nếm và cấu trúc tinh bột

Để đảm bảo chất lượng dinh dưỡng, củ khoai lang chế biến sau thu hoạch từ 2-3 tuần, làm mất hàm lượng nước hơi nước và tinh bột, hàm lượng đường tăng lên Sự gây hại bởi vi khuẩn, sự nẩy mầm trên củ tập trung chủ yếu phần củ là những vấn đề lớn sau thu hoạch khoai lang Chế biến thân lá, củ khoai lang là một con đường quan trọng nhằm chế biến lượng sinh khối sinh học khoai lang mà điều này nông dân không thể dùng hết trong một thời gian ngắn trước và sau khi thu hoạch

Những mục tiêu tổng thể của dự án là cải tiến năng suất, nâng cao hiệu suất kinh tế, phát triển khoai lang tại các tỉnh Thanh Hóa, Bắc Giang và Quảng Trị, khuyến khích cải tiến giống

và vật liệu trồng

- Giúp đỡ nông dân có những lựa chọn tốt nhất

- Làm tăng kỹ năng cho các nhà Khoa học, các nhà Khuyến nông và Nông dân

Những mục tiêu cụ thể đã được đưa vào phần báo cáo này của dự án là nhằm đưa ra những căn cứ để chứng minh những bước thực hiện đơn giản của phương pháp về:

i Dùng thân lá, củ khoai lang để lên men ủ chua làm thức ăn cho gia súc và chỉ ra cách chế biến và được phát triển bởi các nông hộ

ii Một khối lượng lớn khoai lang được chế biến thành tinh bột

1 Recommended usage to differentiate sweetpotato from the potato (Solanum tuberosa), which belongs to the 

Solanaceae

Chuẩn bị chế biến thức ăn gia súc từ thân lá, củ khoai lang

Trong phần này của dự án, một phương pháp đơn giản dễ phát triển và chế biến từ thân lá, củ khoai lang phục vụ làm thức ăn gia súc Phương pháp này đã được phát triển cho nông dân tại địa phương Bắc Giang, Thanh Hóa and Quảng Trị

Về năng lượng sinh học của sinh khối khoai lang có thể được tận dụng và thời gian sử dụng làm thức ăn gia súc được kéo dài, do sự lên men vi khuẩn thân lá, củ khoai lang trong điều kiện yếm khí

Phương pháp ủ chua, ngoài nguyên liệu chính là thân lá, củ khoai lang quá trình lên men cần thêm một số phụ gia khác như: muối, tinh bột sắn, cám gạo, bột ngô phục vụ cho ủ chua là cần thiết nhằm xúc tác cho quần thể vi sinh vật ban đầu phát triển và lên men nhanh, làm ngừng quá trình hô hấp sớm nhất

Tiến trình nghiên cứu

- Sản xuất thức ăn gia súc tại tỉnh Bắc Giang, Thanh Hóa and Quảng Trị

- Chứng minh lợi ích cho nông dân việc dùng thân lá, củ khoai lang làm thức ăn cho gia súc

- Giải thích tính ưu việt của kỹ thuật chế biến khoai lang làm thức ăn cho gia súc

II MỤC ĐÍCH

Những mục đích nhằm chứng minh công nghệ có thể áp dụng

- Bảo quản khoai lang tránh thiệt hại do bị hà và thối và tạo nguồn thức ăn sử dụng lâu dài cho lợn

và trâu bò

- Tăng giá trị dinh dưỡng của thức ăn thông qua quá trình ủ chua (các axít béo bay hơi được tạo thành như axit lactic, axit propionic và axit axêtic, xác vi sinh vật)

- Có thể thu cắt và chế biến dây lá khoai lang cùng lúc trên diện tích lớn và dễ chăm bón đồng loạt Cách cho lợn ăn đơn giản, dễ và thuận tiện làm giảm thời gian, công sức lao động và chi phí chất đốt cho việc nấu thức ăn cho lợn và trâu bò

- Sử dụng các nguyên liệu thức ăn một cách hợp lý để cân đối chất dinh dưỡng trong khẩu phần

