(Tiểu luận) đề tài phân tích vai trò của đảng chính trị trong quy trìnhchính sách và chính sách nhập cư của đảng dân chủ mỹ

Bài viết đã kháilược một số nét cơ bản về sự hình thành và phát triển của Đảng Dân chủ nước Mỹ,từ hệ thống tổ chức và cách thức hoạt động đến chắt lọc những kinh nghiệm cầncó của một thể

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN



KHOA CHÍNH TRỊ HỌC

TIỂU LUẬN MÔN: HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ VÀ QUÁ TRÌNH CHÍNH SÁCH TÊN ĐỀ TÀI: PHÂN TÍCH VAI TRÒ CỦA ĐẢNG CHÍNH TRỊ TRONG QUY TRÌNH CHÍNH SÁCH VÀ CHÍNH SÁCH NHẬP CƯ CỦA ĐẢNG DÂN CHỦ MỸ

Giảng viên: TS Phạm Thị Hoa

Sinh viên: Vũ Tùng Trung Anh

Mã sinh viên: 1955310005

Lớp: Chính trị phát triển k39

1

A) MỞ ĐẦU

1) Tính cấp thiết của đề tài

Đảng cầm quyền bao giờ cũng giữ vai trò lãnh đạo, chi phối toàn bộ hệthống chính trị, đặc biệt và trực tiếp nhất là nhà nước; bằng nhà nước và thông quanhà nước để thực hiện mục tiêu, chiến lược của mình Giành, giữ và thực thi quyềnlực nhà nước là một hoạt động cơ bản của các đảng chính trị Tùy theo điều kiệnkinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội của từng nước cũng như mục tiêu theo đuổi màmỗi đảng cầm quyền có những phương thức tổ chức và hoạt động khác nhau, songđều nhằm tới một hướng đích là giành, thực thi và chi phối quyền lực nhà nước, từ

đó chi phối và thực thi quyền lực của đảng mình đối với các đảng khác và với toàn

xã hội

Cũng như đảng cầm quyền, đảng chính trị là một nhân tố hết sức quan trọngtrong hệ thống chính trị của các nước tư bản Nó có vai trò là một trong nhữngthành phần cơ bản của chế độ chính trị, của xã hội công dân hiện đại, có ảnh hưởnglớn đến đời sống chính trị, từ cơ cấu tổ chức đến sự vận hành của hệ thống chínhtrị Đây là một tổ chức chính trị phản ánh lợi ích của giai cấp, của tầng lớp xã hội,

nó liên kết, lãnh đạo những người đại diện tích cực nhất của tầng lớp hay xã hội đó

để cùng thực hiện đạt những mục tiêu và lý tưởng nhất định

Các đảng chính trị luôn là trung tâm cho các cuộc thảo luận và tranh luận vềviệc đổi mới nền chính trị cũng như thực hiện các thay đổi chính trị Các lợi íchcho chính thể sẽ được tìm thấy qua các quyết sách sáng suốt của đảng chính trị cầmquyền đó Những lợi ích như vậy, không chỉ tìm thấy trong đảng cầm quyền màcòn ở trong các đảng chính trị đối lập

Trong lịch sử chính trị nước Mỹ, Đảng Dân chủ là một trong những chínhđảng lớn nhất, ra đời sớm và tồn tại lâu đời nhất Đảng Dân chủ được thành lập

2

năm 1828 và từ đó đến nay luôn là một nhân tố quan trọng hàng đầu cấu thành hệthống và thể chế chính trị Mỹ.

Mỗi nước đều có một đảng cầm quyền, từ việc nghiên cứu một số nét cơ bản

về vai trò của đảng dân chủ ở nước Mỹ hiện nay để nhằm góp phần xây dựng nhànước pháp quyền Việt Nam ta trong xu thế hội nhập, tăng cường sự lãnh đạo củaĐảng Cộng sản Việt Nam là Đảng cầm quyền Bên cạnh đó là chính sách nhập cưcủa Tổng thống Joe Bide đã gây ra nhiều tranh cãi Chính vì lẽ đó, em xin chọn đềtài: “Phân tích vai trò của đảng chính trị trong quy trình chính sách và chính sáchnhập cư của đảng Dân chủ Mỹ.”

