Theo đó, Người đã nhấn mạnh công cuộc xây dựng đạo đức trong bối cảnh mới của đất nước trên những nguyên tắc riêng, nhưng hợp lại thành một nền tảng xây dựng đạo đức mới mà toàn Đảng, to
Trang 1TIỂU LUẬN MÔN HỌC
TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
Chủ đề: Tư tưởng Hồ Chí Minh về nguyên tắc xây dựng đạo đức mới
GV Hướng dẫn: ThS Trần Xuân Thuyết
Họ tên sinh viên: Đỗ Thị Mỹ Xuân
Lớp: 21DH01
Bình Dương, ngày 08 tháng 6 năm 2021
Trang 2I.LỜI MỞ ĐẦU
Bác Hồ, vị cha già muôn vàn kính yêu của dân tộc ta luôn quan tâm đến việc rèn luyện nhân cách, xây dựng đạo đức cho thế hệ trẻ, đặc biệt là lứa tuổi học sinh, sinh viên Người là một tấm gương đạo đức mẫu mực về thực hành, đạo đức cách mạng cho toàn Đảng, toàn dân noi theo Trong suốt cuộc đời hoạt động sự nghiệp cách mạng của mình, Người đặc biệt quan tâm tới giáo dục, rèn luyện đạo đức cho cán bộ, Đảng viên và toàn thể nhân dân Hồ Chí Minh quan niệm rằng, đạo đức là nền tảng, là sức mạnh của toàn dân, coi đó là cái gốc của cây, là nguồn của sông nước Theo đó, Người đã nhấn mạnh công cuộc xây dựng đạo đức trong bối cảnh mới của đất nước trên những nguyên tắc riêng, nhưng hợp lại thành một nền tảng xây dựng đạo đức mới mà toàn Đảng, toàn dân cần thực hiện, đặc biệt trong việc vận dụng những nguyên tắc đó để rèn luyện đạo đức cá nhân Đạo đức mới ở đây không phải
Hồ Chí Minh bác bỏ những quy tắc lâu đời mà Người đang kế thừa tư tưởng đạo đức
đã có và bổ sung thêm những nguyên tắc đạo đức mới phù hợp với đường lối Xã hội chủ nghĩa, hòa cảnh nước ta
Từ việc nhận thức được tầm quan trọng về xây dựng đạo đức mới theo tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh, tiếp thu bài học và tiếp cận tài liệu tham khảo, em quyết định tìm hiểu về những nguyên tắc xây dựng đạo đức mới theo tư tưởng Hồ Chí Minh và vận dụng những nguyên tắc đó để rèn luyện đạo đức cá nhân
II NỘI DUNG
1.Những phẩm chất đạo đức cơ bản trong tư tưởng Hồ Chí Minh.
Nghiên cứu di sản tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh, ta thấy Người có những lời dạy với những phẩm chất đạo đức cụ thể cho từng đối tượng Người nêu cái đúng, cái tốt, cái hay, đồng thời cũng chỉ ra cái sai, cái xấu, cái dở để giáo dục đạo đức cho các tầng lớp nhân dân Qua đó, Hồ Chí Minh đã nêu bật những phẩm chất đạo đức cơ bản nhất của con người Việt Nam trong thời đại mới Đây cũng là những phẩm chất của nền đạo đức mới, đạo đức cách mạng Việt Nam
1.1 Trung với nước, hiếu với dân
Đây là phẩm chất đạo đức bao trùm quan trọng nhất và chi phối các phẩm chất khác Trung, hiếu là những khái niệm đạo đức trong xã hội phong kiến phương Đông Trên cơ sở kế thừa, phát triển chủ nghĩa yêu nước truyền thống Việt Nam, khắc phục,
Trang 3vượt qua những hạn chế của truyền thống đó, Hồ Chí Minh khẳng định trung với nước, hiếu với dân là một trong những phẩm chất của đạo đức cách mạng Việt Nam