ăn và làm tăng hiệu quả kinh tế của nuôi lợn thịt

III ĐỊA ĐIỂM VÀ NỘI DUNG NGHIÊN CỨU

3.1 Địa điểm nghiên cứu

- Tại tỉnh Bắc Giang gồm các địa phương:

+ Xã Bích Sơn huyện Việt Yên

+ Xã Ngọc Châu huyện Tân Yên

+ Xã Mai Trung huyện Hiệp Hoà

- Tại tỉnh Thanh Hóa gồm các địa phương:

+ Xã Nguyên Bình huyện Tĩnh Gia

+ Xã Quảng Lưu huyện Quảng Xương

+ Xã Đông Thành huyện Đông Sơn

- Tại tỉnh Quảng Trị gồm các địa phương:

+ Xã Vĩnh Thái huyện Vĩnh Linh

+ Xã Gio Hải huyện Gio Linh

+ Xã Hải Quy huyện Hải Lăng

3.2 Vật liệu cho chế biến thức ăn gia súc

- Gồm thân lá, củ khoai lang được thái nhỏ và phơi tái cho bớt nước

- Cám gạo hoặc cám ngô

- Muối ăn

3.3 Phương pháp chuyển giao

- Tập huấn và chuyển giao kiến thức sử dụng thân lá, củ khoai lang cho nông dân

- Thử nghiệm mỗi tỉnh 15 hộ tại 3 huyện làm thí điểm ủ chua thân lá củ khoai lang để làm cơ

sở đánh giá và khuyến cáo cho các hộ khác

- Tất cả các hộ làm mẫu của từng tỉnh được áp dụng theo qui trình ủ chua thân lá, củ khoai lang thống nhất như sau:

o Ủ chua thân lá khoai lang ở một số công thức:

ƒ 90% wilted vine-leaves + 10% rice bran + 0.5% salt

ƒ 97.5% wilted vine-leaves + 2.5% sugar cane molasses + 0.5% salt

ƒ 94% fresh vine-leaves + 6% corn flour + 0.5% salt

o Ủ chua củ khoai lang

ƒ 10% root + 89.5% fresh vine-leaves + 0.5% salt

ƒ 25% root + 75% fresh vine-leaves + 0.5% salt

ƒ 50% root + 50% fresh vine-leaves + 0.5% salt

- Nguyên liệu sau khi ủ chua được 2 tuần (đối với thân lá khoai lang) và 3 tuần (đối với củ) là

có thể cho lợn ăn thức ăn ủ chua Vì lúc này độ pH của thức ăn ủ đã được ổn định

- Ngoài ra, thức ăn sau khi đã ủ chua luôn phải giữ trong điều kiện yếm khí tối đa (lèn thật chặt, buộc kín, bao không bị thủng hoặc rách) thì có thể bảo quản được ít nhất 3-4 tháng mà giá trị dinh dưỡng không bị giảm

- Lợn ở giai đoạn 2,5 tháng tuổi hoặc có thể trọng từ 18-20 kg bắt đầu sử dụng được thức ăn ủ chua Trong 2-3 ngày đầu chỉ cho lợn ăn 2 bữa một ngày, trộn thức ăn ủ chua với cám hỗn hợp Nên chia khẩu phân ăn hàng ngày của lợn nuôi thịt thành 3 bữa: sáng, trưa, tối