2) Tình hình nghiên cứu đề tài

Thời gian qua đã có nhiều công trình nghiên cứu của các tác giả từ nhiều góc

độ khác nhau nói về Đảng Dân chủ ở nước Mỹ Cụ thể một số công trình, bài viếttiêu biểu:

- Vài nét về Đảng Dân Chủ Ở Mỹ của GS,TS Nguyễn Hoàng Giáp Việntrưởng Viện Quan hệ quốc tế, Học viện CT-HCQG HCM, 2010 Bài viết đã kháilược một số nét cơ bản về sự hình thành và phát triển của Đảng Dân chủ nước Mỹ,

từ hệ thống tổ chức và cách thức hoạt động đến chắt lọc những kinh nghiệm cần

có của một thể chế chính trị hoàn chỉnh ở các nước tư bản

- Một số vấn đề về Đảng Cầm quyền và Đảng Đối lập trong đời sống chínhtrị Hoa Kỳ của Nguyễn Thị Hạnh chủ biên, Nxb Khoa học xã hội, 2012 Cuốn sách

đã chỉ rõ một điều đặc biệt ở nước Mỹ là gần như trong quá trình hình thành vàphát triển cho đến nay, hai đảng Cộng hòa và Dân chủ liên tục thay nhau cầmquyền, điều hành nước Mỹ mà không có một đảng thứ ba nào giành được ghế tổngthống Và bạn đọc sẽ hiểu rõ yếu tố chi phối sự tồn tại bền vững của chế độ haiđảng trong nước Mỹ nói chung

3

- Vai trò của đảng chính trị nói chung, đảng cầm quyền nói riêng đối với nhànước trong chủ nghĩa tư bản hiện đại( Qua khảo sát một số mô hình tiêu biểu) của Nguyễn Xuân Tế, Đặng Đình Thành đã làm rõ tầm quan trọng chung trong chiến lược phát triển của các nước Suy cho cùng nó thể hiện định hướng lâu dài trong việc sử dụng và dào tạo cán bộ chất lượng cao để duy trì hoạt động của Đảng cầm quyền hiện tại.

- Vấn đề đảng cầm quyền và thẩm quyền quản lý nhà nước ở các nước tưbản của Nguyễn Đăng Dung, Tạp chí nghiên cứu lập pháp điện tử Bài viết đã thểhiện rõ việc không phân biệt giữa sự lãnh đạo của đảng và sự quản lý của nhà nướctại các nước tư bản có lý do chính là để tăng cường sự hợp pháp và sự chịu tráchnhiệm của đảng cầm quyền ở các chính thể này cũng không có sự phân biệt giữacác quan chức cao cấp của đảng với các quan chức cao cấp của nhà nước Ngườiđứng đầu đảng và đứng đầu hành pháp hầu như là một Họ là các chính khách.Điều tối quan trọng là đảng chính trị có lấy được phiếu của người dân để trở thànhđảng cầm quyền hay không

Nhìn chung, các công trình nghiên cứu trên đã đề cập đến đảng Dân Chủ ở

Mỹ Đây chính là tài liệu để các nhà nghiên cứu có những hoạch định chính sáchtrong chiến lược phát triển chung Song vấn đề cụ thể về vai trò của đảng Dân chủ

ở Mỹ thì chưa có công nào nghiên cứu chuyên sâu cả Vì thế bài tiểu luận này là sự

kế thừa, phát triển, bổ sung những vấn đề liên quan đến sự hình thành và phát triểncủa đảng Dân Chủ ở nước Mỹ, từ đó đáp ứng yêu cầu hoàn thiện xây dựng nhànước pháp quyền xã hội chủ nghĩa hiện nay ở Việt Nam

3) Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

- Mục đích: Trên cơ sở nghiên cứu cơ cấu tổ chức, tình hình hoạt động cũng

như vai trò quan trọng của đàng Dân Chủ ở Mỹ hiện nay để hiểu rõ hơn về cơ chế

4

hoạt động của đảng cầm quyền này và góp phần tạo tiền đề giúp cho Đảng Cộngsản Việt Nam hoạch định và thực thi những đường lối chiến lược nâng cao đờisống vật chất và tinh thần cho nhân dân.

- Nhiệm vụ: Đề tài nhằm làm rõ cơ sở lý luận về đảng chính trị nói chung và

đảng cầm quyền nói riêng trong bối cảnh hiện nay của thế giới Ngoài ra, qua việctập trung nghiên cứu về đảng Dân Chủ ở nước Mỹ để làm nổi bật vai trò hiện naycủa đảng này đối với nước Mỹ và đặc biệt trong vị trí đương nhiệm tổng thống củaJoe Biden Làm rõ quá trình chính sách nhập cư cử Đảng dân chủ Mỹ Từ đó đềxuất một số kinh nghiệm để xây dựng chính sách nhập cư ở Việt Nam hiện nay

4) Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng: Đối tượng nghiên cứu của đề tài là đảng Dân Chủ ở nước Mỹ hiện

nay

- Phạm vi nghiên cứu: Tiểu luận tập trung nghiên cứu vai trò của đảng Dân Chủ ở

nước Mỹ

5) Đóng góp mới về mặt khoa học của tiểu luận.

Tiểu luận là công trình nghiên cứu một cách tập trung và trực tiếp từ góc độchính trị học về vai trò của đảng Dân chủ ở Mỹ hiện nay Chỉ ra được tầm ảnhhưởng và sự cần thiết quan trọng đối với việc phát huy vai trò của đảng cầm quyền

ở nước Mỹ Từ đó rút ra được những bài học quý báu trong chiến lược xây dựngnhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện nay ở nước ta, dưới sự lãnhđạo của chính Đảng duy nhất là Đảng Cộng sản Việt Nam

6) Ý nghĩa của đề tài

5

Đề tài này sẽ là tài liệu tham khảo cho những ai quan tâm nghiên cứu đếnvấn đề đảng cầm quyền nói chung và đảng Dân Chủ ở nước Mỹ nói riêng Từ đó

có sự hệ thống hóa về vai trò quan trọng của đảng cầm quyền hiện nay đối với sựphát triển của mỗi nước Đặc biệt nó sẽ là nền tảng cho việc hoàn thiện nhà nướcpháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam Và kinh nghiệm trong chính sách nhập cư

ở Việt Nam

B) NỘI DUNG

CHƯƠNG I: PHÂN TÍCH VAI TRÒ CỦA ĐẢNG CHÍNH TRỊ TRONG QUY TRÌNH CHÍNH SÁCH VÀ CHÍNH SÁCH TỊ NẠN CỦA ĐẢNG DÂN CHỦ HOA KỲ

1.1) Phân tích vai trò của đảng chính trị trong quy trình chính sách.

1.1.1) Quan niệm về Đảng chính trị.

Hiểu một cách đơn giản thì đảng chính trị là một dạng đặc biệt của tổ chức

xã hội Nó không giống các hiệp hội, liên đoàn hay các nghiệp đoàn xã hội ở cáchthức tổ chức và đặc biệt là các hoạt động mang đậm tính chính trị Đảng chính trịkhông chỉ đơn thuần đấu tranh để tham gia vào việc thể hiện các quan điểm chínhtrị mà còn đấu tranh để giành quyền đại diện cho người dân trong quốc hội Thôngthường, các đảng chính trị đều giành quyền lực thông qua việc bỏ phiếu của ngườidân Trách nhiệm của đảng chính trị đối với người dân thể hiện qua việc thực hiệncác cam kết mà đảng chính trị đã đưa ra trong chiến dịch tranh cử Ý chí của người

bỏ phiếu có ý nghĩa rất quan trọng đối với một đảng chính trị Người ta gọi chínhtrị, đảng phái có nghĩa là cơ cấu chính trị trong đó nhiều đảng tranh gianh quyềnlãnh đạo chính quyền một cách hòa bình với nhau thông qua bầu cử Trong cácnước tư sản, hình thái chủ yếu của chính trị đảng phái là có chế độ Nội các Nghịviện và chế độ Tổng thống Tùy theo số lượng Đảng chính trị lớn ở trong một

6

học 100% (15)

