(Tiểu luận) tiểu luận chính trị học đại cương đề tài tìm hiểu về vấn đề của dải gaza

HAMAS TỔ CHỨC KHÂNG CHI N HẾỒI GIÂO Hamas được hình thănh từ năm 1987 sau khi phong trăo nổi dậy ch ng Israel intifada l n ố ầthứ nhất của người Palestine bùng nổ, ch ng lạố i việc quđn

1

TIỂU LUẬN

Lớp tín chỉ: CT01001_K42.5

MỤC LỤC

PHẦN NỘI DUNG 2

1 GIỚI THIỆU VỀ DẢI GAZA 3

1.1 ĐỊALÍTỰNHIÊN 3

1.2 KINHTẾ 3

1.3 CONNGƯỜI 5

1.4 GIAOTHÔNGVÀLIÊNLẠC 5

2 DẢI GAZA VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ XUNG ĐỘT 6

2.1 CÁCPHETRONGXUNGĐỘTTẠIDẢIGAZA 6

2.1.1 IRASEL 6

2.1.2 PALESTINE 8

2.1.3 HAMAS (TỔ CHỨC KHÁNG CHIẾN HỒI GIÁO) 8

2.2 TÌNHHÌNHXUNGĐỘTCĂNGTHẲNGDIỄNRATẠIDẢIGAZA 10

2.2.1 LỊCH SỬ XUNG ĐỘT 10

2.2.2 CHIẾN DỊCH “SUMMER RAINS” (2006) 13

2.2.3 XUNG ĐỘT GIỮA HAI PHE CHÍNH TRỊ FATAH – HAMAS (2007) 14

2.2.4 DIỄN BIẾN CĂNG THẲNG TẠI DẢI GAZA TRONG 10 NĂM GẦN ĐÂY (2012 – NAY) 16

3 ẢNH HƯỞNG CỦA VẤN ĐỀ DẢI GAZA 18

3.1 ĐẾNKHUVỰC 18

3.2 ĐẾNTHẾGIỚI 19

4 KẾT LUẬN 20

TÀI LIỆU THAM KHẢO 20

3

1 GI Ớ I THI U VỀ DẢI Ệ GA ZA

Dải Gaza là một dải đất hẹp ven biển dọc theo Địa Trung Hải ở Trung Đông, về mặt pháp

lý không được quốc tế công nhận là một phần của bất kỳ quốc gia có chủ quyền nào Tên của nó được đặt theo tên thành phố chính Gaza Đây là một trong những vùng lãnh thổ có mật độ dân số cao nhất trên Trái Đất, với khoảng 1.4 triệu người sống trên khu vực diện tích 360 km² Dải Gaza thuộc quyền tài phán của Chính quyền Palestine, và họ cũng kiểm soát biên giới của Dải Gaza với Ai Cập Israel kiểm soát không phận và đường bờ biển Theo lập trường chính thức của Palestine, vùng đất này vẫn nằm dưới sự chiếm đóng quân

sự, và rằng Israel giữ quyền chiếm giữ quyền lực Chính phủ Israel không chấp nhận điều

đó, đặc biệt sau sự rút quân của Israel năm 2005

ra khí gas tự nhiên Các vấn đề môi trường gồm mạsa c hoá, mặn hóa nguồn nước ngọt; xử

lý nước thải; các bệnh từ nguồn nước; suy thoái đất và giảm sút cùng ô nhi m nguễ ồn nước ngầm Đây được coi là một trong mư i lăm vùng đ t đườ ấ ợc gọi là "Cái nôi a nhân lo ” củ ại

1.2 KINH TẾ

Sản xuất kinh tế của D i Gaả za đã giảm một phần ba t 1992 đ n 1996 Sừ ế ự sụt giảm này phần l n vì tham nhũng và qu n lý kém cớ ả ủa Yasser Arafat và các chính sách phong tỏa của Israel—sự ép bu c đóng c a biên giộ ử ới để trả đũa các vụ tấn công kh ng bủ ố vào Israel—