3.4 Cán bộ tham gia:

- Viện Cây lương thực gồm: Nguyễn Văn Tuất, Trương Công Tuyện, Nguyễn Đạt Thoại,

Trương Thị Thuỷ, Nguyễn Phan Anh, Trần Quốc Anh, Đỗ Thị Liễu, và Nguyễn Thị Hoài

- Trường Đại học Sydney gồm: Les Copeland, Peter Sharp, Richard Trethowan

IV KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

4.1 Kết quả chế biến thức ăn cho gia súc từ thân lá, củ khoai lang tại Bắc Giang

4.1.1 Kết quả ủ chua thân lá khoai lang

Khoai lang sau khi sinh trưởng được 2 tháng việc cắt tỉa thân lá khoai lang ủ chua phục vụ cho chăn nuôi là rất cần thiết Vì cắt tỉa thân lá khoai lang hợp lý sẽ không ảnh hưởng tới năng suất khoai lang Mặt khác sẽ khai thác tối đa năng suất sinh học mà cây khoai lang mang lại Giai đoạn này do phần củ khoai lang chưa có nên nguyên liệu đầu vào cho ủ chua chỉ thân lá cho nên chúng ta áp dụng một số công thức ủ chua đã được Trung tâm khoai tây quốc tế (CIP) tại Việt Nam nghiên cứu và đưa ra khuyến cáo Kết quả triển khai tại Bắc Giang cho thấy:

Bảng 1 Đánh giá chất lượng ủ chua thân lá khoai lang của các hộ tại các điểm thử nghiệm, tỉnh Bắc Giang, năm 2008 – 2009

Địa Phương Bích Sơn-Việt Yên Ngọc Châu-Tân Yên Mai Trung-Hiệp Hòa

Ghi chú: (1-5) trong đó: điểm 1= Rất kém, điểm 2 = Kém, điểm 3 = T Bình, điểm 4= Tốt; điểm 5 = Rất tốt

CT1 = 90% dây lá héo + 10 % cám gạo + 0,5% muối

CT2 = 97,5% dây lá héo + 2,5% đường mật + 0,5% muối

CT3 = 94% dây tươi + 6% bột ngô + 0,5% muối

- Tại các điểm thử nghiệm, các hộ tham gia ủ chua thân lá khoai lang theo hướng dẫn quy trình chung nên đạt chất lượng khá tốt đều đạt điểm 4-5 Các hộ tham gia đều chấp hành tốt quy trình ủ chua

- Tại các xã thuộc huyện Việt Yên, Tân Yên và Hiệp Hòa nông dân bắt đầu làm quen với công nghệ ủ chua thân lá khoai lang đạt chất lượng tốt

- Công thức ủ chua thân lá khoai lang là khá đơn giản và dễ làm nông dân có thể tiếp thu một cách tự giác nên chất lượng ủ chua thân lá khoai lang giữa các công thức không có sự chệnh lệch

- Thông qua kết quả này, tùy thuộc vào nguyên liệu và chất phụ gia sẵn có, nông dân có quyền lựa chọn một trong các công thức ủ chua thân lá khoai lang phù hợp với gia đình mình

4.1.2 Kết quả ủ chua củ khoai lang

Sau khi trồng được khoảng 120 ngày khoai lang có thể thu hoạch Tận dụng số lượng thân lá khoai lang với khối lượng rất lớn Do vây, việc tận dụng những củ khoai lang có kích cỡ nhỏ hoặc trung bình thậm chí cả những củ có cỡ lớn nông dân có thể kết hợp ủ chua với thân lá tươi Thông qua

số liệu bảng 2 cho thấy:

- Mô hình ủ củ khoai lang với thân lá tươi tỏ ra rất lợi thế, dễ làm và chất lượng hỗn hợp ủ chua là rất tốt (bảng 2) Vì nếu dùng củ khoai lang sẽ hạn chế chất phụ gia là cám gạo hoặc cám ngô để giảm thiểu chi phí đầu vào cho chăn nuôi

- Tùy theo cụ thể của từng nông hộ số lượng củ và thân lá khoai lang nhiều hay ít mà ta có thể lựa chọn công thức ủ chua cho phù hợp

- Trong 15 hộ ủ chua củ khoai lang thuộc 3 địa phương thì xã Bích Sơn-Việt Yên cho chất lượng tốt nhất Hai xã Ngọc Châu-Tân Yên và Mai Trung-Hiệp Hòa mỗi xã có 1 hộ có chất lượng ủ chua củ không tốt vì bao bị thủng do chuột cắn nên không khí ở trong bao nhiều nên quá trình phân giải thức

ăn trong môi trường yếm khí không thuận lợi

Bảng 2 Đánh giá chất lượng ủ chua củ khoai lang của các hộ tại các điểm thử nghiệm tỉnh Bắc

