Tại thành phố Hồ Chí Minh nói riêng, cũng như các nơi khác nói chung, hoạt độngxe buýt luôn là lĩnh vực nhận được nhiều sự quan tâm của Chính quyền địa phương màbằng chứng rõ ràng nhất l
Trang 1TỔNG LIÊN ĐOÀN LAO ĐỘNG VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÔN ĐỨC THẮNG
KHOA QUẢN TRỊ KINH DOANH
BÁO CÁO NHÓM MÔN KINH TẾ VI MÔ
ĐỀ TÀI SỐ: 03 PHÂN TÍCH CHÍNH SÁCH TRỢ CẤP GIÁ XE BUÝT
CỦA UBND TP.HCM
Trang 2Mục lục
PHẦN MỞ ĐẦU 5
1.1 Giới thiệu chung 5
1.2 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 5
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHÍNH SÁCH TRỢ CẤP GIÁ XE BUÝT CỦA UBND TP.HCM 6
1.1 KHÁI NIỆM VỀ XE BUÝT 6
1.2 ĐẶC ĐIỂM XE BUÝT 6
1.3 TỔNG QUAN VỀ VẬN TẢI HÀNH KHÁCH BẰNG XE BUÝT TẠI TP HỒ CHÍ MINH GIAI ĐOẠN 2002-2009 6
1.4 LỢI ÍCH KHI ĐI XE BUÝT 7
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ CHÍNH SÁCH TRỢ CẤP GIÁ XE BUÝT CỦA UBND TP.HCM 8 2.1 Sơ lược hoạt động xe buýt ở TP HCM 8
2.2 Trợ Cấp Giá Xe Buýt Là Gì? 8
2.3 Chính sách trợ cấp giá xe buýt 9
2.4 Các chính sách trợ giá cho xe buýt 9
2.5 Thực trạng vấn đề trợ giá cho hoạt động xe buýt 10
2.6 Hiệu quả của việc trợ giá xe buýt 12
2.7 Các tác động của chính sách trợ giá xe buýt đến doanh nghiệp 14
2.8 Sử dụng hiệu quả chính sách trợ giá xe buýt 17
Tài liệu tham khảo 20
Trang 3PHẦN MỞ ĐẦU1.1 Giới thiệu chung
Vận tải hành khách công cộng là một ngành dịch vụ đặc biệt, phục vụ cho chính conngười Giải quyết tốt Vận Tải Hành Khách Công Cộng sẽ là tiền đề và động lực thúc đẩyquá trình phát triển, ngược lại sẽ là động cơ và lực cản đối với việc phát triển Kinh Tế -
Xã Hội của thành phố đô thị nói riêng và cho toàn quốc gia nói chung Và một trongnhững phương tiện vận tải hành khách công cộng phổ biến nhất hiện nay chính là xebuýt Tại thành phố Hồ Chí Minh nói riêng, cũng như các nơi khác nói chung, hoạt động
xe buýt luôn là lĩnh vực nhận được nhiều sự quan tâm của Chính quyền địa phương màbằng chứng rõ ràng nhất là những khoản trợ giá của ngân sách dành cho lĩnh vực này.Song, việc quản lý thế nào, sử dụng nguồn trợ giá có đạt hiệu quả như mong đợi haykhông lại là vấn đề được quan tâm nhiều nhất hiện nay khi mà số tiền trợ giá các doanhnghiệp vận tải nhận được hàng năm vẫn không ngừng tăng trong khi chất lượng phục vụ
và hiệu quả mang lại cho người sử dụng lại có phần giảm sút? Để phân tích rõ hơn nhữngbất cập còn tồn tại trong việc trợ giá cho hoạt động xe buýt cũng như tìm ra những giảipháp khắc phục cho vấn đề này
1.2 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu là những vấn đề liên quan đến chính sách trợ giá xe buýt: thựctrạng của việc trợ giá xe buýt, tên các chính sách và các tác động đến doanh nghiệp.Phạm vi nghiên cứu: bài tiểu luận tập trung nghiên cứu những tác động trên thực tế ởđịa bàn TP Hồ Chí Minh
2
Trang 4CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHÍNH SÁCH TRỢ CẤP
GIÁ XE BUÝT CỦA UBND TP.HCM.
