Tiết 1: Những ví dụ về sự tổng hợp dao động – Độ lệch pha – Phương pháp vectơ quay Fresnen docx

Tiết 5: SỰ TỔNG HỢP DAO ĐỘNG Tiết 1: Những ví dụ về sự tổng hợp dao động – Độ lệch pha – Phương pháp vectơ quay Fresnen I.. - Phương pháp giản đồ vectơ phương pháp vectơ quay Fresnen *

Tiết 5: SỰ TỔNG HỢP DAO ĐỘNG

(Tiết 1: Những ví dụ về sự tổng hợp dao động – Độ lệch pha – Phương pháp

vectơ quay Fresnen)

I Mục đích yêu cầu:

- Hiểu các khái niệm về độ lệch pha, sớm pha, trễ pha, cùng pha, ngược pha

- Phương pháp giản đồ vectơ (phương pháp vectơ quay Fresnen)

* Trọng tâm: Phương pháp giản đồ vectơ (phương pháp vectơ quay Fresnen)

* Phương pháp: Pháp vấn, diễn giảng

III Tiến hành lên lớp:

A Ổn định:

B Kiểm tra: Trình bày mối liên hệ giữa dao động điều hòa và dao động tròn

đều?

C Bài mới

I *GV nêu ví dụ: khi ta mắc võng

trên một chiếc tàu biển, chiếc võng

dao động với tần số riêng của nó

Ngoài ra, tàu bị sóng biển làm dao

I Những ví dụ về sự tổng hợp dao động:

- Ví dụ: xem Sgk trang 15

- Trong thực tế cuộc sống hoặc trong kỹ thuật, có những trường hợp mà dao động của một vật là sự tổng

động Vậy, dao động của võng là

tổng hợp của 2 dao động: dao động

riêng của võng và dao động của tàu

hợp của hai hay nhiều dao động khác nhau (gọi là các dao động thành phần)

- Các dao động thành phần này có thể có phương, biên

độ, tần số và pha dao động là khác nhau

II * GV nêu ví dụ, từ ví dụ HS cho

biết biên độ, tần số góc, pha ban đầu

của từng dao động?

- Gọi j là độ lệch pha của 2 dao

động, vậy j = ?

* HS có thể nhận xét: Nếu:

+ j > 0 => so sánh j1? j2 => dao

động nào trễ hay sớm pha hơn?

+ Tương tự: j < 0 => ?

+ j = 0 => ?

+ j = p = > ?

* Bài tập áp dụng:

Cho 1 dao động có pt li độ: x = A

sin(wt+j)

vận tốc : v =? [= x’ = w A cos

II Độ lệch pha của các dao động:

* Khảo sát ví dụ: Cho 2 con lắc giống hệt nhau, dao

động cùng tần số góc w, nhưng có pha dao động là khác nhau, ta có:

+ P/t dao động của 2 con lắc là: x1 = A1 sin(t+j1)

x2 = A2 sin(t+j2) + Độ lệch pha của 2 dao động: j = (t+j1) - (t+j2) =

j1 - j2

Vậy:  j = j 1 - j 2

Nếu: + j > 0: (j1 > j2): dao động (1) sớm pha hơn dao động (2) (hay dao động (2) trễ pha hơn dao động (1))

+ j < 0: (j1 < j2): dao động (1) trễ pha hơn dao động (2) ( hay dao động (2) sớm pha hơn dao động (1)) + j = 0: (hoặc j = 2np): hai dao động cùng pha

(wt + j)

= w A

sin(wt+j + p/2)]

=> j = ?

+ j = p: (hoặc j = (2n + 1)p): hai dao động ngược pha

* Lưu ý: n  z, nghĩa là n = 0,  1,  2 …)

* Nhận xét: độ lệch pha (j) được dùng làm đại lượng

đặc trưng cho sự khác nhau giữa 2 dao động cùng tần

số

III * HS nhắc lại phần “Chuyển

động tròn đều và dao động điều hòa”

A Gọi là vectơ biên độ

III Phương pháp giản đồ vectơ (phương pháp vectơ quay Fresnen)

Giả sử biểu diễn dao động: x = A sin(wt+j)

Phương pháp:

+ Vẽ trục () nằm ngang

+ Vẽ trục x’x vuông góc ()và cắt tại O + VẽA có gốc tại O và có độ lớn đúng bằng biên độ

A, vàA tạo với trục () một góc bằng pha ban đầu là j,

và đầu mút của A lúc này ở vị trí M0 + Cho A quay ngược chiều kim đồng hồ với vận tốc góc w, và đầu mút của A lúc này là M sau khi đi được thời gian t

+ Chiếu M xuống trục x’x tại P, và ta có: x = OM = A

sin(wt+j)

D Củng cố:

* Độ lệch pha: là đại lượng đặc trưng cho sự khác nhau của 2 dao động có cùng

tần số và bằng hiệu số pha của 2 dao động: j = j 1 - j2

+ j = 2np: 2 dao động cùng pha

+ j = (2n+ 1)p: 2 dao động ngược pha

+ j > 0 (j1 > j2) dao động (1) sớm pha hơn dao động (2)

+ j < 0 (j1 < j2) dao động (1) trễ pha hơn dao động (2)

* Nhắc lại tóm tắt về phương pháp vectơ quay Fresnen

* Bài tập áp dụng:

Cho 2 dao động điều hòa có pt dao động:

x1 = 5 sin(wt + p/2) (cm)

x2 = 8 cos(wt + p/6) (cm)

Tìm độ lệch pha giữa 2 dao động đó, nhận xét gì về pha của 2 dao động đó?

Giải:

3

2 t sin(

8 ) 2 6 t sin(

8 ) 6 t cos(

8

x2          

Độ lệch pha giữa dao động (1) và dao động (2) là: ( rad )

6

) 3 t ( ) 2 t (       





 Vậy dao động (1) trễ pha hơn dao động (2) là p/6

E Dặn dò: - Hs xem tiếp phần còn lại