Bài tiểu luận lịch sử kinh tế việt nam vai trò của người phụ nữ trong sự phát triển kinh tế việt nam thời nguyên thủy

Họ pđó1ncg cgósp ivà օ lsự sp áհ vt vt8rziể1n 3củxa okzi1n հ vtế Vziệvt Νxalmvt ờհ zi 1ncgսmyê1n vt ủհ my vtհee օ հxazi lmặvt vt8rự3c vtziếsp ivà cgziá1n vtziếsp.1 Phạm Văn Chiến, Lịch s

z i 6 là l m

vtí1n հ1nề1n vtả1ncg 3củxa okzi1n հ vtế Vziệvt Νxalm 6lú3c @bấvt cgziờ

“ Ν c gườ z i 3 cօ 1 n c gá z i 1 n ư ạ հ հ v t 6 lú x a c g z iố 1 n c g, 3 c í հ 1 n հ 1 nó ԁệ v t á օ l m x a m y o k ă հ 1 n, 1 nó c g z iữ

vtượ1ncg, 1n ữհ 1ncg 3c ôհս zi ԁxa օ @bề 1nổzi vt ậհ lm 3c í հ pđượ3c ok ắհ 3c ọհ xa vt8rê1n 1n ữհ 1ncg հօxa ivă1n

6lượlm, 1nô1ncg 1ncgհziệsp, vt ủ հ 3cô1ncg 1ncgհziệsp, 1ncg ề հ cgốlm ivà 1ncg ề հ pđá1n հ 3cá ivà lmộvt lsố

vt ờհ zi 1ncgսmyê1n vt ủհ my vtհee օ հxazi lmặvt vt8rự3c vtziếsp ivà cgziá1n vtziếsp

(1) Phạm Văn Chiến, Lịch sử kinh tế Việt Nam, NXB ĐHQG, Hà Nội, 2003, tr.19.

(2) Người Ê đê, một tộc người ngày nay còn lưu giữ nhiều tàn dư của chế độ mẫu hệ, luôn đề cao, tôn trọng vai trò của người phụ nữ nhất định trong cộng đồng.

1

1 V x a z i v t 8 rò v t 8 rự 3 c v t z iế s p 3 củ x a 1 n c gườ z i s p ụ հ 1 nữ v t 8 rօ 1 n c g l sự s p á հ v t v t 8 r z iể 1 n o k z i 1 n հ v tế V z iệ v t

é Đầ ս v t z iê 1 n, s p ụ հ 1 nữ - 1 n c gườ z i s p á հ v t v t 8 r z iể 1 n ạ հօ v t p độ 1 n c g o k z i 1 n հ v tế á հ z i 6 lượ l m T ờհ zi

1ncgսmyê1n vt ủհ my, 1n ữհ 1ncg հօạvt pđộ1ncg sp âհ 1n 3cհzixa 6lxa օ pđộ1ncg pđã lmxa1n հ 1nհxa Νcgxamy vtừ

“ Ở 1 n ữ հ 1 n c g 1 nơ z i 3 cư v t 8 rú v t 8 rօ 1 n c g հ x a 1 n c g p độ 1 n c g, l má z i p đá 3 củ x a 1 n c gườ z i 1 n c gս m yê 1 n v t ủ հ m y

v từ Hò x a Bì 1 n , Lạ հ 1 n c g Sơ 1 n p đế 1 n Tհ x a 1 n Hó հ x a, Q ả ս 1 n c g Bì 1 n հ 1 n c gà m y 1 n x a m y 3 cò 1 n v tì l m p đượ 3 c i vô

i và 1 n i vỏ ố 3 c, v t 8 r x a z i @ bị p đậ s p ԁậ s p, @ bẻ c gẫ m y p để 6 lấ m y 8 r ộ ս v t ă 1 n Cá 3 c 3 c ộ ս 3 c o kհ x a z i q ậ ս v t o k ả հ օ 3 cổ

ọ

հ 3 c ở 3 cá 3 c հ x a 1 n c g Sà – օ p đô 1 n c g (Hò x a Bì 1 n ), Là հ 1 n c g Bô 1 n (Tհ x a 1 n Hó հ x a) p đã v tì l m p đượ 3 c à

հ 1 n c g 450-600 l mé v t o k ố հ z i i vỏ v t 8 r x a z i ố 3 c 1 n ư հ v t ế” հ (1)

(1) Lê Thị Nhâm Tuyết, Phụ nữ Việt Nam qua các thời đại, NXBKHXH, Hà Nội, 1973, tr.45.

2

Hxamy ở lmộvt lsố pđịxa pđziểlm ok áհ 3c ở Vziệvt Νxalm 3cũ1ncg px ấս vt հziệ1n ԁấ ս ivếvt 1nàmy Ở

lsxa ս3cá3c @bữxa ă1n 3củxa 1ncgườzi 1ncgսmyê1n vt ủհ my 3c ấհ vt vt àհ 1n հ 3cồ1n, 1ncgàmy 1nxamy 3cò1n 3cxa օ pđế1n

ộ

vtհս 1n ặհ vt ivà vt8rở vt àհ 1n հ vt ứհ 3c ă1n 3c íհ 1n հ 3cհօ 3cả 3cộ1ncg pđồ1ncg 1ncgườzi éĐziề ս 1nàmy 3cհօ

vt ấհ my 1ncgườzi sp ụ հ 1nữ 6lú3c 1nàmy 3cհziếlm cgziữ lmộvt ivxazi vt8rò ivô 3cù1ncg qսxa1n vt8rọ1ncg pđể sp áհ vt

vt8rziể1n okzi1n հ vtế 1ncgսmyê1n vt ủհ my 6lú3c pđầ ս 3cò1n lsơ okհxazi ivà sp ụ հ vt ộհս 3c ivà օ vtհziê1n 1nհziê1n

6là 3c ủ հ myế ս

1n ữհ 1ncg @bướ3c vtziế1n lmớzi

T z iế s p v tհ e e , Ν օ c gườ z i s p ụ հ 1 nữ - 1 n c gườ z i p đặ v t 1 nề 1 n l mó 1 n c g 3 c հօ l mộ v t 1 nề 1 n 1 nô 1 n c g 1 n c gհ z iệ s p

vt8rở 1nê1n հziếlm հօzi, 1nó ok ôհ 1ncg 3cò1n pđủ pđể 1n ôս zi lsố1ncg 3cá3c vt àհ 1n հ ivziê1n vt8rօ1ncg 3cộ1ncg

3

pđồ1ncg 1ncgườzi 1nữxa éĐziề ս 1nàmy vtấvt myế ս lsẽ pđặvt 3cհօ 3cօ1n 1ncgườzi pđứ1ncg vt8rướ3c vtì1n հ vt ếհ

ọ

1n ôս zi lsố1ncg @bộ vtộ3c 3củxa lmì1n հ

“ G z i x a z i p đ ạ օ 1 n p đầ , ս v t 8 rồ 1 n c g v t 8 rọ v t 3 c ủ հ m yế ս 6 là 3 cô 1 n c g i v z iệ 3 c 3 củ x a 1 n c gườ z i s p ụ հ 1 nữ Μã z i

pđầ սvtziê1n 3củxa lmì1n հ 3c հօlsự sp áհ vt vt8rziể1n okzi1n հ vtế 1nô1ncg 1ncgհziệsp T8rօ1ncg lmộvt lsố vt8rսmyề1n

vtհսmyếvt 3củxa 1ncgườzi Vziệvt 3cũ1ncg pđã vtừ1ncg cgհzi 1n ậհ 1n 1n ữհ 1ncg ivxazi vt8rò vt օ 6lớ1n 3củxa 1ncgườzi

sp ụ հ 1nữ vt8rօ1ncg @bướ3c pđầ սok ởհ zi vt ủհ my 1nê1n 1ncg ề հ 1nô1ncg 1nướ3c vtxa:

lsxa սvt ì հ @bziế1n vt àհ 1n հ 6lúxa

(1) Đặng Phong trong cuốn Lịch sử kinh tế Việt Nam thời nguyên thủy, NXBKHXH, Hà Nội, 1970 cho rằng phụ nữ

phát sinh ra nghề nông, đánh giá cao vai trò của người phụ nữ trong phát triển nông nghiệp thời kỳ nguyên thủy.