Giang, năm 2008 – 2009

Địa Phương Bích Sơn-Việt Yên Ngọc Châu-Tân Yên Mai Trung-Hiệp Hòa

Ghi chú: (1-5) trong đó: điểm 1= Rất kém, điểm 2 = Kém, điểm 3 = T Bình, điểm 4= Tốt; điểm 5 = Rất tốt

CT1 = 10% củ + 89,5% dây tươi + 0,5% muối

CT2 = 25% củ + 75% dây tươi + 0,5% muối

CT3 = 50% củ + 50% dây tươi + 0,5% muối

4.2 Kết quả chế biến thức ăn cho gia súc từ thân lá, củ khoai lang tại Thanh Hoá

4.2.1 Kết quả ủ chua thân lá khoai lang

Nghiên cứu ủ thân lá khoai lang tại 3 huyện của Thanh Hóa kết quả tại bảng 3 cho thấy:

Bảng 3 Đánh giá chất lượng ủ chua thân lá khoai lang của các hộ tại các điểm thử

nghiệm tỉnh Thanh Hóa, năm 2008 – 2009

Địa Phương Đông Thành-Đông Sơn Quảng lưu-Quảng Xương Nguyên Bình-Tĩnh Gia

Ghi chú: (1-5) trong đó: điểm 1= Rất kém, điểm 2 = Kém, điểm 3 = T Bình, điểm 4= Tốt; điểm 5 = Rất tốt

CT1 = 90% dây lá héo + 10 % cám gạo + 0,5% muối

CT2 = 97,5% dây lá héo + 2,5% đường mật + 0,5% muối

CT3 = 94% dây tươi + 6% bột ngô + 0,5% muối

- Trong 3 địa phương ủ chua thân lá khoai lang thì xã Nguyên Bình-Tĩnh Gia có chất lượng

tốt nhất hầu hết đạt điểm 5, sau đó đến Quảng Lưu- Quảng Xương và cuối cùng là xã Đông

Thành-Đông Sơn có 01 hộ đạt điểm 3

- Tại các địa phương, các hộ tham gia thử nghiệm ủ chua thân lá khoai lang đều theo hướng

dẫn quy trình chung nên đạt chất lượng khá tốt Duy có 01 hộ tại xã Đông Thành-Đông Sơn,

bao nilong bị thủng nên chất lượng chỉ đạt điểm 3

- Công thức ủ chua thân lá khoai lang là khá đơn giản và dễ làm nông dân có thể tiếp thu một

cách tự giác nên chất lượng ủ chua thân lá khoai lang giữa các công thức không có sự chệnh

lệch

4.2.2 Kết quả ủ chua củ khoai lang

Sau khi thu hoạch khoai lang để sử dụng hết số lượng thân lá khoai lang và một phần

củ thông qua bảng số liệu bảng 4 cho thấy:

- Mô hình ủ củ khoai lang với thân lá tươi tỏ ra rất lợi thế vì tỉnh Thanh hóa thu hoạch khoai

lang gần như trong một khung thời gian ngắn Mặt khác, dùng củ khoai lang sẽ hạn chế chất

phụ gia là cám gạo hoặc cám ngô để giảm thiểu chi phí đầu vào cho chăn nuôi

- Mô hình ủ chua củ khoai lang tại 3 huyện của tỉnh Thanh hóa là khá thành công 100% số hộ

tham ra đều có nguyên liệu ủ chua rất tốt

- Nông dân trồng khoai lang trong vùng dự án của tỉnh Thanh Hóa rất phấn khởi tiếp thu công

nghệ mới của dự án Đồng thời với các hộ làm thử nghiệm đã có rất nhiều hộ hưởng ứng ủ

chua củ khoai lang

- Ngoài ủ củ khoai lang với thân lá khoai lang nông dân vùng thử nghiệm của dự án còn có

thể tận dụng ủ củ khoai lang với thân lá cây lạc và lá cây sắn, đây cũng là một hướng tận dụng

nguyên liệu sinh học phục vụ cho chăn nuôi

Bảng 4 Đánh giá chất lượng ủ chua củ khoai lang của các hộ tại các điểm thử nghiệm

tỉnh Thanh Hoá, năm 2008 – 2009

Địa Phương Đông Thành-Đông Sơn Quảng lưu-Quảng Xương Nguyên Bình-Tĩnh Gia

Ghi chú: (1-5) trong đó: điểm 1= Rất kém, điểm 2 = Kém, điểm 3 = T Bình, điểm 4= Tốt; điểm 5 = Rất tốt