1.1 KHÁI NIỆM VỀ XE BUÝT
Xe buýt như một phương tiện giao thông thuận tiện trong các thành phố, nó đáp ứngnhu cầu đi lại của mọi tần lớp trong xã hội đặc biệt là tại các thành phố lớn như Hồ ChíMinh(thống kê đầu năm 2022, khách đi xe buýt bình quân hơn 163.000 lượt mỗi ngày,tăng 125% ngày thường hồi tháng 1 và 8% cùng kỳ năm ngoái ), liên tục theo thời gianxác định, theo hướng và theo tuyến cố định trong từng thời kỳ nhất định và hành kháchchấp nhận chi trả mức giá theo quy định
1.2 ĐẶC ĐIỂM XE BUÝT
Tại khoản 34 Điều 3 định nghĩa: “Xe ô tô buýt (xe ô tô khách thành phố) là xe ô tôkhách, trên xe có bố trí các ghế ngồi, chỗ đứng cho hành khách; có kết cấu, trang bị chophép hành khách di chuyển phù hợp với việc dừng, đỗ xe thường xuyên”
Theo nghị định Số 86/2014/NĐ-CP ngày 10/09/2014 có quy định xe buýt phảicó sứcchứa từ 17 hành khách trở lên Vị trí, số chỗ ngồi, chỗ đứng dành cho hành khách và cácquy định kỹ thuật khác đối với xe buýt phải theo quy chuẩn kỹ thuật do Bộ Giao thôngvận tải ban hành
1.3 TỔNG QUAN VỀ VẬN TẢI HÀNH KHÁCH BẰNG XE BUÝT TẠI TP HỒ CHÍ MINH GIAI ĐOẠN 2002-2009
Hoạt động vận tải khách công cộng bằng ô tô được hiểu là hoạt động phục vụ nhucầu đi lại bằng ô tô của cộng đồng, bao gồm vận tải khách theo tuyến cố định, vận tảikhách bằng xe buýt, … đã được quy định cụ thể trong các quyết định của Bộ GTVT Đầunăm 2002, thành phố Hồ Chí Minh đã chú tâm phát triển vận tải hành khách công cộng,bước đầu đẩy mạnh phát triển hệ thống xe buýt thông qua chính sách trợ giá, hỗ trợ lãivay đầu tư phương tiện, đầu tư cơ sở hạ tầng, với mục tiêu mong muốn là phục hồi vàphát triển hệ thống xe buýt làm nền tảng cho vận tải công cộng, tạo dần thói quen và thu
Trang 5khách được an toàn, bảo vệ môi trường, tiết kiệm năng lượng, tạo nếp sống văn minh đôthị,… Tuy nhiên, sự phát triển hệ thống vận tải hành khách công cộng ở thành phố nhữngnăm qua vẫn chưa đồng đều giữa mặt chất và lượng, vẫn còn những vấn đề cần chấnchỉnh để phục vụ nhu cầu đi lại của người dân thành phố được tốt hơn Đến nay, thànhphố chưa có loại hình vận tải hành khách khối lượng lớn, mới chỉ có chủ yếu là xe buýt
và taxi
1.4 LỢI ÍCH KHI ĐI XE BUÝT
Tiết kiệm được kha khá các chi phí cho bạn So với 1 số các dịch vụ đắt đỏ như taxihay xe máy riêng thì chi phí cho 1 lần di chuyển bằng phương tiện công cộng là tươngđối rẻ
Bảo vệ môi trường: nếu bạn di chuyển bằng tàu điện hay xe bus công cộng mangnăng lượng xanh thì bạn đã hạn chế được tối đa lượng chất thải này rồi đó Vì thế, để duytrì môi trường bền vững, chính phủ khuyến khích người dân sử dụng phương tiện côngcộng như xe buýt thay vì sử dụng phương tiện khác để di chuyển
Trong thành phố thì đi xe buýt rất an toàn, lại tránh được mưa nắng, bụi đường,không va chạm với phương tiện khác, khỏi phải lo điều khiển phương tiện né, tránh trong
"rừng xe cộ"… Ưu điểm nổi bật khác là giá vé đi xe buýt rẻ hơn hẳn so với hầu hết cácphương tiện cơ giới khác
Đi xe buýt rất an toàn có thể lại tránh được mưa nắng, bụi đường, va chạm:Trên xe buýt, không phải tuyến nào cũng đông khách Có tuyến, có giờ xe thưangười, rất thoải mái Đôi khi, ngồi xe buýt có những cuộc gặp, trò chuyện tình cờ, thú vịvới người xung quanh
Trang 6CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ CHÍNH SÁCH TRỢ CẤP
GIÁ XE BUÝT CỦA UBND TP.HCM.