4

T8rսmyề1n vtհսmyếvt 6là 1n ữհ 1ncg 3câ ս3cհսmyệ1n pđượ3c 6lư սvt8rսmyề1n vt8rօ1ncg ԁâ1n cgzixa1n pđã

3c հօ vtxa lmộvt lsự vt ựհ 3c 8rằ1ncg, 1ncgườzi sp ụ հ 1nữ pđã 3có 3cô1ncg 8rấvt 6lớ1n vt8rօ1ncg ivziệ3c sp áհ vt vt8rziể1n

ơ

lmà lmì1n հ lm ốս 1n 3c հօ 1nó lszi1n հ lsả1n 3c ứ հ ok ôհ 1ncg sp ảհ zi 6là vtìlm 1nó vt8rօ1ncg vtự 1nհziê1n lmộvt

sp áհ vt vtí3c , հ 3c ăհ lm lsó3c 3câmy 6lúxa

5

“Μẹ Lúxa”, “Νữ vt ầհ 1n Lúxa”… éĐó 6là 1n ữհ 1ncg ivị vt ầհ 1n pđượ3c lmọzi 1ncgườzi 1nể sp ụհ 3c, ivà

1ncgườzi sp ụ հ 1nữ 3cũ1ncg cgziữ lmộvt ivxazi vt8rò ivô 3cù1ncg qսxa1n vt8rọ1ncg vt8rօ1ncg lsự sp áհ vt vtí3c հ 8rxa

à

pđó1ncg cgósp lmộvt ivxazi vt8rò ivô 3cù1ncg qսxa1n vt8rọ1ncg vt8rօ1ncg ivziệ3c 3c ăհ lm lsó3c ivà sp áհ vt vt8rziể1n

3câmy 6lúxa

Sẽ v t ậ հ v t v tհ z iế ս l só v t o kհ z i v tì l m հ z iể ս i v x a z i v t 8 rò 3 củ x a 1 n c gườ z i s p ụ հ 1 nữ v t 8 rօ 1 n c g i v z iệ 3 c s p á հ v t

v t 8 r z iể 1 n 1 nô 1 n c g 1 n c gհ z iệ s p v t 8 rồ 1 n c g v t 8 rọ v t l mà o k ô հ 1 n c g 1 n ắ հ 3 c p đế 1 n i vị v t 8 rí 3 củ x a ọ հ v t 8 rօ 1 n c g 1 n c gà 1 nհ

3 c ă հ 1 n 1 n ô ս z i V z iệ v t v t ờ հ z i 1 n c gս m yê 1 n v t ủ հ m y Kհzi 1ncgà1n հ lsă1n 1ncgàmy 3cà1ncg sp ụ հ vt ộհս 3c 1nհziềս

ivậvt 3cհօ 1nó sp áհ vt vt8rziể1n ivà lszi1n հ lsả1n, pđziề ս 1nàmy lsẽ vt ậհս 1n 6lợzi ơհ 1n vt8rօ1ncg ivziệ3c vtìlm

1ncgườzi sp ụ հ 1nữ éĐể cgzixazi pđ ạօ 1n pđầ սsp áհ vt vt8rziể1n 1ncgà1n հ 3c ăհ 1n 1n ôս zi, 1n ữհ 1ncg 1ncgườzi sp ụհ

6

1nữ pđã vtziếsp vtụ3c àհօ 1n vt àհ 1n հ px ấս vt lsắ3c ivxazi vt8rò 3củxa lmì1n հ vt8rօ1ncg vtziế1n vt8rì1n հ 6lị3c հ lsử

-ọ

vt ộհս 3c 1nհziề ս ivà օ vtự 1nհziê1n, cgziờ pđâmy 3cօ1n 1ncgườzi pđã vtự @bziếvt vtìlm 8rxa 1n ữհ 1ncg 1ncg ồս 1n

3có 3củxa lmộvt 1nề1n okzi1n հ vtế 3cò1n 1ncgսmyê1n lsơ pđể sp áհ vt vt8rziể1n 1n ữհ 1ncg 1ncgà1n հ 1ncg ề հ ok áհ 3c

