(TIỂU LUẬN) mối quan hệ biện chứng giữa vật chất và ý thức liên hệ vấn đề chiến tranh thương mại mỹ trung và ảnh hưởng đối với việt nam

Nhận thấy sự cần thiết và sức nóng của vấn đề cùng với mong muốn cónhững am hiểu tường tận, khách quan, đúng đắn về vấn đề này để tích lũy thêmtri thức, áp dụng vào hoàn cảnh thực tế tro

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 1

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 2

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu 2

5 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài 2

NỘI DUNG 3

Phần 1 Phần lý luận 3

1.1 Định nghĩa về vật chất 3

1.2 Định nghĩa về ý thức 3

1.3 Mối quan hệ biện chứng giữa vật chất và ý thức 4

1.4 Ý nghĩa phương pháp luận 6

Phần 2 Liên hệ thực tế và liên hệ bản thân 6

2.1 Liên hệ thực tế Chiến tranh thương mại Mỹ- Trung 6

2.1.1 Diễn biến 6

2.1.2 Nguyên nhân 10

2.1.2.1 Nguyên nhân trực tiếp 10

2.1.2.2 Nguyên nhân sâu xa 12

2.1.3 Quyết sách của các bên 13

2.2 Ảnh hưởng đối với Việt Nam 14

2.2.1 Cơ hội của Việt Nam 14

2.2.2 Thách thức Việt Nam phải đối mặt 16

2.3 Liên hệ bản thân 18

KẾT LUẬN 19

TÀI LIỆU THAM KHẢO 19

thành tâm điểm thu hút sự chú ý của báo chí cũng như dư luận thế giới Kể từkhi Trung Quốc gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) vào năm 2001,rồi trở thành thị trường xuất khẩu lớn nhất thế giới và vươn lên thành nền kinh

tế đứng thứ hai thế giới chỉ sau Mỹ, nước này được coi là đối thủ đáng gờmnhất mà Hoa Kỳ luôn phải dè chừng Sự phát triển không ngừng của TrungQuốc kéo theo những căng thẳng, mâu thuẫn trong mối quan hệ kinh tế Trung-

Mỹ Đỉnh điểm của sự căng thẳng chính là cuộc chiến tranh thương mại giữa hainước diễn ra từ năm 2018, gây ảnh hưởng lớn tới nền kinh tế thế giới

Là một nền kinh tế đang trên đà phát triển và hội nhập quốc tế, Việt Namcũng chịu tác động không nhỏ từ cuộc chiến thương mại này Nhiều ý kiến chorằng Việt Nam hoàn toàn được hưởng lợi từ thương chiến Mỹ- Trung, nhưng sựthật có phải như vậy? Việc có những ý kiến phân tích cặn kẽ, thấu đáo, đa chiều

về cuộc chiến thương mại này và tác động đến Việt Nam là rất cần thiết Nhànước và các doanh nghiệp có những quyết định đúng đắn, góp phần đưa ra giảipháp để phát triển nền kinh tế nước ta

Nhận thấy sự cần thiết và sức nóng của vấn đề cùng với mong muốn cónhững am hiểu tường tận, khách quan, đúng đắn về vấn đề này để tích lũy thêmtri thức, áp dụng vào hoàn cảnh thực tế trong học tập và sự nghiệp của mình, em

đã lựa chọn đề tài: “Mối quan hệ biện chứng giữa vật chất và ý thức Liên hệ

vấn đề chiến tranh thương mại Mỹ- Trung và ảnh hưởng đối với Việt Nam”.

Nghiên cứu về mối quan hệ biện chứng giữa vật chất và ý thức và ý nghĩaphương pháp luận để thấy được tầm quan trọng của chúng và áp dụng để phân

tích, lí giải các vấn đề của kinh tế, chính trị, xã hội một cách khách quan vàđúng đắn.

