Thông tin cơ quan thực hiện Tên dự án Cải tiến các hệ thống canh tác kết hợp truyền thống VAC - hướng sinh kế mới đối với nông dân nghèo ven biển Cơ quan đại diện tại Việt Nam Trung tâ
Trang 1
BỘ NÔNG NGHIỆP & PTNT
Chương trình Hợp tác nông nghiệp và phát triển nông
thôn (CARD)
027/07VIE: Cải tiến các hệ thống canh tác kết hợp truyền thống (VAC) – hướng sinh kế mới đối với nông dân nghèo
ven biển
MS8: BÁO CÁO HOÀN THÀNH DỰ ÁN
(Giai đoạn 5/2/2008 – 18/6/2010)
Tháng 7, 2010
Trang 2Mục Lục
1 Thông tin cơ quan thực hiện 1
2 Tóm tắt dự án 2
3 Tóm tắt hoạt động 2
4 Giới thiệu và tổng quan 4
5 Quá trình hoạt động 5
5.1 Các kết quả tiêu biểu 5
5.2 Lợi ích đối với các hộ cá thể 5
5.3 Xây dựng năng lực 6
5.4 Quảng bá thông tin 6
5.5 Quản lý dự án 6
6 Báo cáo chéo các vấn đề tiêu biểu 6
6.1 Môi trường 6
6.2 Giới và các vấn đề xã hội 6
7 Kết quả thực thi và sự ổn định 6
7.1 Một số khó khăn, trở ngại 6
7.2 Các lựa chọn thay thế 7
7.3 Tính ổn định/bền vững 7
8 Các công việc quan trọng tiếp theo 7
9 Kết luận 7
10 Các xác nhận pháp lý Error! Bookmark not defined
Trang 31 Thông tin cơ quan thực hiện
Tên dự án Cải tiến các hệ thống canh tác kết hợp truyền
thống (VAC) - hướng sinh kế mới đối với nông dân nghèo ven biển
Cơ quan đại diện tại Việt Nam Trung tâm Nghiên cứu Quan trắc Cảnh báo Môi
trường và Dịch bệnh Thủy sản (CEDMA)
Lãnh đạo dự án Mr Mai Văn Tài (Giám đốc)
Mr Võ Văn Bình (Quản đốc)
Cơ quan phối hợp tại Úc Viện Nghiên cứu Muresk - Khoa khoa học và Kỹ
thuật – Đại học Công nghệ Curtin (CUT)
Các cá nhân tham gia phía Úc Tiến sỹ Ravi Fotedar (Trưởng đại diện)
Tiến sỹ Jane Fewtrell (Chuyên gia môi trường) Ông Simon Longbottom (Chuyên gia NTTS)
Thời điểm bắt đầu Ngày 8 tháng năm 2009
Thời điểm kết thúc Tháng 6 năm 2010
Địa chỉ liên lạc với người có trách nhiệm
Tại Úc: Trường đại diện
Tên: Tiến sỹ Ravi Fotedar Điện thoại: +61 8 92664508
Chức vụ: Giám đốc chương trình hợp tác
Cơ quan: Viện Nghiên cứu Muresk, CUT Email: r.fotedar@curtin.edu.au
Tại Úc: Các thủ tục hành chính
Tên: Tiến sỹ Ravi Fotedar Điện thoại: +61 8 92664508
Chức vụ: Giám đốc chương trình hợp tác
Cơ quan: Viện Nghiên cứu Muresk, CUT Email: r.fotedar@curtin.edu.au
Tại Việt Nam
Cơ quan: Trung tâm Quan trắc Cảnh báo
Môi trường và Dịch bệnh Thủy sản (CEDMA)
Email: binhvanvo@yahoo.com
Trang 42 Tóm tắt dự án
3 Tóm tắt hoạt động
Để đạt được mục đích của dự án là tăng thu nhập cơ bản, đảm bảo bền vững sinh kế cho các cộng động nong dân ven biển miền Trung thông qua nuôi trồng thủy sản thân thiện với môi trường, các thông tin cơ bản của các tỉnh dự án bao gồm Thanh Hóa, Nghệ an, Hà Tĩnh, Quảng Bình, và Quảng Trị đã được thu thập để đánh giá Từ kết quả phân tích, đánh giá đó,