2.1 Sơ lược hoạt động xe buýt ở TP HCM
Xe buýt là một phương tiện giao thông công cộng quan trọng tại thành phố Hồ ChíMinh, Việt Nam Hoạt động của xe buýt ở thành phố Hồ Chí Minh được quản lý bởi cáccông ty vận tải nhà nước và tư nhân Các tuyến xe buýt được thiết kế để phục vụ nhu cầu
đi lại của người dân trong thành phố cũng như du khách tham quan
Các tuyến xe buýt ở thành phố Hồ Chí Minh thường hoạt động từ khoảng 5h sáng đến21h đêm, với một số tuyến chạy suốt đêm Tuyến xe buýt phủ sóng rộng khắp thành phố,kết nối các quận với nhau cũng như kết nối với các điểm du lịch nổi tiếng
Hiện nay thành phố đang vận hành mạng lưới xe buýt với tổng số là 256 tuyến, bao phủtất cả các quận, các phường trên quận Có 99 tuyến dành riêng cho học sinh – sinh viên
Có 3 tuyến dành riêng cho việc tham quan du lịch của du khách trong và ngoài nước.Tổng số xe buýt đang lưu thông là 2.586 xe buýt (theo báo cáo thống kê của Sở GTVTthành phố) Số chuyến buýt bình quân mỗi ngày là 16.328 chuyến, số chuyến xe buýt cótrợ giá lăn bánh trong 6 tháng đầu năm là 2.955.420 chuyến Lượng hành khách bìnhquân mỗi chuyến là 37 hành khách, tần suất trung bình 15 phút có một chuyến xuất bến.Tương ứng với thời gian chờ bình quân tại các điểm đón, trả khách là 15 phút Riêng một
số tuyến vẫn còn duy trì thời gian chờ lên đến 20 phút như những tuyến ngoại ô ít người
sử dụng (tuyến 20, 13, 102, ) Ngoài mạng lưới chính, còn có hệ thống hỗ trợ vận hànhbuýt gồm: 01 điểm giữ xe hai bánh miễn phí cho hành khách sử dụng xe buýt tại các trạmđiều hành (công viên 23-9); với số lượt đã giữ lên đến 15.113 lượt xe trong 5 tháng đầunăm 2017, bình quân đạt 100lượt/ngày; 4.268 đơn vị trạm dừng xe buýt; 497 nhà chờ xebuýt; 2415 trụ dừng xe buýt; 72 trụ dừng LCD; 119 biển treo trạm dừng xe buýt; 1.165 vịtrí chỉ có ô dừng xe buýt
Trang 7BÁO CÁO VI MÔ NHÓM ABC -…Kinh Te Vi Mo None
20
ĐÁM CƯỚI ĐOM ĐÓM - Chapter 9 -…Kinh Te Vi Mo None
1
Trang 82.2 Trợ Cấp Giá Xe Buýt Là Gì?