Hồ Chí Minh không gạt bỏ từ ngữ “trung, hiếu” đã ăn sâu, bám rễ trong con người Việt Nam với một ý nghĩa trách nhiệm, bổn phận của người dân, người con Với khái niệm cũ, Người đưa vào đây một nội dung mới, cách mạng, phản ánh đạo đức ngày nay cao rộng hơn, không phải trung với vua và chỉ có hiếu với cha mẹ, mà “trung với nước, hiếu với dân”
Đây là cuộc cách mạng trong quan niệm đạo đức Người gạt bỏ điều cốt lõi nhất trong đạo đức Nho giáo là lòng trung thành tuyệt đối với chế độ phong kiến và ông vua phong kiến Cái mà Nho giáo tôn thờ nhất chính là cái mà cách mạng lên án và đánh đổ Hồ Chí Minh không thể chấp nhận lòng trung thành tuyệt đối của nhân dân
bị áp bức với kẻ áp bức mình, “Trung với nước” thể hiện mối quan hệ giữa cá nhân với cộng đồng, xã hội; thể hiện trách nhiệm với sự nghiệp dựng nước và giữ nước, với con đường đi lên của đất nước Nước ở đây là nước của dân và dân là chủ nhân của nước
Từ chỗ “trung với vua, hiếu với cha mẹ” chuyển thành “trung với nước, hiếu với dân” là một sự đảo lộn trong quan niệm đạo đức truyền thống Hồ Chí Minh đã viết:
“Đạo đức cũ như người đầu ngược xuống đất chân chổng lên trời Đạo đức mới như người hai chân đứng vững được dưới đất, đầu ngửng lên trời” (6) Nhân dân từ chỗ là
kẻ nghèo hèn, phải được chăn dắt, sai khiến trở thành lực lượng làm nên lịch sử, sáng tạo ra lịch sử Trước, quan là phụ mẫu của dân, thì nay - Đảng, cán bộ, đảng viên là
“đầy tớ trung thành của nhân dân” Theo Hồ Chí Minh, trung với nước, hiếu với dân
là phải suốt đời đấu tranh cho cách mạng, ra sức làm việc, giữ vững kỷ luật, thực hiện tốt đường lối, chính sách của Đảng Hồ Chí Minh dạy rằng, hiếu với dân thì phải hoà mình với quần chúng thành một khối, tin quần chúng, hiểu quần chúng, lắng nghe ý kiến của quần chúng, làm cho dân tin, dân phục, dân yêu, đoàn kết quần chúng chặt chẽ xung quanh Đảng, tổ chức tuyên truyền và động viên quần chúng hăng hái thực hiện chính sách và nghị quyết của Đảng; phải lấy dân làm gốc, phải thực hiện dân chủ, bao nhiêu lợi ích đều vì dân Đảng, Nhà nước hoạt động phải gần dân, thân dân, lấy trí tuệ ở dân, học hỏi dân, phải biết làm học trò dân mới làm được thầy học của dân Chỉ có thực hiện được như thế thì người cách mạng mới được dân tin yêu, cách mạng mới đi đến thành công
1.2 Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư
Phẩm chất này gắn bó chặt chẽ với phẩm chất “trung với nước, hiếu với dân” Việc thực hiện phẩm chất này, đặt ra đối với tất cả mọi người, đòi hỏi mỗi người phải lấy bản thân mình làm đối tượng điều chỉnh Nó diễn ra hàng ngày, hàng giờ, trong công
Trang 4tác, sinh hoạt Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư là những khái niệm đạo đức phương Đông, đạo đức truyền thống Việt Nam, được Hồ Chí Minh tiếp thu chọn lọc, đưa vào những yêu cầu và nội dung mới Người khẳng định: “Bọn phong kiến ngày xưa nêu ra cần, kiệm, liêm, chính, nhưng không bao giờ làm mà lại bắt nhân dân phải tuân theo để phụng sự quyền lợi cho chúng Ngày nay ta đề ra cần, kiệm, liêm, chính cho cán bộ thực hiện làm gương cho nhân dân theo để lợi cho nước, cho dân” (7) Tháng 6-1949, với bút danh Lê Quyết Thắng, Hồ Chí Minh viết tác phẩm Cần, kiệm, liêm, chính Sau đó, Người thường xuyên đề cập tới các phạm trù đạo đức này