18 hộ gia đình đã được lựa chọn để trình diễn kỹ thuật, bao gồm nuôi giun đất để giảm thiểu nguồn ô nhiễm môi trường từ chất thải của chăn nuôi Nuôi giun sẽ chuyển hóa một cách hiệu quả các nguồn chất thải trong hệ thống VAC Đi cùng với nuôi giun các loài thủy sản có giá trị kinh tế cao sẽ được nuôi để tăng cường thu nhập cho người dân Các mô hình trình diễn sau đó sẽ được nhân rộng thông qua hệ thống khuyến ngư, các hộ gia đình của hệ VAC cải tiến và các nông hộ quan tâm khác
Phân tích các số liệu kinh tế xã hội của các cộng đồng có mô hình VAC truyền thống đã chỉ
ra rằng mức độ học vấn của các nông hộ rất thấp Đây là điều có thể dẫn đến việc tiếp cận công nghệ/kỹ thuật mới khó khăn hơn Điều tra 109 hộ ở các điểm triển khai dự án cho thấy
có tới 29% các chủ hộ chỉ học cấp hai, 58% có trình độ cấp một và có tới 13% các hộ điều tra
mù chữ
Năm mươi tám phần trăm các hộ điều tra có hoạt động canh tác tổ hợp gồm ao nuôi cá, làm vườn và chăn nuôi, trong khi đó 58% các hộ không có ao nuôi cá Các dạng canh tác tổ hợp khác nhau và các công động ở các tỉnh ven biển khác nhau đã có các mức đầu tư và thu nhập rất khác nhau Tuy nhiên, tính trung bình thì từ nuôi trồng thủy sản có thu nhập 3.859 triệu/năm; chăn nuôi cho thu nhập trung bình 7.538 triệu; và của làm vườn là 3.688 triệu/năm
Sau khi phân tích số liệu cơ bản của vùng dự án, hệ thống VAC mới hoặc VAC cải tiến được xây dựng để trình diễn kỹ thuật mới dựa trên điều kiện hệ thống canh tác tổ hợp sẵn có Hệ thống VAC cải tiến bao gồm nuôi giun vừa giúp cải thiện môi trường vừa phục vụ cho hệ thống nuôi thủy sản có giá trị kinh tế cao
Đã tiến hành xây dựng 3 mô hình VAC cải tiến ở năm thứ nhất (năm 2008) của dự án, trong
đó 2 mô hình ở Quảng Trị và 1 mô hình ở Nghệ An) 15 mô hình tiếp theo của dự án được
Mong đợi của dự án này là đóng góp vào chiến lược xoá đói giải nghèo và thúc đẩy tăng trưởng
mà chính phủ Việt Nam đặt ra trong khuôn khổ chương trình CARD Thông qua việc cải thiện mô hình VAC, áp dụng nuôi các loài thuỷ sản có giá trị kinh tế cao, nhằm nâng cao sản lượng và giá trị, đồng thời cải thiện hoặc giảm thiệu nguy cơ ô nhiễm môi trường Kết quả của dự án sẽ hỗ trợ cho quản lý mô hình VAC truyền thống được tốt hơn; các hoạt động của dự án đã bao gồm:
i) điều tra các dự liệu cơ bản về điều kiện kinh tế của các hộ gian đình có canh tác VAC truyền thống cho 6 tỉnh nghiên cứu
ii) Chọn ra 20 hộ gia đình để xây dựng mô hình trình diễn kỹ thuật cải tiến hệ thống VAC truyền thống, trong số đó đã có 18 hộ đã đi vào hoạt động Việc cải tiến các bao gồm nuôi bán thâm canh với một hệ thống tuần hoàn và dùng những loài địa phương có giá trị kinh tế cao bao gồn cá Quả,
Cá Mú (Song), Éch, cá Nhệch, cá Chình và Ba ba
iii) Vận hành của hệ thống này sẽ được chuyển giao cho các cán bộ khuyến ngư địa phương, và các hộ gia đình có hệ thống VAC hoặc mong muốn triển khai hệ thống này