Xe buýt có trợ giá (xe buýt thể nghiệm) là các tuyến xe buýt được ngân sách trợ giátheo từng chuyến Giá vé của các tuyến xe buýt này do Sở Giao thông công chínhTP.HCM qui định Hiện nay, mức giá của xe buýt có trợ giá là 3.000 đồng đối với tuyến
có lộ trình dưới 31km Với tuyến có lộ trình trên 31km: giá vé 3.000 đồng nếu đi dưới 1/2
lộ trình và 4.000 đồng nếu đi từ 1/2 lộ trình trở lên Hành khách đi xe buýt có trợ giá cóthể sử dụng các loại vé trả trước (vé tháng, vé tập) và các loại thẻ miễn phí (người khuyếttật, thương binh)
Xe buýt không trợ giá (xe buýt thường) là các tuyến xe buýt do doanh nghiệp tự cânđối thu chi Giá vé cũng do doanh nghiệp đề xuất và Sở Giao thông công chính duyệt,khoảng 2.000-15.000 đồng Hành khách đi xe buýt không trợ giá không được sử dụng vétrả trước, nhưng các đối tượng khuyết tật, thương binh, trẻ em vẫn được miễn phí
2.3 Chính sách trợ cấp giá xe buýt
Chính sách trợ giá xe buýt là một chính sách trợ cấp trực tiếp của chính phủ cho ngườitiêu dùng - những người sử dụng dịch vụ vận tải bằng xe buýt, doanh nghiệp cung cấpdịch vụ vận tải hoặc gián tiếp cho doanh nghiệp vận tải Thông qua các khoản trợ cấpbằng tiền cho doanh nghiệp và hợp tác xã vận tải mỗi năm để giảm giá vé nhằm kích cầutiêu dùng xe dịch vụ vận tải bằng xe buýt, đảm bảo được cân bằng lợi ích giữa sản xuất
và tiêu dùng dịch vụ
2.4 Các chính sách trợ giá cho xe buýt
Giảm giá trực tiếp giá vé: Đây là hình thức trợ giá phổ biến nhất, áp dụng cho các đốitượng được hưởng chính sách trợ giá như người già, người nghèo, học sinh, sinh viên,công nhân viên chức, người tàn tật, người có công với cách mạng Giá vé sẽ được giảmmột khoản tiền cụ thể tùy thuộc vào đối tượng và loại vé
Miễn phí vé: Đối tượng được miễn phí vé bao gồm người già từ 80 tuổi trở lên, người tàntật, người có công với cách mạng
Chuyên đề 7 - VĨ MÔKinh Te Vi Mo None
7
Trang 9Tặng vé: Hình thức này được áp dụng đối với những người có hoàn cảnh đặc biệt khókhăn và cần được hỗ trợ, ví dụ như các trẻ em mồ côi, người khuyết tật, các hộ gia đình
có thu nhập thấp
Hỗ trợ trực tiếp cho doanh nghiệp vận tải: Đây là hình thức trợ giá mà Sở Giao thôngVận tải Hồ Chí Minh hỗ trợ cho các doanh nghiệp vận tải đang hoạt động bằng việc giảmgiá giá vé hoặc hỗ trợ tiền thuê xe buýt Việc trợ giá trực tiếp cho xe buýt công cộng ởTPHCM được áp dụng theo hình thức trợ giá trực tiếp cho bên cung trên cơ sở tính toántrợ giá theo số chuyến xe Xe buýt ở TPHCM được trợ giá trên nguyên tắc:
(Doanh thu) - (chi phí) >= 0 thì không trợ giá
(Doanh thu) - (chi phí) < 0 thì có trợ giá
Các hình thức trợ giá này được áp dụng nhằm đảm bảo quyền lợi cho người dân, đồngthời hỗ trợ doanh nghiệp vận tải hoạt động hiệu quả và bền vững
2.5 Thực trạng vấn đề trợ giá cho hoạt động xe buýt
Mặc dù mạng lưới xe buýt của thành phố đã được quan tâm đầu tư phát triển, cộngvới việc trợ giá vé cho người sử dụng, nhưng việc sử dụng xe buýt trong giaothông vẫncòn hạn chế và dao động nhiều Thực tế xe buýt vẫn chưa phải là phương tiện chínhngười dân lựa chọn Nhưng đã và danh có những chuyển biến theo hướng tích cực.Theo thống kê của Sở Giao thông Vận tải TP.HCM (GTVT), từ năm 2014 đến nay,lượng khách đi xe buýt giảm dần qua từng năm Trong giai đoạn 2014-2018, lượng khách