Hồ Chí Minh không chỉ giải thích nghĩa của cần, kiệm, liêm, chính mà Người còn nêu lên mối quan hệ giữa bốn phẩm chất đó: “Cần, Kiệm, Liêm, là gốc rễ của Chính Nhưng một cây cần có gốc rễ, lại cần có ngành, lá, hoa, quả mới là hoàn toàn Một người phải Cần, Kiệm, Liêm, nhưng còn phải Chính mới là người hoàn toàn” (8) So sánh với bốn mùa của trời, bốn phương của đất, Người cho rằng: “Thiếu một mùa thì không thành trời Thiếu một phương thì không thành đất, thiếu một đức, thì không thành người”
Cần, kiệm, liêm, chính đối với cán bộ đảng viên lại càng cần thiết, bởi vì: “Cán bộ các cơ quan, các đoàn thể, cấp cao thì quyền to, cấp thấp thì quyền nhỏ Dù to hay nhỏ, có quyền mà thiếu lương tâm là có dịp đục khoét, có dịp ăn của đút” (9) Theo
Hồ Chí Minh, càng có chức, có quyền càng cần phải cần kiệm, liêm, chính Người viết: “Những người trong các công sở đều có nhiều hoặc ít quyền hành Nếu không giữ đúng Cần, Kiệm, Liêm, Chính thì dễ trở nên hủ bại, biến thành sâu mọt của dân” (10)
Theo Hồ Chí Minh, cần, kiệm, liêm, chính là thước đo văn minh, tiến bộ của một dân tộc Người viết: “Một dân tộc biết cần, kiệm, biết liêm, là một dân tộc giàu về vật chất, mạnh về tinh thần, là một dân tộc văn minh tiến bộ” (11)
Cần, kiệm, liêm, chính, vì vậy là “nền tảng của đời sống mới, của thi đua ái quốc”;
là cái cần để “làm việc, làm người, làm cán bộ, phụng sự đoàn thể, giai cấp và nhân dân, Tổ quốc và nhân loại” Đồng chí Phạm Văn Đồng cho rằng “cần, kiệm, liêm, chính là đặc điểm của xã hội hưng thịnh Những điều trái lại là đặc điểm của xã hội suy vong”
Chí công, vô tư là không nghĩ đến mình trước, hưởng thụ đi sau, là “lòng mình chỉ biết vì Đảng, vì Tổ quốc, vì đồng bào” Điều mà Phạm Trọng Yêm đời Tống đã nói:
“Tiên thiên hạ chi ưu nhi ưu, hậu thiên hạ chi lạc nhi lạc” đã được Hồ Chí Minh đưa thành nội dung phục vụ cách mạng, phục vụ nhân dân Hồ Chí Minh đòi hỏi, thực hành chí công vô tư là phải “kiên quyết quét sạch chủ nghĩa cá nhân, nâng cao đạo
Trang 5đức cách mạng” Bởi vì, chủ nghĩa cá nhân là trái với chủ nghĩa tập thể, trái với đạo đức cách mạng
Hồ Chí Minh chỉ ra “chủ nghĩa cá nhân là một thứ rất gian giảo, xảo quyệt, nó khéo dỗ dành người ta đi xuống dốc Nó là một thứ vi trùng rất độc, đẻ ra hàng trăm thứ bệnh: tham ô, hủ hoá, lãng phí, xa hoa, tham danh trục lợi, thích địa vị quyền hành, tự cao tự đại, coi thường tập thể, xem khinh quần chúng, độc đoán, chuyên quyền, quan liêu mệnh lệnh, v.v ” Tóm lại, chủ nghĩa cá nhân, tư tưởng tiểu tư sản còn ẩn nấp trong mình mỗi người chúng ta Nó chờ dịp - hoặc dịp thất bại, hoặc dịp thắng lợi - để ngóc đầu đậy Nó là một kẻ địch, bạn đồng minh của các kẻ địch khác
Vì vậy, đạo đức cách mạng là vô luận trong hoàn cảnh nào, cũng phải quyết tâm đấu tranh chống mọi kẻ địch “Chủ nghĩa cá nhân là một trở ngại lớn cho việc xây dựng chủ nghĩa xã hội Cho nên thắng lợi của chủ nghĩa xã hội không thể tách rời thắng lợi của cuộc đấu tranh trừ bỏ chủ nghĩa cá nhân” (12)
