Mục tiêu này đạt được thông qua việc nâng cao năng suất của các hệ thống canh tác hiện tại đồng thời cải thiện việc quản lý chất lượng môi trường nước qua đó làm giảm nhẹ các tác động đế
Trang 1BỘ NÔNG NGHIỆP & PTNT
Dự án Hợp tác trong Nông nghiệp và Phát triển nông thôn
BÁO CÁO TIỀN ĐỘ DỰ ÁN
027/07VIE Cải tiến các hệ thống canh tác kết hợp truyền thống (VAC) – hướng sinh kế mới đối với nông dân nghèo
ven biển
MS4: Báo cáo 6 tháng dự án
05/08/2008 - 05/02/2009
Trang 2Mục Lục
1 Thông tin cơ quan thực hiện 1
2 Tóm tắt dự án 2
3 Tóm tắt hoạt động 2
4 Giới thiệu và tổng quan 2
5 Quá trình hoạt động 3
5.1 Các kết quả tiêu biểu 3
5.2 Lợi ích đối với các hộ cá thể 4
5.3 Xây dựng năng lực 4
5.4 Quảng bá thông tin 4
5.5 Quản lý dự án 4
6 Báo cáo các vấn đề tiêu biểu 4
6.1 Môi trường 4
6.2 Giới và các vấn đề xã hội 4
7 Kết quả thực thi và sự ổn định 4
7.1 Một số khó khăn, trở ngại 4
7.2 Các lựa chọn thay thế 5
7.3 Tính ổn định/bền vững 5
8 Các công việc quan trọng tiếp theo 5
9 Kết luận 5
Trang 31 Thông tin cơ quan thực hiện
thống (VAC) - hướng sinh kế mới đối với nông dân nghèo ven biển
Cơ quan đại diện tại Việt Nam Trung tâm Quan trắc Cảnh báo Môi trường và
Dịch bệnh Thủy sản (CEDMA)
Mr Võ Văn Bình (Quản đốc)
Cơ quan phối hợp tại Úc Viện Nghiên cứu Muresk - Khoa khoa học và
Kỹ thuật – Đại học Công nghệ Curtin (CUT)
Các cá nhân tham gia phía Úc Tiến sỹ Ravi Fotedar (Trưởng đại diện)
Tiến sỹ Jane Fewtrell (Chuyên gia môi trường) Ông Simon Longbottom (Chuyên gia NTTS)
Địa chỉ liên lạc với người có trách nhiệm
Tại Úc: Trường đại diện
Chức vụ: Giám đốc chương trình hợp tác
Cơ quan: Viện Nghiên cứu Muresk, CUT Email: r.fotedar@curtin.edu.au
Tại Úc: Các thủ tục hành chính
Chức vụ: Giám đốc chương trình hợp tác
Cơ quan: Viện Nghiên cứu Muresk, CUT Email: r.fotedar@curtin.edu.au
Tại Việt Nam
Cơ quan: Trung tâm Quan trắc Cảnh báo Môi
trường và Dịch bệnh Thủy sản (CEDMA)
Email: binhvanvo@yahoocom
Trang 42 Tóm tắt dự án
3 Tóm tắt hoạt động
Mục tiêu chung của dự án 027/07VIE “Cải tiến hệ thống canh tác kết hợp truyền thống (VAC) - một hướng sinh kế mới cho nông dân nghèo ven biển” là nhằm nâng cao thu nhập dựa trên những sinh kế phù hợp đối với nông dân nghèo các tỉnh miền Trung Mục tiêu này đạt được thông qua việc nâng cao năng suất của các hệ thống canh tác hiện tại đồng thời cải thiện việc quản lý chất lượng môi trường nước qua đó làm giảm nhẹ các tác động đến môi trường trong quá trình canh tác
Trong khoảng thời đề cập trong báo cáo này, thêm 17 hộ đã được bổ sung thêm như là những điểm trình diễn Những điểm bổ sung này phân bố tại 4 hay là 5 tỉnh gồm Thanh Hóa, Nghệ
An, Hà Tĩnh, Quảng Bình và Huế Dự kiến sẽ có 7 trong số 20 hộ nông dân sẽ tổ chức nuôi giun Các hộ gia đình được trình diễn để thay đổi và cải thiện phương thức nuôi trồng nhằm tái sử dụng nguồn dinh dưỡng tốt hơn và cho lợi nhuận cao hơn Ba hội thảo và năm chuyến tham quan học tập, trao đổi kinh nghiệm giữa các nông dân đã được tổ chức trong thời gian này