Đi sâu tìm hiểu về diễn biến, nguyên nhân, quyết sách của các bên trongchiến tranh thương mại Mỹ- Trung và ảnh hưởng đối với Việt Nam để tăng vốnkiến thức bản thân về các vấn đề kinh tế, chính trị; rút ra những bài học và kinhnghiệm quý báu để vận dụng vào thực tiễn

Đối tượng nghiên cứu: Đề tài nghiên cứu mối quan hệ biến chứng giữa vậtchất và ý thức Từ đó phân tích, liên hệ đến chiến tranh thương mại Mỹ- Trung

và những ảnh hưởng của thương chiến tới Việt Nam

Phạm vi nghiên cứu: Nền kinh tế Trung Quốc, Hoa Kì và Việt Nam trongthời kì bắt đầu chiến tranh thương mại Mỹ- Trung (2018)- nay

Cơ sở lý luận: Quan điểm của chủ nghĩa Mác- Lênin về vấn đề mối quan

hệ biện chứng giữa vật chất và ý thức

Phương pháp nghiên cứu: Đề tài sử dụng phương pháp luận biện chứngduy vật với các phương pháp như thống nhất logic và lịch sử, phân tích, tổnghợp, khái quát và hệ thống hóa

Ý nghĩa lý luận: Đề tài giải quyết được vấn đề lý luận về mối quan hệ biệnchứng giữa vật chất và ý thức, giúp chúng ta hình thành kỹ năng, tư duy, tầmnhìn trong nhận thức và hành động để phân tích và giải quyết các vấn đề trongcuộc sống một cách toàn diện và chính xác

Ý nghĩa thực tiễn: Đề tài giúp chúng ta nhìn nhận vấn đề chiến tranhthương mại Mỹ- Trung và những ảnh hưởng của nó tới Việt Nam dưới góc nhìn

đa chiều, toàn diện, bám sát hiện thực, để đi đến kết luận hợp lí và giải pháp

hiệu quả góp phần nhằm hạn chế căng thẳng cho các bên và giảm thiểu thiệt hạicũng như nâng cao lợi ích của Việt Nam trong vấn đề này

NỘI DUNG Phần 1 Phần lý luận

1.1 Định nghĩa về vật chất

Vận dụng phép duy vật biện chứng, C.Mác và Ph Ăngghen tuy chưa đưa

ra một khái niệm cụ thể về vật chất nhưng những quan niệm của các ông là vôcùng quan trọng, là tiền đề cho những quan điểm mang tính bước ngoặt về vậtchất của V.I Lênin Những khái niệm cốt yếu về vật chất cụ thể được tóm gọnnhư sau: “vật chất tồn tại khách quan, không do ai sáng tạo ra và không thể bịtiêu diệt.”, “vật chất là một phạm trù triết học, là kết quả sáng tạo của tư duy, do

đó vật chất không tồn tại cảm tính.”, “vật chất khác với vật thể, vật chất là tổng

số các vật thể.”, “vật chất là tất cả những gì tác động theo một cách nào đó đếngiác quan của con người”

Kế thừa và phát huy những quan niệm vật chất của C.Mác và Ph Ăngghencùng những quan điểm triết học đúng đắn trong lịch sử, khái quát những thànhtựu của khoa học, đồng thời nhằm bảo vệ và phát triển chủ nghĩa duy vật, V.I.Lênin đã đưa ra một quan niệm đầy khoa học về vật chất “Vật chất là một phạmtrù triết học dùng để chỉ thực tại khách quan được đem lại cho con người trongcảm giác, được cả giác của chúng ta chép lại, chụp lại, phản ánh và tồn tạikhông lệ thuộc vào cảm giác.” Định nghĩa này bao gồm các nội dung sau:

“Thứ nhất, vật chất là cái tồn tại khách quan- cái tồn tại hiện thực bênngoài ý thức và không phụ thuộc vào ý thức”

“Thứ hai, vật chất là cái mà khi tác động vào giác quan của con người thìđem lại cho con người cảm giác”

“Thứ ba, vật chất là cái mà ý thức chẳng qua chỉ là sự phản ánh của nó”