CT1 = 10% củ + 89,5% dây tươi + 0,5% muối

CT2 = 25% củ + 75% dây tươi + 0,5% muối

CT3 = 50% củ + 50% dây tươi + 0,5% muối

4.3 Kết quả chế biến thức ăn cho gia súc từ thân lá, củ khoai lang tại Quảng Trị

4.3.1 Kết quả ủ chua thân lá khoai lang

- Khi tiến hành thử nghiệm mô hình ủ chua thân lá khoai lang tại các xã, các hộ tham gia thử

nghiệm ủ chua thân lá khoai lang đều theo hướng dẫn quy trình chung Kết quả đánh giá chất

lượng hỗn hợp ủ chua tại bảng 5 cho thấy:

- Công thức ủ chua thân lá khoai lang là khá đơn giản và dễ làm nông dân Quảng Trị có thể

tiếp thu một cách tự giác nên chất lượng ủ chua thân lá khoai lang giữa các hộ không có sự

chệnh lệch đáng kể

- Cũng như 2 tỉnh Bắc Giang và Thanh Hóa, đã từ lâu nông dân Quảng Trị cung đã biết sử

dụng thân lá khoai lang sau khi phơi khô nghiền nhỏ như cám rồi cho lợn và trâu bò ăn dần

Phương pháp này nguyên liệu sau khi chế biến được bảo quản khá lâu Tuy nhiên, về hàm

lượng chất dinh dưỡng do vi sinh vật tạo ra do quá trình lên men không được phát huy

- Công nghệ ủ thân lá, củ khoai lang làm thức ăn cho gia súc đã được người dân ở đây tiếp

cận ngay và nguyên liệu tại 3 công thức ủ chua dễ dàng được khai thác tại các địa phương của

tỉnh Quảng Trị

Bảng 5 Đánh giá chất lượng ủ chua thân lá khoai lang của các hộ tại các điểm thử

nghiệm tỉnh Quảng Trị, năm 2008 – 2009

Địa Phương Vĩnh Thái-Vĩnh Linh Gio Hải-Gio Linh Hải Quy-Hải Lăng

Ghi chú: (1-5) trong đó: điểm 1= Rất kém, điểm 2 = Kém, điểm 3 = T Bình, điểm 4= Tốt; điểm 5 = Rất tốt

CT1 = 90% dây lá héo + 10 % cám gạo + 0,5% muối

CT2 = 97,5% dây lá héo + 2,5% đường mật + 0,5% muối

CT3 = 94% dây tươi + 6% bột ngô + 0,5% muối

4.3.2 Kết quả ủ chua củ khoai lang

- Khi đánh giá mô hình ủ thân lá tươi củ khoai lang cũng được tiếp thu vì sau khi thu hoạch

khoai lang khối lượng củ nhỏ chiếm một tỷ lệ đáng kể trong tổng số năng suất khoai lang kết

quả mô hình này được trình bày tại bảng 6 thuộc 3 địa phương của tỉnh Quảng Trị cho thấy:

- Mô hình ủ chua củ khoai lang tại 3 huyện của Quảng Trị thành công 100% số hộ tham ra

đều có nguyên liệu ủ chua rất tốt và đạt điểm 5

- Hưởng ủ chua củ khoai lang kết hợp với thân lá tươi khoai lang tỏ ra có lợi Nông dân thích

làm vì đơn giản mà lại mang lại hiệu quả kinh tế cho chăn nuôi

Bảng 6 Đánh giá chất lượng ủ chua củ khoai lang của các hộ tại các điểm thử nghiệm

tỉnh Quảng Trị, năm 2008 – 2009

Địa Phương Huyện Vĩnh Linh Huyện Gio Linh Huyện Hải Lăng

Ghi chú: (1-5) trong đó: điểm 1= Rất kém, điểm 2 = Kém, điểm 3 = T Bình, điểm 4= Tốt; điểm 5 = Rất tốt

