Lễ hội không chỉ là niềm tự hàođể quảng bá hình ảnh của mỗi một vùng miền, mà còn nguồn tài nguyên nhân vănquan trọng đóng góp vào công cuộc phát triển kinh tế - xã hội của từng địa phươ
Trang 1Dân tộc Việt Nam là một dân tộc anh hùng Xuyên suốt tiến trình lịch sử của dân tộc, nhân dân Việt Nam đã sáng tạo ra một nền văn hóa đân tộc đặc sắc, thể hiện sinh động cho sự nghiệp dựng nước và giữ nước của nhân dân Việt Nam Trong nền văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc đó, không thể không nhắc đến lễ hội – một loại hình sinh hoạt văn hóa dân gian mang tính cộng đồng Đây là một trong những thành tố quan trọng tạo nên bức tranh văn hóa đa dạng trong thống nhất của đất nước Việt Nam
Lễ hội không chỉ là loại hình văn hóa dân gian, mà còn là nguồn tài nguyên phi vật thể vô giá của đất nước Ở mỗi một địa phương, tùy thuộc vào bản sắc phong tục riêng mà có một loại hình lễ hội truyền thống riêng Lễ hội không chỉ là niềm tự hào
để quảng bá hình ảnh của mỗi một vùng miền, mà còn nguồn tài nguyên nhân văn quan trọng đóng góp vào công cuộc phát triển kinh tế - xã hội của từng địa phương nói riêng và của cả đất nước nói chung
Trong bức tranh văn hóa tổng thể của dân tộc, thì Thọ Xuân là một trong những nơi kiến tạo và lưu giữ những giá trị văn hóa đặc sắc nhất của dân tộc
Thọ Xuân là một trong những địa phương có bề dày lịch sử - văn hóa Nằm ở phía
tây tỉnh Thanh Hóa, Thọ Xuân được coi là vùng đất “ địa linh nhân kiệt ”, nơi sản
sinh ra những Anh hùng dân tộc áo vải như: Lê Hoàn, Lê Lợi…và cũng có những nhân vật “nhân thần” giúp dân trong dựng nước và giữa nước Do vậy, có nhiều lễ hội truyền thống ở vùng đất Thọ Xuân thường gắn liền với các nhân vật lịch sử kiệt xuất, các thần linh, trong đó tiêu biểu nhất là lễ hội truyền thống Lam Kinh, lễ hội Lê Hoàn và lễ hội Xuân Phả
Là giáo viên đang giảng dạy bộ môn lịch sử tại trường THPT Lê Lợi, tôi nhận thức sâu sắc về trách nhiệm của mình là ngoài giảng dạy phần kiến thức lịch sử cơ bản của thế giới và dân tộc, thì cần phải tìm hiểu, nghiên cứu về những giá trị lịch sử văn -hóa tốt đẹp của Thọ Xuân, về các danh nhân văn -hóa tiêu biểu của Thọ Xuân, đặc biệt là về các lễ hội truyền thống gắn liền với các danh nhân văn hóa tiêu biểu đó, trên cơ sở những kiến thức tìm hiểu được, sẽ thiết kế xây dựng thành các bài giảng về lịch sử địa phương và đưa vào chương trình giáo dục của nhà trường, với mục tiêu là giúp các em học sinh trường THPT Lê Lợi niềm tự hào về vùng đất quê hương địa linh nhân kiệt, về trách nhiệm của các em trong việc quảng bá, bảo tồn và phát huy các giá trị lịch sử - văn hóa tốt đẹp của quê hương Đó là động lực để giúp các em tích cực trong học tập và rèn luyện, trở thành những người con đủ đức, đủ tài phục vụ cho công cuộc xây dựng đất nước, xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp
Xuất phát từ thực tế đó, tôi chọn đề tài “ Giáo dục niềm tự hào về những giá trị
văn hóa đặc sắc của quê hương, cho học sinh trường THPT Lê Lợi qua bài giảng : Các lễ hội truyền thống trên vùng đất Thọ Xuân” làm đề tài sáng kiến kinh