1.2 Định nghĩa về ý thức

Nói đến ý thức chính là nói đến một đặc điểm riêng biệt chỉ có ở conngười, giúp phân biệt con người với những phần còn lại của thế giới Ý thức cónguồn gốc tự nhiên và nguồn gốc xã hội Nguồn gốc tự nhiên bao gồm hai yếu

tố không thể tách rời là bộ óc con người và những sự tác động của thế giới bênngoài lên bộ óc con người Bên cạnh đó, một điều có vai trò chủ đạo, ảnh hưởngđến sự ra đời của ý thức nữa là nguồn gốc tự nhiên: lao động và ngôn ngữ Bàn về bản chất của ý thức, chủ nghĩa duy vật biện chứng quan niệm: “ýthức là sự phản ánh thế giới khách quan vào trong bộ óc con người một cáchnăng động, sáng tạo”; “ý thức là hình ảnh chủ quan của thế giới khách quan” và

“ý thức là một hiện tượng mang tính xã hội”

1.3 Mối quan hệ biện chứng giữa vật chất và ý thức Vật chất quyết định ý thức

Thứ nhất, vật chất là nguồn gốc của ý thức Ý thức là sản phẩm của bộ óccon người- một dạng vật chất có tổ chức cao nhất, cơ quan phản ánh hiện thực

do giới tự nhiên, vật chất sinh ra Phải có sự vận hành của bộ óc người cùng sựvận động của thế giới khách quan thì mới hình thành nên ý thức

Thứ hai, vật chất quyết định nội dung ý thức Bởi ý thức là sự phản ánhcủa hiện thực khách quan, của thế giới vật chất nên thế giới ra sao thì ý thức sẽtương tự, ý thức ghi dấu hoàn cảnh vật chất, người sống ở những hoàn cảnhkhác nhau thì suy nghĩ và tình cảm cũng sẽ khác nhau

Thứ ba, vật chất quy định bản chất của ý thức Tuy bản chất của ý thức làphản ánh thế giới vật chất nhưng đó không phải là sự sao chép hay chụp hình lạithực tiễn mà trong đó có sự sáng tạo Hoạt động vật chất thay đổi thế giới củacon người chính là thực tiễn Đó cũng là cơ sở hình thành và phát triển ý thức

mà trong đó ý thức thực hiện chức năng phản ánh và sáng tạo của mình

Thứ tư, vật chất quy định sự vận động, phát triển của ý thức Sự vận động

và phát triển của ý thức cũng gắn với sự biến đổi của các các nhân tố vật chấtnhư quy luật sinh học, quy luật xã hội, sự tác động của môi trường sống chính

vì thế hoàn cảnh vật chất thay đổi thì ý thức, tâm tư, tình cảm của con ngườicũng thay đổi Ở mỗi giai đoạn lịch sử khác nhau, những hoàn cảnh khác nhau,con người sẽ có những suy nghĩ, tình cảm khác nhau

Ý thức tác động trở lại vật chất

Thứ nhất, ý thức phụ thuộc vào vật chất nhưng nó có tính độc lập tươngđối Chính vì thế nó có khả năng tác động trở lại thông qua hoạt động thực tiễncủa con người Ý thức tuy là sự phản ánh của thế giới vật chất nhưng khi ra đời

ý thức vẫn có sự vận động và phát triển riêng

Thứ hai, ý thức có thể làm biến đổi hiện thực, vật chất thông qua các hoạtđộng của con người và để phục vụ cho con người Bằng sức mạnh của ý thức,thông qua hành động cụ thể, con người có thể chinh phục tự nhiên, tạo ra thiênnhiên thứ hai, thứ ba đạt được những thành tựu to lớn, đáng kinh ngạc Bởi bảnthân ý thức chỉ điều khiển hoạt động của con người chứ không thể trực tiếphành động Vậy nên, vai trò của ý thức là trang bị kiến thức cho con người, đểcon người xác định được mục tiêu, phương hướng, biện pháp, phương tiện vàthực hiện mục tiêu của mình, thay đổi hiện thực