đã phá vỡ các mối quan h th trườệ ị ng lao đ ng và hàng hóa đưộ ợc lập nên trước đó gi a ữ

Israel và Dải Gaza H u quả tồ ệ ậ i t nhất của sự suy gi m này là tình trạng th t nghi p gia ả ấ ệtăng

Việc áp dụng bi n pháp phong tệ ỏa toàn diện của Israel đã gi m bớt trong những năm g n ả ầđây và vào năm 1988, Israel đã đưa ra các bi n pháp mệ ới nhằm gi m bả ớt các hậu quả của việc phong t a và các biỏ ện pháp an ninh khác đối v i viớ ệc di chuyển hàng hòa và lao đ ng ộcủa Palestine vào Israel Những thay đổi đó đã khiến cho n n kinh tề ế Dải Gaza phục hồi đáng kể trong ba năm liền Sự phục hồi kinh tế này chỉ chấm dứt khi phong trào al-Aqsa Intifadanổ ra vào ba tháng cuối năm 2000 Năm 2001, và thậm chí còn nghiêm tr ng hơn ọvào đ u năm 2002, sầ ự xáo đ ng quộ ốc tế và nh ng bi n pháp quân ữ ệ sự của Israel trong những vùng tự ị củtr a Palestine đã phá hủy các cơ s kinh t và hành chính cở ế ủa vùng này, mở rộng việc phong t a khiỏ ến GDP của Dải Gaza giảm m nh Mạ ột nhân tố chính khác khiến giảm sút thu nhập của vùng là vi c hệ ạn chế số người Palestine được phép vào làm vi c tệ ại Israel Sau khi Israel rút quân khỏi D i Gaza, m t lả ộ ần nữa họ lại cho phép công nhân Palestine vào Israel làm việc nhưng từ sau khi Hamas lên nắm quyền sau cuộc bầu cử ngh viị ện năm 2006., Israel đang có ý định giảm bớt và thậm chí là ch m dấ ứt cho phép ngư i Palestine ờđược vào Israel làm việc

Trong thời gian những người định cư Israel còn ở tại D i Gaza, hả ọ đã xây d ng nh ng nhà ự ữkính và thực nghiệm những bi n pháp canh tác mệ ới Những nhà kính đó cũng là nơi cung cấp hàng trăm việc làm cho người Palestine ở Gaza Khi Israel rút quân khỏi D i Gaza vào ảmùa hè năm 2005, các nhà kính đó được Ngân hàng thế giới mua l i và trao cho ngư i dân ạ ờPalestine để khôi phục nền kinh tế của họ Đa s những nhà kính đó hi n đưố ệ ợc các nông dân Palestine sử dụng, dù đã có nh ng vữ ụ cướp phá x y ra vài nơi.ả ở

Theo CIA World Factbook, GDP năm 2001 giảm 35% xuống mức thu nhập trên đ u ngưầ ời còn $625 một năm, và 60% dân số hiện s ng dưố ới mức nghèo khổ Các ngành công nghiệp tại D i Gaza nói chung là nhả ỏ và đ u là ki u s n xuề ể ả ất gia đình v i các sớ ản phẩm dệt may, xàphòng, điêu khắc trên gỗ cây ô liu và các đồ ủ th công mỹ ngh làm tệ ừ vỏ trai; ngư i Israel ờ

đã thành l p mậ ột số ngành công nghi p ệ ở mức đ nhỏ tại m t trung tâm công ộ ộ

5

nghi p.ệ Điện do Israel cung c p Câc s n phấ ả ẩm nông nghiệp chính lẵ liu, chanh, câc

loại rau, thịt bò, vă câc sản ph m sữaẩ Xuất khẩu chính lă chanh vă hoa, trong khi nh p ậkhẩu gồm thực phẩm, câc loại hăng tiíu thụ, vă câc v t liậ ệu xđy d ng Đự ối tâc thương m i ạchính c a Dủ ải Gaza lă Israel, Ai Cập Bờ vă Tđy