CT1 = 10% củ + 89,5% dây tươi + 0,5% muối

CT2 = 25% củ + 75% dây tươi + 0,5% muối

CT3 = 50% củ + 50% dây tươi + 0,5% muối

V KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ

5.1 Hiệu quả kinh tế khi sử dụng thức ăn ủ chua thân lá, củ khoai lang

Việc ủ chua thân lá, củ khoai lang đã mang lại hiệu quả kinh tế cho nông hộ ở những mặt sau:

- Tận dụng được toàn bộ khối lượng năng suất sinh học do khoai lang tạo ra nhằm dải vụ và thâm canh trong chăn nuôi

- Giảm đáng kể tiền chi phí thức ăn phục vụ chăn nuôi nhằm gia tăng thu nhập cho nông dân

- Do tác động của hệ vi sinh vật nên năng lượng trong khối thức ăn sau khi ủ chua được tăng cường, chính nhân tố này đã tác động đến quá trình tăng trọng vật nuôi

- Quy trình ủ chua thân lá, củ khoai lang dễ làm, dễ tiếp thu, công cụ đơn giản đầu tư thấp, thời gian bảo dài rất tiện lợi cho nông triển khai theo quy mô hộ gia đình

5.2 Những vấn đề cần lưu ý khi sử dụng phương pháp ủ chua

Trong quá trình triển khai mô hình ủ chua thân lá, củ khoai lang cần chú ý những điểm sau:

- Cần phải đảo đều nguyên liệu khoai lang với chất phụ gia tạo tiền đề cho hệ vi sinh vật yếm khí hoạt động thuận lợi trong cả khối thức ăn đem ủ

- Khi đóng bao cần phải lèn chặt hạn chế tối đa lượng không khí chui vào bao

- Kiểm tra thường xuyên vỏ bao nếu bị chuột cắn hoặc tác nhân nào đó gây rách bao thì phải thay bao khác ngay để tránh thối thức ăn

- Mỗi lần lấy thức ăn cần phải buộc chặt để tránh không khí tồn đọng trong khối thức ăn Mặt khác trong quá trình sử dụng nên sử dụng hết từng bao một sau đó mới chuyển sang bao khác

VI PHỤ LỤC

6.1 Giới thiệu qui trình ủ chua thân lá khoai lang

Bước 1 Chuẩn bị nguyên liệu

Băm nhỏ nguyên liệu đến độ dài 0,2- 0,5 cm Có thể dùng dao băm bằng tay hoặc bằng máy chạy mô tơ diện Phơi héo phải tiến hành phơi ngay sau khi băm để tránh thất thoát chất dinh dưỡng do quá trình hô hấp

Bước 2 Chuẩn bị các chất phụ gia

Cân thân lá khoai lang đã phơi héo rồi tính toán và cân khối lượng cần thiết của các phụ gia (tinh bột và muối) theo công thức cụ thể

Bước 3 Trộn đều nguyên liệu

Đầu tiên trộn tinh bột (cám gạo, bột ngô hoặc bột sắn) với muối để cho các hạt muối được tơi

ra và phân phối đều trong khối thức ăn ủ, tạo môi trường có độ mặn đều cho quần thể vi sinh vật Sau đó trộn đều nguyên liệu đã băm (và phơi héo) với hỗn hợp phụ gia

Bước 4 Đóng bao, lèn chặt

Hỗn hợp nguyên liệu ủ được cho vào bao có hai lớp: bao nilông ở trong và bao dứa ở ngoài Như đã nêu ở trên, bao nilông lành có tác dụng duy trì điều kiện yếm khí Trong mọi trường hợp vẫn phải dùng bao nilông để đựng ở trong để đảm bảo điều kiện yếm khí trong suốt thời gian bảo quản và sử dụng