Thứ ba, sự tác động của ý thức với vật chất là vô cùng to lớn và diễn ratheo hai chiều hướng: tích cực và tiêu cực Bởi ý thức chỉ đạo hoạt động của conngười nên nó có thể quyết định tính đúng, sai, thành, bại của hành động đó Ýthức, tư tưởng đúng đắn, có tri thức khoa học, phù hợp với quy luật khách quanthì sẽ có tác dụng thúc đẩy hiện thực khách quan phát triển và ngược lại, ý thức,

tư tưởng lạc hậu, lỗi thời, phản ánh sai lệch quy luật khách quan thì sẽ ảnhhưởng tiêu cực đến hiện thực khách quan

Thứ tư, vai trò của ý thức tỉ lệ thuận với sự phát triển của xã hội Trongthời đại công nghệ thông tin phát triển, toàn cầu hóa diễn ra ngày càng sâu rộng,tri thức khoa học chính là lực lượng sản xuất trực tiếp thì tư tưởng chính trị,nhân văn và khoa học đóng vai trò vô cùng to lớn.

1.4 Ý nghĩa phương pháp luận

Trước hết, cần tôn trọng tính khách quan của hiện thực Từ thực tế rằng vật

chất quyết định ý thức, vì thế hành động thực tiễn và nhận thức của con ngườicũng phải xuất phát từ hiện thực khách quan, từ những vật chất sẵn có Nếukhông tôn trọng và hành động theo quy luật khách quan thì sẽ để lại những hậuquả khôn lường Phải đánh giá đúng, phản ánh đúng sự thật, không nên tô hồngcũng như tránh bôi đen hiện thực; tránh cái nhìn phiến diện, chủ nghĩa chủquan, chủ nghĩa duy vật tầm thường, chủ nghĩa thực dụng

Tiếp đến, cần phát huy vai trò, tính năng động sáng tạo của ý thức bằngcách giáo dục tư tưởng, lý luận chủ nghĩa Mác- Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh,nâng cao dân trí và trình độ tri thức khoa học, bồi dưỡng tư tưởng cho người laođộng, Đồng thời cần đấu tranh chống các tư tưởng tiêu cực, thoái hoá về đạođức như sự bàng quan, vô cảm trước thời cuộc, vấn đề bệnh thành tích tronggiáo dục

Cuối cùng, đó là sự kết hợp hài hoà giữa hai giá trị vật chất và tinh thần,chống lại xu hướng: tư duy tầm thường, quá xem trọng vật chất mà coi thườngcác giá trị tinh thần và tư duy chủ quan duy ý chí, đề cao giá trị tinh thần màxem nhẹ giá trị vật chất

Phần 2 Liên hệ thực tế và liên hệ bản thân

2.1.1 Diễn biến Giai đoạn 2018- 2019

Cuộc chiến thương mại Mỹ- Trung chính thức “khai hỏa” bằng việc ngày22-3-2018, Mỹ áp thuế 25% lên 34 tỷ USD giá trị hàng hóa Trung Quốc với

1.300 mặt hàng nhập khẩu từ Trung Quốc, chủ yếu là sản phẩm công nghệ cao

và điều này có hiệu lực từ ngày 6-7-2018 Cùng ngày đó, Trung Quốc đáp trả lạitương tự cũng với 25% lên 34 tỷ USD hàng hóa Mỹ

Khoảng hai tháng sau đó, ngày 23-8-2018, những đòn “ăn miếng trảmiếng” từ hai bên lại được cùng tung ra với mức thuế 25% lên 16 tỷ USD giá trịhàng hóa cho mỗi lần áp thuế