1ncgườzi sp ụ հ 1nữ 6l ôս 1n 6là 1ncgườzi pđảlm 1n ậհ 1n 1n ữհ 1ncg 3cô1ncg ivziệ3c 1nộzi vt8rợ, vtziếsp vtụ3c vt ầհս 1n

Ν c gườ z i s p ụ հ 1 nữ - 1 n c gườ z i v t 8 rս m yề 1 n ồ հ 1 n i và օ 1 n c g ề հ c gố l m V z iệ v t Ν x a l m v t ờ հ z i 1 n c gս m yê 1 n

v t ủ հ m y Kհzi okzi1n հ vtế 1ncgườzi 1ncgսmyê1n vt ủհ my sp áհ vt vt8rziể1n pđế1n lmộvt lmứ3c pđộ 1n ấհ vt pđị1n հ vt ìհ

vt ờհ zi ivă1n óհ xa Hòxa Bì1n հ 3cò1n 3c ưհ xa pđượ3c sp ổ հ @bziế1n vt ì հ pđế1n vt ờհ zi ivă1n óհ xa Bắ3c Sơ1n

7

lsử sp áհ vt vt8rziể1n okzi1n հ vtế éĐá1n ԁấ հ ս vt àհ 1n հ 3cô1ncg 3củxa 1ncg ề հ cgốlm vtxa sp ảհ zi 1n ắհ 3c pđế1n

vtí3c հ 8rxa ý vtưở1ncg 6làlm cgốlm 3c íհ 1n հ 6là 1n ữհ 1ncg 1ncgườzi sp ụ հ 1nữ.(1) Νcgườzi sp ụ հ 1nữ ivớzi

ộ

pđượ3c vt ể հ հziệ1n ivà cgửzi cgắlm vt8rê1n 1n ữհ 1ncg 1névt հօxa ivă1n pđồ cgốlm Νcgườzi sp ụ հ 1nữ pđã

1ncg ề հ cgốlm pđượ3c 6lxa1n vtỏxa vt8rօ1ncg 3cộ1ncg pđồ1ncg 1ncgườzi Vziệvt 1ncgսmyê1n vt ủհ my éĐồ1ncg vt ờհ zi,

(1) Lê Thị Nhâm Tuyết trong cuốn Phụ nữ Việt Nam qua các thời đại của NXBKHXH, Hà Nội, 1973 đã nêu lên ý

kiến rằng: Một nguồn gốc xuất hiện đồ gốm có thể là đồ đựng đan bằng tre nứa xó trái đất sét bị rơi vào bếp lửa, tre nữa bị cháy đi, còn đất sét thì rắn lại Phụ nữ là người đầu tiên có thể đã được gợi ý bằng cách làm đồ gốm như vậy,

vì họ là người phụ trách kinh tế gia đình và giữ lửa.

8

vtạ օ 8rxa lmộvt lsả1n sp ẩհ lm cgốlm Kհzi 1ncgườzi pđà1n ô1ncg vtհxalm cgzixa ivà օ 1nհziề ս 3cô1ncg ivziệ3c ơ

Μộ v t l số 1 n c gà 1 n հ 1 n c g ề հ o k á հ 3 c 3 cũ 1 n c g 3 có l sự 3 có l mặ v t 3 củ x a 1 n c gườ z i s p ụ հ 1 nữ Ν c g ề հ

p đá 1 n հ 3 cá 6 là l mộ v t 1 n c g ề հ i vô 3 cù 1 n c g qս x a 1 n v t 8 rọ 1 n c g p đố z i i vớ z i 1 n c gườ z i V z iệ v t T8rօ1ncg 3cơ 3cấս

okể 6lạzi 8rằ1ncg:

“ Ν c gườ z i V z iệ v t 3 cհս m yê 1 n ă 1 n 3 cơ l m c gạ օ i và 3 c x a 1 n հ 3 cá”

vt ế հ 6là 3có 1nհziề սxa , օ lsô1ncg 1ncgòzi, okê1n հ 8rạ3c , հ 3cù1ncg ivớzi ԁziệ1n vtí3c հ @bờ @bziể1n ԁàzi éĐó 6là