1.3 CON NGƯỜI

Một cuộc nghiín cứu do Đại học Johns Hopkins (USA) vă Đại học Al Quds- (tại Jerusalem)

tiến hănh choCARE Internationalvăo cuối năm 2002 cho th y tỷ lệ ếu ăn rất cao trong ấ thi

số dđn Palestine Việc nghiín cứu cho biết 17.5% trẻ em 6 tuổi–59 thâng bị suy dinh

dư ngỡ kinh niín 53% phụ nữ ở tuổi sinh đẻ vă 44% trẻ em b thiếị u mâu Hậu quả của

việc rút quđn Israel từ thâng 8 văthâng 102005, hệ thống chăm sóc sức kh e ỏ ở Gaza tiếp tục phải đ i mố ặt v i nhiớ ều thâch thức

Tỷ lệ tăng trưởng dđn số: 2.8% (lưu tr ngăy 20/2/2006 ữ tại Wayback Machine)

1.4 GIAO THÔNG VĂ LIÍN LẠC

Dải Gaza có m t hộ ệ thống đư ng sâ nh vă kĩm phât tri n Nó cũng có mờ ỏ ể ột đường sắt đơn theo khoảng câch tiíu chuẩn chạy dọc toăn bộ chiều dăi t phía bừ ắc đến phía nam; tuy nhiín, nó đê bị bỏ hoang vă không được s a ch a, vă chử ữ ỉ ít phần tuy n đư ng còn sót lế ờ ại Tuyến đư ng năy t ng đườ ừ ợc nối v i hệ thốớ ng đư ng sờ ắt Ai C p ậ ở phía nam vă hệ thống đư ờng sắt Israel ở phía bắc

Vì sự bùng nổ của phong trăo Al-Aqsa Intifada, cảng duy nhất của Dải Gaza đê không bao giờ được hoăn thănh Sđn bay c a Dủ ải Gaza, Sđn bay quốc tế Gaza, đê mở cửa văo ngăy 24 thâng 111998 như một phần trong nh ng đi u ki n cữ ề ệ ủa th a thuận Oslo II vă Bảỏ n ghi nhớ sông Wye ngăy 23 thâng 10 1998 Sđn bay đê bị đóng cửa văo thâng 10 năm 2000 theo lệnh của Israel, vă đường băng của nó đê bị Câc lực lượng phòng vệ Israel phâ h y văo ủthâng 12 năm 2001 Từ đó nó được đổi tín thănh Sđn bay quốc tế Yaser Arafat

Dải Gaza có m t hộ ệ thống dịch vụ viễn thông y u kém dùng dây d n tr n cũng như các ế ẫ ầdịch vụ điện thoại di động do PalTel (Jawwal) hay các nhà cung c p dấ ịch vụ của Israel nhưCellcom ều hành Tại D i Gaza có bđi ả ốn nhà cung c p dấ ịch vụ internet hiện đang c nh ạtranh nhau về các d ch vị ụ dial up- và ADSL Đa s các gia đình tạố i D i Gaza đả ều có một

TV (70%+), và khoảng 20% có một máy tính cá nhân Người dân sống tại D i Gaza có thả ể

sử dụng dịch v vô tuy n vụ ế ệ tinh (Al-Jazeera, và các chương trình giải trí của Liban và Ai Cập vân vân), các kênh tư nhân địa phương và các chương trình TV của Công ty truyền hình Palestine, Cơ quan truyền hình Israel và Cơ quan truyền hình s hai Israelố

chính trị

học 100% (15)

5

Tiểu luận chính trị học

chính trị

học 100% (13)

27

Đề cương ôn tập môn Chính trị học…

chính trị

học 95% (21)