đi xe buýt giảm bình quân 6,65%/năm Đến năm 2019, xe buýt TPHCM phục vụ khoảng
255 triệu lượt khách, giảm 12,1% so với mức 289,9 triệu lượt khách đạt năm 2018 Đếnnăm 2020, lượng khách đi xe buýt chỉ còn hơn 148 triệu lượt Năm 2021, do dịch bệnhCOVID-19 bùng phát dữ dội, hoạt động xe buýt còn giảm mạnh hơn, chỉ còn 53 triệulượt hành khách Trong 6 tháng đầu năm nay, lượng hành khách đi xe buýt vẫn tiếp tụcgiảm sút
Trang 10Hình 2.2.2 Hành khách đón xe buýt ở bến xe Công viên 23/9 quận 1, TPHCM.
Nguồn: Báo điện tử Tiền Phong (Ảnh: Hữu Huy)
Ông Trần Nguyên Thái, Giám đốc chi nhánh phía Nam doanh nghiệp (DN) vận tảiBảo Yến cho biết hiện nay đơn vị đang có 110 xe buýt hoạt động trên 6 tuyến, khắp địabàn TPHCM Thế nhưng ở thời điểm này, DN này chỉ vận hành chưa tới 60% số xe, sốcòn lại phải nằm bãi vì vắng khách
Là đơn vị trúng thầu tuyến xe buýt số 15 vào một năm trước, đại diện Hợp tác xã(HTX) Vận tải số 28, cho biết từ ngày khai thác gói thầu đến nay, xã viên HTX khó khăndồn dập bởi doanh thu từ bán vé chỉ đạt 31% doanh thu khoán đấu thầu Đời sống ngườilao động khó khăn, nhiều người phải vay mượn để trang trải
Cũng theo đại diện HTX Vận tải số 28, lượng khách đi xe buýt giảm do tình hình dịchbệnh là bất khả kháng, ngoài dự tính của HTX Do đó, đơn vị này đã kiến nghị Trung tâmQuản lý Giao thông công cộng TPHCM xem xét điều chỉnh mức khoán sản lượng phùhợp tình hình thực tế…
Tuy còn nhiều mặt khó khăn, trợ giá xe buýt là chính sách quan trọng và mang lạinhiều lợi ích cho người dân, đặc biệt là đối với các đối tượng khó khăn Do đó, cần có cácgiải pháp để đảm bảo hiệu quả của chính sách này, đồng thời tăng cường kiểm soát và xử
lý nghiêm các trường hợp vi phạm
Trang 112.6 Hiệu quả của việc trợ giá xe buýt
Việc trợ giá xe buýt có thể mang lại nhiều lợi ích cho người dân, đặc biệt là đối vớinhững đối tượng khó khăn Dưới đây là một số lợi ích của việc trợ giá xe buýt:
Giúp người dân tiết kiệm chi phí đi lại: Điều này đặc biệt quan trọng đối vớinhững người có thu nhập thấp, người lao động, học sinh, sinh viên Khi giá vé được trợgiá, người dân sẽ tiết kiệm được chi phí đi lại và sử dụng dịch vụ xe buýt trở nên tiện lợihơn
Hình 2.2.3.1 TPHCM tiếp tục trợ giá xe buýt Nguồn: Báo điện tử chính phủ
Giảm ùn tắc giao thông: Việc sử dụng dịch vụ xe buýt khi giá vé được trợ giá giúpgiảm thiểu sử dụng phương tiện cá nhân, từ đó giảm ùn tắc giao thông, tăng thông suốt hệthống giao thông, giảm tắc đường, tiết kiệm nhiên liệu và giảm khí thải
Trang 12Hình 2.2.3.2 Hầm chui và cầu vượt giúp lưu thông thuận lợi, không còn tình trạng ùn ứ
xe tại vòng xoay An Sương Nguồn: Trung tâm báo chí TPHCM (Ảnh: HOÀNG HÙNG)
Bảo vệ môi trường: Sử dụng xe buýt có tác động tích cực đến môi trường hơn sovới sử dụng phương tiện cá nhân Khi người dân sử dụng dịch vụ xe buýt thay vì sử dụngphương tiện cá nhân, sẽ giảm được lượng khí thải gây ô nhiễm, giảm thiểu tác động tiêucực đến môi trường
Hình 2.2.3.3 Một chiếc xe buýt có thể chứa từ 40 - 100 người Giảm tải một lượng xe máy khổng lồ Nguồn: Toplist
Hình 2.2.3.4 Xe buýt điện thông minh VinBus
Trang 13Trưởng phòng Nghiên cứu Quản lý đô thị thuộc Viện Nghiên cứu và Phát triển TP.