nghiệm của mình trong năm học 2021 - 2022
Trang 2- Góp phần làm rõ thêm các giá trị đặc sắc của lễ hội ở góc độ lịch sử và các yếu tố văn hóa dân gian trên quê hương Thọ Xuân
- Làm rõ về nguồn gốc ra đời, thời gian và nội dung diễn trình của các lễ hội Lê Hoàn, lễ hôi Lam Kinh, lễ hội Xuân Phả, đặc điểm và ý nghĩa của các lễ hội
- Vai trò vai của các lễ hội truyền thống Lê Hoàn, lễ hội Lam Kinh, lễ hội Xuân Phả
ở Thọ Xuân trong việc bảo tồn các giá trị văn hóa dân tộc trước xu thế toàn cầu hóa hiện nay
- Ý thức trách nhiệm của các em học sinh trường THPT Lê Lợi trong việc bảo vệ các giá trị lịch sử - văn hóa đặc sắc của dân tộc ở Thọ Xuân
1.3 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI
- Đối tượng nghiên cứu của đề tài là Các lễ hội tiêu biểu trên vùng đất Thọ Xuân –
đây là những lễ hội đặc sắc kết hợp giữa yếu tố văn hóa cộng đồng và những yếu tố lịch sử trong quá trình dựng nước và giữ nước của quê hương xứ Thanh
- Về phạm vi nghiên cứu của đề tài
Để tìm hiểu, nghiên cứu về một số lễ hội truyền thống tiêu biểu ở huyện Thọ Xuân một cách tổng thể với góc nhìn đa chiều, thì khách thể nghiên cứu của đề tài được chủ thể thực hiện nghiên cứu ở các độ sau đây:
+ Một là : tìm hiểu về các thành tố cấu thành nên một lễ hội truyền thống của dân
tộc Những thành tố này bao gồm : khái niệm về lễ hội truyền thống, về chức năng và vai trò của lễ hội truyền thống; về quy trình của một lễ hội truyền thống và cuối cùng
là sự tác động qua lại giữa lễ hội truyền thống với sự phát triển kinh tế - xã hội mà trọng tâm là hoạt động du lịch
+ Hai là : tìm hiểu về vùng đất Thọ Xuân địa linh nhân kiệt – nơi ra đời của Lễ hội
truyền thống Lam Kinh
+ Ba là : tìm hiểu thời gian ra đời và phát triển một số lễ hội tiêu biểu ở Thọ Xuân + Bốn là : tìm hiểu về vai trò và các giá trị của lễ hội truyền thống ở Thọ Xuân đối
với giáo dục thế hệ trẻ trường THPT Lê Lợi trong việc giữ gìn bản sắc văn hóa của quê hương dân tộc trong xu thế toàn cầu hóa hiện nay
1.4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI
- Nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài
Đối với đề tài “ Giáo dục niềm tự hào về những giá trị văn hóa đặc sắc của quê
hương, cho học sinh trường THPT Lê Lợi qua bài giảng : Các lễ hội truyền thống trên vùng đất Thọ Xuân”, nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài đó là :
Làm rõ nguồn gốc, thời gian ra đời, nội dung và ý nghĩa của một số lễ hội tiêu biểu trên vùng đất Thọ Xuân
Mối liên hệ giữa những giá trị lịch sử với các những yếu tố văn hóa cộng đồng trong các lễ hội
Nghiên cứu mối gắn kết giữa các lễ hội với các hoạt động du lịch văn hóa tâm linh trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa nói riêng và nhân dân cả nước nói chung
Trang 3Nhiệm vụ và các giải pháp cho học sinh trường THPT Lê Lợi trong việc góp phần bảo tồn và phát huy các giá trị của lễ hội Lam Kinh, lễ hội Lê Hoàn, lễ hội Xuân Phả
để bảo vệ bản sắc văn hóa dân tộc trong xu thế toàn cầu hóa hiện nay
- Phương pháp nghiên cứu : đề tài đã xử dụng các phương pháp sau :