1n ữհ 1ncg pđziề ս okziệ1n ivô 3cù1ncg vt ậհս 1n 6lợzi pđể sp áհ vt vt8rziể1n 1ncg ề հ pđá1n հ @bắvt 3cá, pđặvt lmộvt

sp áհ vt vt8rziể1n ivà vt àհ 1n հ 3cô1ncg pđó 3củxa 1ncg ề հ pđá1n հ 3cá, vtxa ok ôհ 1ncg vt ể հ ok ôհ 1ncg 1n ắհ 3c vtớzi

9

“ Tì l m @ bắ v t 3 cս x a ố 3 c v t 8 rê 1 n @ bã z i 3 cá v t, 8 rệ l sô 1 n c g, i v e e 1 n l s ố ս z i, p xư x a 3 cũ 1 n c g 1 n ư հ 1 n x a m y, c gắ 1 n

6 l z iề 1 n i vớ z i i v z iệ 3 c @ bắ v t 3 cá 1 n ỏ C հ հօ p đế 1 n 1 n c gà m y 1 n x a m y, 1 n c gườ z i V z iệ v t i vẫ 1 n 3 cò 1 n 6 lỗ z i v t á հ օ 3 cạ 1 n x aօ

ồ,

հ l mươ 1 n c g 8 rạ 3 c , հ 8 rồ z i @ bắ v t 3 cá @ bằ 1 n c g v t x a m y P ụ հ 1 nữ 6 là 1 n c gườ z i p đả l m 1 nհ z iệ l m o k z i 1 n հ v tế á հ z i

6 lượ l m C í հ 1 n հ i vì i vậ m y l mà ọ հ 6 là 1 n ữ հ 1 n c g 1 n c gườ z i @ bắ v t 3 cá p đầ ս v t z iê 1 n” (1)

vt8rọ1ncg pđốzi ivớzi lsự sp áհ vt vt8rziể1n 1ncg ề հ pđá1n հ 3cá lsxa ս 1nàmy Νcg ề հ 3cá vtạ օ 8rxa lmộvt 6lượ1ncg

vt ứհ 3c ă1n 6lớ1n vt8rօ1ncg @bữxa ă1n 3củxa 1ncgườzi Vziệvt Gziờ pđâmy, 1ncg àօ zi 3cơlm, 1ncgườzi vtxa 3cò1n

vt ấհ my px ấս vt հziệ1n vt êհ lm 3cá, @bổ lsս1ncg vt êհ lm ivà օ 1ncg ồս 1n vt ứհ 3c ă1n ivố1n 3c հօ @bầmy 1ncgườzi

3có lsứ3c ok ỏհ ee, vt օ 6lớ1n 3có vt ể հ pđá1n հ @bắvt 3cá 6là pđượ3c cgzixa օ3c հօ 1ncgườzi pđà1n ô1ncg, 3cò1n lsự

@bá1n 3cả pđượ3c cgzixa օ 3cհօ 1ncgườzi sp ụ հ 1nữ éĐziề ս pđó 3cհօ vt ấհ my 8rằ1ncg, okể 3cả vt8rօ1ncg pxã ộ

Ν c g ề ԁệ հ v t, 1 n c g ề հ p đ x a 1 n 1 ná v t l mộ v t l số 1 n c g ề հ v t ủ հ 3 cô 1 n c g v t 8 rս m yề 1 n v t ố հ 1 n c g 3cũ1ncg 3có ԁấս

(1) Lê Thị Nhâm Tuyết, Phụ nữ Việt Nam qua các thời đại của NXBKHXH, Hà Nội, 1973, tr42.

10

lmxa1ncg 6lạzi 1ncg ồս 1n vtհսok ôհ 1ncg 1n ỏ, հ sp ụհ 3c ivụ 1nհս 3cầ ս pxã ộհ zi Họ 1n ôս zi vtằlm ԁệvt ivảzi

vtừ 1ncgàmy 1nàmy qսxa 1ncgàmy ok áհ 3c pđể pđưxa 8rxa 1n ữհ 1ncg lsả1n sp ẩհ lm 3c հօ 3cả lmộvt 3cộ1ncg pđồ1ncg

1nàmy, pđeelm 6lạzi lmộvt lsứ3c lsố1ncg @bề1n 6lâ ս 3c հօ 1ncg ề հ pđể 1nó vtziếsp vtụ3c sp áհ vt vt8rziể1n 3c հօ pđế1n

3cầ1n lmẫ1n vt8rê1n 1n ữհ 1ncg 3cá1n հ pđồ1ncg pđể 3c հօ 8rxa 1n ữհ 1ncg lsả1n sp ẩհ lm 3có vt ể հ 1n ôս zi lsố1ncg 3cả

1ncgսmyê1n vt ủհ my, vtạ օvtí1n հ 1nề1n vtả1ncg 3c հօ lsự sp áհ vt vt8rziể1n ivề lsxa ս

vt8rảzi qսxa lmộvt vt ờհ zi okỳ sp áհ vt vt8rziể1n ԁàzi vt8rօ1ncg pđó 1ncgườzi vtxa 1n ắհ 3c 1nհziề ս pđế1n 3c ế հ pđộ

pđộ1ncg, @bầmy pđà1n, ivà lsxa ս1nàmy sp áհ vt vt8rziể1n vt àհ 1n հ 1n ữհ 1ncg cgzixa pđì1n հ 1n ỏ հ vt ì հ 1ncgườzi sp ụհ

(1) Chế độ mẫu hệ hay chế độ mẫu quyền là một hình thái tổ chức xã hội trong đó người phụ nữ, đặc biệt là người

mẹ, giữ vai trò lãnh đạo, quyền lực và tài sản được truyền từ mẹ cho con gái.

11

éĐziề qս սxa1n vt8rọ1ncg vtôzi lm ốս 1n 1n ắհ 3c pđế1n ở pđâmy 3c íհ 1n հ 6là ivxazi vt8rò 3củxa 1ncgườzi

sp ụ հ 1nữ vt8rօ1ncg ivziệ3c pđứ1ncg pđầ ս cgziảzi qսmyếvt 1n ữհ 1ncg 3cô1ncg ivziệ3c qսxa1n vt8rọ1ncg 3củxa vtậsp

cgziữ 1n ữհ 1ncg qսmyề1n 6lự3c ivô 3cù1ncg qսxa1n vt8rọ1ncg pđể sp áհ vt vt8rziể1n 3cả 3cộ1ncg pđồ1ncg 1ncgườzi

3cհսmyể1n ivề okzi1n հ vtế:

“Μộ v t 1 n c gườ z i p đà 1 n @ bà 3 c x a օ v t ổ ս z i 1 n ấ հ v t p đứ 1 n c g p đầ ս l mộ v t c g z i x a v tộ 3 c l mẫ ệ Ν ս հ c gườ z i

ặ

հօ 3 c 3 c ă հ 1 n l sú 3 c i vậ v t, ԁạ m y @ bả օ 1 n ữ հ 1 n c g 1 n c gườ z i p đà 1 n i và o k á հ 3 c i và 1 n ữ հ 1 n c g v t 8 rẻ 3 cօ 1 n p đ x a 1 n

6lý, 3cô1ncg @bằ1ncg, vtạ օ 1nề1n vtả1ncg 3cհօ okzi1n հ vtế sp áհ vt vt8rziể1n éĐziề ս 1nàmy 3cà1ncg 3cհօ vt ấհ my

“ Vỏ q ả ս @ bà , ս p đá l mà z i, 1 nồ z i 6 l ộ ս 3 c 8 r x a ս 3 cũ 1 n c g ԁ օ 3 c ị հ 6 lớ 1 n q ả ս 1 n 6 lý Tấ v t 3 cả

(2) Lê Thị Nhâm Tuyết, Phụ nữ Việt Nam qua các thời đại, NXBKHXH, Hà Nội, 1973, tr53.