Hồ Chí Minh - Du Phước Tân cho hay: Qua khảo sát, việc trợ giá giúp xe buýt trở nênhấp dẫn hơn để thu hút người dân đi xe, nhất là người nghèo, người có thu nhập thấp.Đồng quan điểm, Phó trưởng Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND thành phố - Cao ThanhBình khẳng định: Việc trợ giá xe buýt là cần thiết vàcần tiếp tục duy trì thực hiện Cụ thể,qua khảo sát người dân tham gia đi xe buýt, người dân đồng ý với giá vé hiện nay và chorằng rất phù hợp với chi phí sinh hoạt, đi xe buýt rất tiện ích Việc thành phố đầu tư các
xa buýt mới, thân thiện với môi trường, áp dụng công nghệ quản lý, kiểm soát, điều hành
và phần mềm truy cập thông tin nhanh trên các tuyến xe buýt qua điện thoại thông minhgóp phần khuyến khích người dân tham gia xe buýt nhiều hơn
Ở góc độ địa phương, bà Đoàn Thị Ngọc Cẩm – Phó chủ tịch UBND huyện Cần Giờcho hay: Cần Giờ là huyện ngoại thành, dân cư phát tán cách xa nhau, việc đi lại của dânrất khó khăn Vì vậy, việc tổ chức các tuyến xe buýt có trợ giá đã tạo điều kiện thuận lợirất nhiều để người dân đi làm việc, sản xuất, thậm chí tạo điều kiện thuận lợi cho khách
du lịch đến Cần Giờ
2.7 Các tác động của chính sách trợ giá xe buýt đến doanh nghiệp
Tại TP.HCM, chính sách trợ giá xe buýt đã có ảnh hưởng đến hoạt động của cácdoanh nghiệp vận tải như giảm doanh thu: Chính sách trợ giá vé xe buýt đã giảm giá vécho người dân, dẫn đến giảm doanh thu cho các doanh nghiệp vận tải Để bù đắp cho việcnày, các doanh nghiệp vận tải có thể phải tăng giá vé hoặc tìm kiếm nguồn thu nhập từcác dịch vụ khác như quảng cáo trên xe buýt, ;Tăng chi phí vận hành: Các doanh nghiệpvận tải cần phải đầu tư thêm vào các dịch vụ và tiện ích cho hành khách, như các trungtâm chăm sóc khách hàng, các phương tiện giao thông công cộng đồng bộ, hệ thống quản
lý vận hành xe buýt và thông tin hành khách; Cạnh tranh gay gắt hơn: Chính sách trợ giá
xe buýt đã khiến cho người dân có nhiều sự lựa chọn hơn trong việc chọn phương tiện đilại Vì vậy, các doanh nghiệp vận tải phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt hơn trongviệc giành lấy khách hàng của mình