+ Phương pháp phân tích, tổng hợp : phương pháp này được sử dụng nhằm để phân tích, tổng hợp các tư liệu, thông tin liên quan đến đề tài, nhằm giúp chủ thể nghiên cứu khái quát hóa, mô hình hóa các vấn đề mà mục tiêu đề tài đặt ra
+ Phương pháp khảo sát thực địa : sử dụng phươg pháp này sẽ lấy được các số liệu thông tin phục vụ cho việc trình bày luận cứ có tính chất thuyết phục Phương pháp này đóng vai trò quan trọng, ảnh hưởng đến độ chính xác của đề tài
+ Phương pháp phỏng vấn : đưa ra những câu hỏi liên quan đến lễ hội với khách tham quan, các nhà nghiên cứu, người làm du lịch để thu thập thêm thông tin
1.5 ĐIỂM MỚI CỦA ĐỀ TÀI
Đề tài : “ Giáo dục niềm tự hào về những giá trị văn hóa đặc sắc của quê hương, cho học sinh trường THPT Lê Lợi qua bài giảng : Các lễ hội truyền thống trên vùng đất Thọ Xuân” có những điểm mới và các đóng góp sau đây :
- Về điểm mới
Nghiên cứu lễ hội Lam Kinh, lễ hội Lê Hoàn, lễ hội Xuân Phả là góp phần xây dựng tổng thể bức tranh văn hóa của Thọ Xuân và xứ Thanh, trong bối cảnh xu thế toàn cầu hóa mạnh mẽ và đất nước đang đẩy mạnh công cuộc đổi mới và hội nhập quốc tế sâu rộng
- Về đóng góp của đề tài : + Đề tài trình bày một cách có hệ thống về nguồn gốc ra đời, thời gian tổ chức, nội
dung và hình thức của các lễ hội Lam Kinh, lễ hội Lê Hoàn, lễ hội Xuân Phả
+ Qua việc trình bày, đề tài sẽ giúp học sinh trường THPT Lê Lợi niềm tự hào về các
di sản lịch sử - văn hóa truyền thông của quê hương Thọ Xuân
+ Đề tài chỉ ra mối liên hệ giữa các lễ hội với hoạt động du lịch văn hóa tâm linh giữa Thọ Xuân với mạng lưới du lịch tỉnh Thanh Hóa và các vùng miền khác
+ Đề tài còn đặt ra nhiệm vụ và các giải pháp cho giáo viên và học sinh trường THPT
Lê lợi trong việc bảo tồn và phát huy các di sản lịch sử - văn hóa đặc sắc của quê hương trong xu thế toàn cầu hóa hiện nay
+ Ngoài ra, đề tài còn là nguồn tư liệu hữu ích cho các thầy cô giáo các khi tìm hiểu
về vùng đất Thọ Xuân địa linh nhân kiệt trong sự nghiệp dựng và giữ nước của dân tộc
Trang 42 GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 2.1 CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI
Lễ hội truyền thống không chỉ là loại hình văn hóa dân gian, mà còn nguồn sử liệu quan trọng phản ánh một cách sinh động đời sống tinh thần của nhân dân Lễ hội
truyền thống cũng là một “ kênh ” thông tin góp phần quảng bá hình ảnh của mỗi địa
phương, mỗi vùng miền ra bên ngoài, từ đó tác động tích cực đến hoạt động văn hóa
du lịch và phát triển kinh tế - xã hội của địa phương
Thọ Xuân là một trong những địa phương có bề dày lịch sử - văn hóa mang đậm
đà bản sắc dân tộc Nằm ở phía tây tỉnh Thanh Hóa, Thọ Xuân là vùng đất “ linh nhân kiệt ” Vùng đất này, vẫn còn lưu giữ được những giá trị giá trị văn hóa độc đáo gắn liền với các sự kiện lịch sử hào hùng của dân tộc, trong đó điển hình là lễ hội Lam Kinh, lễ hội Lê Hoàn, lễ hội Xuân Phả, đó là những lễ hội tiêu biểu đan xen các thành tố văn hóa cộng đồng nông nghiệp lúa nước gắn liền với các sự kiện lịch sử
trọng đại của dân tộc Việt Nam Là bức tranh sinh động cho truyền thống “ Uống
nước nhớ nguồn” tốt đẹp của dân tộc.
2.2 THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ TRƯỚC KHI ÁP DỤNG ĐỀ TÀI
Trước khi đề tài được nghiên cứu và áp dụng, việc dạy học phần lịch sử địa phương
về các loại hình nghệ thuật văn hóa dân gian gắn với các sự kiện lịch sử dân tộc ở Thanh Hóa nói chung và vùng đất Thọ Xuân nói riêng tương đối khó khăn, bởi không có một tài liệu riêng biệt nào viết về các lễ hội tiêu biểu trên vùng đất Thọ Xuân nhằm phục vụ cho việc giáo dục thế hệ trẻ huyện Thọ Xuân niềm tự hào phát huy các giá trị lịch sử - văn hóa của các lễ hội trong thời kỳ hội nhập và phát triển
hiện nay Đề tài: “ Giáo dục niềm tự hào về những giá trị văn hóa đặc sắc của quê
hương, cho học sinh trường THPT Lê Lợi qua bài giảng : Các lễ hội truyền thống trên vùng đất Thọ Xuân” sẽ là một trong những tài liệu hữu ích góp phần đáp ứng
được việc dạy học phần lịch sử địa phương ở vùng đất Thọ Xuân
2.3 CÁC SÁNG KINH NGHIỆM HOẶC CÁC GIẢI PHÁP ĐÃ SỬ DỤNG
ĐỂ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ.
Trước khi đề tài : “ Giáo dục niềm tự hào về những giá trị văn hóa đặc sắc của
quê hương, cho học sinh trường THPT Lê Lợi qua bài giảng : Các lễ hội truyền thống trên vùng đất Thọ Xuân” được đưa vào giảng dạy phần lịch sử địa phương,
đã có một số bài viết về vùng đất Thọ Xuân như sau :
1)“ Khai thác một số lễ hội ở Thanh Hóa phục vụ du lịch ” ( Đỗ Thị Hồng Nhung ) 2)“ Lễ hội Lam Kinh từ lễ hội cung đình đến lễ hội dân gian”( Đỗ Như Chung ) 3)“ Lễ hội Lam Kinh mang đậm nét thời Lê ” ( Thiên Lam)
4) “ Sách Lịch sử văn hóa địa phương Thọ Xuân, Thanh Hóa ”( Lê Xuân Kỳ và
Nguyễn Đình Quế )
Các bài viết này, còn đang ở dạng khái quát, hoặc chỉ đề cập đến vấn đề lễ nghi tôn giáo tâm linh, hoặc chỉ đề cập đến vấn đề danh thắng du lịch; hoặc đề cập đến vấn đề môi trường và an ninh của lễ hội Cho nên, các bài viết chỉ phục vụ cho nghiên cứu
hoặc hoạt động phục vụ lễ hội Đề tài : “ Giáo dục niềm tự hào về những giá trị văn
hóa đặc sắc của quê hương, cho học sinh trường THPT Lê Lợi qua bài giảng :
Trang 5Các lễ hội truyền thống trên vùng đất Thọ Xuân” sẽ góp phần giúp các em học sinh
trường THPT Lê Lợi hiểu rõ hơn và toàn diện hơn về quê hương Thọ Xuân - vùng đất có bề dày về lịch sử - văn hóa của xứ Thanh
2.4 HIỆU QUẢ CỦA ĐỀ TÀI ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC, BẢN THÂN, ĐỒNG NGHIỆP VÀ NHÀ TRƯỜNG
- Sáng kiến kinh nghiệm: “ Giáo dục niềm tự hào về những giá trị văn hóa đặc
sắc của quê hương, cho học sinh trường THPT Lê Lợi qua bài giảng : Các lễ hội truyền thống trên vùng đất Thọ Xuân”, đem lại hiệu quả sau đây:
+ Đối với hoạt động giáo dục : sáng kiến kinh nghiệm khi đưa vào giảng dạy sẽ
giúp các em học sinh trường THPT Lê Lợi hiểu một cách toàn diện về các lễ hội tiêu biểu trên quê hương Thọ Xuân Giúp các em nhận thức và tự hào về những giá trị văn hóa đặc sắc của quê hương nơi các em đang sinh sống và học tập
+ Đối với bản thân : sáng kiến kinh nghiệm giúp giáo viên giảng dạy tích lũy thêm
những hiểu biết về các giá trị lịch sử - văn hóa về vùng đất Thọ Xuân nơi giáo viên đang công tác giảng dạy
+ Đối với đồng nghiệp : sáng kiến kinh nghiệm còn là nguồn tư liệu tham khảo có giá trị để các thầy cô giảng dạy môn lịch sử đang công tác trên địa bàn huyện Thọ
Xuân tham khảo trong quá trình biên soạn các bài giảng về lịch sử địa phương của vùng đất địa linh nhân kiệt này
+ Đối với nhà trường : sáng kiến kinh nghiệm rất có ý nghĩa trong việc góp phần
tôn thêm niềm tự hào về ngôi trường mang tên người anh hùng dân tộc áo vải Lê Lợi,
về truyền thống dựng nước và giữ nước của nhân dân Việt Nam nói chung, nhân dân Thọ Xuân nói riêng trong tiến trình phát triển của lịch sử dân tộc
2.5 GIẢI PHÁP VÀ CÁCH THỨC TỔ CHỨC THỰC HIỆN
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN – HỌC SINH
PHẦN KIẾN THỨC CƠ BẢN CUNG CẤP CHO HỌC SINH Hoạt động 1 : Tập thể và cá nhân
- GV sử dụng phương pháp thuyết trình, cung
cấp và giải thích cho HS khái niệm về Lễ hội
+ Trong tiến trình của lịch sử dân tộc, nhân dân ở mỗi khu vực, vùng miền đã sáng tạo riêng cho mình một loại hình văn hóa tinh thần đặc sắc, một trong những loại hình văn hóa đó
là “ Lễ hội ”
+ Giáo viên định nghĩa về lễ hội :
Lễ hội là loại hình sinh hoạt văn hoá dân
gian được hình thành trong quá trình phát triển của lịch sử Lễ hội là sự kiện tưởng nhớ công đức của các vị thần, các anh hùng dân tộc trong sự nghiệp dựng nước và giữ nước.
2.5.1 Tổng quan về lễ hội truyền thống
2.5.1.1 Khái niệm về lễ hội truyền thống
Lễ hội truyền thống là hình thức sinh hoạt văn hóa cộng đồng được
tổ chức theo nghi lễ truyền thống, nhằm đáp ứng nhu cầu tinh thần của nhân dân
Ví dụ : lễ hội Đền Hùng, lễ hội Lam Kinh, lễ hội Lê Hoàn, lễ hội trò làng Xuân Phả, lễ hội đền Bà Triệu
Trang 6- GV tiếp tục thuyết trình về phân loại lễ hội
+ Ở mỗi quốc gia dân tộc, mỗi vùng đất đều có một bản sắc văn hóa riêng được nhân dân tạo
ra trong quá trình tồn tại và phát triển của minh Bản sắc văn hóa đó là sự hòa quyện những yếu tố lịch sử với những phong tục tập quán từ đó hình thành nên một bản sắc văn hóa riêng của mỗi quốc gia dân tộc, của mỗi vùng đất riêng Bản sắc văn hóa đó được thể hiện bằng một hoạt động nổi bật đó chính là “ Lễ hội ”