38

ĐỀ CƯƠNG Chính TRỊ HỌC - chinh tri…

năm lưu lạc, khi đư c Liên Hợ ợp Quốc trao quyề ận l p quốc năm 1948, những người Do Thái từ khắp nơi quay trở về cố quốc, giành giật từng tấc đất “chó ăn đá, gà ăn s i” v i ỏ ớngười Ả-rập Cũng t đây hừ ọ có cơ hộ ử dụng tư chấi s t Do Thái của mình để bảo vệ Đất Thánh (Holy Land), bắt đầu tiến trình được “Chúa giao phó” nh m cải t o m nh đất khô ằ ạ ảcằn này thành Mi n Đề ất hứa (Promised Land) như trong Kinh Thánh Do Thái Trên vùng đất khô cằn và thi u nưế ớc này, người Do Thái đã c i tả ạo và biến Israel trở thành ốc đảo của châu Âu trong mùa đông với m t nộ ền nông nghi p có năng suệ ất và hiệu quả cao nhất thế giới V i m t sớ ộ ố dân làm nông nghi p ít ệ ỏi, ch 2,5% trên t ng sỉ ổ ố gần 8 tri u dânệ , Israel không chỉ tự túc an ninh lương thực, cung cấp đủ lương, thực phẩm chất lượng cao cho mình, mà mỗi năm nông nghiệp đem v 3,5 tề ỷ USD t xuừ ất khẩu

Israel hiện được xếp trong số 10 quốc gia có s c mứ ạnh quốc phòng lớn nhất thế giới, nhưng lại có ngân sách quốc phòng ở mức thấp nhất trong các nước này (15 tỷ USD/năm) Mặc

dù là đ ng minh s 1 cồ ố ủa Mỹ ở Trung Đông và thế giới, Israel vẫn cho r ng phằ ải tự lự ự c tcường v quân sề ự, v i chính sách quốc phòng riêng và d a vào s c mình là chính Đ có ớ ự ứ ể

sự “độc lập” tối đa, Israel không ký bất kỳ hiệp ước liên minh nào với Mỹ Ba tổ hợp quân

sự của Israel là Elbit System, Israeli Aerospace Industries và Rafael nằm trong số 100 công

ty sản xuất vũ khí lớn nhất thế giới Israel xu t khấ ẩu tới 90% vũ khí sản xuất và hàng năm thu về ỷ 3 t USD từ xuất khẩu vũ khí Các vũ khí của Israel thường được tích hợp rất nhiều tính năng về tầm bắn, mức đ công phá, khộ ả năng sát thương… so với các vũ khí tương tự như của M , Nga và quan trọỹ ng là giá cả lại cạnh tranh hơn rất nhiều

Tuy dân số ít, nhưng Israel duy trì được quân s thường trố ực khá lớn nhờ có luật nghĩa vụ quân sự bắt buộc đối v i cớ ả nam (36 tháng) và nữ (24 tháng) tr nhữ– ừ ng người Israel gốc Arab hoặc một s ít ngư i đưố ờ ợc miễn vì lý do tôn giáo, và nh ng ngưữ ời đã khi phục vụ nghĩa v quân s xong đ u đưụ ự ề ợc đưa vào danh sách lính dự bị Trong quân đội Israel, lính

nữ có vai trò th c sự ự khi h góp tọ ới 1/3 quân số, chiếm tới 51% tổng số sĩ quan Do hầu hết những người trưởng thành ở Israel đư c tôi luyện trong môi trư ng quân độợ ờ i, huấn luyện bài bản về bản lĩnh, tính kỷ cương, và sự quyết đoán, nên tác phong này lan tỏa trong toàn bộ xã hộ ở khía c nh tích ci ạ ực nhất

4 (Còn 95 ngày) Tài liệu phân tích Sông…

chính trịhọc 100% (6)

5

8

2.1.2 PALESTINE

Nhà nước Palestine là m t quộ ốc gia có chủ quyền về mặt pháp lý t i khu vạ ực Trung Đông, được đa s các thành viênố Liên Hợp Quốc công nhận và kể từ năm 2012 thì có v th là ị ế nhà nước quan sát viên phi thành viên tại đây Nhà nước Palestine yêu sách ủ ch quyền đối với Bờ Tây (giáp Israel và Jordan) và Dải Gaza (giáp Israel và Ai Cập) cùng Đông Jerusalem là thủ đô Tuy nhiên, hầu h t các khu vực mà Nhà nư c Palestine yêu sách chế ớ ủ quyền đ u đã bề ị Israel ểm soát kể từ năm 1967 sauki Chiến tranh Sáu ngày cho tới nay Nền độc lập của Nhà nư c Palestine đướ ợc Tổ chức Giải phóng Palestine tuyên bố vào ngày