4 Giới thiệu và tổng quan
Dự án này nhằm nâng cao tính hiệu quả của mô hình VAC truyền thống trong khi đó giảm thiểu các tác động đến môi trường thông qua việc áp dụng những công nghệ hiện có và những loài nuôi có giá trị cao hơn Những mục tiêu bao gồm:
i) Phân tích hiện trạng kinh tế và các biện pháp canh tác của các hộ nông dân (gồm
Mong đợi của dự án này là đóng góp vào chiến lược xoá đói giải nghèo và thúc đẩy tăng trưởng
mà chính phủ Việt Nam đặt ra trong khuôn khổ chương trình CARD Thông qua việc cải thiện mô hình VAC, áp dụng nuôi các loài thuỷ sản có giá trị kinh tế cao, nhăm nâng cao sản lượng và giá trị, đồng thời cải thiện hoặc giảm thiệu nguy cơ ô nhiễm môi trường Cho đến nay, việc khảo sát
đã thực hiện tại 6 tỉnh vùng dự án nhằm thu thập các thông tin kinh tế xã hội của các hộ canh tác VAC truyền thống Cùng với chuyên gia phía Úc, các cán bộ thuộc Trung tâm Quan trắc cảnh báo Môi trường và Dich bệnh trong nuôi trồng thủy sản (CEDMA) đã đưa ra đề xuất cải tiến cho hệ thống canh tác VAC truyền thống và các vấn đề môi trường liên quan Việc lựa chọn địa điểm xây dựng mô hình và các loài nuôi cho mô hình VAC cải tiến đã được hoàn tất Những cải tiến hệ thống canh tác đã được nghiên cứu thực hiện và đang tiến hành xây dựng mô hình VAC cải tiến Việc lựa chọn 20 điểm trình diễn đã được thống nhất Hệ thống nuôi trồng bán chuyên canh dựa vào kỹ thuật của hệ thống nuôi trồng thủy sản khép kín được triển khai tại 3 (ba) điểm nuôi trồng
Hệ thống nuôi trồng này được cung cấp các loài bản địa nhưng với có giá trị cao Kế hoạch vận hành/thực hiện 3 điểm trình diễn này đã được giới thiệu đến cán bộ khuyến nông của địa phương,
hộ gia đình thực hiện hệ thống VAC cải tiến và những hộ gia đình khác có quan tâm Việc theo dõi và ghi chép về biểu hiện sinh trưởng của các loài có giá trị cao đang được tiến hành Việc điều chỉnh/cải tiến đối với các điểm trình diễn còn lại (17) đã trong quá trình thực hiện
Trang 5iii) Xây dựng năng lực ứng dụng mô hình VAC cải tiến cho những người tham gia
vào chuỗi phân phối sản phẩm trên thị trường nhất là những hộ sản xuất quy mô nhỏ
Mục tiêu 1 đã được hoàn thành
Theo khung chương trình, các giải pháp thực hiện bao gồm thu thập các thông tin về VAC trong và ngoài nước, thiết kế bảng câu hỏi và phỏng vấn các hộ nông dân hiện đang sử dụng
mô hình VAC truyền thống, lựa chọn 2 - 3 hộ hoặc trang trại tham gia xây dựng mô hình trình diễn cho hệ thống VAC cải tiến; sơ thảo kế hoạch hành động đối với mô hình trình diễn bao gồm lựa chọn loài nuôi phù hợp có giá trị kinh tế cao và thân thiện với môi trường
Có thể khẳng định rằng, những hộ được lựa chọn tham gia vào mô hình của dự án là những
hộ có điều kiện và tính chất VAC đại diện cho khu vực/vùng nghiên cứu
Các hoạt động của mục tiêu (ii) hiện đang bắt đầu