+ Căn cứ vào tín ngưỡng tôn giáo, các sự kiện lịch sử, bẳn sắc, phong tục tập quán riêng của quốc gia dân tộc có thể phân hội thành một số loại hình sau :
+ Lễ hội tín ngưỡng tôn giáo : Lễ hội Chùa Hương, Lễ hội Am Tiên
+ Lễ hội tưởng nhớ các Anh hùng dân tộc : Lễ hội Đền Hùng, Lễ hội Đền Bà Triệu, Lễ hội Lê Hoàn, Lễ hội Lam Kinh
+ Lễ hội tưởng nhớ các vị thần linh : Lễ hội làng Xuân Phả, Lễ hội Phủ Dày
Cũng giống như các địa phương, vùng miền trong cả nước Thọ Xuân là vùng đất có bề dày lịch sử, là một trong những vùng đất sản sinh
và lưu giữ những giá trị lịch sử - văn hóa đặc sắc của dân tộc Việt Nam và quê hương xứ Thanh, trong đó đặc sắc nhất là các lễ hội gắn liền với hai triều đại phong kiến nổi tiếng tiền
Lê và hậu Lê đó là lễ hội Lê Hoàn và lễ hội Lam Kinh
Bên cạnh đó, Thọ Xuân cũng có nhiều lễ hội
gắn với tên đất tên làng, gắn với các vị“ nhân
thần ” người đã giúp người dân trong xây
dựng cuộc sống bảo vệ quê hương yên bình, trong đó tiêu biểu là lễ hội Xuân Phả gắn với
vị thần linh Đại Hải Long Vương Hoàng Lan Tướng quân – Thành hoàng làng Xuân Phả đã giúp vua Lê đánh giặc, giữ yên bờ cõi nước Nam
2.5.1.2 Phân loại lễ hội truyền thống
- Các loại hình lễ hội truyền thống phổ biến :
+ Loại lễ hội tín ngưỡng, tôn giáo + Lễ hội tưởng nhớ các thần linh
+ Lễ hội tưởng nhớ các danh nhân văn hóa, anh hùng dân tộc
=> Kết luận :
Lễ hội truyền thống là một loại hình văn hóa cộng đồng đặc sắc, thể
hiện cho đạo lý cao đẹp “ Uống
nước nhớ nguồn ” của nhân dân
Việt Nam
2.5.2 Các lễ hội truyền thống tiêu biểu ở huyện Thọ Xuân
- Thọ Xuân là vùng đất địa linh nhân kiệt, là nơi có nhiều lễ hội đặc sắc, gắn liền với các sự kiện lịch sử của dân tộc và quê hương Thanh hóa
- Thọ Xuân có 3 lễ hội truyền thống đặc sắc là :
+ Lễ hội Lê Hoàn + Lễ hội Lam Kinh + Lễ hội Xuân Phả
Trang 7Hoạt động 2 Hoạt động nhóm : + GV chia tập thể lớp thành 4 nhóm và nêu các câu hỏi để các nhóm tìm hiểu trả lời :
* Nhóm 1 : Nguồn gốc, thời gian ra đời, diễn
trình và ý nghĩa của Lễ hội Lê Hoàn ?
* Nhóm 2 : Nguồn gốc, thời gian ra đời, diễn
trình và ý nghĩa của Lễ hội Lam Kinh ?
* Nhóm 3 : Nguồn gốc, thời gian ra đời, diễn
trình và ý nghĩa của Lễ hội Xuân Phả ?
* Nhóm 4 : Ý thức, trách nhiệm của học sinh
trong việc bảo vệ các Lễ hội ở Thọ Xuân ?
+ Trên cơ sở tìm hiểu qua tài liệu mà GV cung cấp từ trước, các nhóm thảo luận, sau đó nhóm
cử đại diện nhóm lên trình bày GV nhận xét,
bổ sung phần kiến thức mà các nhóm trình bày
* Nhóm 1 : Nguồn gốc, thời gian ra đời, diễn trình và ý nghĩa của Lễ hội Lê Hoàn ?
- Lê Đại Hành Hoàng đế (tên húy là Lê Hoàn), là người đã có công lớn trong lịch sử dựng nước, giữ nước
+ Năm 980 Lê Hoàn lên ngôi Hoàng đế trong bối cảnh nước Đại Cồ Việt đang bị đe dọa bởi cuộc xâm lược của nhà Tống ở phía Bắc, quân Chiêm Thành ở phía Nam Với tài thao lược quân sự, Lê Hoàn lần lượt đánh bại cuộc xâm lược của quân Tống, quân Chiêm Thành bảo
vệ vững chắc nền độc lập của dân tộc
+ Trong suốt 24 năm trị vì, với nhiều kế sách tiến bộ, khoan thư sức dân, thu hút hiền tài, khuyến khích phát triển nông nghiệp, vua Lê Đại Hành đã xây dựng Đại Cồ Việt trở thành quốc gia phát triển vững mạnh ở thế kỷ X
- Mùa xuân, ngày 8 tháng 3 âm lịch năm Ất Tỵ ( tức ngày 18 – 4 – 1005 ) Lê Hoàn mất Để ghi nhớ công lao của đức vua, nhân dân đã lập đền thờ Lê Hoàn tại làng Trung Lập, xã Xuân Lập (Thọ Xuân) và tổ chức Lễ hội vào dịp ngày mất của ông
- Thời gian tổ chức Lễ hội Lê Hoàn được tiến hành trong 3 ngày, từ ngày mùng 6 đến 8 tháng 3 âm lịch hằng năm Đây là một trong những lễ hội đặc sắc của quê hương Thanh Hóa
4.2.1 Lễ hội Lê Hoàn
2.5.2.1 Lễ hội Lê Hoàn
a Nguồn gốc ra đời lễ hội Lê Hoàn
- Gắn liền với thân thế và sự nghiệp của Hoàng đế Lê Đại Hành và vương triều Đại Cồ Việt
+ Năm 980, Thập đạo Tướng quân
Lê Hoàn lên ngôi Hoàng đế
+ Năm 981, Lê Hoàn lãnh đạo nhân dân Đại Cồ Việt đánh bại cuộc xâm lược của nhà Tống ở phía Bắc
+ Năm 982, Lê Hoàn thống lĩnh đại quân đánh bại quân Chiêm Thành giữ yên bờ cõi phía Nam
+ Trong suốt 24 năm trị vì, đức vua
Lê Hoàn đã xây dựng Đại Cồ Việt trở nên cường thịnh về mọi mặt + Mùa xuân, ngày 8 tháng 3 âm lịch năm Ất Tỵ ( tức ngày 18 – 4 – 1005 )
Lê Hoàn mất
+ Ghi nhớ công lao của đức vua Lê Hoàn nhân dân đã lập đền thờ ông tại làng Trung Lập, xã Xuân Lập ( huyện Thọ Xuân) và tổ chức Lễ hội vào dịp ngày đức vua Lê Hoàn băng hà
Tượng Hoàng đế Lê Đại Hành
Trang 8- Diễn trình Lễ hội Lê Hoàn gồm 2 phần : + Phần Lễ : bao gồm rước sắc phong Thập đạo Tướng quân lê Hoàn lên ngôi vương triều Đại
Cò Việt; rước Kiệu đức hoàng đế Lê Hoàn, tiến dang vua Lê Đại Hành các sắn vật của vùng đất Thọ Xuân và quê hương xứ Thanh
+ Phần hội :
* Trong phần hội có các nghi thức bắt buộc đó
là Tục bồi tường ( tục đào hào, đắp lũy ); Tục đánh bắt cá ( đề cao văn hóa ẩm thực của dân tộc ) Hoạt cảnh thuật lại Lê Hoàn lên ngôi Hoàng đế
* Tiếp sau các nghi thức bắt buộc là các loại hình nghệ thuật dân gian đặc sắc mang đậm nét vùng quê Thọ Xuân và quê hương Thanh Hóa có từ thời vua Lê Đại Hành : Đua thuyền, thi bắt cá, hát tuồng, làm bánh răng bừa, tục cày ruộng tịch điền, tục lễ tiến cốm
b Thời gian tổ chức lễ hội Lê Hoàn Trong 3 ngày từ ngày 6 đến 8 tháng
3 âm lịch hằng năm
c Diễn trình Lễ hội Lê Hoàn
- Phần lễ :
+ Rước kiệu, rước sắc phong của vương triều Đại Cồ Việt
+ Dâng hương và tiến dâng lên vua
Lê Đại Hành các sản vật của quê hương Thọ Xuân
- Phần hội :