Đến nay tất cả các mục tiêu của dự án đã được hoàn thành thành công, một số nội dung đã thành công ngoài mong đợi Kết quả phân tích kinh tế xã hội chỉ ra rằng mô hình VAC cải tiến đã làm tăng thu nhập/hoặc tạo ra thu nhập mới và nâng cao chất lượng môi trường cho hoạt động sản xuất, tốt hơn nhiều so với mô hình VAC truyền thống
Trang 5xây dựng trong năm thứ 2 của dự án, trong đó 3 mô hình ở Huế, 3 mô hình ở Quảng Bình, 4
mô hình ở Hà Tĩnh, 1 mô hình ở Nghệ An và 4 mô hình ở Thanh Hóa) (Phụ lục 1)
Sáu loài thủy sản có giá trị kinh tế cao được chuyển giao công nghệ nuôi cho mô hình VAC cải tiến, các loài này bao gồm cá Quả (cá tràu, hay cá lóc) ở 8 mô hình, Ếch ở 3 mô hình, Ba
ba ở 2 mô hình, ương cá Mú giống ở 2 mô hình, ương cá Nhệch và cá Bống bớp, mỗi loài ở 1
mô hình Thêm vào đó, thiết kế 1 trại sản xuất giống cỡ nhỏ (quy mô gia đình) để sản xuất giống cá Trắm cỏ, cá Chép, cá Mè đã được trình diễn ở 1 mô hình ở Quảng Bình
Trong các loài thủy sản có giá trị kinh tế cao, cá Quả nuôi trong bể tỏ ra có hiệu quả kinh tế nhất đối với điều kiện của vùng ven biển miền Trung Ngoài ra, ương nuôi cá Mú cho hiệu quả kinh tế rất tốt và có thể tạo ra thu nhập cao cho người nuôi (Phụ lục 2) Tuy nhiên, để có thể thành công trong ương nuôi cá Mú, đòi hỏi kỹ thuật nuôi cao và vì thế rất khó cho những nông dân Với điều kiện thời gian thực hiện dự án ngắn (chỉ trong vòng 2 năm), việc chuyển giao công nghệ và kỹ năng đủ để có thể ương nuôi thành công chưa thể tiến hành được Trong quá trình thực hiện dự án, đã tổ chức 2 hội thảo ở Huế và Quảng Trị Hội thảo thứ nhất
là để giới thiệu ý tưởng và cách vận hành của một hệ thống VAC cải tiến, trong đó thảo luận
đã hướng tới việc cải tiến thế nào để có thể có được cách làm thành công, thể hiện ở các mô hình trình diễn Hội thảo thứ 2 được thực hiện để chuyển giao các phương pháp, công nghệ
và kỹ thuật đã được thực hiện trong dự án đến các khuyến ngư viên và các hộ gia đình mong muốn thực hiện mô hình VAC cải tiến Ngoài ra, đã tiến hành 1 hội thảo để tổng kết dự án, rút ra những bài học cho các hoạt động sau dự án
Thăm quan trao đổi chéo để học hỏi kinh nghiễn lẫn nhau trong các hộ xây dựng mô hình và các hộ khác được xem là cách chuyển giao hiệu quả nhất Các nông hộ và các khuyên ngư viên có cơ hội tiếp cận mô hình VAC cải tiến một cách trực tiếp vì thế họ có thể học tập bằng cách quan sát; rất nhiều trường hợp cách học tập chỉ đơn thuần là bắt chước mô hình đã được làm sẵn
Tham quan trao đổi chéo được thực hiện ở 2 mức độ Trong phạm vi một tỉnh và mức độ ở các tỉnh với nhau Đã thực hiện 7 chuyến đi tham quan trong nội tỉnh với khoảng 200 nông
hộ tham gia Mỗi lần đi này sẽ có các khuyên ngư viên đi cùng và trực tiếp hướng dẫn Ở cấp
độ các tỉnh đã thiết kế 3 chuyến tham quan, mỗi chuyến có 16 nông hộ, cách lãnh đạo địa phương và các khuyên ngư cơ sở