15 tháng 11 năm 1988 tại Algiers vớ ị ế i v th là m chính ph lưu vongột ủ

Theo cục Thống kê Trung ương Palestine, Palestine có khoảng 4.420.549 người vào năm

2013 Với diện tích 6.220 km² (2.400 sq mi), có một m t đậ ộ dân s 731 ngưố ời/km² V i ớmật độ dân số trung bình của thế giới là 53 ngư i/km² dờ ựa trên dữ liệu t ngày 05 tháng 7 ừ năm 2014 thì đây là khu vực có mật độ dân số cao.93% người Palestine theo đạo Hồi, đại

đa số là những người tín đồ Hồi giáo Sunni, với m t thiộ ểu số là Ahmadiyya, và 15% là người Hồi giáo không giáo phái Người Palestine theo Kitô hữu chiếm 6%, theo sau là nhỏ hơn nhi u tôn giáo c ng đ ng, bao gề ộ ồ ồm Druze và Samaritan Người Do Thái Palestine, người đư c quy đợ ịnh bởi Hiến chương Quốc gia Palestine và PLO như những "người Do Thái đã thường trú ở Palestine cho đến trước khi Do Thái xâm lư c", hợ ầu như quên ngu n ồgốc đó và đưa mình trở thành ngư i Do Thái cờ ủa Israel

2.1.3 HAMAS (TỔ CHỨ C KHÁNG CHI N H Ế ỒI GIÁO)

Hamas được hình thành từ năm 1987 sau khi phong trào nổi dậy ch ng Israel (intifada) l n ố ầthứ nhất của người Palestine bùng nổ, ch ng lạố i việc quân đội Israel chiếm đóng B Tây ờ

và Dải Gaza

Mục tiêu trư c mớ ắt của Hamas là đuổi h t lế ực lượng Israel ra khỏi các lãnh thổ bị chiếm đóng, b ng các cuằ ộc tấn công nhắm vào binh lính Israel và những người dân Do thái định

cư trên lãnh thổ của người Palestine Các thành viên của Hamas nhấn m nh, lạ ực lượng này luôn cố gắng giải phóng các vùng lãnh thổ Palestine đang bị người Israel chiếm đóng.

Về lâu dài, Hamas muốn thiế ập một l t quốc gia Hồi giáo trên khắp lãnh thổ lịch sử của Palestine - phần l n thuớ ộc lãnh th Israel sau khi nhà nước Do thái đư c thànhổ ợ lập năm

1948

Năm 1993, Hamas kịch liệt phản đối việc Tổ chức Giải phóng Palestine (PLO) kí k t Hiế ệp định Hòa bình Oslo với Chính phủ Israel Đây là tiến trình hòa bình do Mỹ bảo tr giám ợ sát sự rút lui dần và t ng ph n sừ ầ ự chiếm đóng của Israel, đổi l i viạ ệc người Palestine ph i ảđảm bảo an ninh cho Israel Hamas đã thể hi n quy n phủ quy t trên thệ ề ế ực tế của mình đối với tiến trình hòa bình b ng viằ ệc tổ chức các cu c đánh bom liộ ều chết

Năm 2004, vị lãnh t tinh thần của Hamas - Sheikh Ahmed Yassin bị thiệt mụ ạng trong một cuộc không kích c a Israel Tủ ừ đó, nhóm vũ trang này bắ ầt đu thực hiện nh ng v đánh ữ ụ bom tự sát vào các mục tiêu dân sự và quân sự của Israel

Sau khi tẩy chay b u cầ ử trong nhiều năm, Hamas lần đ u tiên tham gia b u cử quốc hội ầ ầPalestine năm 2006 Dưới tên Đảng Cải cách, Hamas đã dành chiến th ng vang dội, chiếm ắ

đa số ghế trong H i độ ồng L p pháp Palestine Thậ ủ lĩnh Hamas Ismail Haniya được bổ nhiệm làm Thủ tướng Palestine Nhưng ch 1 năm sau đó ông này đã b sa thải.ỉ ị