+ Các nghi thức mang tính bắt buộc trong lễ hội :
* Tục bồi tường tục đào hào, đắp lũy
* Tục đánh bắt cá ( đề cao văn hóa
ẩm thực của dân tộc )
+ Các loại hình nghệ thuật dân gian
có từ thời vua Lê Đại Hành : Đua thuyền, thi bắt cá, hát tuồng, làm bánh răng bừa
+ Các tục lệ dân gian được thực
hiện : Tục nung bánh trưng, tục cày ruộng tịch điền, tục lễ tiến cốm
c Ý nghĩa lễ hội Lê Hoàn
Lễ hội Lê Hoàn năm 2022 với chủ đề:
“Lê Hoàn một vị tướng – Một vị vua, văn võ kiêm toàn”
Trang 9- Lễ hội Lê Hoàn là nghĩa cữ cao đẹp của nhân dân của nhân dân Thọ Xuân, nhân dân xứ Thanh với đức vua Lê Đại Hành người có công lớn đưa quốc gia Đại Cồ Việt cường thịnh ở thế kỷ X
+ Là dịp để nhân dân tưởng nhớ ơn đức của Hoàng đế Lê Đại Hành + Làm phong phú bản sắc văn hóa Việt Nam và quê hương Thọ Xuân
2.5.2.2 Lễ hội Lam Kinh
Thi làm bánh răng bừa ở lễ hội Lê Hoàn
Tái hiện Lễ cày ruộng tịch điền
ở Lễ hội Lê Hoàn
Hội thi đua thuyền ở lễ hội Lê Hoàn
Điệu múa Pồn Pôông của đồng bào dân tộc Mường tại lễ hội Lê Hoàn
Trang 10* Nhóm 2 : Nguồn gốc, thời gian ra đời, diễn
trình và ý nghĩa của Lễ hội Lam Kinh ?
+ Năm 1418 xưng là Bình định vương, Lê Lợi giấy cờ khởi nghĩa chống ách cai trị cuỷa nhà Minh giành độc lập Năm 1427, cuộc kháng chiến thắng lợi
+ Năm 1428 Bình định vương Lê Lợi lên ngôi Hoàng đế hiệu là Thuận thiên, lập ra vương triều hậu Lê ( 1428 – 1789 )
+ Sau ngày lên ngôi, vua Lê Thái tổ đã cho lập điện Lam Kinh làm nơi thờ tự tôn thất dòng họ
Lê Mỗi lần đức vua về bái kiến sơn lăng, nhân dân vùng đất Hương Sơn và xứ Thanh lại tổ chức lễ hội đón vua
a Nguồn gốc ra đời của Lễ hội Lam Kinh
- Gắn liền với cuộc khởi nghĩa Lam
Sơn và sự ra đời của vương triều Hậu Lê
+ Năm 1400, quân Minh xâm lược nhà Hồ tổ chức kháng chiến nhưng thất bại, Việt Nam lại rơi vào ách cai trị của giặc Minh
+ Chính sách cai trị hà khắc và thâm độc làm cho nhân dân Việt Nam lầm than cơ cực, mâu thuẫn dân tộc sâu sắc
+ Năm 1418 Bình định vương Lê Lợi giấy cờ khởi nghĩa chống ách đô
hộ của giặc Minh
+ Sau 10 năm chiến đấu kiên cường, cuộc kháng chiến giành thắng lợi
+ Năm 1428 Bình định vương Lê Lợi lên ngôi Hoàng đế hiệu là Thuận thiên, lập ra vương triều hậu Lê ( 1428 – 1789 )
+ Sau ngày lên ngôi, vua Lê Thái tổ cho lập điện Lam Kinh làm nơi thờ
tự tôn thất dòng họ Lê
+ Mỗi lần đức vua về bái kiến sơn lăng, nhân dân vùng đất Hương Sơn
và nhân dân xứ Thanh lại tổ chức lễ hội đón vua
+ Ngày 22 tháng 8 âm lịch năm Quý Sửu (1433), Hoàng đế Lê Thái tổ băng hà, ở ngôi được 5 năm
+ Tưởng nhớ công lao người Anh hùng dân tộc Lê Lợi, nhân dân xứ Thanh và nhân dân cả nước lấy ngày
22 tháng 8 âm lịch hằng năm tiến hành tổ chức Lễ hội ôn lại những trang sử hào hùng của dân tộc trong
sự nghiệp chống ngoại xâm thế kỷ XV
+ Trong ngày lễ hội Lam Kinh nhân
Tượng đài Anh hùng dân tộc Lê Lợi
Bia Vĩnh Lăng ở khu di tích Lam Kinh Ghi lại công lao của Hoàng đế Lê Lợi