Ngoài ra, trong quá trình triển khai dự án, hàng loạt các cuộc họp nhóm đã được thực hiện ở các điểm xây dựng dự án Đây là các cuộc họp nhóm để chỉ cho các hộ các bước tiến hành một mô hình VAC cải tiến Thêm vào đó, mỗi lần các cán bộ của CEDMA đến các điểm trình diễn các cuộc họp nhóm sẽ được tiến hành song song nhằm tạo cơ hội cho nông hộ tiếp xúc với kỹ thuật viên của CEDMA trao đổi và học tập
Đến nay, dự án đã có những thành công là tăng thêm thu nhập cho các nông hộ và chuyển giao công nghệ nuôi thân thiện môi trường Một số ví dụ điển hình của các thành công đó:
• Ở Thanh Hóa, một hộ nông dân tham gia dự án và đã rất thành công trong việc nuôi giun làm thức ăn cho nuôi cá Quả trong lồng Tất cả phân thải từ chăn nuôi lợn và gà
đã được sử dụng làm nguồn phân bón nuôi giun, thay thế cho việc thải trực tiếp xuống ao Sự thay đổi này đã mang lại kết quả là thu nhập tăng đáng kể Điều này được chính quyền địa phương và các nông hộ xung quanh đánh giá cao Vì thế, sau một năm thực hiện, nhiều hộ gia đình xung quanh (17 hộ ) đã bắt chước mô hình cá Quả Các hộ xung quanh đã mua giống từ hộ xây dựng dự án Chính quyền địa phương cũng đã có kế hoạch hộ trợ cho các hộ gia đình trong xã xây dựng mô hình nuôi cá Quả trên địa bàn
Trang 6• Một ví dụ khác ở Hà Tĩnh với những hộ gia đình không có ao và vì thế không có nguồn thu nhập hay nguồn thức ăn từ thủy sản Tuy nhiên, với việc áp dụng mô hình VAC cải tiến, các hộ gia đình này có thể sản xuất thủy sản nhờ vào việc xây bể, từ đó cải thiện dinh dưỡng bữa ăn và tăng thu nhập cho gia đình Thành công này đã được truyền hình phát sóng như là mô hình điểm của huyện (Huyện Thạch Hà)
• Nhờ vào sự hỗ trợ của dự án, một trại sản xuất giống quy mô gia đình đã được triển khai ở Quảng Bình Kết quả là trại sản xuất giống này đã cung cấp 1/3 số lượng cá hương của các loài nuôi truyền thống cho huyện Lệ Thủy
• Xây dựng mô hình thành công ở Triệu Phong, Quảng Trị về nuôi cá Quả trong bể đã được tỉnh nhận ra và đã có nhiều phóng sự về các mô hình ở đây Ngoài ra, tỉnh còn chọn 2 mô hình của dự án là nơi tham quan học tập cho các chương trình chuyển giao công nghệ thủy sản trên địa bàn
• Bằng việc sử dụng nuôi giun trong mô hình canh tác tổ hợp, một hộ gia đình sản xuất giống ếch ở Phú Vang – Huế đã giảm được khoảng 50% chi phí thức ăn đồng thời tăng tỷ lệ sống của ếch từ 30% lên 80 % (số liệu thống kê chỉ cho 1 năm) Hộ gia đình này hiện nay đang mở rộng quy mô và nuôi thêm loài mới có giá trị cao với mục đích
là cho sinh sản nhân tạo
4 Giới thiệu và tổng quan
Cộng đồng nông dân ở vùng ven biển miền Trung có điều kiện kinh tế khó khăn do có nguồn đất canh tác hiệu quả hạn chế, đi cùng với điệu kiện khó khăn là nguồn lợi từ khai thác tự nhiên ngày càng cạn kiệt Hơn nữa, khoảng 80% các hộ gia đình sống dựa vào khai thác thủy sản tự nhiên và nuôi trồng (đóng góp khoảng 95% tổng thu nhập trong gia đình) Hiện nay, nguồn thủy sản khai thác tự nhiên đã giảm sút nghiêm trọng bởi qua trính khai thác quá mức