Tuy nhiên, cần có nhận thức về sự thống nhất giữa lợi ích chung và lợi ích riêng, cần phân biệt giữa chủ nghĩa cá nhân và lợi ích cá nhân Chủ nghĩa cá nhân là việc gì cũng nghĩ đến lợi ích riêng của mình trước hết Họ không lo “mình vì mọi người” mà chỉ muốn “mọi người vì mình”, chỉ “lo mình béo mặc thiên hạ gầy” Như thế là phải
“tiêu diệt”, “quét sạch”, “trừ bỏ” Theo Hồ Chí Minh, “đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân không phải là “giày xéo lên lợi ích cá nhân” “Mỗi người đều có tính cách riêng,
sở trường riêng, đời sống riêng của bản thân và của gia đình mình Nếu những lợi ích
cá nhân đó không trái với lợi ích của tập thể thì không phải là xấu (13) Hồ Chí Minh khẳng định: “chỉ ở trong chế độ xã hội chủ nghĩa thì mỗi người mới có điều kiện để cải thiện đời sống riêng của mình, phát huy tính cách riêng và sở trường riêng của mình” (14)
Chủ nghĩa cá nhân còn là mối nguy hại cho một Đảng, cho cả dân tộc: “Một dân tộc, một Đảng và mỗi con người, ngày hôm qua là vĩ đại, có sức hấp dẫn lớn, không nhất định hôm nay và ngày mai vẫn được mọi người yêu mến và ca ngợi, nếu lòng dạ không trong sáng nữa, nếu sa vào chủ nghĩa cá nhân” (15) Người giải thích cho cán
bộ làm sách “Người tốt việc tốt”: “Các chú có biết rằng dân tộc ta vĩ đại, Đảng ta vĩ đại, ta được anh em bầu bạn khắp năm châu yêu mến và ca ngợi là vì cái gì không? Vì cuộc chiến đấu chống Mỹ, cứu nước của nhân dân ta do Đảng ta lãnh đạo là chí công
vô tư, mình vì mọi người Từ nay về sau, nhân dân ta và Đảng ta phải giữ gìn và phát huy mãi mãi đạo đức trong sáng ấy” (16)
1.3 Yêu thương con người
Xuất phát từ nguyên lý của chủ nghĩa Mác-Lênin, đặc biệt là từ thực tiễn cách mạng, từ cuộc sống của các dân tộc bị áp bức và giai cấp cần lao, Hồ Chí Minh cho
Trang 6rằng, trên đời này có hàng muôn triệu người, hàng trăm nghìn công việc nhưng có thể chia thành hai hạng người: người Thiện và người Ác, và hai thứ việc: việc Chính và việc Tà Có lúc Người khái quát hai hạng người đó là hạng người đi áp bức bóc lột và hạng người bị áp bức bóc lột Hồ Chí Minh chỉ rõ: làm việc chính là người thiện, làm việc tà là người ác Cần phải thực hành chữ Bác ái Khi trả lời các nhà báo, Người nói: Tôi yêu nhất điều thiện và ghét nhất điều ác
Quan niệm của Hồ Chí Minh về con người rất toàn diện và độc đáo Con người không phải thần thánh, có tốt có xấu ở trong lòng Dù văn minh hay dã man, tốt hay xấu, đều có tình Chúng ta cần làm cho trong mỗi con người phần tốt nảy nở như hoa mùa xuân và phần xấu mất dần đi
Tình yêu thương con người ở Hồ Chí Minh không chung chung trừu tượng kiểu tôn giáo, mà trước hết dành cho những người mất nước, người cùng khổ
Hồ Chí Minh yêu thương con người với một tình cảm sâu sắc, vừa bao la, vừa gần gũi, bao trùm cả cộng đồng đến từng số phận con người Người thức tỉnh, tái tạo lương tâm, vạch hướng đi, đánh thức những gì tốt đẹp nhất trong mỗi con người, tạo điều kiện cho con người đứng dậy, vươn lên hoàn thành nhiệm vụ