5 Quá trình hoạt động
5.1 Các kết quả tiêu biểu
Các kết quả chính trong giai đoạn báo cáo gồm:
i) Hoàn thiện và vận hành 3 mô hình trình diễn (1 ở Nghệ An, 2 mô hình ở Quảng
Trị) Những mô hình VAC trình diễn này đã được bổ sung các loài có giá trị cao
và sau khi có một số khó khăn nhỏ bước đầu, hệ thống đã được thiết lập và vận hành Việc thực hiện các hệ thống khép kín cải tiến này đang được ghi chép một cách liên tục
ii) Các hộ gia đình xây dựng mô hình cải tiến được đào tạo để vận hành hệ thống,
theo dõi và ghi chép các số liệu môi trường cơ bản bao gồm các thông chất lượng lượng (phụ lục 1)
iii) Tổ chức và thực hiện các hoạt động quan trắc môi trường của ba mô hình điều
chỉnh
iv) Hoạt động giới thiệu và hội thảo cho cán bộ khuyến nông được tổ chức tại Huế
(phụ lục 2)
v) Tổ chức chuyến làm việc thứ 3 đến Việt Nam của Tiến sỹ Ravi và chuyến làm
việc làm việc thứ nhất của Giáo sư Graeme Robertson ở Hà Nội, Nghệ An, Quảng Trị và Nghệ An
vi) Ghi chép số liệu (tăng trưởng) của các loài giá trị cao
vii) Hoàn thành các sở nuôi giun tại các điểm trình diễn
viii) Tổ chức các chuyến đi thực địa đến các tỉnh để lựa chọn thêm 17 hộ gia đình tham
gia trình diễn tại 4 tỉnh Tổng số hộ trình diễn bây giờ là 20 Sơ đồ phác thảo một
số điểm lựa chọn được trình bày tại phụ lục 3
ix) Trong số các hộ trình diễn được lựa chọn, việc điều chỉnh/thay đổi 7 mô hình
VAC truyền thống đã hoàn thành
x) Việc thu thập số liệu này cho các hộ gia đình diễn bổ sung đang được tiến hành xi) Dựa trên kết quả thảo luận với chương trình CARD (chương trình hợp tác về nông
nghiệp và phát triển nông thôn) và cán bộ khuyến nông, bản thảo bảng ma trận tổng tóm tắt (MST) đang được hình thành và sẽ hỗ trợ cho việc giám sát tiến độ của dự án
xii) Phổ biến thông tin ở dạng tờ rơi, sách giới thiệu đã xuất bản và phân phát cho các
hộ gia đình tại các tỉnh được lựa chọn (phụ lục 4, 5 và 6)
Trang 65.2 Lợi ích đối với các hộ cá thể
Tại thời điểm này, lợi ích mang lại cho các hộ mong đợi đã đạt được đúng như khung hoạch định trong mục 2.2 của đề cương dự án Lợi ích cụ thể sẽ được định lượng, xác định trong suốt năm thứ 2 của dự án Hiện nay lợi ích hiện hữu là kiến thức về mô hình VAC cải tiến trên quy mô nông hộ được chuyển giao thông qua 2 cuộc hội thảo tại 2 tỉnh điểm
5.3 Xây dựng năng lực
Sáng kiến về xây dựng năng lực được thực hiện tại CEDMA Sự chuyển giao công nghệ về nuôi tuần hoàn, sử dụng dinh dưỡng quay vòng trong các thành phần của mô hình VAC và
các chương trình quan trắc môi trường đã được thực hiện thành công
5.4 Quảng bá thông tin
Các tài liệu khuyến ngư bao gồm sách hướng dẫn VAC cải tiến, posters và tờ rơi đang được chuẩn bị
5.5 Quản lý dự án
Công tác quản lý dự án đã đáp ứng yếu cầu, tiến hành nhịp nhàng và không có trở ngại nào đáng kể
6 Báo cáo các vấn đề tiêu biểu
6.1 Môi trường
Đề cương quan trắc, giám sát các tác động môi trường do mô hình cải tiến gây ra đã được thiết lập (Phụ lục 1)