và phá hủy rừng ngập mặn đã làm cho việc nuôi tôm không thuận lợi và vì thế an ninh lương thực của vùng ven biển ngày càng kho khăn hơn
Phương thức thâm canh tổ hợp gồm vườn, ao và chuồng (được gọi tắt là hệ thống VAC) được áp dụng rất phổ biến, đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo nguồn sinh kế cho cộng động Thường thì hệ thống VAC sự dụng nguồn hữu cơ sẵn có và tái tạo nguồn hữu cơ này đề tạo ra sản phẩm, bao gồm phân chuồng được sử dụng để tạo thức ăn tự nhiên cho các loài nuôi thủy sản truyền thống
Dự án này nhằm cải tiến mô hình VAC truyền thống với việc hạn chế ô nhiễm môi trường bằng việc áp dụng các loài nuôi có hiệu quả kinh tế cao trong hệ thống tuần hoàn Mục tiêu của dự án gồm:
i) Phân tích hiện trạng kinh tế và các biện pháp canh tác của các hộ nông dân (gồm
NTTS, làm vườn, chăn nuôi) nhằm xác định những thuận lợi và khó khăn cho việc áp dụng mô hình VAC cải tiến
ii) Xây dựng các hướng dẫn VAC cải tiến phù hợp, các chỉ dẫn đối với nuôi trồng
thủy sản hộ gia đình tại Bắc Trung bộ
iii) Xây dựng năng lực ứng dụng mô hình VAC cải tiến cho những người tham gia
vào chuỗi phân phối sản phẩm trên thị trường nhất là những hộ sản xuất quy mô nhỏ
Như đã trình bày trong khung chương trình, các giải pháp thực hiện bao gồm:
• Thu thập các tài liệu về mô hình VAC ở các mức độ khác nhau, mức vùng và mức quốc tế
Trang 7• Xây dựng bộ câu hỏi và phòng vấn các cộng đồng ven biển và đang có mô hình VAC truyền thống
• Chọn ra 18 hộ gia đình có mong muốn xây dựng VAC cải tiến để trình diễn và chuyển giao kỹ thuật
• Hình thành bản thảo kế hoạch hành động cho các mô hình VAC cải tiến trong đó nuôi các loài thủy sản có giá trị kinh tế cao và vân thiện với môi trường
Thêm vào đó, một số hộ có mô hình VAC truyền thống chỉ đơn thuần là sử dụng nguồn vật chất ở địa phương để làm tăng thu nhập chứ không nhất thiết phải thiết kế hệ thống tuần hoàn Những hộ canh tác VAC đang sở hữu nguồn nước cấp dồi dào và có chất lượng đảm bảo; nhận thấy rằng những điều kiện như thế thì việc thay đổi nhỏ bằng việc thả loài có giá trị kinh tế cao, được khống chế trong những điều kiện nhất định sẽ đạt được mục đích là tăng thu nhập và cải thiện hơn điều kiện môi trường Khi quyết định xây dựng các mô hình theo dạng này, thị trường và kỹ năng sản xuất được cân nhắc đến Một ví dụ là trường hợp một hộ nuôi ở Hà Tĩnh với nguồn nước tốt và diện tích trên 3 ha và thay vì thâm canh, một hệ thống nuôi giun được thiết kế sẽ chuyển hoá hoàn toàn các chất thải và phân chuồng trong hệ thống sản xuất Chất thải và phân chuồng không được thải trực tiếp xuống ao đã giảm được hiện tượng phú dưỡng xảy ra trong thời gian trước đồng thời thiệt hại về kinh tế giảm rõ rệt
5 Quá trình hoạt động
5.1 Các kết quả tiêu biểu
Các kết quả chính trong giai đoạn báo cáo gồm:
i) Hoàn thành số liệu của các mô hình trình diễn: Tổng số 18 mô hình VAC cải tiến ii) Hoàn thiện phân tích hiệu quả kinh tế của các mô hình này bao gồn nuôi giun và
nuôi các loài thủy sản có giá trị cao
iii) Triển khai 2 hội thảo: Hội thảo chuyển giao công nghệ/kỹ thuật ở Quảng Trị và
hội thảo kết thúc dự án ở Nghệ an
iv) Triển khai 3 chuyến tham quan trao đổi chéo ở các tỉnh thực hiện dự án với nhau
Tất cả các hộ tham gia dự án và nhiều hộ có mong muốn thực hiện VAC cải tiến được thăm quan các mô hình ở 6 tỉnh dự án
v) Tổ chức 2 chuyến đào tạo cho cán bộ CEDMA ở Australia Mục đích chính của
đào tạo về phương pháp tổng hợp số liệu và viết báo cáo khoa học
vi) Tổ chức cho các chuyên gia phía Úc sang Việt Nam: Chuyến thứ nhất ngày 5 -
15 tháng 4 và chuyến thứ 2 ngày 15 đến 25 tháng sáu năm 2010
vii) Hoàn thiện báo cáo và kết thúc dự án
5.2 Lợi ích đối với các hộ cá thể
Dự án đã tạo ra nguồn thu nhập mới cho cho nhiều hộ gia đình ở vùng ven biển miền Trung Rất nhiều hộ gia đình không có nuôi thủy sản trong hệ thông canh tác của họ, tuy nhiên sau khi áp dụng mô hinh VAC cải tiến họ đã có thể nuôi cá trong bể từ đó tăng thêm thu nhập và
có thể tạo thêm công việc trong gia đình
Ngoài ra việc cải tiến các mô hình truyền thống của dự án đã tăng thêm thu nhập từ cùng một diện tích Đồng thời tạo ra môi trường sản xuất thân thiện với môi trường cho phát triển bền vững
Rõ ràng rằng lợi ích đạt được cho các hộ mong đợi đã đạt được đúng như khung hoạch định trong mục 2.2 của đề cương dự án Lợi ích cụ thể sẽ được định lượng, xác định trong suốt
Trang 8năm thứ 2 của dự án Đến nay lợi ích hiện hữu là kiến thức về mô hình VAC cải tiến trên quy
mô nông hộ được chuyển giao thông qua nhiều cuộc hội thảo/họp nhóm/tập huấn ở các tỉnh
có mô hình
5.3 Xây dựng năng lực
Nhờ sự phối hợp chặt chẽ của các chuyên gia Úc, và văn phòng CARD ở Việt Nam, cùng với
đó là các đợt học tập của các cán bộ CEDMA ở trường đại Học Curtin, Úc triển khai các hoạt động xây dựng năng lực đang được thực hiện nhằm xây dựng và vận hành một hệ thống tuần hoàn thành công Xây dựng năng lực được thực hiện tại CEDMA Sự chuyển giao công nghệ
về nuôi tuần hoàn, sử dụng dinh dưỡng quay vòng trong các thành phần của mô hình VAC và các chương trình quan trắc môi trường đã được thực hiện thành công; các mô hình nuôi giun
đã cải thiện môi trường đáng kể trong hệ thống VAC Để hiệu quả hơn nữa, xây dựng năng lực đang được thực hiện nhờ vào việc triển khai các hội thảo/ họp nhóm cho hộ nuôi và các cán bộ khuyến ngư trong tất cả các tỉnh thực hiện dự án
5.4 Quảng bá thông tin
Các tài liệu khuyến ngư bao gồm sách hướng dẫn VAC cải tiến, posters và tờ rơi đã được chuẩn bị và đang chuyển dần cho các tỉnh
Hướng dẫn thực hiện các mô hình VAC cải tiến cũng đã được in ấn và phân phát đến cộng đồng, cho những nông dân trong và ngoài dự án
5.5 Quản lý dự án