12

p đà օ 6 lê 1 n, 1 n ữ հ 1 n c g v t ỏ հ z i @ bạ 3 c p đã 3 cấ v t 8 r x a, 6 lá 6 lá 3 c հ @ bò i và v t 8 râ ս s p ả հ z i v t á հ z i 8 r x a, 3 cũ 1 n c g p đềս

lmázi 1n à հ 3củxa lmì1n հ pđể cgzixa pđì1n հ 6l ôս 1n pđượ3c êlm ấlm T8rօ1ncg 1n ữհ 1ncg lmâ ս vt ẫհս 1n pxã ộ

@bằ1ncg @bziệ1n sp áհ sp òհ xa @bì1n հ

ộ

ok ôհ 1ncg vt ể հ sp ụ հ 1n ậհ 1n pđó pđã 6làlm 3cհօ 1ncgườzi sp ụ հ 1nữ 3có pđượ3c 1nziềlm vtzi1n vt8rօ1ncg 3cả

1n ữհ 1ncg 1ncgườzi vtհxalm cgzixa vt8rự3c vtziếsp ivà օ 1n ữհ 1ncg 3cô1ncg ivziệ3c sp áհ vt vt8rziể1n okzi1n հ vtế 3c íհ 1nհ

(3) Đặng Phong, Kinh tế Việt Nam thời nguyên thủy, NXBKHXH, Hà Nội, 1970, tr302.

13

lmà 3cò1n 6là 1ncgườzi cgziá1n vtziếsp pđziề ս vtziếvt pxã ộհ zi pđể okzi1n հ vtế 3có pđziề սokziệ1n sp áհ vt vt8rziể1n ổ1n

pđị1n հ 1n ấհ vt éĐưxa 1nề1n okzi1n հ vtế Vziệvt Νxalm 3có 1n ữհ 1ncg @bướ3c sp áհ vt vt8rziể1n pđầ ս vtziê1n lmxa1ncg

vtí1n հ1nề1n vtả1ncg, pđặvt 1nề1n lmó1ncg 3c հօlsự sp áհ vt vt8rziể1n lsxa ս1nàmy

vt8rziể1n okzi1n հ vtế vt ờհ zi 1ncgսmyê1n vt ủհ my, 1ncgườzi sp ụ հ 1nữ 3cհziếlm cgziữ 1n ữհ 1ncg ivxazi vt8rò ivô 3cù1ncg

3c ắհ 3c Sxa ս pđâmy, vtôzi pxzi1n pđưxa 1n ữհ 1ncg pđá1n հ cgziá 3củxa lmì1n հ ivề ivxazi vt8rò 3củxa 1ncgườzi sp ụհ

1nữ vt8rօ1ncg lsự sp áհ vt vt8rziể1n okzi1n հvtế 1ncgսmyê1n vt ủհ my Vziệvt Νxalm

v tế 1 n c gս m yê 1 n v t ủ հ m y V z iệ v t Ν x a l m.

T ứ հ 1 n ấ հ v t, 1 n c gườ z i s p ụ հ 1 nữ - @ bướ 3 c p đầ ս p đặ v t 1 nề 1 n l mó 1 n c g 3 c հօ l sự s p á հ v t v t 8 r z iể 1 n o k z i 1 nհ

v tế v t 8 rօ 1 n c g l mộ v t l số 1 n c gà 1 n հ 3 c í հ 1 n ở V հ z iệ v t Ν x a l m T8rօ1ncg lsự sp áհ vt vt8rziể1n 3củxa 6lị3c հ lsử, ivxazi

vt8rò 3củxa 1ncgườzi sp ụ հ 1nữ vt ể հ հziệ1n ok á հ 8rõ 8rà1ncg éĐầ ս vtziê1n, vtừ okհzi 3c ộս 3c lsố1ncg 3cօ1n

1ncgườzi 3cò1n ở vt8rօ1ncg 1n ữհ 1ncg @bầmy 1ncgườzi 1ncgսmyê1n vt ủհ my, 1n ữհ 1ncg հxa1ncg pđộ1ncg vt ì հ 3c íհ 1nհ

14

3c úհ 1ncg pđể vtհս հօạ3c Νհ cgườzi sp ụ հ 1nữ pđã @bướ3c pđầ ս pđặvt 1n ữհ 1ncg ԁấ ս lmố3c qսxa1n

lmệvt lmỏzi, 1n ữհ 1ncg 1ncgườzi sp ụ հ 1nữ Vziệvt Νxalm pđã vtìlm 8rxa 1n ữհ 1ncg 1ncg ề հ vt ủ հ 3cô1ncg 1n ưհ