5

Tiểu luận chính trị học

chính trị

học 100% (13)

27

Đề cương ôn tập môn Chính trị học…chính trị

học 95% (21)

38

ĐỀ CƯƠNG Chính TRỊ HỌC - chinh tri…chính trị

học 95% (19)

40

NGƯỜI LÁI ĐÒ SÔNG

ĐÀ (trích Sách Vàng…chính trị

học 89% (18)

9

nước, người ta chia thành các loại lưỡng đảng, đa đảng… Để bảo đảm cho Quốchội và các Đảng được điều hành ổn định, điều quan trọng là sự bảo đảm tự do vềchính trị, ngôn ngữ, lập hội và bầu cử công bằng và giảm bớt những căng thẳngtrong nội bộ xã hội Các đảng chính trị luôn là trung tâm cho các cuộc thảo luận vàtranh luận về việc đổi mới nền chính trị cũng như thực hiện các thay đổi chính trị.Các lợi ích cho chính thể sẽ được tìm thấy qua các quyết sách sáng suốt của đảngchính trị cầm quyền đó Những lợi ích như vậy, không chỉ tìm thấy trong đảng cầmquyền mà còn ở trong các các đảng chính trị đối lập Trong một thể chế dân chủ,đảng đối lập thường có chức năng như là một “cơ quan giám sát” đối với các chínhsách của chính phủ hoặc cho các lựa chọn chính trị trong tương lai Các đảng chínhtrị đối lập thường là đối thủ đáng ngại cho đảng cầm quyền, nhưng chính vì vậy, sựtồn tại của các đảng đối lập là hết sức cần thiết trong một thể chế dân chủ

Có thể hiểu đảng chính trị phải là đảng hợp pháp, được pháp luật thừa nhận

vì tổ chức và được hoạt động chính trị theo khuôn khổ của pháp luật Từ những đặctrưng trên của đảng chính trị có thể đưa ra một quan niệm chung về đảng chính trịnhư sau: Đảng chính trị hay còn gọi là chính đảng, là một tổ chức chính trị đại diệncủa một giai cấp, một lực lượng xã hội, có (hoặc không có) tư cách pháp nhân,gồm những người có cùng chứng kiến, tự nguyện tham gia hoạt động liên tục,nhằm thực hiện mục tiêu giành, giữ và thực thi quyền lực nhà nước

1.1.2) Ở giai đoạn lựa chọn vấn đề chính sách và xác lập chương trình nghị sự

Đối với Đảng cầm quyền, Đường lối, chính sách của đảng chính là điểmxuất phát của các chính sách của nhà nước Thậm chí, ở các nước xã hội chủ nghĩa,

vì Đảng cộng sản là lực lượng duy nhất nắm quyền lãnh đạo nên các chính sách,pháp luật của nhà nước được coi là sự cụ thể hóa, thể chế hóa về mặt pháp lý cácchủ trương, đường lối và chính sách lớn của Đảng Cũng có thể nói đảng đóng vai

7

4 (Còn 95 ngày) Tài liệu phân tích Sông…chính trị

5

trò quan trọng trong việc khởi xướng, đề xuất ý kiến chính sách Các đề xuất chínhsách của đảng có tể được thực hiện thông qua các nghị sỹ, các quan chức chínhphủ, nhân sự các bộ là đảng viên của đảng.

Các tác động đến chính sách đôi khi chỉ là sự thể hiện lợi ích của một nhómtầng lớp, giai cấp trong xã hội Do đó sự tham gia của đảng chính trị vào quy trìnhchính sách là sự kết hợp và biểu đạt lợi ích của các nhóm khác nhau trong xã hội.Cách thức phổ biến để đảng chính trị tác động đến chính sách là thông quathuyết phục, vận động sự ủng hộ từ các thành viên trong và ngoài đảng cho các đềxuất hoặc các phương án chính sách Các đảng không cầm quyền cũng có thể thamgia vào quy trình chính sách bằng phản biện, tranh luận chính sách Về cơ bản sẽ

có những quy định cụ thể cho điều này

Sau khi vấn đề chính sách đã được lựa chọn, các đảng viên của đảng cũng sẽtham gia vào quá trình bỏ phiếu lựa chọn nghị trình chính sách Đây cũng là mộtbiểu hiện rõ nét cho thấy sự tham gia của đảng chính trị vào giai đoạn xác lậpchương trình nghị sự