Công tác quản lý dự án đã đáp ứng yếu cầu, tiến hành nhịp nhàng và không có trở ngại nào đáng kể
6 Báo cáo chéo các vấn đề tiêu biểu
6.1 Môi trường
Các phương pháp kiểm soát ảnh hưởng của môi trường đến hệ thống nuôi trồng thủy sản theo
mô hinh VAC cải tiến đã được hình thành và sử dụng cho các hoạt động quan trắc môi trường
6.2 Giới và các vấn đề xã hội
Các cuộc hội thảo đã có số đông là các nam giới tham gia; điều đó cho thấy cân bằng giới trong các hoạt động không đạt được Tuy nhiên điều này không phải ảnh hưởng đến mục đích của dự án và cùng không có ảnh hưởng đến các vấn đề xã hội Có thể thời gian của các hội thảo kéo dài, không phù hợp cho nữ giới tham gia khi họ phải xa nhà một hai ngày Ccacs vấn đề xã hội khác không xẩy ra trong quá trình thực hiện dự án
7 Kết quả thực thi và sự ổn định
7.1 Một số khó khăn, trở ngại
Trong giai đoạn này các hoạt động của dự án chủ yếu tập trung vào việc nhân rộng mô hình bằng các hoạt động chuyển giao kỹ thuật và được tiến hành thông qua các hội thảo, tập huấn,
Trang 9tham quan trao đổi chéo và các cuộc họp nhóm Các hoạt động này thường xẩy ra đồng thời với thời gian làm mùa vụ của các nông hộ Chính vì thế không phải tất cả các nông hộ mong muốn thực hiện mô hình VAC cải tiến có thể tham gia
Thêm vào đó, một số liệu về các thông số môi trường do người dân làm mô hình thu thập đã
bị mất và không thể phục hồi được
7.2 Các lựa chọn thay thế
Không có
7.3 Tính ổn định/bền vững
Mục đích chính của dự án là nâng cao điều kiện sống cho công đồng ven biển thông qua cải tiến mô hình VAC truyền thống Điều này đã đạt được khi sản lượng của hệ thống đã cao hơn đồng thời môi trường sản xuất cũng đã được cải thiện theo hướng bền vững Mô hình VAC cải tiển đã đảm bảo ô nhiễm môi trường sinh ra do các hoạt động canh tác là nhỏ nhất; đi cùng với đó là việc tạo ra sự đa dạng sản phẩm cho người sản xuất từ đó giảm thiểu được rủi
ro về dịch bệnh và thị trường cho các sản phẩm tạo ra Áp dụng các phương pháp kiểm soát môi trường sẽ giúp cho các hộ gia đình tái tạo nguồn vật chất (chất thải) trong hệ thống một cách hiệu quả nhất Điều này sẽ ảnh hưởng tốt đến sự bền vững trong sản xuất nông trang Ngoài ra, các hoạt động và nghiên cứu nhằm nâng cao chất lượng môi trường trong hệ VAC cải tiến sẽ được tiếp tục sau khi dự án kết thúc Điều đó được thể hiện bằng việc 2 cán bộ của CEDMA sẽ tiếp tục nghiên cứu theo hướng này đề hoàn thành luận văn tiến sỹ tại trường Curtin Úc Các hoạt động quan trắc cảnh báo mô trường trong hệ thống VAC cải tiến sẽ liên kết và tiếp tục trong các hoạt động quan trắc, cảnh bảo môi trường và phòng ngừa dịch bệnh của CEDMA
8 Các công việc quan trọng tiếp theo
Khi dự án kết thúc các hoạt động tiếp theo vần được duy trì:
1 Tiếp tục nhân rộng mô hình của dự án và tiếp tục đánh giá hiệu quả kinh tế của hệ thống VAC cải tiến thông qua luận văn tiến sỹ ở đại học Curtin (NCS Nguyễn Văn Sức);