Israel cáo buộc Hamas đã biến Gaza thành m t “căn cứ chiến lược” cho Iran, bu c người ộ ộIsrael phải sống dưới những đi u ki n “không thề ệ ể chịu đ ng nự ổi" Israel cũng tố Hamas đã

sử dụng người dân Gaza như những "lá ch n s ng", sở ắ ố ử dụng trư ng hờ ọc và bệnh vi n ệtrong khu vực làm vỏ bọc để thực hiệ ắn l p đặt trang thi t bế ị quân sự

Hamas luôn bị xem là một t chức khủng bổ ố đối v i Mớ ỹ, Israel và Liên minh châu Âu (EU) Sau cuộc xung đ t ộ ở dải Gaza năm 2008 và 2009, khiến hơn 1.400 người ch t, báo ếcáo c a Liên hủ ợp quốc nêu rõ những cuộc tấn công b ng tên lằ ửa c a tủ ổ chức này có thể cấu thành t i ác chiộ ến tranh và tội ác chống lại nhân loại

10

Tuy nhiên, Hamas luôn chủ trương "đường lối kháng chiến" là dùng vũ trang để giành độ ập c lcho Palestine, thậm chí là "xóa Israel trên bản đồ"! Quan điểm này đi ngược lại các thỏa thuận quốc tế và các nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc từ năm 1993 đến nay

Đây cũng không phải là đường lối chủ đạo của chính quyền Palestine Năm 1993, cố lãnh tụ Yaser Arafat - ủ tịch Mặch t trận giải phóng Palestine (PLO) - đã chấp nhận Hiệp định Oslo (được ký tại thủ đô của Na Uy), trong đó Israel công nhận có một chính quyền tự trị của Palestine, đổ ấy việi l c PLO từ bỏ đấu tranh vũ trang, để tìm kiếm giải pháp hòa bình cho một Nhà nước Palestine độc lập Hamas không đại diện cho Palestine và con đư ng giành đờ ộc l p chính đáng cho ậPalestine không nên tiếp tục là đổ máu dân thường vô th i hạn ờ

2.2 TÌNH HÌNH XUNG ĐỘT CĂNG THẲNG DI N RA Ễ TẠI DẢI GAZA 2.2.1 LỊ CH SỬ XUNG ĐỘT

Do có vị trí ven biển đáng thèm mu n nên m nh đố ả ất Gaza từ nhiều thế kỷ luôn là mục tiêu tranh giành giữa các bên Trước 1948, khu v c Dảự i Gaza, m t d i đ t rộ ả ấ ộng hơn 360km2 ven Địa Trung Hải, thuộc quyền cai trị của người Anh Khu vực này từ nhiều thế kỷ là nơi sinh sống c a người Arab ủ Hồi giáo chiếm đa số và người Thiên chúa giáo, Do Thái thiểu

số

Tuy nhiên, khi người Do Thái ở châu Âu chạy tr n vì bố ị diệt chủng, c ng đ ng Do Thái ộ ồtăng mạnh đây Các nưở ớc phương Tây, đ c biặ ệt là Mỹ dưới th i Tờ ổng th ng Harry ốTruman, đã ủng hộ việc tìm m t mộ ảnh đất cho ngư i Do Thái.ờ

Năm 1947, Liên hợp quốc m i thành lớ ập đã thông qua mộ ế hoạch phân chia khu v c t k ựthành m t nhà nưộ ớc c a ngưủ ời Arab và m t nhà nưộ ớc c a ngưủ ời Do Thái Ngư i Arab ờPalestine được Syria, Liban, Jordan và Ai Cập ng h đã phủ ộ ản đố ế i k hoạch vì Liên hợp quốc trao cho người Palestine ít đ t hơn cho dù hấ ọ đông g p đôi ngưấ ời Do Thái Tuy nhiên, lãnh đạo của khu v c sau này là Israel đã nhự ất trí v i kớ ế hoạch phân chia và t mình xúc ự tiến kế ho ch ạ