Hồ Chí Minh yêu thương những con người đang sống trên trái đất này Đó là tình yêu thương gắn liền với hành động cụ thể để mang lại cơm ăn, nước uống, trả lại nhân phẩm cho con người
Tình yêu thương con người ở Hồ Chí Minh vượt ra ngoài phạm vi dân tộc, mang tính nhân loại, vừa bốn biển năm châu, vừa bốn phương vô sản Đó chính là một nội dung cơ bản của tinh thần quốc tế trong sáng thủy chung
Hồ Chí Minh là bậc đại nhân, thể hiện tinh thần phục vụ Tổ quốc, phục vụ cách mạng, phục vụ nhân dân Đó cũng chính là phẩm chất đạo đức cách mạng “giàu sang không quyến rũ, nghèo khó không chuyển lay, uy vũ không khuất phục” mà người cộng sản quyết tâm thực hiện để phục vụ quần chúng nhân dân
2 Nguyên tắc xây dựng đạo đức mới theo tư tưởng Hồ Chí Minh 2.1 Nói đi đôi với làm, nêu gương đạo đức
Nói đi đôi với làm là nguyên tắc cơ bản và quan trọng nhất trong việc xây dựng đạo đức và là đặc trưng bản chất của đạo đức cách mạng, thể hiện sự thống nhất giữa
lí luận và thực tiễn, tư tưởng và hành động, nhận thức và việc làm Đối với mỗi người
để thực hiện được việc thống nhất giữa lời nói với việc làm phải có nhận thức đúng và quyết tâm vượt qua thính mình Nói đi đôi với làm còn là biểu hiện của sự gương
Trang 7mẫu, trung thực, trong sáng của cán bộ, đảng viên công chức, nêu gương trước nhân dân
Nói đi đôi với làm, nêu gương đạo đức: đây là nguyên tắc quan trọng hàng đầu trong xây dựng đạo đức mới Nói là biểu hiện cụ thể nhất của suy nghĩ ý chí; Làm là hành động Nói mà không làm thì chỉ là nói suông, lãnh đạo nói mà không làm gương thì không ai nghe Ngược lại chỉ làm mà không nói thì sẽ không ai hiểu, người lãnh đạo quần chúng nếu chỉ đơn thuần sắn tay áo làm việc ngay thì làm sao quần chúng hiểu mà làm theo; làm mà không nói tức là hành động mà không nêu ra suy nghĩ chủ trương, từ đó dẫn đến nhận thức sai lầm từ quần chúng nhân dân Ví dụ như: Chủ tịch
Hồ Chí Minh phát động phong trào “Hũ gạo cứu đói” trong thời điểm khó khăn của nước ta sau độc lập Đầu tiên Người phát động, sau đó Người làm gương: mỗi ngày bớt một ít gạo cho hũ gạo cứu đói Vì vậy nhân dân hưởng ứng nhiệt tình, giải quyết tạm thời nạn đói trước mắt Giả sử, nếu Hồ Chí Minh chỉ kêu gọi mà không làm thì có
sự hưởng ứng mạnh mẽ như vậy không? Hay Hồ Chí Minh cứ hằng ngày bớt một ít gạo bỏ vào thùng thì có ai hiểu được mục đích của Người không? Vì thế, ta có thể khẳng định để có thể xây dựng đạo đức mới thì nguyên tắc đầu tiên là nói đi đôi với làm
Hồ Chí Minh rất chú trọng việc nêu gương: Người cho rằng đối với nhân dân thì “ một tấm gương sống còn giá trị hơn một trăm bài diễn văn tuyên truyền’’ Người chú trọng: “Lấy gương người tốt việc tốt hằng ngày giáo dục lẫn nhau’’ Hồ Chí Minh
là tấm gương lớn về xây dựng một nền đạo đức mới, đạo đức cách mạng