Như vậy, dù mô hình hệ thống chính trị có khác nhau thì sự tham gia củađảng chính trị vào giai đoạn lựa chọn vấn đề chính sách và xác lập nghị trình đềumang tính phổ biến Vấn đề là ở chỗ, vai trò hay mức độ tham gia của các đảngnhư thế nào là tùy thuộc vào tiềm lực của mỗi đảng trong chính phủ và nghịviện

1.1.3) Ở giai đoạn thảo luận, xây dựng và ban hành chính sách

Giai đoạn thảo luận, xây dựng chính sách là giai đoạn rất quan trọng trongquy trình chính sách Chính ở giai đoạn này, các phương án chính sách được đưa

ra, bàn bạc một cách kỹ lưỡng để đảm bảo các lựa chọn chinh sách đều phù hợp và

8

mang tính thuyết phục ca Các nhiệm vụ trong giai đoạn này là đòi hỏi đối với sựtham gia của các đảng chính trị (nếu có) vào quy trình chính sách Vì là hoạt độngmang tính kỹ thuật, chuyên môn nên đảng thường tác động vào giai đoạn nàythông qua sự tham gia của các nhà tư vấn, chuyên môn của đảng, Tiến nói, ý kiếncủa họ sẽ chính là sự biểu đạt quan điểm của đảng chính trị và họ đại diện nhưngdưới cách khách quan, khoa học và đáng tin cậy hơn Bên cạnh đó, đảng cũng thamgia vài việc giám sát để đảm báo tính mục tiêu, tính khả thi trong xây dựng chínhsách Đây là cách thức giúp đảng chính trị gián tiếp tác động đến chính sách.

Để thực hiện hóa quan điểm và lợi ích của đảng một cách thiết thực và mạnh

mẽ, đảng chính trị tiến hành nhiều hoạt động mang tính chính trị dể gây ảnh hưởngđến quy trình chính sách Trước tiên, đảng dự tính khả năng thông qua chính sách

để có những phản ứng chính sách hợp lý Để tác động cụ thể và mạnh mẽ hơn,đảng sẽ chủ động đến việc thuyết phục, động viên những thành viên trong đảng bỏphiếu hoặc không bỏ phiếu cho một quyết định chính sách nào đó có lợi hoặc bấtlợi cho đảng Để điều này được thực hiện một cách nghiêm túc và có khả năngkiểm soát được, các đảng chính trị thường duy trì một kỷ luật đảng thật sự chặtchẽ, Điều này sẽ đảm bảo rằng việc bỏ phiếu của các nghị sĩ là đảng viên luôn phùhợp với quan điểm của và lợi ích của đảng Trong trường hợp cần thiết, đảng cũng

có thể thực hiện các biện pháp thương lượng, thỏa hiệp hay bàn bạc, thảo luậntrong nhóm đảng viên của đảng ở bộ, chính phủ hay nghị viện Thông qua đó giúpđảng nắm bắt tốt hơn các thông tin và kịch bản chính sách, đồng thời đảm bảo chắcchắn hơn về sự kiểm soát tốt của đảng đối với các đảng viên của mình

1.1.4) ở giai đoạn thực hiện chính sách

Về hình thức, quá trình thực hiện chính sách công chủ yếu do các cơ quan,

tổ chức được nhà nước lựa chọn để thực hiện dựa trên khả năng đáp ứng yêu cầu

9

của các tổ chức này Tuy nhiên, trong thực tế, các đảng chính trị cũng có những tácđộng rõ nét gây ảnh hưởng ở giai đoạn này.