Bước 5 Cất giữ và bảo quản thức ăn đã ủ chua:

Cất giữ các bao thức ăn ủ chua ở nơi khô ráo, mát, tránh hao hụt chất dinh dưỡng và chuột, bọ cắn rách, thủng bao Nếu bao bị thủng, thức ăn ủ sẽ bị thối hoặc mốc trắng Sau 2 tuần ủ chua,

thân lá khoai lang có thể đem ra ủ dụng và nếu cất giữ có thể bảo quản được 6 tháng

6.2 Giới thiệu qui trình ủ chua củ khoai lang

Bước 1 Chuẩn bị nguyên liệu

Băm nhỏ hoặc thái lát củ, trong trường hợp băm bằng máy thì nên băm sơ bộ củ thành những

miếng nhỏ hơn trước khi cho vào máy băm Kích thước của những mảnh củ sau khi băm to

bằng hạt gạo, hạt tấm hoặc hạt ngô là vừa

Bước 2 Chuẩn bị các chất phụ gia

Tùy thuộc vào chiến lược thức ăn cho đàn lợn thịt: mùa vụ, ở đâu, sản phẩm có bao nhiêu,

nông dân có thể tự chọn công thức ủ thích hợp dưới đây Điều này có ý nghĩa rất lớn trong

việc sử dụng các nguồn nguyên liệu sẵn có làm thức ăn nuôi lợn thịt

Bước 3 Trộn đều nguyên liệu

Trong thời vụ thu hoạch khoai lang vụ xuân và vụ đông, nông dân có đồng thời cả dây lá và

củ tươi Sử dụng củ và dây lá khoai lang tươi đã băm nhỏ có thể ủ với nhau cùng với muối

Thân lá khoai lang tươi được sử dụng để thay hoàn toàn cám gạo nhằm giảm chi phí thức ăn

nuôi lợn

Bước 4 Đóng bao, lèn chặt

Hỗn hợp nguyên liệu ủ được cho vào bao có hai lớp: bao nilông ở trong và bao dứa ở ngoài

Như đã nêu ở trên, bao nilông lành có tác dụng duy trì điều kiện yếm khí Trong mọi trường

hợp vẫn phải dùng bao nilông để đựng ở trong để đảm bảo điều kiện yếm khí trong suốt thời

gian bảo quản và sử dụng

Bước 5 Cất giữ và bảo quản thức ăn đã ủ chua:

Cất giữ các bao thức ăn ủ chua ở nơi khô ráo, mát, tránh hao hụt chất dinh dưỡng và chuột, bọ

cắn rách, thủng bao Nếu bao bị thủng, thức ăn ủ sẽ bị thối hoặc mốc trắng Sau 2 tuần ủ chua,

thân lá khoai lang có thể đem ra ủ dụng và nếu cất giữ có thể bảo quản được 6 tháng

6.3 Tóm tắt quy trình ủ chua thân lá, củ khoai lang

Các bước Ủ chua dây lá khoai lang Ủ chua củ khoai lang

1 Băm nhỏ dây lá và phơi héo Thái lát củ tươi

3 Cân phụ gia: Cám gạo, hoặc cám ngô

hoặc bột sắn và muối

Cân phụ gia: Cám gạo, dây lá khoai lang và

muối

4 Trộn đều các phụ gia với nhau Trộn đều các phụ gia với nhau

5 Trộn đều hỗn hợp phụ gia với dây lá

khoai lang phơi héo theo đúng tỷ lệ Trộn đều hỗn hợp phụ gia với củ đã băm theo đúng tỷ lệ

6 Ủ chua bằng cách:

- Đóng bao

- Lèn chặt

- Buộc kín miệng bao

Ủ chua bằng cách:

- Đóng bao

- Lèn chặt

- Buộc kín miệng bao

7 Ghi ngày ủ, cất giữ, bảo quản Ghi ngày ủ, cất giữ, bảo quản bao

8 Sử dụng sau 3 tuần và buộc chặt

miệng bao sau mỗi lần lấy

Sử dụng sau 3 tuần và buộc chặt miệng bao sau mỗi lần lấy