Nói phải đi đôi với chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước,không được xuyên tạc, nói sai Cán bộ, Đảng viên phải nắm vững đưòng lối cách mạng của Đảng trong toàn bộ tiến trình cách mạng và được cụ thể hóa trong từng giai đoạn Nắm vững đường lối cách mạng để thực hiện cho đúng, để tuyên truyền, giáo dục, vận động nhân dân làm theo cho đúng Phải rèn luyện bản lĩnh vững vàng để có niềm tin vào mục tiêu lý tưởng cách mạng của Đảng, dù trải qua những tình huống phức tạp, những bước ngoặt hiểm nghèo, trung thành với Đảng, với sự nghiệp cách mạng, bảo
vệ nền độc lập dân tộc và xây dựng xã hội tự do, ấm no, hạnh phúc cho nhân dân
2.2 Xây đi đôi với chống
Muốn xây dựng đạo đức mới , muốn bồi dưỡng những phảm chất đạo đức cách mạng cho hàng triệu đảng viên, hàng triệu con người - cán bộ, đảng viên, các công dân trong các giai tầng khác nhau, thì cùng với việc xây dựng, bồi dưỡng những phẩm chất tốt đẹp, nhất thiết phải chống những cái xấu xa, trái với những yêu cầu của đạo đức mới
Trang 8Trong đời sống hằng ngày những hiện tượng tốt - xấu, đúng - sai, thiện - ác, cái đạo đức và cái vô đạo đức vẫn thường đan xen, hòa trộn với nhau Để xây dựng một nền đạo đức mới, cần phải kết hợp chặt chẽ giữa xây và chống "xây" là giáo dục những phẩm chất đạo đức mới, đạo đức Cánh mạng cho con người Việt Nam,
"Chống" là chống những biểu hiện hành vi vô đạo đức, chống chủ nghĩa cá nhân, cường quyền, hách dịch "Xây đi đôi với chống" nghĩa là đồng thời với việc giáo dục, xây dựng, rèn luyện đạo đức cách mạng phải đi đôi với đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân, chống những hành vi phi đạo đức
Xây phải đi đôi với chống, loại bỏ cái sai, cái xấu cái vô đạo đức hằng ngày Hồ Chí Minh cho rằng, trên con đường đi tới tiến bộ và cách mạng, đạo đức mới chỉ có thể được xây dựng thành công trên cở sở kiên trì mục tiêu chống chủ nghĩa đế quốc, chống những thói quen, tập quán lạc hậu và loại trừ chủ nghĩa cá nhân Đây thực sự là
“một cuộc chiến đấu khổng lồ” giữa tiến bộ và lạc hậu, giữa cách mạng và phản cách mạng Để giành được thắng lợi trong cuộc chiến đấu này, điều quan trọng là phải phát hiện sớm, phải tuyên truyền, vận động hình thành phong trào quần chúng rộng rãi đấu tranh cho sự lành mạnh, trong sạch về đạo đức
2.3 Phải tu dưỡng đạo đức suốt đời
Theo Hồ Chí Minh, Người đã nhiều lần chỉ rõ: “Mỗi con người phải thường xuyên chăm lo tu dưỡng đạo đức như việc rửa mặt hằng ngày đấy cũng là công việc phải kiên trì bền bỉ suốt dời, không người nào có thể chủ quan tự mãn”
Một nền đạo đức mới chỉ có thể được xây dựng trên cơ sở tự giác tu dưỡng đạo đức ở mỗi người Hồ Chí Minh chỉ ra rằng, phải làm thế nào đó để mỗi người tự nhận thấy việc trau dồi cách mạng là một việc “sung sướng vẻ vang nhất đời” Người nhắc lại luận điểm của Khổng Tử “ Chính tâm, tu thân…” và chỉ rõ: “Chính tâm tu thân tức
là cải tạo Cải tạo cũng là trường kỳ gian khổ, vì đó là cuộc cách mạng trong bản thân mỗi người Bồi dưỡng tư tưởng mới để đánh thắng tư tưởng cũ, đoạn tuyệt với con người cũ để trở thành con người mới không dễ dàng Dù khó khăn gian khổ nhưng muốn cải tạo thì nhất định thành công”