6.2 Giới và các vấn đề xã hội
Cân bằng giới trong cuộc hội thảo lần 1 cho nông dân và khuyến nông cấp xã là hợp lý (14 nữ: 9 Nam), tuy nhiên tại cuộc hội thảo lần 2 tại Quảng Trị tỉ lệ mất cân bằng về giới đã xảy
ra, nam giới chiếm đa số (tỉ lệ giữa Nam và Nữ là 17:2)
7 Kết quả thực thi và sự ổn định
7.1 Một số khó khăn, trở ngại
Hai sự thay đổi cần thiết bao gồm: lùi ngày tiến hành dự án và thay đổi giảm số lượng mô hình trình diễn
Việc lùi ngày tiến hành dự án do việc thay đổi thời gian ký kết hợp đồng
Tiếp theo đó, khi xem xét việc lựa chọn các trang trại có sự tham gia của các chuyên gia phía
Úc vào tháng 3 năm 2008, theo đó việc tiến hành xây dựng 10 mô hình trình diễn là không khả thi, từ đó cuộc họp xem xét tổng hợp các khía cạnh đã quyết định tập trung vào một số
Trang 7trong nuôi trồng thuỷ sản Ông Bình đã thay thế ông Hạ và hiện tại là quản đốc dự án và người liên lạc phía đối tác Việt Nam Thêm vào đó, việc đóng góp nhân sự từ phía Việt Nam
đã được thay đổi Đóng góp của ông Tài đã tăng lên 30% từ mức 5% lúc ban đầu Xem chi tiết thay đổi này tại phụ lục 7 Mặc dầu, những tay đổi này không có những ảnh hưởng lớn đến tiến độ dự án, nhưng lại dẫn đến việc chậm trỡ trong việc báo cáo tiến độ dự án
7.2 Các lựa chọn thay thế
Có một vấn đề phát sinh đã được giải quyết và các lựa chọn thay thế đã được áp dụng như trong diễn giải tại phần 7.1
7.3 Tính ổn định/bền vững
Mục tiêu chính của dự án là nhằm phát triển kinh tế cho các hộ hiện đang sử dụng mô hình VAC truyền thống Mục tiêu này đạt được thông qua việc nâng cao năng suất, từ đó thu nhập của hộ nuôi được tăng lên theo hướng ổn định và thân thiện với môi trường Mô hình VAC cải tiến nhằm giảm thiếu các tác động môi trường xung quanh và đa dạng hóa sản phẩm Từ
đó, dịch bệnh và các rủi ro về sản xuất cũng như thị trường được giảm thiểu Điều này sẽ có tác động tích cực đến mục tiêu bền vững của dự án
8 Các công việc quan trọng tiếp theo
Các hoạt động của dự án trong 6 tháng tới là:
1 Hoàn thành tất cả các báo cáo hiện trạng kinh tế xã hội của toàn bộ 20 hộ (số liệu nền)
2 Hoàn thành tất cả các thay đổi cho 20 hộ trình diễn và tiến hành sản xuất trong môi trường VAC điều chỉnh/cải tiến Điều này cũng bao gồm việc đưa các loài cần thiết vào các hộ trình diễn đã lựa chọn
3 Tiếp tục việc quan trắc các số liệu môi trường tại các hộ được lựa chọn
4 Xuất bản và phân phát tài liệu mở rộng mô hình VAC (dạng tài liệu in và phim)
5 Tổ chức hội thảo tập huấn về thực hiện VAC cải tiến cho nông dân và khuyến nông cơ sở
6 Tiếp tục thu thập số liệu/ kết quả từ hoạt động của các mô hình VAC điều chỉnh/cải tiến
7 Cung cấp các khóa đào tạo kỹ thuật ở Úc cho 2 cán bộ khoa học Việt Nam (dự kiến vào tháng 10 hoặc tháng 11 năm 2009)
8 Hoàn tất hệ thống báo cáo nội bộ MAS cuối cùng
9 Kết luận
Quá trình thực hiện theo đúng tiến độ và đã đạt được các mục tiêu đề ra