2 Hệ thống tuần hoàn sẽ tiếp tục được đánh giá và nghiên cứu thông qua luận văn tiến
sỹ ở đại học Curtin (NCS Võ Văn Bình)
3 Việc giám sát môi trường trong hệ thống VAC cải tiến sẽ trở thành một nội dung trong chương trình quan trắc môi trường và bệnh thủy sản quốc gia
4 Các hoạt động đào tạo về chất lượng môi trường và môi trường bền vững sẽ tiếp tục được triển khai trong các hoạt động của CEDMA
9 Kết luận
Dự án đã triển khai thành công các mục tiêu đề ra Tất cả các nội dung đề xuất đã được hoàn thành
Trang 10Tiến độ dự án so với mục tiêu, sản phẩm, hoạt động, nguồn lực đã đề ra Tên dự án: Cải tiến các hệ thống canh tác kết hợp truyền thống (VAC) - hướng sinh kế mới đối với nông dân nghèo ven biển
Số hiệu: 027/07/VIE
Đơn vị thực hiện: Trung Tâm Nghiên cứu quan trắc, cảnh báo môi trường và phòng ngừa dịch bệnh khu vực miền Bắc (CEDMA)
CÁC MỤC
TIÊU Dự án có 3 mục tiêu: • Phân tích hiện trạng nuôi
trồng thủy sản quy mô nông hộ tại các tỉnh ven biển Bắc Trung bộ và xác định những thuận lợi và khó khăn trong việc nâng cao hiệu quả mô hình VAC
• Xây dựng các hướng dẫn phù hợp với mô hình VAC cải tiến và các chỉ dẫn cho nuôi trồng thủy sản quy
mô nông hộ ở khu vực Bắc Trung bộ
• Xây dựng năng lực cho việc ứng dụng mô hình VAC cải tiến giữa các nhà đầu tư tham gia vào quá trình tiêu thụ sản phẩm thủy sản
• Về mặt công nghệ/kiến
• Thu thập các thông tin liên quan đến hệ thống canh tác kết hợp VAC trong khu vực và quốc tế
• Thiết kế bộ câu hỏi
và phỏng vấn 30 hộ canh tác VAC cho một tỉnh Phân tích điểm mạnh/yếu các
hộ phỏng vấn
• Chọn lựa 3 hộ dân ở giai đoạn đầu và 15
mô hình ở giai đoạn tiếp theo để xây dựng mô hình trình diễn dựa trên những đánh giá ban đầu về chất lượng nước, sự nhiệt tình tham gia
và những điều kiện khác kèm theo
• Các nông dân được lựa chọn phải mang tính đại diện cho khu vực/vùng
• Những nông dân tham gia dự án có
ví trí chiến lược trong các hoạt động
• Thông tin không bị mất hoặc sai lệch trong quá trình dịch thuật
• Trong giai đoạn đầu của dự án, đã tiến hành xây dựng 3 mô hình VAC cải tiến dựa vào việc phân tích các điểm mạnh/yếu của từng trường hợp cụ thể Tuy nhiên, kết quả thực hiện cho thấy đầu tư ban đầu cho các mô hình này quá cao, vì thế có thể vượt quá khả năng của nhiều người đang
có ý tưởng xây dựng mô hình này Do đó, việc xây dựng của 15 mô hình tiếp theo cũng đã được cân nhắc về mặt thiết kế và
cố gắng giảm thiểu chi phí đầu tư
• Thêm vào đó, các mô hình xây dựng đa dạng nhằm làm tham khảo cho các địa hình và cách thức canh tác đa dạng
• Trong suốt quá trình xây dựng các mô hình, các buổi họp nhóm đã được tổ chức
để hướng dẫn cho người dân và các cán bộ khuyến ngư
• Đi cùng với xây dựng mô hình sau khi các cán bộ khuyến ngư đã được đào tạo, họ có điều kiện tổ chức các buổi họp nhóm và triển khai các chuyến tham quan chéo và