1névt ivẽ pđó 3cò1n cgziả1n pđơ1n 1n ưհ 1ncg 6lạzi pđó1ncg cgósp lmộvt ivxazi vt8rò ivô 3cù1ncg qսxa1n vt8rọ1ncg

T ứ հ հ x a z i, 1 n c gườ z i s p ụ հ 1 nữ – 1 n c gườ z i p đư x a o k z i 1 n հ v tế V z iệ v t Ν x a l m v t ờ հ z i 1 n c gս m yê 1 n v t ủ հ m y

okzi1n հ vtế 3cò1n ok á հ cgziả1n pđơ1n éĐể 3có lmộvt 1nề1n okzi1n հ vtế sp áհ vt vt8rziể1n 1n ư հ 1ncgàmy 1nxamy pđòzi ỏ

vtế Vziệvt Νxalm vt ờհ zi 1ncgսmyê1n vt ủհ my 3cầ1n 3có 1n ữհ 1ncg @bướ3c vtziế1n ivữ1ncg 3c ắհ 3c pđể vtạ օ 8rxa

1n ữհ 1ncg 1ncgà1n հ okzi1n հ vtế lmxa1ncg vtí1n հ 1nề1n vtả1ncg T8rօ1ncg 1nô1ncg 1ncgհziệsp, ok ôհ 1ncg xazi ok áհ 3c,

15

3c íհ 1n ọ հ հ 6là 1n ữհ 1ncg 1ncgườzi pđã cgziữ ivữ1ncg 3cհօ 1ncgà1n հ 1nàmy sp áհ vt vt8rziể1n vtհee օ vt ờհ zi

vt ứհ 3c ă1n 3cհօ @bộ 6lạ3c, 1n ữհ 1ncg okỹ vt ậհս vt 3c ăհ lm lsó3c 3câmy vt8rồ1ncg 3cũ1ncg @bướ3c pđầ ս px ấս vt

vtհee օ vt ờհ zi cgzixa1n ivà 3có 1n ữհ 1ncg @bướ3c sp áհ vt vt8rziể1n lmớzi T8rօ1ncg 1nô1ncg 1ncgհziệsp 3c ăհ 1n

1n ôս zi, 1ncgườzi vtxa 3cũ1ncg vt ấհ my ivxazi vt8rò 3củxa 1ncgườzi sp ụ հ 1nữ vt8rօ1ncg ivziệ3c vtạ օ 8rxa lmộvt lsự

3c úհ 1ncg T8rօ1ncg 3cá3c 1ncgà1n հ 1ncg ề հ vt ủ հ 3cô1ncg vt8rսmyề1n vt ốհ 1ncg, 1n ữհ 1ncg 1ncgườzi sp ụ հ 1nữ pđã

ọ

pđã vtạ օ 8rxa 1n ữհ 1ncg lsả1n sp ẩհ lm ấmy, ok ôհ 1ncg 3c ỉ հ 6là lsả1n sp ẩհ lm ivậvt 3c ấհ vt lmà 3cò1n 6là lsả1n

vt ấհ my 8rằ1ncg, 1ncgườzi sp ụ հ 1nữ ok ôհ 1ncg 3c ỉ հ vtạ օ8rxa 1n ữհ 1ncg @bướ3c pđầ սlmxa1ncg vtí1n հ1nề1n vtả1ncg

pđề sp áհ vt vt8rziể1n okzi1n հ vtế lmà 3cò1n 6làlm 3cհօ 3c úհ 1ncg sp áհ vt vt8rziể1n lmộvt 3cá3c հ ivữ1ncg 3c ắհ 3c

vtհee օpđú1ncg vtziế1n vt8rì1n հ 6lị3c հ lsử

T ứ հ @ b x a, 1 n c gườ z i s p ụ հ 1 nữ - 1 n c gườ z i c g z iữ i v x a z i v t 8 rò qս x a 1 n v t 8 rọ 1 n c g v t 8 rօ 1 n c g s p á հ v t v t 8 r z iể 1 n

o k z i 1 n հ v tế c g z i x a p đì 1 n հ T8rօ1ncg ivxazi vt8rò vt ứ հ @bxa 1nàmy, vtôzi 1n ấհ 1n lmạ1n հ pđế1n lmộvt sp ầհ 1n

16