Trước hết, đảng chính trị tham gia thực hiện chính sách bằng cơ chế giámsát của đảng Các đảng chính trị tuy không trực tiếp thực hiện chính sách nhưng họ

sẽ tiến hành giám sát đối với các chủ thể thực thi chính sách Mục đích của hoạtđộng này là nhằm đảm bảo quá trình thực thi chính sách Mục đích của hoạt độngnày là nhằm đảm bảo quá trình thực thi chính sách đúng mục tiêu, đúng quy trình,

và tuân thủ pháp luật Sau nữa, hoạt động giám sát của các đảng, cụ thể là đảngnhỏ và các đảng đối lập để ngăn chặn tình trạng độc quyền của các đảng nhỏ sẽthực hiện hoặc không bị xâm hại, đảm bảo các nguồn lực nhà nước và xã hội được

sử dụng minh bạch, đúng mục đích và hiệu quả

Các đảng chính trị cũng gây ảnh hưởng đến quá trình thực hiện chính sáchbằng cách huy động sự ủng hộ chính trị và các nguồn lực xã hội cho chính sách

Cụ thể, để có được những ủng hộ về chính trị cho chính sách, đảng sẽ tiến hànhtuyên truyền, vận động, giải thích chính sách, tạo dư luận tích cực về chính sách đểthúc đẩy việc thực hiện chính sách Công tác tuyên truyền, giải thích và phổ biếnchính sách được thực hiện tốt sẽ tạo môi trường tâm lý – xã hội thuận lợi cho việcthực hiện chính sách đạt hiệu quả cao Hoặc cũng có thể là ngược lại, đảng chínhtrị tìm cách tuyên truyền, vận động, tiềm kiếm sự ủng hộ để chống lại theo hướngcản trở hay trì hoãn việc thực hiện một chính sách bất lợi cho đảng Về nguồn lựcthực hiện chính sách, đảng chính trị sẽ tham gia huy động và phân bổ các nguồnluực cho việc thực hiện các chính sách theo hướng có lợi cho mình Khi cân thiết,các đảng cũng có thể đưa ra những phản hồi, phê phán, chỉ trích đối với quá trìnhthực hiện nhằm thay đổi nội dung nào đó trong quá trình này Đôi khi những phêphán, chỉ trích có thể dẫn đến việc chấm dứt sớm một chính sách trong thất bại

10

1.1.5) Ở giai đoạn đánh giá chính sách

Việc đánh giá chính sách có thể được tiến hành trong nội bộ đảng hoặc docác đảng đối lập thực hiện Các kết quả của đánh giá chính sách có thể được công

bố nếu cần thiết, phục vụ cho mục đích chính trị của đảng Đảng chính trị cũng cóthể thông qua đánh giá của các cơ quan có uy tín để tạo dư luận nhằm củng cố haylàm mất uy tín của đối phương

Cụ thể, ở giai đoạn này, các đảng cầm quyền sẽ giám sát quá trình tổ chứcthực hiện chính sách để đảm bảo các chính sách được thực hiện đúng mục đích vàchủ trương của đảng, huy động và tranh thủ sự đồng thuận xã hội đối với các chínhsách này, qua đó góp phần định lượng uy tín của đảng để có những điều chỉnh hợp

lý Các đảng không cầm quyền cũng giám sát quá trình thực hiện chính sách côngnhưng mục đích để đảm bảo cho việc thực hiện chính sách ấy không đi chệchnhững mục đích để được đảm bảo cho việc thực hiện chính sách ấy về lợi ích củacác giai tầng mà mình đại diện, hoặc là sử dụng những kết quả đánh giá hòng gây

áp lực đối với nhà nước, làm mất uy tín của đảng cầm quyền hay bất kỳ một đảnghay liên minh đảng nào khác

1.2)Đảng Dân chủ và chính sách nhập cư

1.2.1) Qúa trình hình thành đảng phái chính trị ở Mỹ

Nước Mỹ có nhiều đảng phái khác nhau, trong đó có cả đảng cộng sản vàmột số đảng xã hội, nhưng từ trước đến nay, chỉ có hai đảng lớn là Dân chủ vàCộng hoà Hai đảng này luôn chiếm ưu thế ở mọi cấp độ chính quyền và luônkhống chế nền chính trị Mỹ

Hệ thống lưỡng đảng đã bắt rễ sâu trong nền chính trị Mỹ và cho dù có đảngthứ ba xuất hiện trong các cuộc bầu cử Tổng thống, thì đảng thứ ba cũng chưa bao

11