Đạo đức cách mạng là đạo đức dẫn thân, đạo đức trong hành động độc lập, tự
do của dân tộc, hạnh phúc của nhân dân Chỉ có trong hành động, đạo đức cách mạng mới bộc lộ rõ giá trị của mình Do vậy, đạo đức cách mạng đòi hỏi mỗi người phải tự giác rèn luyện thông qua hoạt động thực tiễn, trong công việc, trong các mối quan hệ của mình, phải nhìn thẳng vào mình, không tự lừa dối, huyễn hoặc; phải thấy rõ cái hay, cái thiện của mình để phát huy và thấy rõ cái xấu, cái dở, cái ác của mình phải kiên trì rèn luyện, tu dưỡng suốt đời như công việc “rửa mặt hằng ngày” Hồ Chí Minh đưa ra một lời khuyên rất dễ hiểu: “Đạo đức cách mạng không phải trên trời sa
Trang 9xuống Nó do đấu tranh, rèn luyện bền bỉ hằng ngày mà phát triển và củng cố Cũng như ngọc càng mài càng sáng, vàng càng luyện càng trong” Nếu không thường xuyên rèn luyện thì lúc khó khăn có thể vượt qua, có công với cách mạng, nhưng đến khi an nhàn lại sa vào chủ nghĩa cá nhân trở thành con người ngăn cản cách mạng, hại dân, hại nước Cũng chính vì lẽ đó mà tu dưỡng đạo đức phải gắn với thực tiễn bền bỉ trong mọi lúc mọi nơi, mọi hoàn cảnh, có như vậy mới phân biệt được đạo đức mơi khác với đạo đức cũ
Theo quan điểm của Hồ Chí Minh thì mỗi con người đều có cái tốt, cái xấu vấn đề
là không tự lừa dối mình mà nhìn thẳng vào mình thấy rõ cái tốt, cái thiện để phát huy, thấy cái xấu, cái ác để khắc phục Vì vậy, việc tu dưỡng rèn luyện phải được thực hiện trong hoạt động thực tiễn, Hồ Chí Minh là một tấm gương suốt đời tự rèn luyện và trở thành tấm gương tuyệt vời về con người mới Những đức tính quý báu của người không phải bẩm sinh có được mà do quá trình tu dưỡng rèn luyện học tập, từng bước hấp thụ tinh hoa đạo đức dân tộc và nhân loại mà đã trở thành tư tưởng bất tử
3 Vận dụng nguyên tắc vào thực tế
1 Vận dụng nguyên tắc “nói đi đôi với làm, nêu gương đạo đức” trong việc rèn luyện đạo đức của mỗi đảng viên, công chức, viên chức Nhà nước.
Bên cạnh những đảng viên, công chức, viên chức tận tụy phục vụ nhân dân, gương mẫu, đi đầu trong việc thực hiện đường lối chính sách của Đảng, pháp luật Nhà nước, tuy nhiên trên thực tế cũng có không ít công nhân viên chức, đảng viên,… đi ngược lại nguyên tắc xây dựng đạo đức mới của Hồ Chí Minh như: dung túng việc tảo hôn cho con trai mình; tham ô, nhận hối lộ, làm ngơ hoặc tiếp tay cho những hành vi tham nhũng,… Đó là những việc gây bức xúc trong xã hội, làm mất lòng tin của quần chúng nhân dân Bởi vậy, học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh về
“nêu cao tinh thần trách nhiệm, chống chủ nghĩa cá nhân, nói đi đôi với làm” vô cùng quan trọng, đặc biệt trong xây dựng Đảng và khôi phục niềm tin của nhân dân Để thực hiện tốt nội dung trên, mỗi cá nhân, tổ chức Đảng, công chức, viên chức cần quán triệt và thực hiện tốt các giải pháp cơ bản sau đây:
Một là, tự giác học tập và tu dưỡng rèn luyện đạo đức theo tư tưởng, tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh Việc học tập, tự học tập để nâng cao nhận thức phải được thực hiện liên tục, thường xuyên, đóng góp ý kiến xây dựng cho cán bộ lãnh đạo Biểu dương những việc làm tốt, kịp thời phát hiện, uốn nắn những việc làm chưa tốt Mỗi người phấn đấu tự tu dưỡng, rèn luyện theo những chuẩn mực đạo đức được xây dựng
ở địa phương, cơ quan, đơn vị, trong từng tổ chức Đảng
Trang 10Hai là, nâng cao công tác xây dựng Đảng, nhằm khắc phục tình trạng suy thoái
về tư tưởng chính trị, đạo đức lối sống của một bộ phận cán bộ, đảng viên hiện nay Coi trọng xây dựng quy chế làm việc, xác định rõ quyền hạn, trách nhiệm của từng cá nhân, tổ chức và tăng cường kiểm tra giám sát, thực hiện công việc để chống chủ nghĩa cá nhân
Ba là, không ngừng hoàn thiện các cơ chế, chính sách, pháp luật gắn với việc tăng cường tính nghiêm minh của kỉ luật Đảng và pháp luật của Nhà nước Từ đó, hạn chế được những “lỗ hổng” dễ bị lợi dụng; củng cố niềm tin của nhân dân đối với các
cơ quan nhà nước Phát huy dân chủ và thực hiện kỷ luật Đảng, xử lý kịp thời, công khai những cán bộ, đảng viên vi phạm, dù ở cương vị, chức trách nào; kiên quyết đấu tranh với những thói hư tật xấu trong Ðảng
Bốn là, phát huy vai trò của các cơ quan dân cử, của Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể nhân dân và vai trò của nhân dân trong việc giám sát cán bộ công chức Đồng thời tăng cường đoàn kết thống nhất trong Đảng, củng cố mối quan hệ gắn bó máu thịt, sống còn giữa Đảng và nhân dân Ðể thực hiện tốt giải pháp này, mỗi cán bộ, đảng viên, trước hết là lãnh đạo chủ chốt các cấp nêu cao tinh thần trách nhiệm, chống chủ nghĩa cá nhân, nói đi đôi với làm trong thực hiện nhiệm vụ chính trị, rèn luyện đạo đức cách mạng Các cơ quan chính quyền địa phương cần thường xuyên tiếp xúc, đối thoại trực tiếp với nhân dân, đồng thời tập trung giải quyết những bức xúc, nguyện vọng chính đáng của nhân dân
2 Vận dụng nguyên tắc “xây đi đôi với chống” để rèn luyện đạo đức và nâng cao ý thức người dân trong việc bảo vệ môi trường
Hiện nay, tình trạng môi trường ở nước ta đang ngày càng xấu đi như: đất đai bị ô nhiễm trở thành đất chết; nước ở các dòng sông bị nhiễm độc; núi rừng bị tàn phá trơ trọi gây hiện tượng bão lũ xảy ra bất thường; ô nhiễm không khí; hiệu ứng nhà kính làm cho nhiệt độ của trái đất nóng lên, dẫn đến sự biến đổi khí hậu với hậu quả nghiêm trọng Có nhiều nguyên nhân gây ra ô nhiễm môi trường, nhưng nguyên nhân chủ yếu là do ý thức của người dân còn thấp Bởi vậy, việc vận dụng tư tưởng đạo đức
Hồ Chí Minh “xây đi đôi với chống” trong công cuộc giáo dục tư tưởng của người dân trong việc bảo vệ môi trường là điều vô cùng quan trọng và thiết thực Cụ thể như sau:
Một là, đẩy mạnh tuyên truyền phổ biến các chủ trương, chính sách pháp luật của về bảo vệ môi trường dến dông đảo quần chúng nhân dân trong cả nước như: Nghị quyết 24-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương khóa XI, Nghị quyết số 35/NQ-CP Chính phủ, Chiến lược Bảo vệ Môi trường Quốc gia đến nãm 2020, tầm nhìn đến năm 2030, các chương trình, kế hoạch cụ thể về bảo vệ môi trường đã được