Đến ngày 17-9, Mỹ bất ngờ tăng tốc, áp thuế 10% lên 200 tỷ USD hànghóa Trung Quốc còn Trung Quốc tuy có đáp trả lại những có phần lép vế hơnvới chỉ 60 tỷ đô hàng hóa Mỹ Trong khi Trung Quốc đã áp thuế lên khoảng85% mặt hàng từ Mỹ thì Hoa Kỳ mới chỉ áp 50% thuế lên hàng hóa đối thủ.Như vậy, khả năng Trung Quốc áp thuế ở những lần sau sẽ không còn nhiều và

do đó, Mỹ được đánh giá là đang tạm thời dẫn trước trong cuộc chiến thươngmại này

Tuy nhiên, sẽ không thể có những chiến thắng tuyệt đối trong chiến tranhthương mại và thiệt hại là điều tất yếu mà mỗi phe tham chiến phải đối mặt Vềphía Mỹ, nước này áp thuế lên hàng ngàn mặt hàng công nghệ cao như ô tô,hàng điện tử, ti vi, tấm pin năng lượng mặt trời, mỹ phẩm và cả quần áo khixuất khẩu sang Trung Quốc và phải chịu thiệt hại đáng kể trong ngành đậutương với 13 tỷ USD/năm, ngành ô tô thì bị chặn xuất khẩu vào Trung Quốc.Còn Trung Quốc phải đánh đổi một cái giá lớn hơn khi mất 32 tỷ USD/năm sảnlượng gỗ xuất khẩu sang Mỹ và bị chặn xuất khẩu ngành điện tử tiêu dùng đểđược áp thuế các mặt hàng xuất khẩu sang Mỹ là máy bay, bia rượu, trái cây,các loại hạt

Như vậy, rõ ràng trên mặt trận thuế quan Mỹ có nhiều ưu thế hơn Tuynhiên, Trung Quốc cũng không hề chịu thua thiệt mà ngay lập tức có nhữngbiên pháp đáp trả phi thuế quan khác trong cuộc chiến này Theo hãng tinAssociated Press, từ khoảng đầu tháng 9-2018, Chính phủ Trung Quốc đãngừng cấp giấy phép hoạt động một cách âm thầm cho các công ty tài chính,

bảo hiểm Mỹ kinh doanh tại nước này Ước tính đã có gần 30% công ty cho biếtcác hoạt động của họ bất ngờ bị kiểm tra và siết chặt quản lí; 25% doanh nghiệpcho biết việc xử lí các thủ tục hải quan cũng chậm và khó khăn hơn trước Thậmchí nhiều chính sách đáp trả mạnh tay như việc trực tiếp đóng cửa nhiều nhàmáy tại của các doanh nghiệp Mỹ; truyền thông để tẩy chay hàng Mỹ hay việccấm các doanh nghiệp lữ hành bán tour du lịch Mỹ cũng được Trung Quốc liêntiếp thực hiện

Sau căng thẳng trên mặt trận thuế quan, hai bên tiếp tục tấn công ở phươngdiện công nghệ Ở Mỹ, cái tên “thung lũng Silicon” đã quá đỗi phổ biến vì đó làcái nôi của những công nghệ hàng tiên tiến hàng đầu thế giới Đây cũng là “cáirốn” hút tiền của các nhà đầu tư trên thế giới, đặc biệt là Trung Quốc Và khi

Mỹ cáo buộc Trung Quốc đánh cắp sản phẩm trí tuệ của mình và hạn chế cácthương vụ có liên quan đến nước ngoài thì kết quả là 75% các thương vụ củaTrung Quốc bị hạn chế

Sau đó, Mỹ bắt đầu những chiến dịch mạnh tay hơn đó là hạ gục ZTE vàHuawei- hai công ty công nghệ lớn của Trung Quốc Việc triệt hạ một quân bàilớn như ZTE tưởng chừng là một điều khó khăn nhưng trong trường hợp này lạikhá thuận lợi cho Mỹ bởi đơn giản trong một chiếc điện thoại của ZTE 60% vậtliệu làm chip xử lí là chip của Mỹ Vì thế, việc Mỹ ngừng bán các linh kiệncông nghệ và dịch vụ cho ZTE khiến công ty này phải đóng của nhiều cơ sởtrên toàn thế giới Đối với Huawei, Giám đốc Tài chính kiêm Phó Chủ tịch Tậpđoàn Mạnh Vãn Chu đã bị bắt tại Canada vì 13 tội danh liên quan đến gian lậnngân hàng theo cáo buộc của Hoa Kỳ Việc Mỹ nhằm vào các công ty côngnghệ lớn của Trung Quốc là một động thái nhằm yêu cầu Trung Quốc mở rộngthị trường với các doanh nghiệp Mỹ

Năm 2018, Trung Quốc ghi nhận mức tăng trưởng GDP thấp nhất trongvòng 20 năm với chỉ 6,6% còn Mỹ cũng chẳng khá hơn là bao với 3,5% GDP.Nhận thấy thiệt hại quá lớn, phía Trung Quốc dần có những sự lùi bước Trung

Quốc đã lần đầu tiên cho phép một doanh nghiệp ô tô của Mỹ được tham gia thịtrường 1,4 tỷ dân của nước này mà không cần chuyển giao công nghệ, đó làTesla với nhà máy tại Thượng Hải Không những thế, việc gia nhập ngành ngânhàng và bảo hiểm cũng dần dần được mở rộng Tuy nhiên, động thái này vẫnchưa thể làm chấm dứt chiến tranh thương mại giữa hai cường quốc.

dè dặt và thận trọng hơn Đồng thời, Trung Quốc sử dụng công cụ tài chính để

có thể làm giảm những thiệt hại từ mức thuế của Mỹ Chỉ trong một tuần, Ngânhàng Trung ương Trung Quốc (PBoC) đã giảm tỉ giá đồng Nhân dân tệ xuống1%, hành động được phương Tây cho là phá giá đồng Tệ nhưng với TrungQuốc việc đó chỉ để hỗ trợ xuất khẩu và bù lại những thiệt hại từ thuế của Mỹ Một động thái tiếp tiếp nhằm vào lĩnh vực công nghệ đó là ngày 21-6-

2019, Mỹ cấm 5 công ty công nghệ của Trung Quốc bao gồm Huawei mua linhkiện từ Mỹ Ngày 29-6-2019, hai bên tiếp tục ngồi vào bàn đàm phán tuy nhiênvẫn chưa có kết quả đáng mong đợi Căng thẳng thương mại tiếp tục leo thangkhi vào ngày 1-8-2019, Tổng thống D Trump tuyên bố trên Twitter rằng sẽđánh thuế 10% lên 300 tỷ USD giá trị hàng hóa còn lại từ Trung Quốc, áp dụng

từ ngày 1-9-2019 Ngày 6-8-2019, Bộ Tài chính Mỹ cáo buộc Trung Quốc thaotúng tiền tệ do trong ngày 5-8, PBoC đã giảm tỉ giá đồng Nhân dân tệ xuốngthấp nhất trong 11 năm (1 USD đổi được 7 NDT) và coi đây là một hành độngđáp trả của Trung Quốc

Hình 1: Các mốc áp thuế của Mỹ và Trung Quốc 2.1.2 Nguyên nhân

2.1.2.1 Nguyên nhân trực tiếp Gián điệp công nghệ

Đã rất nhiều lần Trung Quốc dính phải những cáo buộc liên quan tới việcđánh cắp công nghệ Có thể kể đến đó là việc Bắc Kinh đã bị cáo buộc đánh cắp

sở hữu công nghiệp của Mỹ trong vòng hai năm 2014-2015 (theo South ChinaMorning Post) và chính quyền Tổng thống Obama đã nhiều lần đe dọa trừngphạt Trung Quốc vì vấn đề này Sau khi Mỹ và Trung Quốc ký thỏa thuận vàotháng 9-2015, hiện tượng này đã lắng dịu đi khoảng một năm nhưng rồi hoạtđộng mạnh trở lại khi Tổng thống Trump lên nắm quyền Tình hình càng trở