Bài 36. KHOẢNG VÂN-BƯỚC SÓNG VÀ MÀU SẮC ÁNH SÁNG docx

MỤC TIÊU: 1 Kiến thức: - Xây dựng các Bàiểu thức xác định: Vị trí vân giao thoa, khoảng vân.. - Xác định bước sóng ánh sáng thí nghiệm dựa vào việc xác định khoảng vân giao thoa từ kết

Bài 36 KHOẢNG VÂN-BƯỚC SÓNG VÀ MÀU SẮC ÁNH SÁNG

I MỤC TIÊU:

1) Kiến thức:

- Xây dựng các Bàiểu thức xác định: Vị trí vân giao thoa, khoảng vân

- Xác định bước sóng ánh sáng thí nghiệm dựa vào việc xác định khoảng vân giao thoa từ kết quả thí nghiệm

- Bàiết được mối quan hệ giữa bước sóng ánh sáng và màu sắc ánh sáng; mối liên hệ giữa chiết suất môi trường và bước sóng ánh sáng đơn sắc

2) Kĩ năng: Nắm chắc và vận dụng tốt các công thức xác định vị trí vân sáng, vân tối; khoảng vân trong việc giải bài toán giao thoa ánh sáng

II CHUẨN BỊ:

- GV: Vẽ trên giấy khổ lớn đường cong tán sắc của thủy tinh và nước

- HS: Ôn tập về vị trí những điểm dao động cực đại, cực tiểu trong giao thoa sóng cơ

III TỒ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:

Hoạt động 1 (5’) KIỂM TRA BÀI CŨ

- GV nêu câu hỏi ôn tập kiến thức cũ về sóng cơ học để vận dụng cho bài mới

H Vị trí những điểm dao động với Bàiên độ cực đại và cực tiểu xác định bằng Bàiểu thức nào? Nhận xét

gì về vị trí cc điểm dao động cực đại, cực tiểu trong vùng giao thoa

- Một HS lên bảng ghi các Bàiểu thức: và

nêu nhận xét: Các điểm dao động cực đại

cùng bậc K đối xứng qua cực đại trung tâm

1 2

d d k

d d k





 





   





với k = 0; ±1; ±2

Hoạt động 2 (20’) XY DỰNG CƠNG THỨC VỊ TRÍ VN GIAO THOA V KHOẢNG VN

-GV Yêu cầu HS nhắc lại hình

ảnh giao thoa quan st được

trong TÁN và nêu nhận xét

khoảng cách giữa các vân giao

thoa

-Nu Câu hỏi gợi ý đ ơn tập đầu

giờ, nhấn mạnh điều kiện vị trí

của điểm dao động cực đại

-Vẽ hình 37.1 Hướng dẫn HS

tìm hiệu đường đi: d2 - d1 (có

thể gợi ý HS xây dựng cách

khác SGK xây dựng) Cần

nhấn mạnh điều kiện để quan

sát r vn giao thoa

H Từ Bàiểu thức (37.2) lập

Bàiểu thức xác định vị trí vân

sáng trên màn

-Lưu ý HS: khơng cần thiết

phải tìm cơng thức xc định vị

trí vân tối vì K khơng cĩ ý

-Thảo luận nhóm, cử đại diện

mô tả lại hình ảnh giao thoa quan st được trong TÁN Young

-Một HS ln bảng lập cc Bàiểu thức (từ hình vẽ 37.1)

2

1

2

2

2

2

a

a

Từ đó: d22 d12  2 ax

Với A rất gần O v D  a

2 1

ax

D

-Từ điều kiện vị trí của điểm dao động cực đại, cực tiểu, HS xác định vị trí vân sáng, vân tối

1) Vị trí vn giao thoa:

- Hiệu đường đi của hai sóng đến 1 điểm trên màn cách tâm màn khoảng x

2 1

ax

D

- Tại điểm trên màn có vân sáng khi d2 – d1 = k với k l số nguyn (k

= 0;±1;±2…) v  là bước sóng ánh sáng

Vị trí vn sng trn mn

D

a





2) Khoảng vn: l khoảng cch giữa

hai vn sng (hoặc giữa 2 vn tối) nằm

nghĩa r rng, khơng xc định vân

thứ mấy như là đối với vân

sáng, chỉ cần nắm được là: xen

kẽ các vân sáng là các vân tối;

các vân sáng, các vân tối cách

đều nhau

H Lập Bàiểu thức tính khoảng

vn

-Từ định nghĩa khoảng vân, một HS lên bảng lập công thức tính khoảng vân

cạnh nhau

D i a





Hoạt động 3 (15’) ĐO BƯỚC SÓNG ÁNH SÁNG- LIÊN HỆ GIỮA BƯỚC SÓNG VÀ MÀU

SẮC ÁNH SÁNG

-Từ cơng thức i D

a



 , gợi ý cho HS

H Muốn đo bước sóng ánh

sáng, phải đo các đại lượng

nào?

(Lưu ý thm HS: '

n



-Yêu cầu HS xem bảng 37.1

với giá trị bước sóng đo được

của ánh sáng có màu từ đỏ đến

tím

-Nu Câu hỏi C3

-Từ kết quả của hiện tượng tán

Từ cơng thức i D

a



 , HS thảo luận nhóm, suy ra nguyên tắc

đo bước sóng ánh sáng bằng phương pháp giao thoa

-Từ bảng 37.1 Thảo luận nhóm, phân tích để trả lời câu hỏi C3

+ Tại vân sáng trung tâm, các cực đại giao thoa của 7 thành phần đơn sắc trùng nhau: vn

1) Đo bước sóng ánh sáng:

Từ cơng thức i D

a





 i D

a





+ Đo i, a và D tìm được 

Với mơi trường có chiết suất n:

'

n



 

2) Bước sóng và màu sắc ánh sáng:

-Mỗi ánh sáng đơn sắc có một bước sóng (tần số) xác định

-Mọi ánh sáng đơn sắc mà ta nhìn

sắc ánh sáng và giao thoa ánh

sáng, hướng dẫn HS tìm mối

lin hệ giữa bước sóng ánh sáng

và chiết suất môi trường ánh

sáng truyền qua

H Nhận xt gì về chiết suất của

mơi trường đối với ánh sáng có

màu từ đỏ đến tím?

trắng trung tm

+ Vì i tăng dần theo bước sóng,

từ đó dẫn đến kết quả có di mu cầu vồng hai bn vn sng trung

tm

thấy cĩ bước sóng (trong chân không) trong khoảng từ 0,38m đến 0,76m

-Chiết suất môi trường trong suốt phụ thuộc vào tần số và bước sóng của ánh sáng Chiết suất nhỏ ứng với bước sóng dài và ngược lại

Hoạt động 4 (5’) Củng cố- Dặn dị:

GV: Giới thiệu nội dung ơn tập Bài: BT 1, 2, 3, 4, 5 SGK trang 197

Hướng dẫn chuẩn bị Bài mới: Bài 38 về Bài tập giao thoa ÁNH SÁNG

HS: Ghi nhận những hướng dẫn của GV

IV RÚT KINH NGHIỆM-BỔ SUNG: